Skip to main content

Full text of "Mehmed Sureyya Sicilli Osmani 5"

See other formats


MEHMED SÜREYYA 


SİCİLLİ OSM ANÎ 
5 


Yayına Hazırlayan 
NURİ AKBAYAR 


Eski Yazıdan Aktaran 
SEYİT ALİ KAHRAMAN 


ESKİ YAZIDAN YENİ YAZIYA 1 

TARİH VAKFI YURT YAYINLARI 30 



Kültür Bakanlığı ile 

Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfi’nın 
Ortak Yayımdır 

Yıldız Sarayı Arabacılar Dairesi 
Barbaros Bulvarı 
80700 Beşiktaş/İstanbul 
Tel: (0212) 227 37 33 - Faks: (0212) 227 37 32 

Kitap Tasarımı 

Haluk Tuııçay 

Teknik Hazırlık 

Myra Yayıncılık 
(0212) 511 44 49 

Baskı 

Numune Matbaacılık 
(0212) 629 02 02 

Genel Dağıtım 
DADA Ltd. Şti. 

(0212) 249 51 10 

İstanbul, Ağustos 1996 •* 


ISBN 975-333-038-3 (Takım) 
ISBN 975-333-043-X (5. Cilt) 


T O tt K İ t E 
EKONOMİK VE T9HUM4AL 


TARİH VAKFI 




MEHMED SÜREYYA 

SİCİLLİ OSM ANÎ 
5 

Yayına Hazırlayan 
NURİ AKBAYAR 


Eski Yazıdan Aktaran 
SEYİT ALİ KAHRAMAN 


ESKİ YAZIDAN YENİ YAZIYA 1 

TARİH VAKFI YURT YAYINLARI 30 




Resûl Şâkir Paşa Karttür. 1276’da 
mîrimîran olup Cemaziyelevvel 1276’ 
da (Aralık 1859) Van mutasarrıfı ol¬ 
du. Birkaç sene sonra azledilmiş ve 
yaşlı olarak memleketinde vefat eyle¬ 
miştir. (II. 381) 

Resûlzâde bak. Ahmed Efendi 

Reşad Abdullah Efendi Gürünlü 
Ahmed Kâşif Ağa’nm oğludur. Mâli¬ 
yeden yetişip Selanik defterdar mu¬ 
avini, Edirne a’şâr nâzın, Anadolu şö- 
mendöferleri inşasında hesap memu¬ 
ru, sonra Yemen ve sonra Sivas def¬ 
terdarı, 1300’de (1883) Şehremâneti 
muhasebecisi ve 13C2’de (1884/85) 
ûlâ evveli olmuştur. 10 Receb 1314’ 
de (15 Aralık 1896) vefat eyledi. (IV. 
857) 

Reşad Alâeddin Bey Şeyhülislâm 
Sa’deddin Efendi’nin oğlu olup 1247’ 
de (1831/32) doğmuştur. Muntaza¬ 
man Bâbıâlî’ye devam ile Şa’bân 1275’ 
de (Mart 1859) Meciis-i Tanzimat’a 
kâtib-i sânı olmuştur. Cemaziyelâhir 
1285’de (Eylül-Ekim 1868) ûlâ sânî- 
siyle deâvî muavin-i sânîsi olup Rebi- 
yülâhir 1287 de (Temmuz 1870) bu 
memuriyetin kaldırılması üzerine ha¬ 
vale cemiyeti azası ve Şevvâl 1288’de 
(Aralık 1871/Ocak 1872) adliye ceza¬ 
iye kısmı azasından olmuştur. 29 Zil- 
ka’de 1294’de (5 Aralık 1877) vefat 
eyledi. Karacaahmet’de babasının ya¬ 
nma. defnedildi. Zeld ve yumuşak 
huyluydu. Oğlu Said Bey adliye kâ- 
tiplerindendi. (II. 382) 

Reşad Bey Keçecizâde İzzet Mol¬ 
la’mn oğlu olup kâtip iken Bağdad 
taraflarına memuren gitmiş ve 1265 
(1849) yılma doğru vefat eylemiştir. 
Oğlu Şûrâ-yı Devlet azasından Mâcid 
Beyefendidir. (II. 381; III. 458) 


Reşad Mahmud Çelebi (Kafzâde) 

Şemseddin Ahmed Çelebi’nin(~0 oğ¬ 
ludur. 960’da (1553) vefat eyledi. Şa¬ 
irdir. (II. 381; III. 163) 

Reşad Mehmed Bey Fransa’da tah¬ 
sil etmiş ve askerliğe girerek 40-50 
sene hizmette ve senelerce Aydın şö- 
mendöferi komisyonu reisliğinde bu¬ 
lunmuş ve Rebiyülevvel 1307’de (Ka¬ 
sım 1889) İzmir’de, 80 yaşını aşkın 
olarak vefat eylemiştir. (II. 382) 

Reşid Ahmed Efendi Derviş Musta¬ 
fa Efendi’nin oğludur. Müderris olup 
22 Receb 1175’de (16 Şubat 1762) ve¬ 
fat etti. Kazâbâdî Ahmed Efendi’nin 
yanında medfundur. (II. 388) 

Reşid Ahmed Efendi Rikâb kethü¬ 
dası Hacı Hüseyin Ağa’nın oğlu olup 
müderrisdi. 1192’de (1778) vefat ey¬ 
ledi. Miskİnler’de medfundur. (II. 
389; II. 214) 

Reşid Ahmed Efendi Kırkağaçlıdır. 
Müderris ve Ramazan 1272’de (Mayıs 
1856) Yenişehr-i Fenâr mollası oldu. 
Sonra vefat etti. (II. 395) 

Reşid Ahmed Efendi Akşehirlidir. 
Müderris ve Bâyezid Rüşdiyesi mual¬ 
limi olup 1280 (1863/64) tarihlerinde 
vefat etmiştir. Yaşı 50’ye yakın, âlim, 
şairdi. (II. 395) 

Reşid Ahmed Efendi 1218’de (1803/ 
04) vefat eden müderris Nevşehirli 
Küçük Süleyman Efendi’nin oğludur. 
1232’de (1817) imtihanla müderris 
olup 24 sene Davutpaşa nâibi oldu. 
1265’de (1849) Kudüs mollası, sonra 
1271’de (1854/55) beytülmal kassâ- 
mı, Safer 1281’de (Temmuz 1864) ev- 
kaf-ı hümâyûn müfettişi olup İstan¬ 
bul pâyesi olmuştur. Safer 1282’de 
(Temmuz 1865) vefat etti. Araştırıcı 
ve âlimdi. Füyûzâtü’l-Habibiye âlâ- 




1378 


Salâti’l-Meşişiye, Meslûlü ’s-Sâfiye 
ale 7- Vâridati ’s-Sa’diye adında iki 
eseri vardır. (II. 395/96) 

Reşid Ahmed Efendi (Dürrîzâde) 

Âbid Efendi’nin oğludur. Müderris ve 
Cemaziyeîâhir 1262’de (Haziran 1846) 
İzmir mollası, Zilka’de 1269’da (Ağus¬ 
tos 1853) Filibe mollası sonra Mekke 
ve 1272’de (1855/56) İstanbul payesi 
olup 15 Cemaziyelevvel 1278’de (18 
Kasım 186l) evkaf müfettişi oldu. 8 
Ramazan 1282’de (25 Ocak 1866) ve¬ 
fat etti. İlim ve fazilet sâhibiydi. Oğlu 
Aziz Mahmud Efendi 1 ’dir(—►). (II. 396) 

Reşid Alımed Efendi (Ebezâde) 

Hüseyin Efendi’nin torunu ve kadı¬ 
lardan mektûbî Feyzullah Efendi’nin 
oğlu olup 1157’de (1744) doğdu. Mü¬ 
derris iken 1182’de (1768/69) gemide 
boğuldu, (II. 388; IV. 35) 

Reşid Ahmed Efendi (Kametîzâ- 

de) Kadıların eşrafından olup bu se¬ 
nelerde (18204er) vefat eylemiştir. 
(II. 391) 

Reşid Ahmed Efendi (Kınmîzâde) 

Kırımîzâde Mehmed Efendi’nin oğlu¬ 
dur. Tahsille devriye mollası oldu. 
1262’de (1846) Diyarbekir mollası ve 
Rusya harbinde Anadolu Ordusu ka¬ 
dısı oldu. Mekke pâyesi, Şa’bân 1272’ 
de (Nisan 1856) İstanbul pâyesi, Re- 
ceb 1273’de (Mart 1857) evkaf müfet¬ 
tişi ve Muharrem 1278’de (Temmuz 
1861) Anadolu pâyesi olup 2 Şa’bân 
1279’da (23 Ocak 1863) vefat etti. Fâ- 
tih’de medfundur. Fakih olup fıkıhta 
bir mecmuası vardır. Oğlu Neş’et Bey’ 
dir. (II. 395) 

Reşid Ahmed Efendi (Sıdkızâde) 

Ordu kadısı Sıdkî Efendi’nin oğludur. 
Müderris, molla olarak Cemaziyeîâhir 
1222’de (Ağustos 1807) ordu kadısı 


oldu. Muharrem 1228’de (Ocak 1813) 
Mekke pâyesi, Rebiyülevvel 1231’de 
(Şubat 1816) İstanbul pâyesi, Şevvâl 
1231’de (Eylül 1816) Anadolu kazas¬ 
keri ve Rebiyülâhir 1232’de (Şubat- 
Mart 1817) birinci ve Zilka’de 1237’de 
(Temmuz-Ağustos 1822) ikinci defa 
Rumeli kazaskeri oldu. 25 Safer 1238’ 
de (11 Kasım 1822) şeyhülislâm olup 
19 Muharrem 1239’da (25 Eylül 1823) 
ayrıldı. 10 Cemaziyelevvel 1250’de (14 
Eylül 1834) vefat etmiştir. Tokludede’ 
de medfundur. Âlim, fâzıldı. Zevcesi 
Adilşah Hanım, Hekimzâde Abdullah 
Bey’in kızıdır. 1247’de (1831/32) ve¬ 
fat ederek ceddi Hekimoğlu Ali Paşa 
Camii’ne defnedilmiştir Oğlu sudûr- 
dan Rif’at Bey ile Mustafa Hâmid Efen- 
di’dir. Bu Rif at Bey’in oğlu Osman 
Nureddin Bey, 21 Ramazan 1270’de 
(17 Haziran 1854) vefat etti. Hekimoğ¬ 
lu Ali Paşa Camii’nde medfundur. (II. 
392) 

Reşid Ahmed Efendi (Tatarcıkzâ- 

de) Abdullah Efendi’nin oğludur. 
Müderris, 12l6’da (1801/02) Kudüs, 
1222’de (1807) Mısır mollası ve 1228’ 
de (1813) Mekke pâyesi, Rebiyülâhir 
1231’de (Mart 1816) İstanbul pâyesi, 
15 Ramazan 1234’de (8 Temmuz 1819) 
Anadolu pâyesi, Rebiyülâhir 1237’de 
(Ocak 1822) Anadolu kazaskeri, 1241’ 
de (1825/26) Rumeli pâyesi, Şevvâl 
1242 (Mayıs 1827) sonlarında naki- 
büleşraf, 1244’de (1828/29) Rumeli 
kazaskeri olmuş ve 1246’da (1830/ 
31) nakiblikten azledilip 26 Şa’bân 
1250’de (28 Aralık 1834) vefat etmiş¬ 
tir. Eğrikapı’da medfundur. Âlim, şa¬ 
irdir. Oğlu Kâmil Efendi’dir. (II. 392) 

Reşid Bey Bağdadlıdır. Mekteb-i Sul¬ 
tanî ve Mekteb-i Mülkiye’de çalışıp 
zeki olduğundan 1296’ca (1879) mü- 



tercim ve padişahın hususi kâtibi ol¬ 
du ve ûlâ evvelini e,de etti. 21 Receb 
1305’de (3 Nisan 1888) vefat etti. Yah¬ 
ya Efendi Türbesi’ne defnedildi. İşe 
elverişli bir gençti. (II. 397) 

Reşid Efendi Üsküdarlıdır. Kalem¬ 
den yetişip hâcegâııdan olup tarihçi 
olmuştu. Il42 s de (1729/30) vefat etti. 
Şairdir. (II. 388) 

Reşid Efendi Ayntablıdır. Kâtip ol¬ 
duğundan Ali Rızâ Paşa ya mektupçu 
olmuştur. 1249’da (1822/24) vefat ey¬ 
ledi. Divan sâhibi şairdir. (II. 391) 

Reşid Efendi (Hacı) Kadı ve telhisçi 
olup Receb 1227de (Temmuz-Agus- 
tos 1812) vefat etti. Rumelihisarı’nda, 
Kayalar’da medfundur. (II. 389) 

Reşid Efendi (Hafız) Mülkiye me¬ 
murlarından olup Kütahya kaymaka¬ 
mı oldu. Şa'bân 1280’de (Ocak 1864) 
vefat eyledi. Rumelihisarı’nda med¬ 
fundur. (II. 395) 

Reşid Efendi (Hoca) Helvaha- 
ne’den Haşan Ağamın oğluydu. Çalı¬ 
şarak izin almış, Eııderûn’a ve sonra 
hazine-i hümâyûna alınarak Arapça 
ve Farsça muallimi olmuş ve Zilhicce 
1206’da (Temmuz-Ağustos 1792) ve¬ 
fat eylemiştir. Çok değerli bir âlimdi. 
(II. 389) 

Reşid Efendi (Yusufzâde) Müderris 
ve Galata kadısı olup Rebiyülâhır 
1267’de (Şubat 185 0 vefat eyledi. Ru- 
melihisarı’nda, Kayalarda medfun¬ 
dur. (II. 393) 

Reşid Haşan Efendi Şair Rüşdrnin 
oğludur. Kadı olup 1152 : de (1739/ 
40) hamamda iken vefat etti. Yenika- 
pı Mevlevîhanesi’re defnolundu. Şa¬ 
irdir. (II. 388) 

Reşid Hüseyin E fendi Yeniçeri ka¬ 
lemi kesedarı ve başhalifesi olup 1133 : 


de (1720/21) vefat etti. Yaşı 80’i aş¬ 
kındı. Edirnekapı’da defnedilmiştir. 
Şairdir. (II. 388) 

Reşid İbrahim Ağa Enderûn'dan 
yetişerek tülbend ağası oldu. 15 Şa’- 
bân 1175’de (11 Mart 1762) mîrahûr-ı 
evvel oldu. Sa’deddin Paşamın mu- 
hallefatını kabza memuren gidip Sa- 
fer 117ö ; da (Ağustos-Eylül 1762) ve¬ 
fat eyledi. (II. 388) 

Reşid İbrahim Ağa Kapıcıbaşı ve 
Toyran mütesellimi olarak 1 Cemazi- 
yelâhir 1236 ! da (6 Mart 1821) vefat et¬ 
miştir. Şehzâdebası’nda medfundur, 

(II. 39D 

Reşid İbrahim Efendi Bâbıâlî den 
yetişerek kethüdâ kalemi serhalifesi 
oldu. 1236x1a (1820/21) piskopos 
mukataacısı olup sonra vefat eyle¬ 
miştir. (II. 391) 

Reşid İbrahim Efendi Bayındır 
müftüsünün oğludur. Müderris olup 
Şevvâl 1275 : de (Mayıs 1859) Beyrut 
mollası oldu. Sonra vefat etti. (II. 395) 

Reşid Mehmed Ağa Silahşor ve tel- 
hisî-i sadr-ı âlî idi. Sonra kapıcıbaşı- 
lıkla 1236’da (1820/21) gurebâ-yı ye¬ 
min ve 1237’de (1821/22) gureba-yı 
yesâr ağası oldu. Sonra vefat eyledi. 
(II. 39D 

Reşid Mehmed Bey Ağrıboz haneda- 
mndandır. Göçerek müderris ve 
1245 ! de (1829/30) Sofya mollası oldu. 
Sonra Mekke payesi, 1254 : de (1838) 
İstanbul pâyesi, Muharrem 1257’de 
(Mart 1841) İstanbul kadısı ve Zil- 
ka’de 1257’de (Aralık 1841) Anadolu 
pâyesi oldu. 22 Safer 1263’de (9 Şu¬ 
bat 1847) vefat edip Eyüp : e defnedil¬ 
miştir. Âlim ve zengindi. Oğlu Halil 
Âkif Paşa’dır. (IV. 29D 

Reşid Mehmed Efendi Kastamonu¬ 
ludur. “Resûl Biraderzâdesi” olup Ra- 


7379 



mazan 1092’de (Eylül-Ekim 1681) mü- laziz Efendi’nin oğludur. Müderris 
derris iken vefat etti. Şairdir. (II. 387) olup 1193’de (1779) vefat etti. Hay- 
Reşid Mehmed Efendi Edirnelidir, darpaşa’da medfundur. (II. 389) 
İmamdı. 1105’de (1693/94) vefat etti. Reşid Mehmed Efendi (Eğrikapılı- 
Şairdir. (II. 388) zâde) Hattat Râsim Efendi’nin oğlu- 

Reşid Mehmed Efendi Kalemden dur. Zilka’de 1228’de (Kasım 1813) 
yetişip hâcegândan haslar katibi ol- Y a § h ik< ^ vefat eyledi. Babası yanın- 
du. Şevvâl 1159’da (Ekim-Kasım da medfundur. Hattatların meşhurla- 
1746) cebeciler kâtibi ve sonra bazı undandı. (II. 389) 
divanî hizmetlerde bulunduktan son- Reşid Mehmed Efendi (Hâfız) Aıı- 
ra Şevvâl 1171’de (Haziran 1758) karavî Ali Efendi’nin kardeşinin oğlu 
mevkufatî oldu. Sonra vefat eylemiş- olup müderris ve Cemaziyelâhir 1265’ 
tir. (II. 388) de (Mayıs 1849) Galata mollası oldu. 

Reşid Mehmed Efendi Ayaklı Kü- Zilhicce 1269’da (Eylül 1853) Mısır 
tüphane Mehmed Efendi’nin oğlu mollası olup sonra vefat eyledi. (II. 
olup müderris iken 1206’da (1791/92) 393) 

vefat etti. Seyitahmetderesi’ne defno- Reşid Mehmed Efendi (Hocazâde) 
lundu. Babası mezunlarından bir fâzıl- Ebû Saidzâde Feyzul'ah Feyzî Efen¬ 
di. (II. 389; IV. 280) cli’nin oğludur. Müderris iken Muhar- 

Reşid Mehmed Efendi Kalemden rem 1099’da (Kasım 1687) vebadan 
1880 yetişip hâcegândan olup 1224’de vefat etti. Yumuşak huylu, şairdi. (II. 
(1809) lağımcı ve hıımbaracı kâtibi 387; IV. 33) 

olup sonra vefat eyledi. (II. 389) Reşid Mehmed Efendi (Kefevîzâ- 

Reşid Mehmed Efendi Husrev Pa- de) Şerif Efendi’nin oğludur. Müder- 
şa’nın mühürdarıdır. Safer 1270’de ris olup Zilka’de 1197 de (Ekim 1783) 
(Kasım 1853) vefat etti. Miskinlerde vefat etti. (II. 389) 
medfundur. (II. 393) Reşid Mehmed Efendi (Kutub) Mü- 

Reşid Mehmed Efendi Feyzullah derris, Üsküdar mollası oldu. 1227’de 
Şükrî Efendi’nin(~0 oğludur. Sultan (1812) vefat eyledi. Şehzâdebaşı’nda, 
Ahmed Camii vâizi olup 1270 (1854) Emin Nureddin Camii’nde medfun- 
yılından sonra vefat etmiştir. (IV. 397 dur. (IV. 279) 

Reşid Mehmed Efendi İstanbullu- Reşid Mehmed Efendi (Samtîzâ- 

dur. Müderris, Rebiyülevvel 1263 : de de) Mevâlîden Samtî Mehmed Efendi 
(Şubat-Mart 1847) Eyüp mollası, son- evlâdmdandır. Müderris, Filibe kadı- 
ra bilâd-ı hamse mollası ve Zilka’de sı, 1139 : da (1726/27) Galata mollası 
1268’de (Ağustos-Eylül 1852) Mekke ve 1144’de (1731/32) Bursa kadısı ol- 
mollası oldu. Müddetini tamamlaya- du. Sonra vefat etti. (II. 388) 
rak Şa’bân 1274’de (Mart-Nisan 1858) Reşid Mehmed Efendi (Şehrîzâ- 
vefat eyledi. Zincirlikuyu’da medfun- de ) Raiden Şehrî Efendi oğludur, 
dur. (II. 395) Müderris, 1213'de (1798/99) Kudüs 

Reşid Mehmed Efendi (Arab Yah- mollası olup sonra vefat eyledi. Oğlu 
yazâde) Feyzî Efendi’nin oğlu Abdü- Es’ad Efendi’dİr. (II. 339) 



Reşid Mehmed Efendi (Şeyh Fey- 1259’da (Eylül 1843) vezirlikle Rume- 
zullah Efendizâde) Kürsü şeyhle- li Ordusu müşiri oldu. Safer 1263’de 
rinden olup 1264'de (1848) Sultan (Ocak-Şubat 1847) vefat eyledi. Ce- 
Ahmed Camii şeyhi oldu. Birkaç sene sur ve gayretliydi. Oğlu, eski seryâver 
sonra vefat etti. (II. 393) merhum ferik Halil Paşa'dır. (II. 393) 

Reşid Mehmed Paşa Gürcüdür. Reşid Mehmed Paşa Yükselerek 

Husrev Paşamın kölesi olduğundan mîrimîran olmuş, Divan-ı Muhasebat 

dairesinde terbiye görmüştür. 1223’ azalığında bulunmuş ve münzevi ola- 

de (1808) mîrimîran rütbesiyle Mente- rak 28 Cemaziyelâhir 1301’de (23 Ni¬ 
şe sancağıyla Tulca muhafızı oldu, san 1884) vefat etmiştir. Süleymaniye’ 

Sonra Kütahya vali kaymakamı oldu, ye defnedildi. Zengindi. (II. 396/97) 

1236'da (1821) Tepedelenli Ali Paşa Reşid Mehmed Paşa Baban hane¬ 
de oğlu Mehmed Paşanın üzerine danından Süleyman Paşa’nm oğlu 

memur olarak başarılı olunca Zilka’de Q ı U p 1237 ’de (1821/22) doğmuştur. 

1236’da (Ağustos 1821) ödüllendirilip Bağdad'da bazı hizmetlerde ve nâfia 

vezirlikle Konya valisi olmuş ve Mora riyasetinde bulunduktan sonra iki de- 

muharebelerine memur edilmiştir. f a Hille ve birer defa Müntefik, Taaz 

Receb 1238’de (Mart-Nisan 1823) Tır- ve Zor mutasarrıfılığında bulunmuş ve 

hala, Safer 1239 da (Ekim 1823) Vidin, Cemaziyelâhir 1299 : da (Nisan-Mayıs 

Rebiyülewel 1240’da (Kasım 1824) 1882) Rumeli payesi verilerek 1302’ 

Rumeli ve Yanya valisi olup Rumeli de (1884/85) Bitlis valisi olup 1303’ 

seraskeri olmuştur, Receb 1243’de de (1885/86) azledilmiştir. Emekli ola- 

(Ocak-Şubat 1828) İnebahtı ve Karlıili rak 4 Receb 1313 : de (21 Aralık 1895) 

muhafızlığı verildi. 29 Ramazan 1244’ İstanbul'da vefat etti. Beşiktaş’da Yah- 

de (4 Nisan 1829) sadrazam ve serdâr-ı yâ Efendi Tekkesi’ııe defnedilmiştir. 

ekreııı olup sulhtan sonra Arnavutluk Asîl, doğru ve marifetli bir zat idi. (IV. 

ıslahına memur edilmiş ve 1248 baş- . 307) 

larında (1832 oıtala.ında) Mısıı üzeri- Reşid Mehmed Paşa (Bostancıba- 

ne serdâr-ı ekrem ve Mısır valisi tayin şızâde) Enderûn’da yetişerek tüfenk- 

edilmiş ve Ramazan 1248 de (18 Şu- çibaşı ve çıktıktan sonra kapıcıbaşı ve 

bat 1833) sadâretıen azledilmiştin 1236 ’da (1820/21) gurebâ-yı yesâr 

Şevval 1248 de (Mart 1833) Konya ağası oldu. Sonra İşaretçi Osman Paşa 

dan döndü. Cemaziyelâhir 1249 ; da ve sonra Es > ad PaŞ a : ya kethüdâlık 

(Ekim-Kasım 1833^ Sivas, aıdmdan ederek bir hayli müddet taşrada gez- 

Maden ve Zilka de 1249 da (Maıt-Ni- d j Sonra mîrimîran rütbesiyle Van 

san 1834) ilâveten Diyarbekiı valisi kaymakamı olup 19 Şevval 1266 ! da 

oldu. Receb 1252 de (Ekim-Kasım (28 Ağustos 1850) vezir rütbesiyle Van 

1836) Diyarbekir de vefat etti. Cesur, valisi, Rebiyülâhir 1271 : de (Ocak 

gayretli, sâdık, tedbirliydi. Oğlu Emin 1855) Rarput, Receb’de (Mart-Nisan) 

Paşa'dır. (II. 391/92 > Erzumm w Muharrem 1272’de (Eylül- 

Reşid Mehmed Paşa Silahdar Ali Ekim 1855) Bosna valisi olup Rebiyü- 
Paşa’nın kölesidir. Askerliğe girerek levvel 1274’de (Ekim-Kasım 1857) az- 
miralay, liva ve ferik oldu. Şa'bân ledildi. Muharrem 1275’de (Ağustos- 



Eylül 1858) Haleb valisi olup Zilka’de 
1276x1a (Mayıs-Haziran 1860) azledil¬ 
di. 1277 ortasında (1860 sonlan) Kon¬ 
ya, Cemaziyelewel 1278 (Kasım 
186l) sonlarında İzmir. Ramazan 1279 
sonlarında (Mart 1863 ortaları) Sivas 
ve Rebiyülâhir 1282’de (Eylül 1865) 
Kastamonu, Safer 1283’de (Haziran- 
Temmuz 1866) Erzurum, Şa’bân 1284 
(Aralık 1867) ortalarında yine Kasta¬ 
monu, Cemaziyelâhir 1288’de (Ağus- 
tos-Eylül 1871) Trablusgarb, 16 Receb 
1289'da (19 Eylül 1872) Hicaz ve 17 
Rebiyülâhir 1291’de (3 Haziran 1874) 
ikinci defa Haleb valisi olup 12 Safer 
1292’de (20 Mart 1875) azledildi. 2 Zil¬ 
hicce 1292'de (30 Aralık 1875) ikinci 
defa Erzurum valisi olup 16 Rebiyül⬠
hir 1293’de (11 Mayıs 1876) vefat et¬ 
miştir. Tedbirli, doğru, ılımlı, güler 
yüzlü, idâreciliğe vâkıftı. Yumuşak 
başlılığından ve olgun idareciliğinden 
ötürü “Öküz" diye lâkap kazanmıştı. 
Oğlu Halil Sâmî Paşa’dır. (IV. 302) 

Reşid Mehmed Paşa (Darbhor) 

Kilâr-ı hassadan çıkıp askerliğe girdi. 
Binbaşı, miralay ve hassa livâsı oldu. 
1253xîe (1837/38) Revandızlı Meh¬ 
med Paşa’yı cezalandırıp süvari feriki 
oldu. Sonra hassa dâr-ı şûra reisi olup 
15 Zilhicce 1258’de (17 Ocak 1843) 
seraskerliğin kaldırılmasında vezirlik¬ 
le mansûre müşiri oldu. Şa'bân 1259' 
da (Ağustos-Eylül 1844) ordunun n⬠
mı Dersaâdet’e çevrildi. Safer 1262’de 
(Şubat 1846) hassa müşiriyeti kayma¬ 
kamı olup Muharrem 1263 : de (Aralık 
1846-0cak 1847) asâleten hassa mü¬ 
şiri ve Safer de (Ocak-Şubat 1847) 
Rumeli müşiri oldu. Zilhicce 1263’de 
(Kasım-Aralık 1847) azledildi. Cema- 
ziyelevvel 1270’cîe (Şubat 1854) ikin¬ 
ci defa Dersaâdet müşiri ve Zilhicce 
1270xle (Eylül 1854) üçüncü defa 


hassa müşiri olup Ramazan 1271’de 
(Mayıs-Haziran 1855) azledildi. 1274’ 
de (1857/58) yine Dersaâdet müşiri 
olup Muharrem 1278’de (Temmuz 
186i) azledildi. 1283 (1867) bayra¬ 
mında selâmlık resmine memur oldu. 
Şevvâl 1284’de İyd-ı fıtır (Ramazan 
Bayramı) gecesi (26 Ocak 1868) vefat 
eyledi. Cesur, gayretli, işine bağlıydı. 
(II. 396) 

Reşid Mehmed Paşa (Gözlüklü) 

Husrev Paşa’nın kölesidir. Zâbit olup 
Avrupa’ya tahsil içiıı gönderildi. İs- 

/s 

tanbuPa dönüşünde Tophane-i Ami¬ 
re 1 ’ye livâlıkla memur oldu. Sonra 
tophane feriki oldu 1256’da (1840) 
Dâr-ı Şûrâ-yı Askeri azası oldu. Ar¬ 
dından orduların kurulmasında Ana¬ 
dolu Ordusu reisi olarak Muharrem 
1264’de (Aralık 1847) vezir rütbesiyle 
Anadolu müşiri oldu. Şevvâl 1267’de 
(Ağustos 1851) Tophane-i Âmire mü¬ 
şiri olup Zilka’de 1267’de (Eylül 1851) 
Bağdacl valisi, Irak ve Hicaz müşiri ol¬ 
du. Muharrem 1274’de (Ağustos-Eylül 
1857) vefat eyledi. Bilgili, emir ve ida¬ 
rede becerikliydi. Bağdad’da güzel ün 
kazandı. Bir oğlu ka çlı. Zengindi. (II. 
393) 

Reşid Mehmed Paşa (Hacı) Tersa¬ 
ne beylerinden olup Kırım cihetinde 
Tuna kumandanı, riyâle, patrona ve 
sonra livâlıkla liman reisi oldu. Sonra 
emekli olup 8 Rebrâilevvel 1298’de 
(8 Şubat 1881) vefat etti. Karacaah- 
met’de medfundur. (II. 396) 

Reşid Mustafa Bey Yükselerek ka- 
pıcıbaşı oldu. Sonra kapıcılar kethü¬ 
dası olup Safer 124 hele (Eylül-Ekim 
1825) vefat etmiştir. Haydarpaşa'da 
medfuııdur. (IV. 468) 

Reşid Mustafa Bey Sadrazam Âlî 
Mehmed Emin Paşa’nın ikinci oğlu- 





dur. Mektuhî-i sadâret ve âmedî-i Dı- 
van-ı Hümâyûn kalemlerinde bulun¬ 
du. 1300de (1883) vergi emaneti, 
sonra defterhane nezâreti muavini ve 
ardından Şewâî 130-'de (Temmuz- 
Ağustos 1885) ulâ evveli oldu. 19 Mu¬ 
harrem 1316da (9 Haziran 1898) ve¬ 
fat etti. Yaşı 50‘ye varmış, iffetli, doğ¬ 
ru, dirayetli ve edipdi. Süleymaniye' 
de babasının yanınca medfundur. 
(IV. 857) 

Reşid Mustafa Efendi Fetva emini 
Osman Efendimin kardeşi olup Sü¬ 
leymaniye müderrisi izen vefat eden 
Kırımı Ömer Efendimin oğludur. Mü¬ 
derris iken 1173de (1759/60) veba¬ 
dan vefat eyledi. Şaire ir. (II. 388) 

Reşid Mustafa Efendi Şeyhülislâm 
Velîyeddin Efendimiıı(-0 oğludur. 
Müderris olup 1181xle (1767/68) ve¬ 
fat ederek Fâtih Rüşdiyesi Mezarlı¬ 
ğıma defnolundu. (II. 388; IV. 6l4) 

Reşid Mustafa Efendi Kethüda ka¬ 
leminden çıkarak serhalife ve 1224’ 

o 

de (1809) hâcegânlıkla piyade muka¬ 
belecisi oldu. Sonra vefat etti. (IV. 461) 

Reşid Mustafa Efendi Gedikli bir 
zaimin oğludur. Yağukçızâde Emin 
Paşa, kız kardeşini nikahlayınca ka¬ 
lemden yetişip 1182de (1768/69) hâ- 
cegânlıkla İstanbul ımukataacısı ol¬ 
muştu. Eniştesinin yok edilmesinde 
hesaplarını doğruca vermekle kethü¬ 
da kâtibi olup 1186'da (1772/73) az¬ 
ledildi. Sonra ikinci defa o mesnede 
ııâil oldu. Zilhicce 1196 : da (Kasım 
1782) azledildi ve Gelibolu'ya sürül¬ 
dü. Az müddette çağrılıp üçüncü de¬ 
fa kethüda kâtibi ve sonra maliye tez- 
kirecisi ve süratçiler nazırı olup 1199’ 
da (1785) dördüncü defa kethüdâ k⬠
tibi olduysa da bir haftada azledildi. 
1202de (1787/88) ordunun çıkışında 


yeniçeri kâtibi, Cemaziyelevvel 1204 ; 
de (Ocak-Şubat 1790) kethüdâ-yı 
sadı-ı âlî olup 15 Ramazan 1204de (29 
Mayıs 1790) azledilerek rikâb-ı hüm⬠
yûn kethüdası oldu. Şa’bân 1205de 
(Nisan 1791) ikinci defa kethüdâ-yı 
sâdr-ı âlî oldu. 26 Muharrem 1207’de 
(13 Eylül 1792) azlolunup o sene top¬ 
hane ve arabacılar nâzın oldu. 1209 
başlarında (1794 sonlarında) irad-ı 
cedid defterdarı olup 8 Zilkade 1213’ 
de (13 Nisan 1799) defterdar-ı şıkk-ı 
evvel oldu. 1215 de (1800/01) rikâb-ı 
hümâyûn reisülküttabı olup 1217de 
(1802/03) ordunun gelişinde tabii 
olarak ayrı kalıp Şevvâl 1217 ; de (Şu¬ 
bat 1803) tersane emini oldu. 1218 : de 
(1803/04) azledildi. 13 Rebiyülevvel 
1219’da (22 Haziran 1804) ikinci defa 
defterdar olup 1220’de (1805/06) Ha- 
dice Sultan kethüdâlığı ilâve edildi. 
Rebiylilewel 1221'de (Mayıs-Haziran 

1806) umur-ı bahriye nâzın unvanıyla 
tersane emini olup azilden sonra or¬ 
dunun çıkışında rikâb-ı hümâyûn ket- 
hüdâsı oldu. Receb 1222 : de (Eylül 

1807) Akdeniz Boğazı nâzın olup 1 
Şevvâl 1223’de (20 Kasım 1808) üçün¬ 
cü defa sadâret kethüdâsı oldu. 40 
gün sonra azlolunup Tuna defterdarı 
unvanıyla ordu tertibatına memur 
edildi. Şevvâl 1224 ! de (Kasım 1809) 
nişancı, 20 Cemaziyelevvel 1226 : da 
(12 Haziran 1811) darbhaııe nâzın 
olup 6 ayda azledilmiştir. Birkaç ay 
geçince Sofya Camii nezâretine gön¬ 
derildi. 1228 de (1813) ordu ile dönü¬ 
şünün ardından tophane nâzın oldu. 
1231de (1816) hac farizası ile dönüp 
Rebiyülâhir 1234de (Şubat 1819) ve¬ 
fat eylemiştir. Eyüpde, türbe ardında 
medfundur. Zekî, kavrayışlı, bilgili, 
cömert, kerimdi. Yaşı 80 ; i aşkın olup 
yazısı kadın yazısına benzerdi. Köse 



1384 


olduğundan “Köse Kethüdâ" diye 
şöhret almıştır. (II- 390) 

Reşid Mustafa Efendi Kadıköylü- 
dür. Nişan kalemi hulefâsından olup 
1237’de (1821/22) kâğıd-ı enderûn 
kâtibi ve hâcegândan olup sonra pi¬ 
yade mukabelecisi ve 1242’de (1826/ 
27) kethüdâ kâtibi, sonra küçük evkaf 
muhasebecisi olup 1245’de (1829/30) 
vefat etti. (IV. 470) 

Reşid Mustafa Efendi Harem i hü¬ 
mâyûn veznedarbaşısı Haşan Ağa’nın 
oğlu Silahşor ve cizyebaşısı olup Mu¬ 
harrem 1256’da (Mart 1840) vefat etti. 
(II. 392) 

Reşid Mustafa Efendi Dahiliye hu- 
lefâsmdan olup sonra Nafia Meclisi 
azasından olmuş ve 1262 ele (1846) 
vefat etmiştir. Eyüp’de medfundur. 
(II. 392/93) 

Reşid Mustafa Efendi Dahiliye ka¬ 
leminden yetişerek serhalife ve sonra 
Nâfia Meclisi’ne aza olmuştur. 1263’ 
de (1847) vefat edip Eyüp’de Karlıba- 
yır’da defnedilmiştir. Naşir Mehmed 
Efendi akrabasındandır. (IV. 473) 

Reşid Mustafa Efendi Bursalı Hüse¬ 
yin Bey’in damadıdır. Devriye mü¬ 
derrislerinden olup Zilka’de 1274’de 
(Haziran-Temmuz 1858) Beyrut mol¬ 
lası oldu. Sonra vefat etti. (II. 395) 

Reşid Mustafa Efendi Sııdûrdan 
Gümüşhaneli Ömer Efendimin oğlu¬ 
dur. Müderris, Şevvâl 1281’de (Mart 
1865) Yenişehir mollası oldu. Sonra 
vefat etti. (II. 396; III. 603) 

Reşid Mustafa Efendi Bâb-ı fetvâda 
kâtiplikten yetişip Galata Mahkeme¬ 
sinde 40 sene kadar başkâtip olmuş¬ 
tu. Sonra molla olup nihayet Mekke 
pâyesi ve mollası, sonra Mekteb-i 
Nüvvâb müdürü olup 18 Cemaziyelâ- 


hir 1309’da (20 Ocak 1892) vefat etti. 
Karacaahmet’de medfundur. Zengin¬ 
di. Yaşı 90’a ulaşmıştı. (IV. 487/88) 

Reşid Mustafa Efendi (Çeşmîzâ- 

de) Mehmed Sâlih Efendi’nin torun¬ 
larından olup Mekke kadısı olan za¬ 
tın oğludur. Müderris ve devrinde 
vak’anüvis oldu. Şa’bân 1184’de (Ka- 
sım-Aralık 1770) vefat eyledi. Tarih 'i 
vardır. Şairdir. (II. 389; II. 93) 

Reşid Mustafa Efendi (Moralızâ- 

de) Rumeli kadılarının eşrafından 
olup 25 Muharrem 1236’da (2 Kasım 
1820) vefat etti. Rumelihisarı’nda, Ka¬ 
yalar’da medfundur. (II. 390) 

Reşid Mustafa Efendi (Uryânîzâ- 

de) Mevâlîden olup bu senelerde 
(1860’lar) vefat etti. Mekke kadısı Hü¬ 
seyin Hüsnî Bey damadıydı. (II. 396) 

Reşid Mustafa Paşa Kalemden yeti¬ 
şip Hurşid Paşaya Mısır'da divan kâti¬ 
bi olmuştur. Sonra mîrlivâ olup 1222’ 
de (1807) vezir rütbesiyle İçel muta¬ 
sarrıfı olmuştur. O sene İzmit ve Koca¬ 
eli, 1228’de (1813) Kandiye valisi ve 
nihayet Kuşadası muhâfızı olmuş, Şa’ 
bân 1238’de (Nisan-Mayıs 1823) vezir¬ 
liği kaldırılarak Bursa’ya sürülmüş ve 
orada vefat eylemiştir. Mıınşî, ılımlıy¬ 
dı. (II. 391) 

Reşid Mustafa Paşa Sultan Bâyezid 
ruznâmçecisi Mustafa Efendimin oğlu 
olup 16 Şevvâl 12l4 J de (12 Mart 1800) 
doğdu. Eniştesi Ispartalı Ali Paşa ile 
vilâyetleri dolaşıp Mora seraskerliğin¬ 
de mühürdarı oldu. İstanbul’a döne¬ 
rek sadâret mektûbî kalemine girip 
1242 : de (1826/27) ordu ile harbe gitti. 
Şevvâl 1244’de (Nisan 1829) âmedî 
halifelerinden olup sonra âmedî veki¬ 
li olmuş ve 1246’da (1830/31) Pertev 
Paşa Mısır’a giderken eşlik edip dö- 




nüşte tekrar âmec'î vekili olmuştur. 3 
Muharrem 1247’de (14 Haziran 1831) 
asâleten âıııedî olup Rebiyülevvel 
1248’de (Ağustos 1832) Üsküp’e, sad¬ 
razamın davetine memur oldu. Şa’ 
ban 1248’de (Ocak 1833) Halil Paşa 
ile Mısır’a memur olup hizmet göre¬ 
rek döndü. Safer 1250’de (Haziran 
1834) Paris ortaelçisi olup Safer 1251 : 
de (Haziran 1835) büyükelçi pâyesiy- 
le mütemayiz oldu. Cemaziyelevvel 
1252’de (Ağustos-Eylül 1836) Londra 
sefiri ve Şa’bân 1252’de (Kasım 1836) 
ilâveten hariciye müsteşarı ve Rebi- 
yülâhir 1253’de (Temmuz 1837) vezir 
rütbesiyle hariciye nazırı oldu. İstan¬ 
bul’a gelip Zilka’de 1253’de (Şubat 
1838) ilâveten Paris sefiri olarak Mu¬ 
harrem 1254’de (Nisan 1838) gidişi 
ertelendi. Cemaziyelevvel 1254’de 
(Ağustos 1838) ilâveten Londra sefiri 
olarak Avrupa’ya gitti. Cemaziyelâhir 
1255’de (Ağustos-Eylül 1839) döndü. 
6 Safer 1257’de (30 Mart 1841) ayrıldı. 
Cemaziyelâhir 1257’de (Temmuz- 
Ağustos 1841) Paris sefiri oldu. Zilka’ 
de 1258’de (Aralık 1842) ayrıldı. Ce¬ 
maziyelevvel 1259’da (Haziran 1843) 
Edirne valisi olduysa da Şa’bân 1259’ 
da (Eylül 1843) ayrıldı. Şevvâl 1259 : 
da (Kasım 1843) Paris sefiri ve 22 
Şevvâl 1261’de (24 Ekim 1845) ikinci 
defa hariciye nâzın olup Cemaziyel⬠
hir 1262’de (Haziran 1846) Rumeli’ye 
padişahın seyahatinde maiyette bulun¬ 
du. 7 Şevvâl 1262’de (28 Eylül 1846) 
sadrazam oldu. 22 Cemaziyelevvel 
1264’de (26 Nisan 1848) azlolundu. 
23 Receb 1264’de (25 Haziran 1848) 
Mecâlis-i Âliye’ye memur olundu. 13 
Ramazan 1264’ds (13 Ağustos 1848) 
ikinci defa sadrazam olup 4 Rebiyü¬ 
lâhır 1268’de (27 Ocak 1852) azledil¬ 
di. Ertesi günü Meclis-i Vâlâ reisi ve 


15 Cemaziyelevvel 1268’de (7 Mart 

1852) üçüncü defa sadrazam olup 20 
Şevvâl 1268’de (7 Ağustos 1852) azlo¬ 
lundu. 6 Şa’bân 1269’da (15 Mayıs 

1853) üçüncü defa hariciye nâzın 
olup 2 Rebiyülevvel 1271’de (23 Ka¬ 
sım 1854) dördüncü defa sadrazam 
oldu ve 6 Şa’bân 1271’de (24 Nisan 
1855) istifa eyledi. Viyana Konfera- 
sfna murahhas olduysa da fesholun- 
duğundan İstanbul’da kaldı. 3 Rebi¬ 
yülevvel 1273’de (1 Kasım 1856) be¬ 
şinci defa sadrazam olup 12 Zilhicce 
1273’de (8 Ağustos 1857) istifa ede¬ 
rek Tanzimat Meclisi reisi oldu. 14 
Muharrem 1274’de (4 Eylül 1857) isti¬ 
fa eyledi. 3 Rebiyülevvel 1274’de (22 
Ekim 1857) altıncı defa sadrazam 
olup 21 Cemaziyelevvel 1274’de (7 
Ocak 1858) vefat etti. Na’şı Bâyezid’ 
de Okçularbaşı’nda türbesine defne¬ 
dildi. Kavrayışlı, zeki, akıllı, dil bilir, 
devlete önemli hizmetlerde bulun¬ 
muştur. Avrupalılar nezdinde nüfuzu 
gayet tesirli olarak mühim meseleler¬ 
de büyük hizmetlere muvaffak ol¬ 
muştur. Yeteneği olanları yüksek ma¬ 
kamlara çıkarmaya çalışıp çoğu bü¬ 
yük adamları yetiştirmiştir. Haylice 
serveti olup 5 oğlu kalmıştır. Ancak, 
içlerinden mîrlivâ Mazhar Paşa hayat¬ 
tadır. Diğerleri Celâl Paşa, Cemil Paşa 
ve Ali Gâlib Paşa ile Sâlih Raûf Bey’ 
dir. (II. 393/95) 

Reşİd Paşa Askerlikten yetişip mira¬ 
lay ve mîrlivâ olarak hassa levazım 
reisi oldu. 21 Rebiyülâhır 1306’da (25 
Aralık 1888) 70 yaşında vefat eyledi. 
Eyüp’e defnedildi. (II. 397) 

Reşid Paşa Vanlıdır. Kalemden yeti¬ 
şip Mehmed Ârif Paşa’ya damad ol¬ 
du. Bu sayede rütbesi yükselerek taş¬ 
ra memuriyetlerinde bulunup mîrimî- 



1386 


ran olmuş ve sonra Niş muhafızı ola¬ 
rak güzel hizmeti dolayısıyla 1295’de 
(1878) birkaç ay şehremini olmuş, 
Rumeli payesiyle taşra mutasarrıflık¬ 
larında ve küçük vilâyetler teşekkü¬ 
lünde Dersim valiliğinde bulunmuş 
ve sonra azledilmiş iken 1306 başların¬ 
da (1888 sonlarında) Musul valisi ol¬ 
muş, Ramazan 1306’da (Mayıs 1889) 
orada vefat etmiştir. Tedbirli, ılımlıy¬ 
dı. (II. 397) 

Reşid Paşa (Hacı) Babası Nuru Os¬ 
maniye Camii hatibiydi. Enderûn’dan 
yetişerek askere girdi. Mîrlivâ olup 
1254’de (1838) Dâr-ı Şûrâ-yı Askerî 
reisi oldu. Ayrıldıktan sonra 1235’de 
(1839) ferik olup ikinci defa reis ol¬ 
du. 1256’da (1840) emekli oldu. Son¬ 
ra vefat eylemiştir. (II. 392) 

Reşid Paşazade Sadrazam Mustafa 
Reşid Paşa’nın 5 oğlundan oluşan ai¬ 
leye denir. Cemil Paşa ile Salih Bey’ 
den birer şube doğmuştur. Diğerleri 
Mazhar Paşa, Reşid Bey ve Nureddin 
Bey’dir. Mazhar Paşa, Reşid Paşa’nm 
dördüncü oğludur. Babasının ikb⬠
linde mîrlivâ olmuştur. 35 senedir mi¬ 
ras malıyla kendi âleminde yaşamak¬ 
tadır. (IV. 692) 

Reşidî Ali Efendi Müderris ve Davut- 
paşa naibiydi. 1195'de (1781) vefat et¬ 
ti. Edirnekapı’da medfundur. (II. 389) 

Reşkî Ali Efendi İstanbulludur. 
Kaplan Paşamın mühürdarı olup 
Şam’a ve Konya’ya seyahatle gidip 
yalnızlığa çekildi. 1108’de (1696/97) 
vefat etti. Şairdir. (II. 387) 

Reşkî Halil Çelebi İstanbulludur. 
1131’de (1719) vefat etti. Şairdir. (II. 
387) 

Revanı İlyas Şücâ Çelebi Edirneli¬ 
dir. Trabzon’da I. Selim’e (Yavuz) in¬ 


tisap eyledi. Sonra Bursa’da kaplıca 
ve İstanbul’da Ayasofya mütevvellisi 
oldu. Âhir ömründe işrete tövbe edip 
surre emini oldu. 93C’da (1524) vefat 
etti. Bir mescid yapıp oraya defno- 
lundu. Zarif şairdir. Mescidini, Yor¬ 
gancı Ali adında biri minber koyarak 
camiye çevirdi. (II. 420) 

Revnakı Alımed Efendi Bafralıdır. 
Müderris ve dersiâm olup Vak’a-i 
Hayriye’de hizmeti geçti. Bu seneler¬ 
de (1820’ler) vefat ey edi. (I. 288) 

Revnakî Mehmed Efendi Filibe’de 
Şihâbeddin Paşa Camii hatibi ve son¬ 
ra Filibe kadısı oldu 951’de (1544) 
vefat etti. Şairdir. (II. 425) 

Reyhan Ağa Sarayda yetişerek 1012’ 
de (1603/04) dârüssaâde ağası olup 
1013’de (1604/05) ayrıldı. Sonra bâ- 
büssaâde ağası olarak Cemaziyelâhir 
1024’de (Temmuz 1675) emekli olup 
sonra vefat etmiştir. (II. 425) 

Reyhan Paşa II. Murad’m (hd 1421- 
1451) hadım ağalarından olup Bursa 
Yenişehiri’nde vefat eyledi. Türbesin¬ 
de medfundur. (II. 425) 

Re’yî Abdüllâtif Çelebi Karahisarlı- 
dır. Kadılardan olup 986’da (1578) 
vefat etti. Şairdir. (II. 368) 

Re’yî Çelebi I. Süleyman (Kanunî) 
devri (1520-1566) şairlerinden ümmî 
bir adamdı. (II. 368) 

Re’yî Çelebi (Terzh âde) İstanbul¬ 
ludur. Kadı olup 980’de (1572/73) 
vefat eyledi. Ümmî bir adam iken şiir 
söylerdi. (II. 368) 

Re yi Hüseyin Çelebi Kefelidir. Ye¬ 
niçeri olup İstanbul’da 1049’da 
(1639/40) vefat etti. Şairdir. (II. 190) 

Rezmî Mehmed Paşa (Safîye Suİ- 
tanzâde) Annesi IV. Murad’m kızı 



Safiye Sultan ve babası Hüseyin Pa- 
şa’dır. Sarayda terbiye olundu. Silah¬ 
şor ve kapıcıbaşı olup sonra kapıcılar 
kethüdası ve mîrahür-ı sânı oldu. Sa- 
fer 1118'de (Mayıs-Haziran 1706) si- 
lahdar ağası olup Şa’bân 1120’de 
(Ekim-Kasım 1708) azledildi. Şevval 
1122’de (Kasım-Aralık 1710) şıkk-ı 
sânî defterdarı olup sonra çavuşbaşı 
vekili oldu. 1130 (1718) tarihinde Ru¬ 
meli payesiyle kapıcılar kethüdası ol¬ 
du. Zilhicce 1130’da (Kasım 1718) bir 
kese ile emekli oldu. 1131 : de (1719) 
Beşiktaş’da yalısında vefat eyledi. 
Yetmişlik, vakûr, temiz, soylu ve 
edip bir pır olup şairdi. Oğlu Ebûbe- 
kir Bey 1164’de (1751) ve diğeri Ab¬ 
dullah Bey 1156’da (1743) vefat eyle¬ 
mişlerdir. Torunlarından Abdı Bey 
1187’de (1775) vefat etti. Torunların¬ 
dan, ricalden Sâdık Bey ve İsmail Bey 
vardır. Bir torunu da Mehmed Bey 
olup 1153’de (1740) vefat eyledi. To¬ 
runlarından biri de Dâniş Mehmed 
Bey’dir. Bunların hepsi Beşiktaş’da 
medfundurlar. (IV. 21 6 ) 

Rıdvan Ağa Enderünludur. Çeşnigir- 
başı olup 982'de (1574/75) gurebâ-yı 
yesâr ağası oldu. Sonra vefat eyledi. 
(II. 401) 

Rıdvan Ağa Saraydan yetişerek 
1042’de (1632/33) oostancıbaşı olup 
Safer 1043’de (Ağustos 1633) azlo- 
lundu. Sonra Mustafa Paşa ; ya kethü¬ 
da olup 1048 : de (1638/39) Bağdad 
harbinde şehid olmuştur. (II. 402) 

Rıdvan Ağa Saraydan yetişerek hazi¬ 
nedar olmuştu. 1062’de (1652) vefat 
eyledi. (II. 402) 

Rıdvan Bey Gürcüdür. Mısır beyle¬ 
rinden olup 20 seneden fazla hac 
emiri olup 1066 : da (1655/56) vefat 
eyledi. (II. 402) 


Rıdvan Efendi Edirnelidir. Vâiz Deli 
Mehmed’in oğlu olup orada Yeni Se¬ 
limiye vâizi olup birkaç başka vâizi- 
yesi vardı. 1125 de (1713) vefat etti. 
Yerine oğlu Abdurrahman Efendi v⬠
iz olmuştur. Fâzıldı. (II. 402) 

Rıdvan Efendi (Muhteşem) Toy- 
ranlıdır. Müderris, Mekke, Bursa, Ga¬ 
lata mollası oldu. Safer 1032'de (Ara¬ 
lık 1622) İskenderiye'de vefat etti. 
Güzel ahlâk sâhibi, uyumlu, muhte¬ 
şemdi. (II. 402) 

Rıdvan Efendi (Salıncak) Müder¬ 
ris, İzmir, Kütahya, Gelibolu, Tire mol¬ 
lası oldu. 24 Cemaziyelevvel 1015’de 
(27 Eylül 1606) vefat etti. Edirneka- 
pı’da medfundur. İffetli, tatlı dilli, te¬ 
miz yürekliydi. (II. 402) 

Rıdvan Paşa Kara Mustafa Paşa’nm 
oğludur. Babası zamanında Yemen 
defterdarıydı. Sonra Gazze beyi oldu. 
972'de (1564/65) Yemen beylerbeyi 
oldu. 974 ; de (1566/67) azledildi. Bir 
müddet sonra tekrar Gazze beyi, son¬ 
ra Habeş beylerbeyi ve sonra Basra 
beylerbeyi olup azledildi. Ardından 
Diyarbekir valisi olduğundan 987’de 
(1579) İran harbinde bulundu. Sonra 
990’da (1582) Anadolu beylerbeyi 
olup Rebiyülâhir 993’de (Nisan 1585) 
orada vefat etti. Cesur ve doğru idi. 
Oğlu Ahmed Bey olup onun oğlu 
Rıdvan Beyoğlu Haşan Paşa’dır. (II. 
401/02) 

Rıdvan Paşa Enderünludur. Haso- 
dadan 20 Şevval 1060’cia (16 Ekim 
1650) hazine-i hümâyûn kethüdâsı 
oldu. Muharrem 1062'de (Aralık 
1651/Ocak 1652) Karahisar pâyesiyle 
emekli oldu. Sonra Anadolu beyler¬ 
beyi olup 1066’da (1656) vefat etmiş¬ 
tir. (II. 402) 


1387 



1388 


Rıdvan Paşa Enderûn’dan yetişip 
1109’da (1697/98) Cidde beyi ve 1112’ 
de (1700/01) Amasya mirlivası oldu. 
Sonra vefat etti. (II. 402) 

Rıdvan Paşa (Hafız) îstoliçeli Ali Pa¬ 
şa 5 nm oğludur. Babasının hayatında 
mîrimîran olup babasının yok edilme¬ 
sinde Anadolu’ya göç ettirildi. 5-6 se¬ 
ne sonra 1173’de (1759/60) Edirne 
mutasarrıfı ve Cemaziyelevvel 1176’da 
(Kasım-Aralık 1762) Ankara valisi 
olup 1178’de (1764/65) azledilmiş ve 
ardından vefat eylemiştir. (II. 402/03) 

Rıdvanzâde bak. Cinânî 

Rıfkî Abdullah Efendi Bâlî Efendi 
nin(->) oğludur. Müderris ve şair 
olup Zilka’de 1095’de (Ekim 1684) 
vefat etmiştir. (II. 6) 

Rıfkî Abdülmecid Efendi (Bahâed- 
dinzâde) Kayserilidir. Çirmen kadılı¬ 
ğından azledilmişken 1075’de (1664/ 
65) vefat etti. Âlim, şair bir pîrdi. Oğlu 
Alımed Efendi’dir(->). (III. 401) 

Rıfkî Ahmed Bey Mekke pâyeli K⬠
zım Efendimin yeğenidir. Mekteb-i 
Harbiye’clen yetişip erkân-ı harbiyede 
miralay olmuştu. Rebiyülâhir 1310’da 
(Ekim-Kasım 1892) Bursa’da vefat 
eylemiştir. (II. 411) 

Rıfkî AH Efendi 1070’de (1659/60) 
doğmuştur. Müderris olup Filibe ve 
Mısır mollası olmuş ve 1155’de 
(1742) vefat eylemiştir. Bilgili ve sair¬ 
di. (II. 410) 

Rıfkî Efendi Bâbıâlî’den yetişip mâ- 
beyn-i hümâyûn kâtibi ve 1270’de 
(1853/54) kâtib-i sânî oldu. 1275’de 
(1858/59) Meclis-i Vâlâ azalığıyla çı¬ 
kıp 1278 (1861/62) tarihlerinde vefat 
eylemiştir. (II. 410) 

Rıfkî Efendi Sudûrdan Re’fet Efendi’ 
nin oğludur. Müderris ve Şam molla¬ 


sı oldu. 28 Şa’bân 1312’de (24 Şubat 
1895) vefat eyledi. (II. 411) 

Rıfkî Mehmed Efendi Tosyalı Mus¬ 
tafa Efendimin oğludur. Müderris ve 
Bursa mollası oldu. Azlinde Rodos’a 
sürüldü. Bırakıldıktan sonra Mekke 
mollası oldu. 1106’da (1694/95) İs¬ 
tanbul kadısı olup Zilhicce 1106’da 
(Temmuz-Ağustos 1695) azledildi. 16 
Zilka’de llll’de (5 Mayıs 1700) vefat 
etti. Emir Buharı’de medfundur. Hoş¬ 
sohbet, âlim ve şairdi. Divanı vardır. 
(II. 410) 

Rıfkî Mehmed Efendi Karadeniz 
kasabalarından birinde Ali Baba adlı 
bir zatın oğlu olup 1228’de (1813) 
doğdu. Selimiye şeyhinin müridi 
olup Unkapanı’nda Ahmed Buharı 
Tekkesi’nde şeyh oldu. 1279’da (1862/ 
63) vefat eyledi. Tekkede medfun¬ 
dur. Usta şairdir. (II. 410/11) 

Rıfkî Mehmed Efendi (Hocazâde) 

Karamanlıdır. Müderris olup 7 Rebi- 
yülevvel 1259’da (7 Nisan 1843) vefat 
ederek Harem İskelesi’ne defnedildi. 
(II. 410) 

Rıfkî mülâzımı bak, İbrahim Efendi 
Rıfkî naibi bak. Mehmed Efendi 

Rızâ Ahmed Efendi (Hafız) Meh¬ 
med Emin Efendi’nin oğludur. Mü¬ 
derris olup 1275’de (1858/59) vefat 
etti. Fâzıldı. (II. 399) 

Rızâ AH Efendi Gümrük memurla¬ 
rından Burunsuz Salih Efendi’nin oğ¬ 
ludur. Gümrükden yetişip rüsûmat 
muhasebecisi oldu. Sonra azledildi. 7 
Muharrem 1277’de (26 Temmuz 1860) 
vefat etti. Rumelihisarı’nda Şehit- 
lik’de defnedilmiştir. Mahmud Baba 
müridlerinden ve Bektaşî dervişlerin- 
dendir. Oğlu tercüme halifelerinden 
Enver Bey 25 sene sonra vefat eyle¬ 
miştir. (II. 399) 




Rızâ Ali Paşa (Seyyid) Kâtip olup 
darbhane başkâtibi, 1237’de (1821/22) 
salyâne mukataaası ve sonra malik⬠
ne halifesi olup 1242’de (1826/27) 
zahire nâzın, sonra darbhane nâzın 
olup 1250’de (1834/35) lağvolunan 
şıkk-ı evvel defterdarlığı işleri ilâve 
edilip darbhane defterdarlığı unva- 
niyle ûlâ rütbesini aldı. 26 Zilka’de 
1251’de (14 Mart 1836) müşir- oldu. 
1252 Ramazanı Kadir Gecesinde (4-5 
Ocak 1837) Mûsâ adında biri tarafın¬ 
dan Ayasofya Camii’nde minber di¬ 
binde şehid edildi. Sözünde durur, 
maarif erbâbında ı bir zat idi. Eyüp’ 
de medfundur. Oğlu Besim Bey ricâl- 
dendiı*. Oğlu Mehrned Şâkir Bey Şa’ 
ban 1288’de (Ekim-Kasım 1871) vefat 
eyledi. Rumelihisarı’nda medfundur. 
(II. 398) 

Rızâ Bey Babanlı Abdullah Musîb 
Paşa’nın(-0 oğludur. 1305’de (1887/ 
88) vefat etti. (III. 399) 

Rızâ Efendi Bâbıâlrden yetişip hâ- 
cegândan oldu ve 1224 ! de (1809) kal¬ 
yonlar kâtibi oldu. Sonra âmedî hali¬ 
felerinden olup 1235 (1820/21) tari¬ 
hinde vefat eyledi. Oğlu Hüsnî Hâ- 
mid Efendi 1276'da (1859/60) vefat 
eylemiştir. (II. 398) 

Rızâ Efendi Kethüda Râşid Mehmed 
Efendi’nin(—0 oğludur. Mektûbî-i sa¬ 
dâret halifelerinden olup hâcegân- 
dan olmuştu. Sonra divan kâtipliğin¬ 
de dahi bulundu. Sultan Abdülmecid 
devri (1839-1861) ortalarında vefat 
eyledi. Şairdir. (II. 398/99; II. 352) 

Rızâ Efendi (İsâzâde) Arif Efendi 
nin oğludur. Müderris, İzmir mollası 
olup Cemaziyelevvel 1239'da (Ocak 
1824) vefat etti. Âl-i Hasancan Mezar¬ 
lığımda medfundur. (II. 398) 


Rızâ Efendi (Seyyid) (Zehrimâr- 
zâde) Edirneli Mehmed Efendimin oğ¬ 
ludur. Kadı olup 1082’de (1671/72) 
Edirne’de vefat etti. Tezkire-i Şuarâ 
sı ve Divan’ı vardır. Edip, akıllıydı.(II. 
397) 

Rızâ Haşan Paşa Babası attar esna¬ 
fından Memiş Ağa’dır. Gençliğinde 
amcası Osman Ağamın terbiyesinde 
büyüyüp Mısır Çarşısı’nda çerağ ol¬ 
duğu sırada mâbeyn-i hümâyûna alı¬ 
nıp az vakitte kurenâ-yı padişahı ol¬ 
du. Vassâf Bey’den sonra serkurenâ 
oldu. Sultan Abclülmecid'in tahta çı¬ 
kışında, 19 Rebiyülevvel 1255 ; de (2 
Haziran 1839) vezir rütbesiyle ma- 
beyn-i hümâyûn müşiri ve ardından 
hassa müşiri oldu. Rebiyülevvel 1257’ 
de (Mayıs 1841) ilâveten Bursa valisi 
ve Zilka’de 1258’de (Aralık 1842) se¬ 
raskerliğin lağviyle vazifesi ve 21 Şa’ 
bân 1259’da (16 Eylül 1843) ordudaki 
tasfiyenin ardından serasker oldu. 14 
Şa’bân 1261’de (18 Ağustos 1845) az- 
lolundu. Receb 1262’de (Temmuz 
1846) ticaret nâzın ve 30 Cemaziye¬ 
levvel 1264’de (4 Mayıs 1848) ikinci 
defa serasker olup 15 Rebiyülâhir 
1265’de (10 Mart 1849) azlolundu. 
Cemaziyelevvel’de (Nisan) Hüdâven- 
digâr ve Şevval 1265’de (Ağustos-Ey- 
lül 1849) Selanik valisi olup Ramazan 
1266’da (Temmuz-Ağustos 1850) isti¬ 
fa eyledi. 17 Rebiyülevvel 1270’de 
(18 Aralık 1853) kapdan-ı deryâ olup 
1 Cemaziyelevvel 1270’de (30 Ocak 
1854) üçüncü defa serasker oldu. 18 
Ramazan 1271’de (4 Haziran 1855) 
azlolunup 8 Rebiyülevvel 1273’de (6 
Kasım 1856) dördüncü defa serasker 
oldu ve 12 Zilhicce 1273 ; de (3 Ağus¬ 
tos 1857) azlolundu. 3 Rebiyülâhir 
1274’de (22 Ekim 1857) beşinci defa 


1389 




serasker ve 8 Muharrem 1275'tİe (18 
Ağustos 1858) ilâveten tophane mü¬ 
şiri oldu. 17 Zilhicce 1277'de (26 Ha¬ 
ziran 1861) azledildi. Rebiytilevvel 
12"8'de (Eylül 186i) Haleh valisi, 
ayın 25’inde (30 Eylül 1861) İzmir va¬ 
lisi ve 28 Cemaziyelevvel 1278’de (1 
Aralık 18Ğ1) Konya valisi olup 6 Re- 
ceb 1278‘de (7 Ocak 1862) affolun¬ 
du. Safer 1282x1e (Temmuz 1865) 
ma'zû Üye t maaşı ihsan olundu. 5 Mu¬ 
harrem 1283xle (20 Mayıs 1866) ikin¬ 
ci defa tophane müşiri, 21 Muhar- 
rem'de (5 Haziran) altıncı defa seras¬ 
ker, 6 Şevval 1283’de (11 Şubat 1867) 
Mecâlis-i Âliye‘ye memur, 21 Zilhicce 
1289'da (19 Şubat 1873) ikinci defa 
bahriye nâzın, 18 Rebiyülâhir 1290' 
da (15 Haziran 1873) Mecâlis-i Âliye' 
ye memur, 19 Salyan 1292'de (20 Ey¬ 
lül 1875) üçüncü defa bahriye nâzın, 
3 Ramazan 1292'de (3 Ekim 1875) ye¬ 
dinci defa serasker ve 23 Şevval 1292' 
de (22 Kasını 1875) dördüncü defa 
bahriye nâzın ve Zilhicce 1292'de 
(Ocak 1876) sekizinci defa serasker 
ve 25 Rebiyülevvel 1293‘de (20 Nisan 
1876) Mecâlis-i Âliye‘ye memur. 29 
Cemaziyelevvel 1293 de (22 Haziran 
1876) üçüncü defa tophane müşiri ve 
14 Ramazan 1293 ! de (3 Ekim 1876) 
ikinci defa ticaret nâzın olup üçüncü 
günü istifa ederek Mecâlis-i Âliye ye 
memur, ardından Bâb-ı Seraskerî ko¬ 
misyonuna memur oldu. 18 Zilka'de 
1294‘de (24 Kasım 1877) vefat eyledi. 
Sultan Mahmud Türbesi bahçesine 
defnedildi. Zekî, kavravıslı, bilgisi or- 
ta, fukara dostu ve zengindi. Oğulla¬ 
rından İbrahim Pasa ve kaymakam 
Ali Bey kendinden sonra ve mektübı 
hulefâsmdan Tahsin Bey evvel vefat 
eylemişlerdir. Mühürdarı Hacı İbra¬ 
him Efendrdir(-v). (II. 399/400) 


Rızâ Mehmed Bey Kapıcıbaşı İsma¬ 
il Ağa'nın oğlu olup Bergos'da doğ¬ 
du. Mekteb-i Maarif-i Adi ive'd en çı¬ 
karak 1247’de (1831/32) maliye mek- 
tubî odasına girdi. Yükselerek Mec- 
lis-i Muhasebe kâtibi olup sonra ma¬ 
liye kâtibi olmuş ve on sene kadar bu 
vazifeyi ifa etmiştir. Bir aralık posta 
müdürü ve sonra marûzat-ı maliye 
müdürü, Receb 1278’de (Ocak 1862) 
tekrar maliye kâtibi Rebiyülevvel 
1285 de (Temmuz 1868) ûîâ sınıf-ı 
evveli, Zilka’cle 1292'de (Ocak 1876) 
Divan-ı Muhasebat reisi ve azilden 
sonra tekrar maliye reisi olup 1302‘de 
(1884/85) vefat eylemiştir. Ricâlden 
Hacı Said Efendi nin kız kardeşinin 
oğludur. O zamanlarca bilgili bir zat 
idi. Oğulları maliye memurlarından 
Cemil Bey ve Celâl Bey’dir. (II. 
400/01) 

Rızâ Mehmed Bey I laîil Hamici Pa¬ 
şazade Atâullah Beyin oğludur. An¬ 
nesinin babası Arabzâde Hamdullah 
Efendi olduğundan “Arabzâde hafidi" 
denmiştir. İlmiyede ilerleyerek mü¬ 
derris, molla, sonra İstanbul kadısı 
olmuş ve azledilmiş olarak 15 Şevvâl 
1313'de (30 Mart 1896) vefat ederek 
sur dışında Seyyicl Nizameddin civa¬ 
rında defnedil mistir. Talik yazıda us¬ 
ta, yumuşak huylu ve asildi. (IV. 857) 

Rızâ Mehmed Efendi Abdullahzâde 
Mehmed Ziyâeddin Efendili in oğlu 
olup şeyh oldu. 17 Safer 1234’de (16 
Aralık 1818) vefat etti. Tâhir Ağa Der¬ 
gâhı' nda medfundur. Tl, 398) 

Rızâ Mehmed Efendi Ricâlden ket¬ 
hüda Said Mehmed Efendi'nin oğlu¬ 
dur. Müderris. 1258x1c (1842) Avntab 
mollası ve 1267‘de (1851) Bosna mol¬ 
lası oldu. Sonra vefat etti. (II. 399; III. 
41) 




Rızâ Mehmed Efendi Eyüp'de Yalı- 
yâzâde Dergâhı şeyhi olup 1282'de 
(1865/66) vefat eyledi. Orada med- 
fundur. (II. 399) 

Rızâ Mehmed Efendi Mıızellef Ah- 
med Efendimin oğludur. Müderris, 
molla, hilâd-ı hamse ve ders vekili 
muavini oldu. 1296 (1879) yılından 
sonra vefat eyledi. Nücûm ilmiyle 
fazlaca ilgilenirdi. (II. eOO) 

Rızâ Mehmed Efendi (İsâzâde) 

Arif Mehmed Efendim:n(->) oğludur. 
İzmir mollası olup Cemaziyelewel 
1239x1a (Ocak 1824) vefat eyledi. Âl- 
i Hasancan Kabristanında medfun- 
dur. Oğlu Mehmed Sakleddin Efen- 
ui'dir. (III. 380) 

Rızâ Mehmed Efendi (Mektûbîzâ- 

de) Müderris, Rebiyüievvel 1229 da 
(Mart 1814) Eyüp mollası olup daha 
sonra vefat eyledi. (III. 321) 

Rızâ Mehmed Efendi (Muradzâde) 

Müderris, mahreç mollası, Şa'bân 
1227 : de (Ağustos 1812) Şam mollası, 
Muharrem 1228’de (Ocak 1813) Mek¬ 
ke payesi oldu. Sonra Medine kadısı 
olup 1233xle (1818) vefat etti. (II. 398) 

Rızâ Mehmed Efend (Seyyid) .Mü¬ 
derris, Niş, Üsküdar ve Diyarbekir 
mevleviyetlerinde bulunmuştur. 8 
Şevval 1165 kİ e (19 Ağustos 1752) 
Edirne mevleviyeti payesiyle nakibü- 
leşraf olup Cemaziyelâhir 1166‘da 
■Nisan 1753) Bursa mollası oldu. Re- 
bivülâhir ll69kla (Ocak 1756) nakib- 
likten azledilmiştir. 13 Zilhicce 1169’ 
da (8 Eylül 1756) vefat etti. Edirne ka¬ 
nıkla medfundur. Asıl ve seyyiddi. 
Cengiz hanedanına dair ihtisası vardı. 
Âlim ve şair olup Tarih-i Gazanı kı¬ 
saltarak Kırım hanlarına dair es-Sc- 
hîi 's-Seyyâr fî Ahval-i Tatar adlı ese¬ 


ri meydana getirdi. Oğlu Hasib Meh¬ 
med Efendi'klir(-0. (II. 397/98) 

Rızâ Mustafa Efendi (Müftîzâde) 

Selim İbrahim Efendi ; nin(~0 oğludur. 
Müderris, Şanı mollası olup 1236'da 
(1820/21) vefat eyledi. (II. 398; III. 
60 ) 

Rızâ Paşa (Hacı) 1238’de (1822/23) 
vefat eden başmuhasebe halifelerin¬ 
den Soğukçeşmeli Bekir Efendinin 
oğludur. Nizamiye ordusunun kuru¬ 
luşunda girip ilerleyerek miralay ve 
sonra Dersaâclet Ordusu livalarından 
oldu. Rebiyüievvel 1264kle (Şubat 
1848) ferik olup Dâr-ı Şûra azası ol¬ 
du. 1277kle (1860/61) emekli olup 10 
Şa'bân 1279kla (31 Ocak 1863) vefat 
evlecli. Babasının yanında, Eyüpkle 
medfundur. (II. 399) 

Rızâ Yusuf Paşa Manastır haneda¬ 
nından Destan Beyzade İbrahim 
Bey'in oğludur. Annesi, Necib Paşa' 
mn kız kardeşi Hadice Hanımklı. Ter¬ 
cüme odasına girip Fransızca öğren¬ 
diğinden Paris Sefaretine kâtip ve ser- 
kâtip olmuştur. Zilkakle 1271 kle 
(Temmuz-Ağustos 1855) Atina, Şa'bân 
1273kle (Nisan 1857) Petersburg sefi¬ 
ri olup Receb 1274'de (Şııbat-Mart 
1858) azlolunmuş ve Receb 1280kle 
(Aralık 1863) Kastamonu mutasarrıfı 
olup Rebivülevvel 1282'cle (Ağustos 
1865) azledilmiştir. Zilhicce 1283kle 
(Nisan 1867) Tahran sefiri olup Şev¬ 
val 1285 kle (Ocak-Şubat 1869) azle¬ 
dildi. Receb 1287'cle (Ekim 1870) Ah- 
kâm-ı adliye hukuk azatlığına memur 
olup Safer 1290kla (Nisan 1873) azle¬ 
dildi. Zilhicce 1295kle (Aralık 1878) 
şehremânetine ve 1296 (1879) başla¬ 
rında azilden sonra o sene tekrar ta¬ 
yin edilmiş ve 1296kla (1879) Muha¬ 
cirin Komisyonu ha tayin edilip Zil- 


l.VJI 



1392 


hicce 131 l 5 de (Haziran 1894) komis¬ 
yon ilga edilmekle ayrı kalmıştır. 3 
Ramazan 1312’de (2 Mart 1895) vefat 
edip Eyüp’de, Bostan İskelesi’nde 
defnedilmiştir. Zekî, kavrayışlı, siyasî 
işlere, Arapça, Farsça ve Fransızcaya 
tam manasıyla vâkıf, kâtip, hoşsoh¬ 
bet, güzel konuşurdu. Ömrünün başı 
ve sonu ikbâl ve ortası idbar ile geç¬ 
miştir. Velî Bey adında yetişmiş bir 
oğlu kendisinden birkaç sene evvel 
vefat eylemiştir. (II. 401) 

Rızâeddin Mustafa Bey Koca Yusuf 
Paşa nın (v. 1215/1800)00 oğludur. 
1200’de (1786) müderris olup 1209' 
da (1794/95) vefat etti. Yüksekkaldı- 
rım’da defnedildi. (IV. 668) 

Rızâeddin Mustafa Efendi (Nec- 
carzâde) 1090’da (1679) Beşiktaş’da 
doğdu. Sinan Paşa Medresesinde 
odada kalıp vâiz oldu. Sonra 1123’de 
(1711) Edirneli Arabzâde Hoca Meh- 
med Ali Efendiden el alıp Nakşiben¬ 
dî olarak Beşiktaş’da Sinan Paşa Ca¬ 
mii yanındaki hankâhda şeyh oldu. 
16 Muharrem 1159’da (8 Şubat 1746) 
vefat etti. Kâmil, şair olup Divan ı ve 
Ebû Abdullah Semerkandînin Muh- 
tasam’l-Vilâye adlı Farsça risâlesine 
tercümesi vardır. Türbesinde medfun- 
dur. Oğlu Ali Efendi 1152’de (1739/40) 
vefat etti. Diğeri Sıddîk Mehmed 
Efendi’dir(-0. .(IV. 429) 

Rızâî Abdülkerim Efendi (Kasap- 
başızâde) Bursalıdır. Kadı olup 985’ 
de (1577) vefat etti. Şairdir. (II. 397) 

Rızâî Mahmud Efendi (Baba Yeşil- 
zâde) Trabzonludur. Rüstem Paşa 
mensuplarından olup tahsilden sonra 
müderris ve emekli oldu. 29 Cemazi- 
yelâhir 987 ? de (23 Ağustos 1579) ve¬ 
fat eyledi. Eyüp’de medfundur. Şair, 
âlim, hattat ve mücerreddi. Ebûssuûd 


Efendinin tefsirini yazmıştır. Süley- 
maniye Camii yakınında bir medrese¬ 
si vardır. (IV. 313) 

Rızâî Mehmed Ali Efendi Sudûr- 
dan Pîr Haşan Efendi’nin oğludur. 
Müderris, Selânik, Mısır kadısı oldu. 
Muharrem 1039’da (Ağustos-Eylül 
1629) orada 38 yaşında vefat eyledi. 
Soylu, değerli, fâzıldı. 10 adet mute¬ 
ber fetvâdan oluşan bir fetvâ mecmu¬ 
ası ve Divanı vardır. (II. 397) 

Rızâî Mehmed Efendi Vanî Meh¬ 
med Efendi’nin oğludur. Müderris 
olup Şa’bân 1119’da (Kasım 1707) ve¬ 
fat etti. (II. 397) 

Rif at Abdullah Bey Râmî Mehmed 
Paşa’nîn oğludur. Kalemden yetişip 
Şevvâl 1155 : te (Aralık 1742) sipahiler 
kâtibi, Şevvâl 1156’da (Kasım-Aralık 
1743) süvari mukabelecisi vekili ve 
sonra surre emini olup ve Vâdi-i Fâtı- 
ma’da 1157’de (1744) vefat etti. Şair¬ 
dir. (III. 377) 

Rifat Abdurrahman Bey Harput’ 
da, Hısnmansurludur. Derviş Beyza¬ 
de Mustafa Bey’in oğlu olup 1223’de 
(1808) doğdu. Bektaşî ve seyyah 
olup Sultan Abdülmecid devri (1839- 
1861) sonlarında vefat eyledi. Divan 
sâhibi şairdir. (II. 405) 

Rifat Ahmed Bey Mustafa Paşazâde 
Nişancı Mehmed Bey’iıı oğludur. Sa¬ 
rayda yetişip çukadar-ı şehriyârî ola¬ 
rak hâcegânlıkla çıktıktan sonra ciz¬ 
ye muhasebecisi, 1183’de (1769/70) 
süvari mukataacısı, Cemaziyelevvel 
1185’de (Ağustos-Eylül 1771) başmu- 
hasebeci ve Zilhicce 1185’de (Mart 
1772) nişancı olup azilden sonra o hiz¬ 
mette tekrar etmiştir. 1195’de (1781) 
cizye musabecisi, 1197’de (1783) Ana¬ 
dolu muhasebecisi, 1199’da (1785) 



tekrar Anadolu muhasebecisi, Zilhic¬ 
ce 1199’da (Ekim 1785) yine başmu- 
hasebeci ve 1201’de (1786/87) tekrar 
başmuhasebeci oldu. Şabân 1202’de 
(Mayıs 1788) ordunun çıkışında ni¬ 
şancı vekili olmuştur. Sonra bu hiz¬ 
metleri tekrar edip ni.ıayet süvari 
mukabelecisi olmuş ve sonra emekli¬ 
liği seçmiştir. 15 Şabân 1219 da (19 
Kasım 1804) vefat edip Haydarpa¬ 
şa'ya defnedilmiştir. (II. 403/04) 

Rif at Ahmed Bey Sârim İbrahim 
Paşa’nın oğludur. Hâcegândan olup 
çeşitli görevlerde bulundu. 1220’de 
(1805) vefat eylemiştir, Üsküdar’da 
medfundur. Oğlu Âsim Mehmed Bey’ 
dir(-+). (II. 404) 

Rif at Ahmed Bey Sudûrdan Musta¬ 
fa Âsim Efendi’ııin oğludur. Müderris, 
molla, Mekke payesi oldu. 1302’de 
(1884/85) vefat eylemiştir. (I. 306) 

Rif at Ahmed Bey Mühendisha- 
ne’den yetişip orada bir hayli yıl mu¬ 
allim oldu. Ressam ve padişah fotoğ¬ 
rafçısı olup rütbesi miralaylığa ulaş¬ 
mıştı. 1 Cemaziyelâhir 1309’da (2 
Ocak 1892) vefat eyledi. Ressamlıkta 
akranı nadir, hoşsohbet bir rind-i k⬠
mildi. (I. 309) 

Rif at Ahmed Efendi Üsküdarlıdır. 
1144’de (1731/32) vefat eyledi. Şair¬ 
dir. (II. 403) 

Rif at Ahmed Efendi Reisülküttab 
Mazhar Ahmed Efendimin kız karde¬ 
şinin oğludur. Müderris, Rebiyülev- 
vel 1279’da (Eylül 1862) Maraş ve 
1284’de (1867/68) Kürdistan mollası 
olup sonra vefat eyledi. (II. 407) 

Rif at Ahmed Efendi Mâliyeden ye¬ 
tişip mümeyyiz ve Zilhicce 1284’de 
(Nisan 1868) bahriye muhasebecisi 
ve Rebiyülevvel 1285 de (Temmuz 


1868) idare-i bahriye reisi ve azilden 
sonra 1290’da (1873) Girit defterdarı, 
1294’de (1877) İzmir rüsûmat müdü¬ 
rü, sonra Islahat Komisyonu azası, 
eshâm-ı fevkalâde müdürü, Selânik 
defterdarı ve nihayet muhasebât-ı atî- 
ka muhasebecisi olmuş ve 7 Receb 
1312’de (4 Ocak 1895) vefat eylemiş¬ 
tir. Emir Buharı’de medfundur. Tarih 
ilminde mâhir olup Lûgat-ı Tarihiye 
ve Coğrafiye adında 7 ciltlik bir eseri 
vardır. Meşhur ressamdır. (II. 410) 

Rif at Ali Bey İstanbullu İzzet Meh¬ 
med Paşa’nın mühürdarı olup 1202’ 
de (1787/88) bina emini ve sonra h⬠
cegândan oldu. Çeşitli görevlerde 
bulunup 1218’de (1803/04) tophane 
kâtibi, sonra cihadiye kâtibi olup 2 
Muharrem 1225 de (7 Şubat 1810) ve¬ 
fat etti. Ayrılıkçeşmesi’nde medfun¬ 
dur. Oğlu Râsih Mustafa Bey’dir(-Ç>. 
(II. 404) 

Rif at Ali Bey Mîrahûr Haşan Bey’in 
oğlu olup silahşordü. Manastır’a gi¬ 
dip 1243’de (1827/28) vefat etti. Şair¬ 
dir. (II. 404) 

Rif at Bey Şehlevendim Abdullah 
Ağa’nın oğludur. Hânendelikle meş¬ 
hur olmuş ve güzel sese mâlik bulun¬ 
muştu. Muzıka-i Hümâyûn’da buluna¬ 
rak sonradan Mısır’a gidip İskenderi¬ 
ye’de, Sultan Abdülmecid devri (1839- 
1861) ortalarında vefat eyledi. Oğulla¬ 
rı Cemâl Bey ve Yusuf Bey mülkiye 
mühendislerindendir. (II. 407) 

Rifat Bey Rızâ Paşa’nın kardeşidir. 
Mektûbî ve âmedî kalemlerine girip 
Rebiyülâhir 1273’de (Aralık 1856) de- 
âvî muavin-i evveli, Cemaziyelevvel 
1274’de (Aralıkl857/Ocak 1858) Bâ- 
bıâlî evrak müdürü ve Receb 1277’de 
(Ocak-Şubat 186i) Meclis-i Vâlâ aza¬ 
sı olup 1278’de (1861/62) ayrılmış, 




1394 


Şevvâİ 1283’de (Şubat 186?) ûlâ sı- 
nıf-ı evveli ile yine Meclis-i Vâlâ’ya 
aza olup birkaç sene orada kalmış ve 
Sultan Abdiilaziz devri (1861-1876) 
ortalarında vefat eylemiştir. Ilımlı bir 
adamdı. (II. 408) 

RiPat Bey Mihrimâh Sultan’ın torun¬ 
larından, tercüme kalemi halifelerin¬ 
den Tevfik Bey’in oğlu olup tercüme 
odasına girmişti. Afif Bey’e damad 
olup adliye memuriyetlerinde bulu¬ 
narak Suriye adliye memuru iken 
1295’de (1878) vefat etmiştir. (II. 409) 

Rif at Bey Enderûnludur. Muzıka ka¬ 
pı çukadarlığından Bandırma rüsû- 
mat müdürü olmuştu. Zilhicce 1307’ 
de (Temmuz-Ağustos 1890) orada 
vefat etmiştir. Şairdir. (II. 409) 

Rif at Bey Ali Şefik Paşa’nın oğludur. 
Bâbıâlî kaleminden yetişerek evkaf 
idare meclisine aza ve ûlâ sânîsi ol¬ 
muştu. 20 Safer 1310’da (13 Eylül 
1892) vefat etti. (II. 410) 

Rif at Bey Mektübî-i fetva İbrahim 
Nesim Efendi’nin oğludur. Hariciye 
mektubı kaleminden yetişerek 1270' 
de (1833/54) hariciye evrak müdürü 
olmuş ve hayli sene o hizmette kala¬ 
rak 1284 (1867/68) tarihlerinde vilâyet 
kapı kethüdâlığına nakledilmiştir. Bu- 
3 rada da bir hayli sene hizmetle 1310’ 
da (1892/93) vefat eylemiştir. Yaşlı ve 
edipdi. (II. 409) 

Rif at Bey (Sultanzâde) Tevfik 
Bey ! in(~0 oğludur. Afif Bey’e damad 
olarak adli ye hizmetiyle tercüme ka¬ 
leminden çıkıp Beyrut mahkemesi 
reisi olmuştu. 1293 (1876) yılma doğ¬ 
ru vefat eylemiştir. Oğlu Nezih Bey : 
dir. (I. 289) 

Rif at Ebûbekir Efendi Kırımlıdır. 
Gürcü Necib Paşa’nm kâtibi olup 


efendisi 1246’da (1830/31) surre emi¬ 
ni oldukta kethüdâ oldu. Hacdan son¬ 
ra 1247’de (1831/32) vefat etti. Âlim, 
şairdir. Oğlu Safvetî Paşa ve Mustafa 
Efendi’dir. (II. 404) 

Rif at Efendi Kereste gümrüğü nâzı- 
rı olup 1218’de (1803/04) vefat etmiş¬ 
tir. Üsküdar'da medfundur. (II. 404) 

Rif at Efendi Kümelidendir. Mâliye¬ 
den yetişip muhasebeci, Rebiyülevvel 
1283’de (Temmuz-Ağustos 1866) Ay¬ 
dın ve 1285’de (1868/69) Konya def¬ 
terdarı ve sonra zaptiye muhasebecisi 
ve sonradan yine defterdar olarak da¬ 
ha sonra rüsûmat muavini olmuş ve 
senelerce devam ederek 1308 de 
(1890/91) vefat eylemiştir. İktidar sa¬ 
hibiydi. (II. 409) 

Rif at Efendi (Hacı) 'Tercüme odası 
halifelerinden olarak mahkeme-i ti¬ 
caret birinci reisi ve divan-ı istinaf ve 
sonra yine ticaret reis: ve Ramazan 
1292 ; de (Ekim 1875) istinaf azası 
olup bir-iki sene sonra vefat eylemiş¬ 
tir. Dil bilir ve tedbirliydi. Kardeşi Fâ- 
ik Ahmed Efendrdir(-/). (II. 409) 

Rif at Efendi (Hâfoz) Mâliyeden ye¬ 
tişip malikâne kalemi serhalifesi ol¬ 
muş ve 1243’de (1827/28) azledilip 
ve Gelibolu’ya sürülmüştür. Aftan 
sonra mukataat zimmeti oldu. 1248’ 
de (1832/33) ceride başkâtibi ve son¬ 
ra maliye mümeyyizi oldu. Zilka’de 
1259 : da (Aralık 1843) se:*gi muhasebe¬ 
cisi olup 1262’de (1846) malikâne mu¬ 
hasebecisi oldu. 1 Rebnûilevvel 1269’ 
da (13 Aralık 1852) vefat etti. Heki- 
moğlu Ali Paşa Camii’nde medfundur. 
Âlim ve muhaddis bir zat idi. (II. 405) 

Rif at Efendi (Topal) Maliye ve rü¬ 
sûmat işlerinde bulunarak 1280’de 
(1863/64) rüsûmat muhasebecisi ve 




sonra Bursa defterdarı olup azledile¬ 
rek birkaç sene açıkta kalmış ve 1292 
de (1875) vefat eylemiştir. Erbâb-ı ka¬ 
lemden olup Hadikatü 7- Vüzerâ, 
Devhatü ’l-Meşâyib ve Ravzatü’n- 
Nukabâ ya zeyl yazmıştır. (II. 408) 

Rifat Halil İbrahim Bey (Mîri- 
alemzâde) (Topuzlu zâde) İskeçe 
â’yânı mırialem Topuzlu Mustafa Ağa 
nın oğludur. Müderris 1250'de (1834/ 

35) Eyüp mollası oldu. 1251’de (1835/ 

36) vefat etti. Babası yanında medfun- 
dur. Şairdir. Gülşen-i Hur remi ve Di- 
van-ı Ayn-ı Zafer eserleridir. (II. 404/ 
05) 

Rifat Hüseyin Çelebi Hacı Meh- 
med Emin Çelebimin oğludur. 1212’ 
de (1797/98) vefat eyledi. Fâzıl, şair¬ 
di. (II. 403; IV. 281) 

Rifat Hüseyin Efendi 1209 da 
(1794/95) doğdu. Maarife mektep ho¬ 
cası olmuştur. Sultan Abdülmecid dev¬ 
ri (1839-1861) sonlarında vefat eyledi. 
Yaşı 60u aşkındır. Divan sahibi şairdir. 
Hüİâsatü 'l-îrtifa adında bir eseri var¬ 
dır. (II. 405) 

Rifat Hüseyin Efendi 1243 de 
(1827/28) doğdu. İhtisâb kâtibi olup 
Sultan Abdülmecid devri (1839-1861) 
sonlarında vefat eyledi. Şairdir. (II. 
406.) 

Rifat İsmail Efendi (Gelenbevîzâ- 

de) Said Mehmed Efendi min(->) oğ¬ 
ludur. Müderris iken Cemaziyelâhir 
126l : de (Haziran 1845) vefat etti. Ru- 
melihisarı’nda Kayalarda medfun- 
dur. Oğlu sudûrdan Tevfik Bey’dir. 
Damadı, halen mektûbî-i meşihatpe- 
nâhî Atâullah Efendizâde sudûrdan 
Hacı Şükrî Efendrdir. Büyük damadı 
Hâşim Ağazâde Ahmed Bey emekliy¬ 
ken 1312’de (1894/95) vefat eylemiş¬ 
tir. (II. 405; III. 45) 


Rifat Mehmed Bey Mazbata odası 
hulefalığmdan Şûrâ-yı Devlet muavini 
ve evkaf tahsilat müdürü, 1288 ? de 
(1871) zabtiye muavini, Ramazan 
129Tde (Ekim-Kasım 1874) Kengırı 
mutasarrıfı olup bu seneden sonra ev¬ 
kaf havale ve masarifat-ı umumiye 
müdürü olmuş ve Simkeşhanemin ih¬ 
yasına muvaffak olarak 1298’de (1881) 
vefat eylemiştir. Topkapfda medfun- 
dur. (II. 408) 

Rifat Mehmed Bey Ârifî Paşamın 
oğludur. Tercüme kaleminden yeti¬ 
şerek sefâret kâtibi ve tercüme odası 
serhalifesi ve mühimme müdürü ol¬ 
duktan sonra tahrirat-ı hariciye mü¬ 
dürü olup 8 Cemaziyelâhir 1309 : da (9 
Ocak 1892) yaşı 40’a yakınken vefat 
edip Karacaahmeke defnedildi. Edip 
ve zekiydi. (IV. 307) 

Rifat Mehmed Bey (Sıdkîzâde) 

Ahmed Reşid Efendknin oğludur. 
Müderris, mahreç mollası olup 1250 ; 
de (1834/35) Şam mollası, Receb 1262 : 
de (Temmuz 1846) Mekke pâyesi, Zil¬ 
hicce 1268'de (Eylül-Ekim 1852) İstan¬ 
bul ve Şa’bân 1272 : de (Nisan 1856) 
Anadolu ve Muharrem 1278 ; de (Tem¬ 
muz 1861) Rumeli pâyelerini elde ey¬ 
lemiştir. 11 Ramazan 1292 : de (Tl Ekim 
1875) vefat etmiştir. Tokludede'de ba¬ 
bası yanında medfundur. Asildi. Ru¬ 
meli kazaskerliği sırasını kız kardeşi¬ 
nin oğlu Sıddîk Bey’e terk eylemiştir. 
Ebûlhayr Efendi damadıdır. (II. 408) 

Rifat Mehmed Efendi 1218 de 
(1803/04) vefat eden kadı Mehmed 
Nureddin Efendimin oğlu olup kadı 
idi. 26 Cemaziyelâhir 124l'de (5 Şu¬ 
bat 1826) vefat etti. Sur dışında med¬ 
fundur. (II. 404) 

Rifat Mehmed Efendi Yesâıîzâde 
İzzet Efendi’nin oğludur. Müderris ve 


1395 



1396 


Cemaziyelevvel 1269’da (Şubat-Mart 
1853) Yenişehir mollası oldu. Sonra 
vefat etti. (II. 405) 

Rifat Mehmed Efendi (Tosyalızâ- 

de) Tosyalı Deli Osman Efendi’ninÇ-0 
oğludur. Müderris, Cemaziyelevvel 
1276’da (Aralık 1859) Ayntab mollası 
oldu. Sonra Muharrem 1283’de (Ma- 
yıs-Haziran 1866) tekrar devriye mol¬ 
lası oldu. 1286’da (1869/70) vefat ey¬ 
ledi. Edirnekapı’da babasının yanın¬ 
da medfundur. (II. 407; III. 443) 

Rifat Mehmed Efendi (Yesârîzâ- 

de) İzzet Mustafa Efendi ’nin(~0 oğ¬ 
ludur. Müderris olup 1247’de (1831/ 
32) vefat eyledi. Rumelihisarı’nda, Ka- 
yalar’da medfundur. (II. 404; III. 459) 

Rifat Mehmed Paşa Mülkiye me¬ 
murlarından olup bir hayli müddet 
kaymakamlıkta bulunmuş ve mîrimî- 
ran olarak Haleb vali kaymakamlığın¬ 
dan ayrılmış olarak 24 Cemaziyelâhir 
1296’da (15 Haziran 1879) vefat etmiş¬ 
tir. Üsküdar’da medfundur. (II. 408) 

Rifat Mehmed Sâdık Paşa Rical¬ 
den Hacı Ali Bey’in oğludur. 25 Şa' 
bân 1222’de (28 Ekim 1807) doğdu. 
Sarayda, hazine odasına girip mektû- 
bî odasına çerağ edilmiştir. Vassâf 
Efendi’ye yakınlık peyda eylemekle 
1243’de (1827/28) hâcegân rütbesiy¬ 
le salyâne mukataacısı ve bu gibi hiz¬ 
metlere nail olup âmedî halifelerin¬ 
den oldu. 15 Şa’bân 1249’da (28 Ara¬ 
lık 1833) küçük evkaf muhasebecisi, 
Safer 1250’de (Haziran 1834) âmedî 
vekili, Şa’bân 1252’de (Kasım 1836) 
âmedî, Cemaziyelâhir 1253'de (Eylül 
1837) Viyana ortaelçisi, bir ay geçin¬ 
ce hariciye müsteşarı pâyesiyle büyü¬ 
kelçi ve Şa’bân 1255’de (Ekim 1839) 
hariciye müsteşarı olup Şevvâl 1255’ 
de (Aralık 1839) geldi. Cemaziyelâhir 


1256’da (Ağustos 1840) Mısır’a me¬ 
muriyetle gönderilip haftasında sad⬠
ret müsteşarı oldu. Memuriyetini ifa 
edemiyerek mecburen Mısır’dan dön¬ 
dü. 6 Safer 1257’de (30 Mart 1841) ve¬ 
zir rütbesiyle hariciye nâzın olup 8 
Zilka’de 1257’de (22 Aralık 1841) ay¬ 
rıldı. Cemaziyelâhir 1258’de (Tem¬ 
muz 1842) Rumeli müfettişi, Şa’bân 
1258’de (Eylül 1842) Meclis-i Vâlâ 
azası, Ramazan’da (Ekim) Viyana se¬ 
firi ve Rebiyülahir 1259’da (Mayıs 
1843) ikinci defa hariciye nâzın olup 
21 Şevvâl 1260’da (3 Kasım 1844) ay¬ 
rıldı. Bir ay geçince Meclis-i Vâlâ’ya 
memur oldu. 14 Şa’bân 126l’de (18 
Ağustos 1845) Meclis-i Vâlâ reisi ol¬ 
du. 23 Rebiyülevvel 1264’de (28 Şu¬ 
bat 1848) maliye nâzın. 18 Cemaziye¬ 
levvel 1264’de (22 Nisan 1848) üçün¬ 
cü defa hariciye nâzın ve 13 Ramazan 
1264'de (13 Ağustos 1848) ikinci defa 
Meclis-i Vâlâ reisi olup 2 Cemaziyel⬠
hir 1265’de (25 Nisan 1849) azlolun- 
du. Rebiyülevvel 1266 da (Ocak-Şu- 
bat 1850) Mecâlis-i Âlîye’ye memur 
olup 16 Cemaziyelâhir 1266’da (29 
Nisan 1850) üçüncü defa Meclis-i V⬠
lâ reisi olup 4 Rebiyülâhir 1268’de 
(27 Ocak 1851) azlolur du. 25 Cema¬ 
ziyelâhir 1269’da (5 Nisan 1853) dör¬ 
düncü * defa hariciye nâzın ve 6 
Şa’bân 1269 : da (15 Maviş 1853) dör¬ 
düncü defa Meclis-i Vâlâ reisi olup 23 
Cemaziyelâhir 1270’ce (23 Mart 
1854) ayrıldı, 15 Muharrem 1271’de 
(8 Ekim 1854) Meclis-i Tanzimat’a 
aza oldu. 1272 sonlarında (1856 orta¬ 
ları) Meclis-i Tanzimat riyaset vekâle¬ 
tinde dahi bulunmuştur. 16 Cemazi¬ 
yelâhir 1273 (11 Şubat 1857) Çarşam¬ 
ba günü vefat eylemiştir. Kâtip, mâ- 
hir, edip, cömert, zeki, yumuşak huy¬ 
luydu. Siyasî işlerde Mustafa Reşid 



Paşa’ya ne muvafık ve ne de muhalif 
olup Kırım meselesinde sadrazamlığa 
getirilmesi tayini yakınken siyasî ga¬ 
ileleri üstlenememişti::. Çünkü Rusya 
bahriye nâzın olup fevkalâde murah¬ 
has olarak İstanbul'a gelen Prens 
Mençikof ile görüşmeye memur ol¬ 
duğundan haylice nüfuz kazanmıştı. 
Oğlu, vefat etmiş olan Raûf Paşa'dır. 
Diğerleri, Müzehane memurlarından 
Ahmed Bey ve bahriye zabitlerinden 
Said Bey’dir. Ahmed Beyin, Rifat 
Bey adında bir genç oğlu birkaç sene 
önce şehid olmuştur. Kızlarından biri 
Reşid Paşazâde Ahmed Celâl Paşa : 
nın zevcesiydi. Âsâr-ı Rifat ve husu- 
san sefer-i hümâyûna dair makalesi, 
Risâle-i Ahlâkı , Mısır memuriyetine 
dair makalesi ve müsveddeleri edip- 
lerce beğenilmiştir. (II. 406/07) 

Rifat Mustafa Bey Nâfiz Abdurrah- 
man Paşa’mn(-0 oğludur. Kalemden 
yetişip babası sayesinde Meclis-i Mu¬ 
hasebece aza olmuştur. 15 Safer 1270’ 
de (17 Kasım 1853) vefat etti. Haydar¬ 
paşa’da medfundur. (II. 405; IV. 536) 

Rifat Mustafa Efendi Tersanede 
veznedarbaşı olup 24 Muharrem 
1266’da (10 Aralık 1849) vefat etti. 
Duvardibi’nde medfundur. (II. 405) 

Rifat Mustafa Efendi Müderris ve 
devriye mollası olup 1287 : de (1870) 
İzmir payesi oldu. Sonra vefat eyledi. 
(II. 407) 

Rifat Mustafa Efendi Mâliyede vez- 
nedarbaşı olarak 30 Cemaziyelevvel 
1298’de (30 Nisan 1881) vefat etti. 
Eyüp’de medfundur. (II. 409) 

Rifat Mustafa Efendi (Hacı) Bak¬ 
kalıdır. Sadrazam Koca Yusuf Paşa' 
nın mühürdarı olup hâcegânlıkla ri- 
câlden olmuştur. 21 Ramazan 1225 : 


de (20 Ekim 1810) vefat eylemiştir. 
Kabatas’da medfundur. Oğlu Hacı 
Süleyman Feyzî Efendi dahi hâcegân- 
dan ve Divan-ı Hümâyun kâtiplerin¬ 
den olmuştu. Vefatında oraya defne¬ 
dildi. (IV. 461) 

Rifat Mustafa Efendi (Rifatîzâde) 

Rifatî Ali Efendimin torunudur. Mü¬ 
derris, 1198 ! de (1784) Kudüs mollası 
oldu. III. Selim devri (1789-1807) 
başlarında vefat eylemiştir. (II. 403) 

Rifat Mustafa Paşa Giridîzâde Meh- 
med Paşa’nın büyük oğludur. Babası¬ 
nın Silistre kumandanlığında şehâde- 
tinde binbaşılıkla Mekteb-i Harbi- 
ye’de rütbeye nâil olmuş, sonra kay¬ 
makam, senelerce İzmit redif mirala¬ 
yı ve sonra mîrlivâ olarak 1877-78 
Osmanlı-Rus savaşında Rumeli ve 
Batum cihetlerinde bulunmuş, yiğit¬ 
lik ve cesaret göstermiş ve sonra le¬ 
vazım dairesinde, sonradan feriklikle 
Medine muhafızlığında bulunarak 
ayrıldıktan sonra emekli olmuştur. 18 
Ramazan 1313’de (4 Mart 1896) yaşı 
604 aşkın olarak vefat eylemiştir. 
Topkapfda kayınpederi Yâsincizâde 
Ali Efendi yakınında medfundur. 
Tedbirli, gayretli, güzel konuşur, yiğit 
ve dindardı. Oğullan Şevket Bey ve 
mülâzim Ziya Bey'dir. (IV. 489/90) 

Rifat Paşa Askerliğe girerek az va¬ 
kitte miralay, liva ve ferik oldu. Zil¬ 
hicce 1263 : de (Kasım 1847) Dâr-ı Şû- 
râ-yı Askerî reisi olup Rebiyülâhir 
1274'e (Kasım-Aralık 1857) kadar bu 
hizmette kaldı. O sene vezirlikle Yan- 
ya, Şevval 1275 ! de (Mayıs 1859) Silist¬ 
re valisi, Zilka’de 1275 ; de (Haziran 
1859) Sofya ve Üsküp kumandanı ol¬ 
du. Muharrem 1276’da (Ağustos 
1859) Niş kumandanı iken vefat eyle¬ 
di. Akıllı ve fünûn-ı askeriyede mâ- 


1397 



1398 


birdi. Oğlu [erik Servet Pasa ve da¬ 
madı ferik Âbid Pasa'dır. ( II. 407) 

Rifat Paşa Menşe-i Küttâb-ı Askerî 
müdürü Said Efendinin oğludur. Eı- 
kân-ı lıaıp olup mirliva olarak 1877. 
78 Osmanlı-Rus Savaşımda Tuna Or¬ 
dusu’nda bulunmuş ve ferik olmuş 
ve savaştan sonra Erzurum cihetine 
memur olarak henüz yaşı 40 : a ulaş¬ 
madan 1296kla (1879) Muş tarafların¬ 
da vefat eylemiştir. (II. 408) 

RiPat Paşa Taşralıdır. Bir hayli müd¬ 
det tophane müşirlerine yaver olmuş 
ve sonra miralay ve mirliva olarak bir 
müddet Karadeniz Boğazı muhafızlı¬ 
ğında bulunmuştur. Sonra feriklikle 
Akdeniz muhafızı olup fahrî harp ya¬ 
veri dahi olmuş ve 1305xle (1887/88) 
azledilmiş olarak vefat etmiştir. Yaşı 
75 ; e ulaşmış ve gayretliydi. (II. 409) 

Rifat Paşa Mekteb-i Tıbbiye ! den ta- 
bib olarak çıkmış ve binbaşılığa ka¬ 
dar yükselmiştir. Sonradan rütbesi 
alındıysa da tekrardan askerî rütbesi 
iade olunmuş ve ferikliğe kadar yük¬ 
selip surre emini olarak Hicaz tarafın¬ 
da iken 1311 (1893/94) tarihinde ve¬ 
fat eylemiştir. (II. 410) 

Rif at Rüstem Bey İstoliçeli Ali Pa¬ 
şamın oğullarındandır. Kapıcıbaşı 
iken 1273 (1856/57) yılından sonra 
vefat etti. (II. 405) 

Rifat Sâlih Efendi Maliye kâtiple¬ 
rinden olup maliye vâridat muhase¬ 
becisi muavini olup 23 Rebiyülâhir 
1302 ele (9 Şubat 1885) vefat eyledi. 
Haydarpaşa'da medfundur. (II. 409) 

Rifat Süleyman Bey İzzet Ali Pa¬ 
şa nm damadıdır. Bâbıâlî kâtiplerin¬ 
den ve hâcegândan oldu. Rebiyülev- 
vel ll45'de (Ağustos-Eylül 1732) pi¬ 
yade mukabelecisi oldu. 1148x1e 


(1735/36) vefat eyledi. Şairdir. (II. 
403) 

Rif atî Abdullah Efendi (Bâlîzâde) 

Kazasker BâlîEfendinin oğludur. Şa¬ 
irdir. [1095‘de (1684) vefat etti]. (III. 
368) 

Rif atî Mehmed Efendi Nazilli müf¬ 
tüsü oldu. 1070xle (1659/60) vefat et¬ 
ti. Şairdir. (IV. 172) 

Rifatîzâde bak . Rifat Mustafa Efendi 
Rismanzâde bak. Hüseyin Efendi 

Rişvan Paşazâde Taşra hânedanla- 
rından olup Halil Paşa, Süleyman Pa¬ 
şa ve Ömer Paşa gibi adamlar yetiş¬ 
miştir. Bazıları geçen asırda yaşamış¬ 
lardır. (IV. 692) 

Rişvanzâde bak. Abdurralıman Pa¬ 
şa; Halil Paşa; Süleyman Paşa 

Riyâzî Efendi I. Mahmud devrinde 
(1730-1754) vefat eyledi. Şairdir. (II. 
425) 

Riyâzî Mehmed Çelebi (Memi 
Şah) Üsküplüdür. Farsça bilir ve 
meşhur şairlerden olup 953xle (1546) 
vefat etti. Muasırı diğer Riyâzî Çelebi 
de şairdir. (II. 425) 

Riyâzî Mehmed Efendi Bilgili Mus¬ 
tafa Efendimin oğludur. Müderris ve 
Haleb mollası oldu. Kulaklarına sa¬ 
ğırlık gelip 9 Safer 1054xle (17 Nisan 
1644) vefat etti. Divan \, Tezkire-i Şu- 
arâsı , Sâkînâmes i, muhtasar İbn 
Halli kâin vardır. Oğlu Lııtfî Efendi 
olup onun oğlu Abdüllâtif Efendi' 
dir(-). (II. 425) 

Riyâzîzâde bak. Abdüllâtif Efendi 

Rİyâzîzâde Şair Riyâzî Efendimin oğ¬ 
lu ve torununa denir ki, şair ve âlim¬ 
diler. Yarım asır şerefleri devam etti. 
(IV. 693) 

Rizelizâde bak. Abdurralıman Efen¬ 
di; Osman Hulûs! Efendi 



Rodosîzâde bak. Abdullah Efendi; Mehrned Paşamın yezkirecisi ve kâ- 
Ahmed Ağa; Fethî Ahmed Pasa; İbra- tib-i sırrı oldu. III. Mu ra d devri (1574- 
him Efendi; Mehmed Efendi; Mustafa 1595) ortalarında vefat etti. Şairdir. 

Efendi (II. 421) 

Rodosîzâde Gecen esiı ilimlerinden Ruhî Mehmed Efendi (Hâcibzâde) 

İbrahim Efendi ve oğluna denmiştir. Babası sarayda perdeci idi. Müderris, 

I. Abdülhamid devrinde (1774-1789) Üsküdar mollası iken Cemaziyelâhir 

Enderun ricalinden Hafız Ahmet! 1100’de (Nisan 1689) vefat etti. Pürü 

Ağaya da :: Rodosîzâde" denir ki, ilmini çok iyi bilirdi. Şairdir. Sukûkta 

oğulları yükselerek padişah damadı Bidâetü ’l-Hükkâm T telif eyledi. (IV. 

olmuşlardır. Torunları Sultanzâde Sâ- 190) 

kıb Bey ve Celâl Bey diı. (IV. 692) Ruhî Mustafa Efendi Kariııâbâd 
Ruhavîzâde bak. Nesib Ahnıed mahkemesi kâtibinin oğludur. Haya- 
Efencli tîzadelere intisap ederek Emin Efen- 

Ruhî Ahmed Efendi Haziııe-i evrak di hin şeyhülislâmlığında mektupçu 

müdürü olup 8 Şa’bân 1288’de (23 olmuştur. Müderris, Filibe ve Kayseri 

Ekim 1871) vefat etti. Topkapı’da mollası olup 1175 ! de (1761/62) vefat 

medfundur. (II. 422) etti. (IV. 437) 

Ruhî Ali Bey Hacı Darbazzâde Veys Ruhî Mustafa Efendi Kalkanclelen- 
Paşahın oğludur. Kâtip olup 1308 ? de Iidir. Orada şeyh olup senelerce İs- 
(1890/91) vefat etti. Şöhreti vardır, tanbuhda bulunmuştur. Şa’bân 1312' 1399 

(II. 422) (bak. Ali Ruhî Bey) de (Şubat 1895) vefat eyledi. Yahyâ 

Ruhî Çelebi Ebussuûd Efendimin Efendi Tüıbesi ne defnedildi. (IV.-i89) 
kethüdâsı Haşan Agahın oğludur. Ruhî Osman Çelebi Bağcladlıdır. 

Genç ve dilberdi. 960'da (1553) vefat Mevlevî ve seyyahdı. Galata Mevlevî- 
etti. Şairdi. (II. 421; I. 170) hanesihde oturup sonra Hicaz’a gitti. 

Ruhî Dede 1212’de (1797/98) Galata Dönüşte 1014’de (1605/06) Şam’da ve- 
Mevlevîhanesi şeyhi o tıp 1230 da tat etti. Divan sahibi şaiıdiı. (II. a21) 

(1815) vefat eyledi. (II. 421) Ruhî Ömer Çelebi İstanbulludur. 

Ruhî Efendi Üsküdarlıdır. 1168‘cle Yeniçeri olup 1018 de (1609/10) ve- 
(1754/55) vefat etti. Şairdir. (II. 421) fa t etti. Şairdir. (II. 421) 

Ruhî Efendi 1241’de (1825/26) vefat Ruhî Şuayb Efendi Eğrikapılı Râsim 
eden Şâkir Ahmed Paşa hin kapı çıı- Mehmed Efendi nin kardeşi Râcî Sü- 
kadarı Hacı Ahmed Agahın oğludur, levman Efendimin/—►) (v. 1168/1755) 

Meclis-i Vâlâ mazbata odası mü mey- oğludur. Baltacızâde Mustafa Paşa ya 
yizi olup 1276’da (1859/50) vefat ey- divan kâtibi olmuştu. Şairdir. (II. 421; 
ledi. Üsküdar'da medfundur. (II. 422) II. 349) 

Ruhî Fâzıl Efendi Zenbilli Ali Efen- Ruhîzâde bak. Abdullah Efendi 
di nin oğludur. Müderris olup 927'de Ruhiddin Mehmed Efendi Yahyâ 
i 1521) vefat etti. Şairdir. (II. 421) Nâcî Efendimin oğludur. Tercüme 

Ruhî Mahmud Çelebi Vardarlıdır. kaleminden yetişerek Paris Sefareti 
Şeyh İlâhîmin akrabasından olup kâtibi ve 1250’cle (1834/35) müsteşa- 



1400 


rı olup döndükten sonra tersane ter¬ 
cümanı ve sonra Bâb-ı Seraskerî ter¬ 
cüme odası müdürü olup 24 Rama¬ 
zan 1263’de (5 Eylül 1847) vefat et¬ 
miştir. Eyüp’de medfundur. Oğulları 
Ahmed Vefik Paşa ile Yahya Bey’dir. 
(II. 420; IV. 531) 

Ruhullah Mehmed Efendi (Sad- 
reddinzâde) Mehmed Emin Efen¬ 
dinin oğludur. Müderris, molla olup 
Zilka’de 1069’da (Temmuz 1659) İs¬ 
tanbul kadısı oldu. Zilka’de 1070’de 
(Temmuz 1660) azledildi. Müneccim¬ 
liğe heves etmesinden dolayı bu fen¬ 
ne vâkıf beylikçi Vecdî Efendi ve 
Konya Abazası Mehmed Ağa ile ya¬ 
zışmalarda bulundu. 1071’de (1660/ 
6l) vefat etmiştir. Üsküdar’da med¬ 
fundur. 60 yaşındaydı. Ruhî mahla¬ 
sıyla şairdir, Divan 'ı vardır. Fındıklı 
Camiine ecza-yı şerife vakfetti. Oğlu 
Mehmed Efendi(~0, bunun oğlu Ab- 
dülhay Efendi’dir(-0. Diğer oğlu 
Mahmud Efendidir(->). (II. 421) 

Rukiye Yahyâ-i Şirvanî-i Halvetinin 
halifesi olup Halveti büyüklerinden¬ 
dir. II. Bâyezid devrinde (1481-1512) 
vefat eyledi. (II. 416) 

Rukiye Hanım Şeyhülislâm Zekeri- 
ya Meylî Efendinin(-0 kızı olup Ko- 
ğacıdede’de bir medrese yapmıştır. 
1024’de (l6l5). vefat etti. (II. 416; II. 
427) 

Rukiye Hatun Bucak Mescidi ile 
Cankurtaran Mescidini yapan hayır 
sâhibidir, (II. 416) 

Rukiye Hatun III. Selim’in ebesi 
olup 1183'de (1769/70) vefat eyledi. 
Ayazma'da medfundur. (II. 416) 

Rum bak, Ahmed Paşa; Ali Ağa; Meh¬ 
med Ağa; Mehmed Bey; Mehmed Pa¬ 
şa; Sâlih Ağa 


Rûmî bak. İsmail Efendi; Süleyman 
Çelebi; Şücâeddin İlyas Efendi 

Rûmî Ahmed Babası Geliboluludur. 
Kendisi Ahyolu’da doğmuştur. II. 
Murad devrinde (1421-1451) vefat 
eylemiştir. Şairdir. (I. 191) 

Rûmî Efendi İzmirlidir. 1260’da 
(1844) İstanbul’a ge ip Dâr-ı Şûrâ k⬠
tibi olmuş ve 1280 (1863/64) tarihin¬ 
de vefat etmiştir. Şairdir. (II. 424) 

Rûmî Muhyiddin Mehmed Paşa 

Ergani maden eminliğinde ve Ergani 
ve Urfa mutasarrıflığında bulunup sı¬ 
rasıyla Rumeli beylerbeyi pâyesi ol¬ 
muş, Edirne maliye müfettişliğinde 
bulunmuş ve 6 Ramazan 1306’da (6 
Mayıs 1889) vefat eylemiştir. Bilgili 
olup kulaklarında sağırlık vardı. (II. 
424/25) 

Rûmî Mustafa Efendi (Müftü Ba¬ 
ba) Kadiri şeyhi olup 1206’da (1791/ 
92) vefat eyledi. Yıısufpaşa’da med¬ 
fundur. (IV. 451) 

Rumiye Şeyhi bak Mahmud Efendi 
Rus bak. Haşan Ağa 

Rûşen Mehmed Efendi Celvetîye’ 
den, Mudanya’da sakin Şeyh Abdur- 
rahman Efendi’nin oğlu olup 1132’de 
(1720) doğdu. 1149’da (1736/37) ba¬ 
basıyla İstanbul’a gelip babası Kapı- 
ağası Tekkesi şeyhi oldu, bu da ilim 
tahsiline çalıştı. Çorlulu Pertevî Efen¬ 
di’den el aldı. Selâtîn camileri vâizleri 
katarına dahil oldu ve Sultan Ahmed 
Camii vâizi oldu. 1188’de (1774) Üs¬ 
küdar’da Hüdâî Tekkesi’ne şeyh ol¬ 
du. 1198’de (1784) azledildi. Kısa sü¬ 
re sonra bu tekkeye ikinci defa şeyh 
oldu. 16 Şa’bân 1209’da (8 Mart 1795) 
vefat eyledi. Âlim, fâzıldı. İkinci oğlu 
Şemseddin Efendi nevâlîden oldu¬ 
ğundan, şeyhliği üçüncü oğlu Mu- 




danyalızâde Mehmed Sihâbeddin 
Efendi’ye verildi. Bunun vefatında 
oğlu Abdürrahim Hesib Efendiye ve 
bunun da vefatında oğlu Ruşen Efen¬ 
di’ye verilmiştir. Uzun müddet şeyh 
ve Meclis-i Meşâyin reisi olduğu hal¬ 
de 22 Rebiyülâhir 1309’da (23 Kasım 
1891) vefat eylemiştir. Tekkede med- 
fundur. Yaşı 801 aşkın, yumuşak huy¬ 
lu ve alçakgönüllü bir zat idi. (II. 422) 

Rûşenîzâde bak İbrahim Efendi; 
Ni’metullah Efendi 

Rûşenzâde bak . Muhyiddin Meh¬ 
med Efendi; Mustafa Efendi; Ömer 
Paşa; Ömer Paşa (Seyyid) 

Ruznâmeci bak. İbrahim Efendi 

Rükneddin Efendi (Zeyrekzâde) 

Zeyrek Mehmed Efendi nin oğludur. 
Tahsilden sonra müderris ve Amaya 
müftüsü oldu. Sonra Edirne kadısı, 
917’de (1311) İstanbul kadısı, 920 ! de 
(1514) Anadolu kazaskeri ve 921 : de 
(1515) Rumeli kazaskeri oldu ve o se¬ 
ne Mısır beyi Kans a Gavri’ye sefaretle 
gönderildi. 922’de (1516) dönüp 924’ 
de (1518) emekli oldu. 929 da (1523) 
Edirne’de yerleşik iken vefat etmiştir. 
Babasının vefatında küçük olduğun¬ 
dan yaşı 60’a ulaşmıştı. Edirne’de bir 
mektep yaptı. Orada medfundur. H⬠
kim, müteşerri idi. (II. 416) 

Rümeyse (Şerif) Şerif Ebû Bahy’in 
oğludur. 701’de (1301/02) Mekke be¬ 
yine muhalif oldu. 715’de (1315/16) 
Mekke beyi oldu ve 719 ; da (1319) az¬ 
ledildi. 720’de (1320) Mekke’nin yarı¬ 
sına kardeşi Atîfe (Uteyfe) ile ortak 
oldu. 746 ! da (1343/46) vefat etti. (II. 
420) 

Rümeyse (Şerif) Şerif Mu hanime d 
bin Aciân’ın oğludur. 818’de (1415) 
Mekke beyi olup o sene içinde ayrıl¬ 
dı ve sonra vefat eyledi. (II. 420) 


Rüstem (Kara) Karaman ulemâsm- 
dandır. Sonra Osmanlı Devletimin 
hizmetinde bulundu. Hatta kazasker 
iken Hayreddin Paşa’ya, ganimetin 
beşte birinin alınması şerî olduğunu 
ihtar ile aldırmıştır. I. Murad devrinde 
(1361-1389) vefat eyledi. (II. 377) 

Rüstem Ağa Filibelidir. Eşrafdan 
olup zengin olduğundan İstanbul’da 
nâm kazandı. 1124’de (1712) vefat et¬ 
miştir. (II. 378) 

Rüstem Ağa Cebbarzâde Celâl Paşa’ 
nın hazinedarı olup Haleb valisi iken 
kapıcıbaşı oldu. Bu senelerde (1860’ 
lar) vefat eyledi. (II. 379) 

Rüstem Ahmed Ağa Kapdan Meh¬ 
med Husrev Paşamın hazinedarı iken 
kapıcıbaşı oldu. Bu senelerde (1860’ 
lar) vefat eyledi. (II. 379) 

Rüstem Ahmed Bey Bahriyeden ye¬ 
tişip miralay ve liman reis muavini 
olup Şevvâl 1305’de (Haziran 1888) 
vefat etti. Eyüp’de medfundur. (II. 
379) 

Rüstem Bey (Hacı) Kürt beylerin¬ 
den olup bir aralık İran şahı İsmail’e 
ve sonra I. Selim’e (Yavuz) (hd 1512- 
1520) sığınmıştır. Yine ayrılık tavrı 
sezilince katledilmiştir. (II. 377) 

Rüstem Beyzade bak. İbrahim Bey 

Rüstem Çelebi Bir mescid sahibi 
olup Kurşunlu Mahzen’de mektep ve 
çeşme yaptı. Bu mescide Reisülküt- 
tab İsmail Efendi minber koymuştur. 
(II. 378) 

Rüstem Ebûbekir Paşa Yeniçeri 
Ocağı’nclan yetişip nizamiye ordusu¬ 
nun kuruluşunda süvari olmuş ve az 
vakitte miralay ve 1256’da (1840) sü¬ 
vari livası olmuştur. 1258’de (1842) 
ferik olup Zilka’de 1258’de (Aralık 
1842) Ankara valisi ve sonra hassa or- 


1401 



1402 


duşu erkânından oldu. 1259’da 
(1843) Hassa Meclisi reisi ve Zilka’de 
1259 ? da (Aralık 1843) vezirlikle Ana¬ 
dolu Ordusu müşiri oldu. Receb 
1262 : de (Temmuz 1846) ayrılıp Rebi- 
yülevvel 1263’de (Şubat-Mart 1847) 
Edirne valisi olup Zilka’de 1264’de 
(Ekim 1848) ayrıldı. 1269’da (1832/ 
53) Selânik, Cemaziyelevvel 1270’de 
(Şubat 1854) Edime valisi olup Receb 
1272’de (Mart 1856) azledilmiş ve iki 
sene müddetle sürülmüştür. Muhar¬ 
rem 1276’da (Ağustos 1859) Üsküp 
valisi olup Ramazan 1279’da (Şubat- 
Mart 1863) azledildi. Receb 1282 ! de 
(Kasım-Aralık 1865) vefat eyledi. Üs¬ 
küdar'da Nasûhî Tekkesi’nde med- 
fundur. (II. 379) 

Rüstem Halife Göynüklüdür. Hisar 
da, Nakkaş Ali Mahallesi’nde bir 
mektep hocası ve Hacı Halifenin 
müridi olup 917’de (1511) vefat etti. 
Bursa’da Lâmiı Çelebi yakınında 
medfundur. Ermiş sayılanlardandır. 
(II. 377) 

Rüstem Hoca Tacirdir. Adına bir 
mescid yaptı. (II. 378) 

Rüstem Mehmed Ağa II. Mahmud 
devrinde (1808-1839) kapıcıbaşı ol¬ 
muştur. Bu senelerde (1860’lar) vefat 
eyledi. (II. 379) 

Rüstem Mehmed Efendi Enderun’ 
dan yetişme olup 1213 ; de (1798/99) 
kahvecibaşı ve mâbeynci olmuş, son¬ 
ra müderrislikle çerağ olmuştur. Mek¬ 
ke ve Muharrem 1226’da (Şubat 1811) 
İstanbul pâyesi verilmiş ve 1229 ; da 
(1814) ilmiye yolunu terk eylemiştir. 
Sonradan vefat eyledi. Çok malı olup 
120 kese geliri vardı. (II. 378) 

Rüstem Paşa Arnavutdur. Haremde 
terbiye görüp rikâb ağalığı ile çıktı. 


Sonra Diyarbekir valisi olup 950’de 
(1543) Mihrimâh Sultan la nikahlandı 
ve vezirlik ihsan buyuruldu. 951’de 
(1544) üçüncü vezir iker; sadrazam ol¬ 
muştur. 9ö0’da (1553) azledildi. 962’ 
de (1555) ikinci defa sadrazam oldu. 
26 Şevvâl 9ö8’de (10 Temmuz 1561) 
vefat eyledi. Şehzade Gamii’nde, bir 
oğluyla beraber türbesinde medfun¬ 
dur. Zengin, tedbirli, ak;İliydi. Zevce¬ 
sinin birçok hayratı olup halen torun- 
larındadır. Tahtakale’de, Hacı Halil 
Mescidimi camiye çevirdi. Kebeci 
Hanımda da bir mescit yaptı. Çeşnigir 
Camii’ni, sultanının dâyesi Âsiye Ha¬ 
tun yapmışsa da, Rüstem Paşa’mn 
çeşnigiri Ali Efendi, odaları üstüne 
yapmakla o adı aldı. Paşanın, Mihri¬ 
mâh Sultan’dan oğlu ve kızları olup 
yirmişer-otuzar yaşlarında vefat ede¬ 
rek annelerinin Üsküdar’daki camiin¬ 
de türbeye defnolunmuşlardır. Başka 
zevcesinden olan oğlu Osman Bey’ 
dir(->). (II. 377/78) 

Rüstem Paşa Ferhâd Paşamın deli- 
başısı olup sonra Bihke mutasarrıfı 
olarak ve I. Ahmed devrinde (1603- 
1617) vefat eyledi. (II. 3' 7 8) 

Rüstem Paşa Kars mutasarrıfı Sefer 
Paşamın oğlu veya yeğenidir. I. Sü¬ 
leyman (Kanunî) devrinde ecdadının 
tayin olunduğu Ahıska beylerbeyili- 
ğine nâil oldu. 1058’de (1648) Gürcü 
Nebi harbinde bulunup hayli müddet 
bu görevde kalmış ve 1073'de (1662/ 
63) çocuksuz vefat eylemiştir. (II. 378) 

Rüstem Paşa Kara Mehrıed Paşamın 
kethüdâsıdır. 1095xie (1684) Kara¬ 
man beylerbeyi olup 1101’de (1689/ 
90) Sofya muhafızı olmuştur. O sene 
vefat eyledi. Kardeşi Ali Paşa’dır ki. 
1106’da (1694/95) Hersek mutasarrıfı 
olmuştur. (II. 378) 



Rüstem Paşa Bosnaiıdır. İran tarafla¬ 
rındaki savaşlarda yiğitliğini isbat 
ederek Erdehii muhafızı olmuştur. 
Tebriz’i feth ve istiladan sonra İstan¬ 
bul’a gelip ll43 ? de (1730/31) vezir 
rütbesiyle Revan seraskeri ve Konya 
valisi oldu. Cemazivelâhir 1144’de 
(Aralık 1731) azledildi. Ardından ve¬ 
fat eylemiştir. Cesuı ve tedbirliydi. 
(II. 378) 

Rüstem Paşa Firari Ahrned Paşa’nm 
kölesi olup sonra damadı oldu. As¬ 
kerlikten yetişerek topçu istihkâm 
miralayı. Ramazan 1263’de (Ağustos- 
Eylül 1847) Karadeniz muhafızlığıyla 
mîrlivâ ve 1269'da (1852/53) istih¬ 
kâm livâsı ve sonra ferik olarak 1276’ 
da (1859/60) vefat eyledi. (II. 379) 

Rüstem Paşa Müher dishane’den ye¬ 
tişerek livâ ve fabrikalar nâzın oldu. 
23 Safer 1289'da (2 Kayış 1872) vefat 
eyledi. Eyüp'de, ‘‘Halil Hamid Paşa 
kızı Ubeyde Hanım' kabri yanında 
medfundıır ki, annesi veya akraba¬ 
sından olmalıdır. (II. 379) 

Rüstem Paşa Leskc. viklidir. Zengin 
olup bir aralık mirimi ran olmuş ve İs¬ 
tanbul’da ikametle muhakeme-i mali¬ 
ye riyâsetine tayin et ilmiş ti. Az müd¬ 
dette, Zilka'de 1285 de (Şubat-Mart 
1869) azledilmiş ve Safer 1299'da 
(Ocak 1882) vefatına kadar konağın¬ 
da kalmıştır. Merkezdendi’de med- 
fîmdur. Oğlu Vehib Paşa ! dır(-0. Di¬ 
ğer oğlu Kânî Paşatfr. (II. 379) 

Rüstem Paşa (Güzelce) Enderim 
dan yetişme olup büyük hizmetlere 
geçti. Çıktıktan sonra yeniçeri ağası 
ve sonra Budin beylerbeyi olmuştur. 
15 Receb 946'da (26 Kasım 1539) ve¬ 
fat etti. Ayaş Mehmet! Paşa nın dama¬ 
dı, kabiliyetli bir zat di. Oğlu ulem⬠
dan Hüseyin Hasibî Efendidir. Kızı¬ 


nın oğlu 1015’de (1606/07) vefat 
eden Hilye-i Hakcınî yazarı Mehmed 
Bey’dir. (II. 377) 

Rüstem Paşazâde I. Süleyman’ın 
(Kanunî) damadı Rüstem Paşa hane¬ 
danıdır. Kızı Ayşe Hanım Sultan’dan 
evlâdına “Mihrimâh Sultanzâdeler” 
de denir. Halen bu soydan gelenler 
vardır. Bu soy ile Cağaloğlu Sinan Pa¬ 
şa soyu birleşmiştir. Ondan Semin 
Mehmed Paşa gelmiştir. Leskovikli 
Rüstem Paşa oğullarına da böyle de¬ 
nirse de bunlar Arnavutluk hânedan- 
larındandır. Bunlardan beylerbeyi 
pâveli Kânî Paşa vardır. (IV. 692) 

Rüstem Vasfı Efendi Sofyalıdır. İs- 
fencliyar sülâlesinden olup Vidin’e ve 
sonra İstanbul’a geldi. 1270’de (1853/ 
54) vefat eyledi. Âlim, dersiâmdı. (II. 
378) 

Rüsûhî İsmail Efendi (Hacı) Bâb-ı 
Seraskerî memurlarından olup Cema- 
ziyelevvel 127 Ede (Ocak-Şubat 1855) 
Rumeli Ordusu harp defterdarı oldu. 
1272’de (1855/56) döndü. 1276’da 
(1859/60) vefat ederek Yahyâ Efendi 
Tekkesi'ne defnedildi. (II. 381) 

Rüsûhî Süleyman Efendi SofyalI¬ 
dır. Bâlî Efendinin müridi olup şeyh 
ve vâizdi. Şerî’ate aykırı bazı sözler 
söylemekle I. Süleyman (Kanunî) 
devri (1520-1566) sonlarında korku¬ 
sundan saklanıp vefat etti. Şairdir. (II. 
381) 

Rüşdı Abdurralıman Efendi Mü¬ 
derris olup Zilka’de 1202’de (Ağustos 
1788) vefat etti. (II. 382) 

Rüşdî Abdurrahman Efendi Şeyh 
Abdullahzâde Said Mehmed Efendi’ 
niıı(—0 oğludur. Müderris olup Ce- 
maziyelevvel 1233'de (Mart 1818) ve¬ 
fat etmiştir. (III. 37) 


1403 



1404 


Rüşdî Ahmed Efendi Müderris ve 
dersiâm olup bu senelerde (18401ar) 
vefat etti. (I. 297) 

Rüşdî Ahmed Efendi (Hacı) Edir¬ 
nelidir. Müderris ve 1283 de (1866/ 
67) Eyüp mollası oldu. Sonra vefat 
eylemiştir. (I. 301) 

Rüşdî Ahmed Efendi (Kametîzâ- 

de) Kadı olup 1235'de (1819/20) ve¬ 
fat etmiştir. (III. 301) 

Rüşdî Ahmed Paşa Sadrazam Gâlib 
Paşamın dairesinde silalıdar oldu¬ 
ğundan efendisinin ikbâlinde mîrimî- 
ranlık 'ihsan buyurulmuştu. 12437le 
(1827/28) Çıldır muhafızı olup 1244' 
de (1828/29) ayrılmış ve bir müddet 
sonra vefat eylemiştir. (II. 383) 

Rüşdî Ali Efendi (Alanyalrzâde) 

Karaferyelidir. Babası Abdülhalim 
Efendi‘dir. Kadı olup III. Selim dev¬ 
rinde (1789-1807) vefat eylemiştir. 
Şairdir. Kardeşi Şeyhî Efendi de şair¬ 
dir. (II. 382) 

Rüşdî Ali Efendi (Kırk) Hacı Haşan 
Ağamın oğlu olup müderrisdi. 11 Zil¬ 
hicce 121171 e (7 Haziran 1797) vefat 
etti. (II. 383) 

Rüşdî Bey Gümrük nazırlarından 
Edhem Efendimin oğludur. Defterha- 
neden yetişip vergi müdürü ve ûlâ 
evveli olmuştu. 20 Safer 130671a (26 
Ekim 1888) vefat eyledi. (II. 387) 

Rüşdî Efendi Mostarlıdır. 10477le 
(1637/38) doğdu. Enderun'a girip 
emekli olduktan sonra müderris ve 
kadı oldu. Zilka'de 11117le (Nisan- 
Mayıs 1700) vefat etti. Şair, hoşsoh¬ 
betti. Oğlu Reşid Haşan Efendi de ka¬ 
dı idi. (II. 382) 

Rüşdî Efendi Ruhalıdır. Mevâlîden 
Es’ad Efendiye intisap ettikten sonra 
Hatibzâde’ye divan kâtibi olmuştur. 


Sonra kethüda kalemi hulefâsından 
olup I. Abdülhamid devri (1774- 
1789) başlarında vefat eyledi. Şairdir. 
(II. 382) 

Rüşdî Efendi Müderris ve sırasıyla 
Mekke kadısı olmuştur. 12437le 
(1827/28) İstanbul’da vefat edip Bey¬ 
koz'a defnedilmiştir. (II.- 383.) 

Rüşdî Efendi Kalemden yetişip 
1247'cle (1831/32) hâcelikle ıııenâ- 
sıb-ı ricâle nail oldu. Sonra Bâbu Se¬ 
raskerî'de çalışıp 1262’de (1846) hassa 
muhasebecisi olup Muharrem 1263' 
de (Ocak 1847) azledildi ve sonra ve¬ 
fat etti. (II. 384) 

Rüşdî Efendi Âlâivelidir. Kadı Ab- 
durrahman Paşa torunlarından ve 
mahreç mevâlîsinden olup 7 Cemazi- 
yelevvel 1302’de (22 Şubat 1885) ve¬ 
fat etti. (II. 387) 

Rüşdî Halil Efendi Selâniklidir. Ar¬ 
zuhalcilikle geçindi. 12647le (1848) 
vefat etti. Şairdir. (II. 384) 

Rüşdî Haşan Efendi (Recebzâde) 

Müdcrris ve Üsküdar payesiyle Erzu¬ 
rum kadısı oldu. 28 Zilhicce 12287le 
(22 Aralık 1813) vefat eyledi. Üskü¬ 
dar'da medfundur. Ilattatdı. (II. 383) 

Rüşdî Hüseyin Hiisnî Efendi Mü- 

hürdarzâde İsmail Hakkı Efendi' 
nin(->) oğlu olup 123571e (1819/20) 
doğmuştur. 12497la (1833/34) ımek- 
tûbî-i sadârete ve 126l'de (1845) 
Meclis-i Vâlâ mektûbî kalemine gir¬ 
miştir. Sonra emekli oldu, 8 Ramazan 
13027le (21 Haziran 1885) 67 yaşında 
vefat eyledi. La’lî Çeşmesi civarında 
medfundur. Şair, müellifdi. (II. 387; I. 
384) 

Rüşdî İbrahim Efendi Erzurumlu¬ 
dur. “Çelebizâde v denir. 12597la 
(1843) Bosna, 126571e (1849) Trab- 




lusgarb, sonra tekrar Bosna ve Şevval 
127941a (Mart-Nisan 1863) Beyrut 
mollası olmuştur. Sonra vefat eyledi. 
(II. 384) 

Rüşdî İbrahim Elendi (Kethüdâ 
Hüseyin Ağazâde) Müderris olup 
1196’da (1782) vefat etti. Tevekkül- 
çeşımesimde medfundur. (II. 382; II. 
214) 

Rüşdî Mehmed Bey Durak Paşamın 
yeğeni, Abdülkerim Beyzade Mustafa 
Kâmil Beyan oğludur. 1238’de (1822/ 
23) doğmuştur. Mektûbî-i hâriciyeye 
devam ederek serhalife oldu ve şey¬ 
hülislâm Sa’deddin Efendiye damad 
olup Şevvâl 128841e (Aralık 1871/ 
Ocak 1872) maarif tahrirat müdürü 
ve 16 Receb 1289 ! da (19 Eylül 1872) 
Meclis-i Maarife aza oldu. 19 Zilka 7 
de 1293’de (14 Kasım 1878) vefat et¬ 
miştir. Karacaahme/de medfundur. 
Yumuşak huyluydu. (II. 386) 

Rüşdî Mehmed Bey Muammer Meh¬ 
med Paşa ! nın(-0 oğludur. Muhacirin 
Komisyonu azasından olup istifa ettik¬ 
ten sonra 1301 ; de (1883/84) Beyrut’a 
gittiği sırada vefat etmiştir. Yalnızlığı 
seven sessiz bir zat idi. (IV. 303) 

Rüşdî Mehmed Efendi Müderris ve 
Edirne mollası oldu. Rebiyülâhır 1168 7 
de (Ocak-Şubat 1753) Mekke mollası 
oldu. Orada vefat eyledi. (II. 382) 

Rüşdî Mehmed Efendi Mektûbî-i 
sadâret hulefâsmdaıı olup hâcelikle 
küçük kale tezkirecdiği verilip sonra 
tezkire-i sânı ve sonra tezkire-i evvel 
oldu. Safer 12374le (Kasım 1821) si- 
iahdar kâtibi, Şevvâl İ237'de (Haziran- 
Temmuz 1822) sipah kâtibi ve 1240‘da 
1824/25) defterdar -1 şıkk-ı sânı oldu. 
Receb 124741e (Aralık 1831) vefat etti. 
II. 384) 


Rüşdî Mehmed Efendi Barlalıdır. 
Küçükken İstanbul 7 a gelip yağlıkçı ve 
sonra kadı oldu. Bu senelerde (1860 7 
lar) vefat eylemiştir. Şairdir. Hâl-i 
Huyûl İsminde bir eseri vardır. (II. 
385) 

Rüşdî Mehmed Efendi (Sâlihzâde) 

Şeyhülislâm Es 7 ad Efendimin oğludur. 
Müderris, 1256 7 da (1840) fetva emini, 
sonra mahreç pâyesi, 125741e (1841) 
Edirne mollası, 1258’de (1842) evkaf 
müfettişi, Zilhicce 1262’de (Kasım- 
Aralık 1846) Dâr-ı Şûrâ müftüsü ve 
bu tarihten Ramazan 1264'e (Ağustos 
1848) kadar Mekke ve İstanbul ve 
Anadolu pâyelerini almıştır. Zilhicce 
1265'de (Ekim-Kasım 1849) Rumeli 
pâyesi oldu. Şevvâl 12704le (Tem¬ 
muz 1854) Meclis-i Vâlâ müftüsü, 
Şevvâl 1271 : de (Haziran-Temmuz 
1855) Meclis-i Tanzimat müftüsü ve 
1272'de (1855/56) Rumeli kazaskeri 
olup Safer 1276 7 da (Eylül 1859) vefat 
etti. Âlim, fâzıl, yumuşak huylu, n⬠
zikti. (II. 384) 

Rüşdî Mehmed Efendi (Şeyh Yu- 
sufzâde) Müderris ve Cemaziyelev- 
vel 1266’da (Mart-Nisan 1850) Galata 
molası oldu. Rebiyülâhir 126741e (Şu¬ 
bat 1851) vefat eyledi. Rumelihisa¬ 
rı mda Kayalara defnedildi. (II. 384) 

Rüşdî Mehmed Faşa Erzurum ule¬ 
mâsından Seyyid Ali Efendimin oğlu¬ 
dur. Kitâbete çalışıp 1198 7 de (1784) 
Haleb'e gelerek vali tarafından bazı 
hizmette çalıştırıldı. Sonra bir müddet 

^ o 

mektupçuluk ile bazı vüzerâ yanında 
ve Ferah Ali Paşamın divan kitâbetin- 
de bulundu ve hâcelik ihsan buyurul¬ 
du. İstanbul'a gelip Mısır Ordusu nü¬ 
zul emânetinde bulunup Fransızlara 
esir olması hatası üzerine 1214' de 
(1799/1800) Sakız Adaşıma sürül- 


1405 




1406 


dü. Dönüşte bazı vezirlere kapı ket¬ 
hüdası, Selanik mübayaacısı, 1221’de 
(1806) yeniçeri kâtibi, 1222 ; de (1807) 
tevkiî ve 1224’de (1809) Sofya nâzın 
olup Şevvâl 1224’de (Kasım 1809) 
başmuhasebeci olup sonra azledildi. 
Ramazan 1227de (Eylül 1812) vezir¬ 
likle sadâret kaymakamı olup 24 Mu¬ 
harrem 1229’da (16 Ocak 1814) azle¬ 
dilerek Gelibolu’ya sürüldü. Şevvâl 
1229'da (Eylül-Ekim 1814) Silistre va¬ 
lisi olup Rebiyülâhir 1232’de (Şubat- 
Mart 1817) Vidin ve Şevvâl 1234’de 
(Ağustos 1819) Bosna valisi olup Sa- 
fer 1235’de (Kasım-Aralık 1819) ve¬ 
zirliği kaldırılarak İskeçe’de ikamete 
memur oldu. Sonra Tepedelenli Ali 
Paşa’nın oğulları üzerine memur ol¬ 
duğundan vezirliği iade olunmuştur. 
Zilhicce 1236 : da (Eylül 1821) harben 
onlardan Muhtar Paşa ve Sâlih Paşa’ 
yı yok eylemiş olmasıyla kendisine 
mükâfâten Sofya muhâfızlığı ile An¬ 
kara ve Kengırı sancakları verilmiş ve 
Şa'bân 1237’de (Nisan-Mayıs 1822) 
Sofya’da vefat eylemiştir. Âlim, fâzıl, 
tedbirli, mutasarrıftı.. Oğlu Muammer 
Paşa’dır, Sadâret kaymakamlığına, 
meşhur İbrahim Re’fet Efendimin ta¬ 
rifiyle birden davet olunması, ehliyet 
ve rü’yetinin ne derece kıymeti oldu¬ 
ğunu gösterir. (II. 383) 

Rüşdı Mehmed Paşa Nakşibendî 
şeyhlerinden Şirvanî İsmail Sirâceddin 
Efendi’nin oğlu olup 1245’de 
(1829/30) doğmuştur. 1267’de (1851) 
İstanbul’a gelip icazet aldıktan sonra 
bir müddet Bâyezid Camii’nde ilim 
öğretti ve sonra Amasya’da muaccelât 
nâzın oldu. Dönüşte mahkeme-i tef- 
tiş-i evkafa kâtip oldu. Meşrebzâde 

A 

Arif Efendi dairesine intisabla kibâra, 
özellikle Fuad Paşaya yakınlık peyda 


eyledi. Fuad Paşa’nın Şam’a gidişi sı¬ 
rasında birlikte gidip teveccühünü ka¬ 
zanmış, Muharrem 1278’de (Temmuz 
186 i) Meclis-i Vâlâ azası olup Şevvâl 
1279’da (Mart-Nisan 1863) müderris¬ 
likten vezirlikle Şam valisi olmuş ve 
mahreç mevleviyetine nail olamadığı 
halde talihi vezir etmiştir. Zilka’de 
1280’de (Nisan 1864) Sayda ve Şam 
eyaletlerinden müteşekkil Suriye vil⬠
yeti ile kayrıldı. Cemaziyelevvel 
1282’de (Eylül-Ekim 1865) ilâveten 
evkaf nâzın, Şa’bân 1282’de (Ocak 
1866) maliye nâzırı ve Zilhicce 
1284’de (Nisan 1868) İlâveten hazine-i 
hassa nâzın olup 5 Zilka’de 1285’ de 
(17 Şubat 1869) hazine-i hassa ilâve¬ 
siyle dahiliye nâzın ve 24 Şevvâl 
1287’de (17 Ocak 1871) hazine-i has¬ 
sa ilâvesiyle ikinci defa maliye nâzın 
olmuş, 29 Rebiyülevvel 1288’de (18 
Haziran 1871) azledilip sonra nafia 
nazırlığına tayin olunmuştur. 15 Rebi¬ 
yülâhir 1288’de (4 Temmuz 1871) ad¬ 
liye nâzın olup, 10 Receb 1288’de (25 
Eylül 1871) azledilerek 15 Şa’bân’da 
(30 Ekim) Amasya’ya sürülmüştür. 2 
Receb 1289’da (5 Eylül 1872) orman 
ve maadin nâzın ve 26 Şa’bân 1289’ 
da (29 Ekim 1872) ikinci defa evkaf ve 
18 Zilhİcce’de (16 Şubat 1873) üçüncü 
defa maliye nâzın ve 17 Saf er 1290’da 
(16 Nisan 1873) sadrazam olup 26 Zil¬ 
hicce 1290’da (14 Şubat 1874) ayrıldı. 
10 Rebiyülâhir 1291’de (27 Mayıs 
1874) Haleb valisi ve i 7 Cemaziyelev¬ 
vel 1291’de (2 Temmuz 1874) Hicaz 
valisi olup 11 Şa’bân 1291’de (23 Eylül 
1874) Taif'de vefat eylemiştir. Orada 
medfuııdur. Alim, fâzıl, münşî, zeki, 
cömert, uyumlu ve ılımlıydı. Orta boy¬ 
lu, tıknazca, güler yüzlü bir zat idi. 
Oğlu İsmail Hakkı Bey(~>), kardeşi 
Mustafa Bey’dir. (II. 385) 




Rüşdî Mehmed Paşa (Mütercim) 

Sinop’da, Ayandon kazasında, Hacı 
Haşan Ağa : nm oğlu olup Muharrem 
1226 ! da (Şubat 1811) doğmuştur. 3 
yaşında babasıyla birlikte İstanbul'a 
gelip Tophane taraflarında büyümüş¬ 
tür. 124l’de (1826) nizamiye ordusu 
kurulunca, haftasında asker olmuş¬ 
tur. Yedinci tertip taburu efradından 
olup 9 senede binbaşı olmuştur. Ar- 
navutköy karakolunda bulunarak 
Fransızcayı öğrendi. Bu sebepten 
Bâb-ı Seraskerî mütercimi olup kay¬ 
makam ve miralay oldu. 1259 ? da 
(1843) Rumeli Ordusu’na liva olup 
ardından Maarif-i Umumiye Meclisi 
ve Dâr-ı Şûra azası olmuştur. 126l : de 
(1843) ferik olup 16 Safer 1263’de (3 
Şubat 1847) vezirlikle hassa müşiri 
olmuştur. Receb 1264’de (Haziran 
1848) Dâr-ı Şûra reisi ve Receb 1267’ 
de (Mayıs 1851) serasker ve Şa'bân 
1269’da (Mayıs 1853) ikinci defa has¬ 
sa müşiri olup Rebiyülâhır 1270'de 
(Ocak 1854) istifa eyledi. Muharrem 
1271’de (Ekim 1854) Meclis-i Tanzi¬ 
mat azası, Ramazan 1271 ortalarında 
(Haziran 1855 başı) ikinci defa seras¬ 
ker olup Rebiyülevvel 1273 (Kasım 
1856) başlarında azledildi. 26 Zilhic¬ 
ce 1273 ; de (17 Ağustos 1857) üçüncü 
defa serasker olup Rebiyülevvel 1274 : 
de (Ekim-Kasım 1857) azlolunmuş ve 
Receb 1274 ! de (Şubat-Mart 1858) 
tophane müşiri olmuştur. Muharrem 
1275 : de (Ağustos 1858) Mecâlis-i Âli¬ 
ye azası olup haftasında Meclis-i Tan¬ 
zimat reisi oldu. 29 Cemaziyelevvel 
1276’da (24 Ara ık 1859) sadrazam 
olup Zilka’de başlarında (27 Mayıs 
1860) ayrıldı. Z Ihicce’de (Haziran- 
Temmtız 1860) Meclis-i Hazâin reisi 
ve Rebiyülevvel _278’de (Eylül 1861) 
dördüncü defa serasker oldu. Avru¬ 


pa’ya gözlerinin tedavisi için gitmek¬ 
le derhal döndü. 11 Receb 1279’da (2 
Ocak 1863) ayrıldı. Safer 1282’cle 
(Temmuz 1865) Mecâlis-i Âliye’ye 
memur olup 14 Zilhicce 1282’de (30 
Nisan 1866) Meclis-i Vâlâ reisi oldu. 
21 Muharrem 1283’de (5 Haziran 
1866) ikinci defa sadrazam oldu. 6 
Şevvâl 1283’de (11 Şubat 1867) be¬ 
şinci defa serasker oldu. 6 Zilka’de 
1284’de (29 Şubat 1868) ayrıldı. 16 
Şa’bân 1287’de (11 Kasım 1870) Me¬ 
câlis-i Âliye’ye memur oldu. 10 Receb 
1288’de (25 Eylül 1871) adliye nâzın 
olup 7 Şa’bân’da (22 Ekim) azlolun- 
du. 16 Şa’bân 1289’da (19 Ekim 1872) 
üçüncü defa sadrazam olup 17 Zil¬ 
hicce 1289’da (15 Şubat 1873) ayrıldı. 
17 Rebiyülâhir 1293 : de (12 Mayıs 
1876) dördüncü defa sadrazam olup 
2 Zilhicce 1293’de (19 Aralık 1876) is¬ 
tifa eyledi. Rebiyülevvel 1295’de 
(Mart 1878) Mecâlis-i Âliye’ye memur 
olup 26 Cemaziyelevvel 1295’de (28 
Mayıs 1878) beşinci defa sadrazam 
olup 3 Cemazİyelâhir 1295’de (4 Ha¬ 
ziran 1878) azlolundu. Safer 1296’da 
(Şubat 1879) emekliyken Manisa’da 
çiftliğine çekilmiştir. Cemaziyelevvel 
1299 ! da (Mart-Nisan 1882) orada ve¬ 
fat eylemiştir. Kabri oradadır. Kanun¬ 
ları bilir, güzel konuşur ve iffetliydi. 
Oğlu Mahkeme-i Temyiz azasından 
Reşad Beyefendi’dir. (II. 386) 

Rüşdî Mustafa Efendi İzmirlidir. 
Müderris, müftü oldu. 1135’de (1722/ 
23) vefat eyledi. Şairdir. (Tl. 382) 

Rüşdî Mustafa Efendi Müsevvid 
Ömer Efendi’nin(-0 oğludur. Müder¬ 
ris ve şair olup 1173 : de (1759/60) ve¬ 
badan vefat etti. Sur dışında medfun- 
dur. (III. 59D 

Rüşdî Mustafa Efendi Giresunlu¬ 
dur. “Emirzâde” denmekle tanınırdı. 


1407 



Müderris ve molla ve nâiplikle geze¬ 
rek İstanbul payesi olmuştu. Edirne 
nâibi iken 30 Muharrem 1313 ; de (23 
Temmuz 1895) orada vefat eyledi. 
(IV. 489) 

Rüşdî Şerif Efendi Bursalıdır. Dersi¬ 
am olup sonra devriye mollası oldu. 
1261’de (1845) ve 1269’da (1853) iki 
defa Ayntab sonra Trablusgarb ve 
1274’de (1857/58) Bagdad ve 1280’ 


de (1863/64) Beyrut mollası olduktan 
sonra mahrece çevrilip bilâd-ı hamse, 
Mekke ve İstanbul payesi olmuştur. 
1297’de (1880) vefat eyledi. Yaşlı ve 
bilgili bir zat idi. (II. 384) 

Rüşdî Velîyeddin Efendi (Hacı) 

Anadoluludur. Şeyhzâde Es’ad Efen¬ 
dilim kâtibi olup İran’a beraber gitti 
ve döndü. 1258’de (1842) vefat etti. 
Şairdir. (II. 384) 




Saâdet Giray Baht Giray’ın oğludur. 
Kalgay olarak 1173’de (1759/60) ve¬ 
fat etti. (III. 17) 

Saâdet Giray 120 T de (1786/87) Ku- 
ban başbuğu olup Anapa mutassarrı- 
fı Mustafa Paşa makamına oturttu. 
Sonra vefat etmiştir (III. 17) 

Saâdet Giray Gazi Giray evlâdın- 
dandır. 1246’da (1830/31) vefat eyle¬ 
miştir. (III. 16) 

Saâdet Giray Han I Mengli Giray 
Han’ın oğludur. Kardeşi I. Mehmed 
Giray’m vefatında İstanbul’a geldi. 
930’da (1524) Kırım hanlığı ihsan bu¬ 
yuruldu. 938’de (1531/32) azledildi 
ve İstanbul’a geldi. Zilka’de 944’de 
(Nisan 1538) vefat eyledi. Eyüp’de 
medfundur. Oğlu Ahmed Giray kal¬ 
gay olduysa da az vakitte vefat etmiş¬ 
tir. (III. 16) 

Saâdet Giray Han n II. Mehmed Gi¬ 
ray Han’ın oğludur. Âdil Giray’m 
İranlılara esir olduğu harpde buluna¬ 
rak kurtuldu. Kırım.: hanı oldu. İki ay 
sonra dağlara çekildi. 999’da (1590/ 
91) vefat etti. Ömrü 40 sene ve hükü¬ 
meti 2 aydır. Oğlu Çoban Giray 1030’ 
da (1621) vefat etmiştir. (III. 16) 

Saâdet Giray Han IH (AVer) Sel⬠
met Giray Han’ın cğlu Kırım Giray’ın 
büyük oğludur. Cemaziyelâhir 1102’ 
de (Mart 1691) Kırım ham oldu. 1103’ 
de (1691/92) azledilerek Bursa’da 
ikamet etmiştir. 1108’de (1696/97) 
vefat etmiştir. Cömert, gayretliydi. 
Yaşı 50’ydi. Oğlu Fetih Giray kendisi¬ 
ne nureddin olmuştu. (III. 16) 


Saâdet Giray Han IV Hacı Selim Gi¬ 
ray Han’ın oğludur. 1102’de (1690/91) 
kalgay olup 1114’de (1702/03) azle¬ 
dildi. 1120’de (1708) tekrar kalgay ol¬ 
du. 1129’da (1717) Kırım hanı olup 
Muharrem 1137’de (Eylül-Ekim 1724) 
azledildi. Receb 1145’de (Aralık 1732/ 
Ocak 1733) vefat etti. Ömrü 70 yıla 
yakındır. Hanlığında, kardeşinin 
oğullarından İslâm Giray nureddin ol¬ 
muştu. Oğlu Sâlih Giray 1140’da (1727/ 
28) nureddin olup 1143’de (1730/ 31) 
azledilmiş ve 1150’de (1737/ 38) ikin¬ 
ci defa tayin edilip az müddette azle¬ 
dilmiştir. (III. 16) 

Saâdet Giray Paşa İslimye’de yerle¬ 
şik, Cengiz soyundan bir adamdı. 
Sonra göçünce mîrimîranlık verildi. 
23 Rebiyülevvel 1300’de (1 Şubat 
1882) vefat etti. Topkapı’da, 1292’de 
(1875) vefat eden babası Mustafa 
Ağa’nın yanma defnedilmiştir. Oğlu 
Dersaâdet İ’dâdî-i Mülkîsi müdür mu¬ 
avini Hüseyin Saâdet Bey’dir. (III. 17) 

Saatçi bak. Haşan Paşa; Mehmed Paşa 
Saatçizâde bak. Sâtı’ Mustafa Efendi 

Saatî'Mehmed Çelebi Anadolulu¬ 
dur. Pazar vâizinin oğludur. I. Süley¬ 
man (Kanunî) devri (1520-1566) baş¬ 
larında vefat eyledi. Şairdir. Şengül- 
nâme ’yi yazdı. (III. 2) 

Saatîzâde bak. Sâib Ali Efendi 

Sâbık Efendi Kadı olup I. Abdülha- 
mid devrinde (1774-1789) vefat eyle¬ 
di. Şairdir. (III. 2) 

Sâbî Çelebi Edirnelidir. İstanbul’a 
geldi. II. Bâyezid devrinde (1481- 
1512) vefat eyledi. Şairdir. (III. 186) 

Sabih Ahmed Efendi Kumkapılı 
Mustafa Ağa’nm oğludur. Müneccim- 
başı kardeşidir. Tokadî Emin Efen- 
di’ye mürid olmuştu. Galata gümrüğü 


1409 



1410 


başkâtibi iken 1199’da (1785) vefat 
etti. Üç dilde şairdir. Divan\ vardır. 
(III. 223) 

Sabih Ali Efendi Vâlide kethüdâsı 
Mehmed Paşa hazinedarı Yusuf 
Ağamın oğludur. Mülâzimîn-i İlmiye¬ 
den olup 1134’de (1721/22) vefat ey¬ 
ledi. Şairdir. (III. 223) 

Sabih Ali Efendi Divan-ı Hümâyûn 
kaleminden yetişip tahvil kesedarı ol¬ 
du. 1183'de (17Ğ9/70) İsâkça önünde 
vefat etti. Şairdir. Bazı camilere minber 
koydu ve bir mektep yaptı. (III. 223) 

Sabih İzzet Mehmed Bey Mektubî-i 
sadr-ı âlîden yetişip 123ü da (1820/ 
21) ulûfeciyân-ı yesâr kâtibi oldu. Son¬ 
ra mütemayiz ile Deâvî Nezâreti kese¬ 
darı olmuştur. 13 Muharrem 1279 ; da 
(11 Temmuz 1862) vefat edip Topka- 
pıya defnedilmiştir. (III. 223) 

Sâbir Dede (Parsâ) Ağazâde Meh¬ 
med Dedemin kardeşinin oğludur. 
Onun vefatında Gelibolu Mevlevîha- 
nesi şeyhi oldu. Sonra Minkarîzâde 
müderris eylediyse da şeyhliği tercih¬ 
le tekkesine çekildi. 1090 : da (1679) 
Gelibolu’da vefat eylemiştir. Şair, 
âlim, mûsikîşinas idi. Melek Ahmed 
Paşa adına Tasavvurat a, Molla Ce- 
lâl’in Gül ü Nevmz una şerhi ve Di¬ 
van' ı vardır, (III. 186) 

Sâbir Efendi Nakşibendî şeyhlerin- 
dendir. 1171'de (1757/58) vefat edip 
Müftü hamamı civarına defnedildi. 
(III, 186) 

Sâbir Mehmed Pârsâ Efendi Geli¬ 
boluludur. Babası askerdi. Müderris 
ve Filibe mollası oldu. Azledilmiş ola¬ 
rak 109Tde (1680) vefat etti. Gelibo¬ 
lu’da medfundur. Molla Câmîmin 
Gül ü Nevmz imu Farsçadan tercü¬ 
me eyledi. Şair olup Divan sâhibidir. 


Oğlu Abdülbâkî Efendi’dir(->). (IV. 
183/84) 

Sâbirî Çelebi Haleblidir. 1000 
(1591/92) tarihinde vefat etti. Şairdir. 
(III. 186) 

Sâbirî Mustafa Efendi Molla Arab 
lâkaplı Alâeddin Ali Aıabî’nin kızının 
oğludur. Kadı olup 1000’de (1591/ 
92) vefat eyledi. Divan sâhibi şairdir. 
(III. 186; III. 487) 

Sâbit Alâeddin Efendi Bosna Üzi- 
çesindendir. Rumeli kadılarından 
olup sonra Tekfurdağı’da müftü ve 
müderris oldu. Sonra Bosna, Konya 
ve Diyarbekir mollası oldu. 3 Şa’bân 
1125'de (5 Eylül 1712) illet-i zahire¬ 
den (dizanteri) vefat etti. Her alanda 
bilgili, şiir ve inşada mahirdi. Edhem- 
nâme, Berbernâme eserlerinden 
olup Divan ı vardır. (E. 6l) 

Sâbit Efendi (Beniizâde) Râşid 
Efendimin oğludur. Müderris, Haleb 
kadısı ve 1244 : de (1818/19) Medine 
kadısı oldu. Giderken, Süveyş’de ge¬ 
misi ateş alıp ailesi ile yandı. Murad- 
zâde Hamid Mollamın damadıydı. (II. 
61 / 62 ) 

Sâbit Mahmud Paşa Drama hane¬ 
danından Halil Beyin oğludur. Baba¬ 
sının vefatında fazlaca servete nâil ol¬ 
du. Lâkin buraları Sirozlu İsmail 
Bey’in nüfuzu altında olduğundan 
babasıyla kendisinde nüfuz yoktu. İs¬ 
mail Bey vefat edince o zaman bu gi¬ 
bi nüfuzlular kullamlcığından bu da 
getirilip Rebiyülâhir '233 ? de (Şubat 
1818) arpa emini oldu. Receb 1235’ 
de (Nİsan-Mayıs 1820) vezirlikle der- 
bendât nâzın ve Tırhala valisi oldu. 
Muharrem 1237’de (Ekim 1821) azle¬ 
dilip Şevvâl 1237’de (Haziran-Tem- 
ımuz 1822) Mora valisi ve seraskeri ol- 




duysa da bir işe yaramayıp Anapolu 
muhasarasında kimseye nüfuzu tesir 
etmedi. 20 Rebiyülevvel 1238’de (5 
Aralık 1822) üç gün hasta yatarak ve¬ 
fat etti. Oğlu Alâeddin Paşa’dır(-0. 
D rama lı Haşan Haydar Paşa, kardeşi¬ 
nin oğlu olup onun oğlu Râşid Paşa’ 
dır. Tırhala’da iken hazinedarı Şem- 
seddin Bey’e kapıcıbaşılık verildi. 
(IV. 331) 

Sâbit Mehmed Bey (Hekimzâde) 

Ali Paşamın torunlarmdandır. Müder¬ 
ris, Rebiyülevvel 1273 ; de (Kasım 
1836) Kudüs mollası, Şevvâl 1280’de 
(Mart 1864) Edirne mollası ve sonra 
Mekke payesi oldu. 1306 başlarında 
(1888 sonları) vefat eyledi. Vakfın 
mütevellisi idi. (IV. 306) 

Sâbit Mehmed Efendi Debre hane- 
danındandır. 1201’c.e (1786/87) mîri- 
mîranlıkla Bosna elviyesine mutasar¬ 
rıf oldu. Birkaç sene sonra vefat eyle¬ 
di. (II. 61) 

Sâbit Mehmed Efendi Müderris ve 
Maraş nakibi oldu. Rebiyülâhir 1277 1 
de (Ekim-Kasım 1860) Ayntab molla¬ 
sı olup sonra vefat etti. (II. 62) 

Sâbit Mehmed Efendi Kadılardan 
Tahsin Efendinin cğlu olup kâtiplik¬ 
ten yetişip 2. Ordu tahrirat müdürlü¬ 
ğünden azledilmiş olarak 20 Safer 
1280'de (6 Ağustos 1863) vefat eyle¬ 
di. Gümüşsüyü Mezarlığında med- 
fundur. (II. 62) 

Sâbit Mehmed Pasa Haşan Paşamın 
oğludur. Büyük kardeşi İshak Paşa 
1206 5 da (1791/92) Gıldır valisi olunca 
kapıcıbaşı oldu. Receb 121 İde 
(Ocak 1797) mîrimîran olup Çıldır 
valisi oldu. 1212’cle (1797/98) vezirlik 
verildi. Sonra Şerif Paşa Çıldır’a gir¬ 
mekle orayı terke mecbur oldu. 1215 : 
de (1800/01) Şerit Paşamın azlinde 


tekrar Çıldır valisi olup girmeyi başa¬ 
ramayınca Şerif Paşa görevde bırakıl¬ 
mış, Zilka’de 1215’de (Mart-Nisan 
1801) Erzurum, Zilhicce’de (Nisan- 
Mayıs) Maraş ve 1217’de (1802/03) 
Van valisi olarak 1219’da (1804/05) 
ayrılmış ve 1225 (1810) tarihinde ve¬ 
fat eylemiştir. Genç, akıllı, tedbirli, 
zekiydi. (II. 61) 

Sâbit Mehmed Paşa Mekteb-i Har- 
biye : den yetişip yâver-i harb-i padi- 
şahîlikde bir müddet bulunmuş ve 
1877/78 Osmanlı-Rus Savaşı’nda mu¬ 
harebelerde de bulunarak livâ ve fe¬ 
rik olmuştur. Sonra 5. Ordu erkânın¬ 
dan olup Cemaziyelevvel 1313 orta¬ 
larında (Kasım 1895 başları) Şam’da 
vefat eylemiştir. Eskilerden, sarışın ve 
metindi. (II. 62) 

Sâbit Mehmed Paşa Çulha esnafın¬ 
dan Ömer Nureddin Ağa'hm oğlu 
olup 1265 : de (1849) doğmuştur, Mü- 
hendishane’ye girerek zabitlikle çık¬ 
mış, topçu feriki Seyyid Paşa’ya da- 
mad olmuş ve yükselerek miralay ve 
baruthane müdürü, sonra livâlıkla 
Tophane’de tecrübe ve harbiye da¬ 
irelerine aza olarak sonra ferik olmuş, 
defalarca Almanya’ya giderek silah sa¬ 
tın almış ve 7 Rebiyülevvel 1314’de 
(16 Ağustos 1896) dimağ hastalığın¬ 
dan vefat eylemiştir. Eyüp’e defnedil¬ 
di. Almanca ve Fransızca bilir ve ze¬ 
kiydi. (IV. 849) 

Sâbit Mustafa Efendi Kariye Camii 
imamı olup 1180’de (1766/67) vefat 
etti. Şairdir. (II. 6l) 

Sabrı Abdurrahman Çelebi Molla 
Arab’ın oğludur. Hazine-i hümâyûn 
kâtiplerinden olup 20 yıl Bağdad mu¬ 
hasebecisi oldu. Sonra azledilmiş ola¬ 
rak orada iken 999'da (1591) vefat et¬ 
ti. Şairdir. (III. 221) 


1411 



1412 


Sabıi Abdurrahman Efendi (Sal- 
başzâde) Haşan Efendi’ninM oğlu¬ 
dur. Tire mollası olup Cemaziyelâhir 
1087’de (Ağustos 1676) vefat etmiştir. 
Şairdir. (III. 315; II. 132) 

Sabrî Ahmed Efendi Galatalıdır. Di- 
van-ı Hümâyûn kâtiplerinden olup 
999’da (1591) vefat etmiştir. Şair ve 
hattatdı. (III. 221) 

Sabrî Haşan Efendi Trabzonludur. 
Müderris, molla, Mekke pâyesi oldu. 
Bu senelerde (18801er) vefat etmiştir. 
(III. 222) 

Sabrî Hüseyin Efendi (Alaybeyi- 
zâde) Budinlidir. Bosna’da yerleşip 
1102 ; de (1690/91) orada vefat eyledi. 
Şairdir. (II. 199) 

Sabrî Hüseyin Efendi (Hacı) Zileli¬ 
dir. Müderris ve Meclis-i Maarif azası 
olup 1283’de (1866/67) vefat etti. 
Eyüp’de medfundur. İlim ve fazilet 
sâhibiydi. (III. 222) 

Sabrî Mehmed Bey Miralay olup 
1293’de (1876) Karadağ’da şehiden 
vefat eylemiştir. (III. 222) 

Sabrî Mehmed Çelebi Mülâzimîn-i 
İlmiyeden olup 1024’de (1615) vefat 
etti. Şairdir. (III. 221) 

Sabrî Mehmed Paşa İzmirlidir. Ter¬ 
cüme odasına girip taşrada geçici 
memuriyetlere gönderilmiştir. Emin 
Muhlis Paşa bunun eniştesiydi. Zil¬ 
kade 1280’de (Nisan 1864) mîrimî- 
ranlıkla Tulca mutasarrıfı ve sonra Vi- 
din kaymakamı oldu. 3 Safer 1284’de 
(6 Haziran 1867) vezirlikle Aydın ve 
12 Zilka’de 1284’de (7 Mart 1868) Tu¬ 
na valisi oldu. Ramazan 1285 sonla¬ 
rında (Ocak 1869 başlan) Şûrâ-yı 
Devlet azası ve 10 Zilka’de 1285’de 
(22 Şubat 1869) Selânik valisi olup 
Receb 1288’e (Eylül-Ekim 1871) ya¬ 


kın azledildi. Receb 1289 ! da (Eylül 
1872) İzmir valisi oldu. Azilden sonra 
19 Cemaziyelevvel 1293’de (12 Hazi¬ 
ran 1876) zabtiye müşiri, 17 Receb 
1293’de (8 Ağustos 1876) ikinci defa 
İzmir ve Rebiyülevve! 1295’de (Mart 
1878) Trablusgarb valisi ve Muhar¬ 
rem 1296’da (Ocak 1879) rüsûmat 
emini olmuştur. 27 Cemaziyelâhir 
1297’de (6 Haziran 1880) vefat etti. 
Sultan Mahmud Türbesi bahçesinde 
medfundur. Yaşı 60’a yakın, zeki, 
ılımlı, inşa ve kitâbeti orta, dil bilir, 
güler yüzlü ve iffetliydi. (III. 222) 

Sabrî Mustafa Efendi (Derviş) Ka¬ 
lemden yetişerek ruznâmçe-i evvel 
kesedarı olup 24 Rebiyülevvel 1237’ 
de (19 Aralık 1821) hâcegân rütbesiy¬ 
le birden defterdar-ı şıkk-ı evvel ol¬ 
du. 6 Rebiyülâhir 1238’de (21 Aralık 
1822) azledildi. 1239’da (1823/24) 
defter emini, Şa’bân 1240’da (Mart-Ni- 
san 1825) tophane nâzın, 1241’de 
(1825/26), 1246’da (1830/31) ve 1250’ 
de (1834/35) üç defa birer sene ruz- 
nâme-i evvel olup 1250’de (1834/35) 
vefat eylemiştir. Hesap işlerinden an¬ 
lardı. (IV. 472) 

Sabrî Mustafa Paşa Askerlikten ye¬ 
tişerek livâ ve ferik oldu. Rebiyülev¬ 
vel 1256’da (Mayıs 1840) Niş valisi 
olup Rebiyülâhir 1257’de (Mayıs-Ha- 
ziran 1841) azledildi. Ordularda er- 
kânlık edip Zilhicce 1262’de (Kasım- 
Aralık 1846) vezirlikle Harput valisi 
oldu. Receb 1265’de (Mayıs-Haziran 
1849) azlolundu. Cemaziyelâhir 1266’ 
da (Mayıs-Haziran 1850) Yemen valisi 
olup Cemaziyelevvel 1267’de (Mart 
1851) orada vefat eylemiştir. (III. 
221 / 22 ) 

Sabrî Paşa 1230’da (1815) doğdu. 
1248’de (1832/33) askere girip rütbesi 



yükselerek livâ, 1282 de (1865/66) fe¬ 
rik oldu. 1288 (1871) yılından sonra 
emekli oldu. Şevval 1293’de (Ekim- 
Kasım 1896) Medine muhafızı olup o 
yüce makamda kalmıştır. (III. 222) 

Sabrı Seyyid Mehmed Efendi İlmî 
Ahmed Çelebi’nin(-0 oğludur. Kadı 
idi. 1055’de (1645) vefat etti. Eyüp’e 
defnedildi. Divan sâhibi -şairdir. (III. 
221; III. 490/91) 

S abuli! Ahmed D ece Babası Tokat¬ 
lıdır. İstanbul'da doğdu. Bektaşî Ka¬ 
sım Dede’den, sonra Konya’da mev- 
levîhaneden feyz alcı. Şam Mevlevî- 
hanesi şeyhi olup lC40'da (1630/31) 
Yenikapı Mevlevîhanesi’ne şeyh ol¬ 
du. 1054’de (1644) vefat eyledi. Ora¬ 
da medfuııdur. Kırlarda yatardı. Ih- 
bârât (îhtiyârât) acıyla Mesnevî ye 
şerh yazdı. Şairdir. (I 214/15) 

Sabuncuzâde bak. Mehmed Efendi 

Sabun! bak. Abdülvehhab Efendi 

Sabûrî Hüseyin Efendi Tebrizlidir. 
İstanbul’a gelip 1269’da (1852/53) 
vefat etti. Şair, hattat ve talikte mahir¬ 
di. Divanı vardır. (114 222) 

Sabûrî Mehmed Efendi (Dede Çe¬ 
lebi) Şeyh Mustafa'nın oğlu olup 
1048’de (1638/39) Filibe’de doğdu. 
İstanbul’a gelip yine Filibe’ye dönüş¬ 
te Celvetî şeyhi oldu. Tahsille muhad- 
dis, müfessir dahi oldu. 1079’da (1 668 / 
69) yine İstanbul’a gelip Bulgurlu’da 
Gafûrî Tekkesi şeyhi oldu. Kazasker 
Abdülkadiı* Efendi kendine mahsus 
bir tekke inşa etti, buraya şeyh oldu 
ve vaizliği dahi verildi. 1120’de (170*8) 
Sütlüceye nakletti. 1123’de (1711) 
Hüdâî Mahmud Efendi Tekkesi şeyhi 
oldu. 15 Muharrem 11.30’de (19 Aralık 
1717) vefat eyledi. Fâzıl, âbid olup 
İlâhîleri vardır. (IV. 214/15) 


Sâcidî Aİİ Efendi İstinyelidir. Mü¬ 
derris ve Galata mollası oldu. 1130’da 
(1718) fetva emini olup 18 Rebiyü- 
levvel 1134’de (6 Ocak 1722) kethü¬ 
da bey odasında aniden vefat etmiş¬ 
tir. “Ak Mahmud Efendi kethüdâsı” 
diye meşhur bir fakihtir. Şiir ve inşa¬ 
da mâhirdi. (III. 531) 

Saçaklızâde bak. Mehmed Efendi 
Saçbağı bak. Mehmed Paşa 

Saçlı bak. Ahmed Efendi (Hacı); Hâ- 
şim Efendi; İbrahim Efendi; Mehmed 
Dede; Muhyiddin Mehmed Efendi; 
Mustafa Dede; Osman Efendi 

Saçh Emirzâde bak. Abdülevvel 
Efendi; Abdülvehhab Efendi 

Sa’d Paşa (Şerif) Şerif Zeyd b. Şerif 
Muhsin’in oğludur. 1079 5 da (1668/ 
69) babasına halefen Mekke emiri ol¬ 
du. Sonra Cidde beyi Haşan Bey Me¬ 
dine’ye gidip 1082’de (1671/72) bu¬ 
nu azleylemiştir. Kardeşi Ebû’l-Bere- 
kât b. Zeyd emirliğe geçti. Nihayet 
Osmanlı Devleti’ne sığındı. Rume¬ 
li’de iskân ile Vize ve Kırklareli san¬ 
cakları has verildi. Ancak Mekke’de 
asayiş sağlanamadı, bu sebepten bu¬ 
na, Hicaz’a yakın olması için Hama 
ve Humus sancakları verilip 1102’de 
(1690/91) o tarafa gönderildi ve vezir 
rütbesiyle İkinci defa Mekke emiri ol¬ 
du. 1103’de (1691/92) biraz sükûnet 
geldiyse de 1104’de (1692/93) Şerif 
Abdullah Mekke emirliğine tayin 
edildi. (III. 17) 

Şada Musallası bak. Hüdâyî Çelebi 

Sa’deddin Çelebi II. Mehmed (F⬠
tih) devrinde (1451-1481) kazgancı- 
başıydı. Kazgancı Mescidi’ni yaptı. 
(III. 18) 

Sa’deddin Efendi Mısır kadılarından 
olup III. Murad devrinde (1574-1595) 


1413 



yaşadı. Kadı Saklı Mescidini yaptı. 
(III. 18) 

Sa’deddin Efendi Nasûh Nevâlî 
Efendi'niıı oğludur. 984 ! de (1576) 
doğdu. Müderris. Üsküdar. Ela leb, 
Şam. Edirne ve Bursa mollası oldu. Sa- 
fer 1042 : de (Ağustos-Eylül 1632) azle¬ 
dilmiş olarak, zâtülcenp hastalığından 
vefat etti. Edirne kapı’da medfundur. 
Fâzıl, çalışkan, kısa boylu ve kanbuı- 
du. İlmî mehabet ve istikamet sahibi 
olup risale ve ta’likatı vardır. (III. 19) 

Sa’deddin Efendi Bursa'da, Zeynî- 
ler Tekkesi şeyhi olup 11577le (1744) 
vefat etti. Orada medfundur. (III. 19) 

Sa’deddin Efendi Müderris olup 
ll65 ! de (1752) vefat etti. Eğrikapfda 
medfundur. (III. 19) 

Sa’deddin Efendi (Feyzullah Efen- 
dizâde) Müderris, molla, Mısır molla¬ 
sı, Muharrem 11607la (Ocak-Şubat 
1747) Mekke kadısı oldu. 1 l687le 
(1754/55) azlolunup 1173’de (1759/ 
60) vefat etti. Karacaalımet Türbesi 
yanında medfundur. (III. 19) 

Sa’deddin Efendi (Sıddîkîzâde) 

Halil Mehnıed Efendirîiıı(-*) oğlu¬ 
dur. Müderris ve 1201'de (1786/87) 
Selanik mollası olup III. Selim devri 
(1789-1807) başlarında vefat eyledi. 
(II. 295; III. 20) 

Sa’deddin Efendi (Velî Beyzade) 

Ahıııed Paşazade Hacı Velîyecldin 
Bey ! in(-0 oğludur. Müderris, molla 
olup 12067la (1791/92) vefat etti. (III. 
20; IV. 615) 

Sa’deddin İbrahim Efendi İstanbul¬ 
ludur. Müderris. 125571e (1839) Bağ- 
dad, 126371e (1847) Filibe, 127071e 
(1853/54) Bosna, 128071e (1863/64) 
ikinci defa ve 128771e (1870/71) 
üçüncü defa Bağda d mollası oldu. 
Sonra vefat eylemiştir. (III. 21) 


Sa’deddin Mehmed Efendi Eyüp 
de Yahyâzâde Tekkesi şeyhi olup 
12057te (1790/91) cefat etti. (III. 20) 

Sa’deddin Mehmed Efendi Ali Rızâ 
Efendimin oğludur. Müderris, iki de¬ 
fa Bağclad ve 1273 de (1856/57) Bos¬ 
na mollası olup Sultan Abciülmecid 
devri (1839-1861) sonlarına yetişmiş 
ulemâdandır. (III. 20) 

Sa’deddin Mehmed Efendi Müder¬ 
ris ve nâib olup Receb 12737le (Mart 
1857) vefat etti. Muracl Molla Tekke¬ 
sinde medfundur. (III. 20) 

Sa’deddin Mehmed Efendi Müder¬ 
ris Abctülhamid Efendi oğludur. 1213' 
de (1798/99) doğdu. Müderris, mîrî 
kâtibi. Zilhicce 12(>0’da (Aralık 1844) 
evkaf müfettişi, 12637le (1847) mah¬ 
reç pâyesi, sonra Hanya müftüsü, 
sonra Mekke, Ramazan 12707le (Ha¬ 
ziran 1854) İstanbul, Şa'bân 12727le 
(Nisan 1856) Anadolu pâyesi, Safer 
12757le (Eylül-Eklm 1858) Meclis-i 
Vâlâ müftüsü olup 21 Cemaziyelev- 
vel 12757le (27 Aralık 1858) şeyhülis¬ 
lâm oldu. 11 Cemaziyelâhir 12807le 
(23 Kasım 1863) azledildi. 23 Rebiyü- 
levvel 12837le (5 nğustos 1866) vefat 
eyledi. Karacaalımet Türbesi yanın¬ 
da, Feyzullahzâde SaTleddin Efendi' 
nin yakınına defnolundu. Bilgili, gü¬ 
zel konuşur, tedbirli, güçlü ve ârifti. 
Oğlu Reşad Efendi ve damadları Ne- 
cib Efendi ile Rüşdî Beydir. Necib 
Efendinin oğlu mevâlîclen Arif Bey’ 
dir. (III. 20/21) 

Sa’deddin Mehmed Efendi Nevre- 
kopluclur. Hacı Mehmed Ağanın oğ¬ 
ludur. Müderris, cersiâmdı. 8 Şewâl 
128671a (11 Ocak 1870) vefat etti. 
(III. 21) 

Sa’deddin Mehmed Efendi (Hacı 
Safiyeddin Efendizâde) Müderris, 



Yenişehr-i Fenar mollası olup 11 Ra¬ 
mazan 1222‘cle (12 Kasım 1807) vefat 
etti. Yenikap Mevlevîhanesi'nde 
medfundur. (III. 20) 

Sa’deddin Mehmed Efendi (Ha- 
sancanzâde) Nedim-i sultanî Haşan 
Canin oğludur. 94341e (1336/37) 
doğdu. Müderris olup Muharrem 981 ; 
de (Mayıs 1573) III- Murad’a muallim 
oldu. Tahta çıkışında 983’de (1575) 
lıâce-i sultanî vazifesi ihsan buyurul¬ 
du. 1003 (1595) tarihlerinde yeni pa¬ 
dişah III. Mehmecfin muallimi dahi 
vefat etmekle makamında bırakıldı. 
Şa’bân 1006 : da (1 Nisan 1598) ilâve¬ 
ten şeyhülislâm oldu. 12 Rebiyülev- 
vel 1008 ! de (2 Ekim 1599) Mevlûd 
Alayıma Ayaş oya’y a gideceği sırada 
abdest alırken aniden vefat etti. Yaşı 
65 ! di. Namazını Sun’ullah Efendi kılıp 
tabutunu dört oğlu götürmüştür. Eyüp' 
de, dârülkurrâsmda medfundur. Alim, 
fâzıl, üc dilde sairdi. TâcCVî-Tevârih 'i 
yazdı. Oğullarından üçüncüsü Mesai d 
Efendi Sahıı müderrisi iken vefat et¬ 
miştir. 26 yaşındaydı. Eğri seferinde 
bulunduğundan "Gazaya terk-i mal 
ve terk-i evlâd eyledik, geldik' 5 nazmı 
bunun içindir. Birinci ve ikinci oğlu 
Mehmed Efendi ve Es ; ad Efendi şey¬ 
hülislâm, dördüncü ve beşinci oğul¬ 
ları Abclülaziz Efendi ve Salih Efendi 
kazasker oldu Torunlarından Ebû 
Said Melımed Efendi ve Balıâî Efendi 
ile torununun oğlu Feyzullah Efendi 
de şeyhülislâm oldular. Sonra evladı¬ 
na “BiraderzâdY denip 1200 (1786) 
başlarında kadar yetişip onlardan en 
somu olan Biraderzâde Ya’kub Efen¬ 
didir. (III. 18/19) 

Sa’deddin Melınıed Efendi (İsaza¬ 
de) Melımed Rızâ Efendimin oğlu¬ 
dur. Müderris, Zilka’de 1260kla (Ka¬ 


sım-Aralık 1844) Selânik, sonra Bursa 
mollası ve Cemaziyelevvel 127541e 
(Aralık 1858) Mekke ve sonra İstan¬ 
bul payesi oldu. 1284 ; de (1867/68) 
vefat etti. Ebûssuûd Efendi evlâdından 
olduğundan, onun yanına, Eyüp’e 
defnedildi. (III. 21) 

Sa’deddin Mehmed Efendi (Ka- 
şıkçızâde) Murtaza Efendiye şeyhü¬ 
lislâmlığında mektupçu oldu. Sonra 
Selânik mollası, ll99 : da (1785) Mısır 
mollası oldu. 20 Cemaziyelevvel 1202 ! 
de (27 Şubat 1788) vefat etti. (III. 20) 

Sa’deddin Mehmed Efendi (Mek- 
tubîzâde) Sadreddinzâde Mektûbî 
Abdurrahman Efendi'üıin oğludur. 
Müderris, molla, Mekke kadısı olup 
azledilmiş olarak 15 Ramazan 1187 : 
de (1 Kasım 1773) vefat etti. Fındıklı 
Camiinde medfundur. Oğlu Kemâled- 
din Mehmed Efendi dir(->). (III. 20) 

Sa’deddin Mehmed Efendi (Mes’- 
udzâde) İsmail Efendi min(->) oğlu¬ 
dur. 1181’cle (1767/68) Yenişehr-i Fe- 
nâı* kadısı, 11894la (1775) Bursa mol¬ 
lası olmuştur. Sonra vefat etti. (III. 19; 
IV. 366) 

Sa’deddin Paşa Azmzâde İsmail Pa¬ 
şamın oğludur. Babası sâyesinde nıî- 
rimîran oldu. Receb 11594la (Tem- 
muz-Ağustos 1746) ber-vech-i mali¬ 
kâne Trablusşam sancağı verildi. Mu¬ 
harrem 11644le (Aralık 1750) vezir¬ 
likle Haleb, ll65’de (1752) Sayda, 
Şewâl ll65 : de (Ağustos-Eylül 1752) 
çerde başbuğluğuyla Trablusşam, Re¬ 
ceb 1170 5 de (Mart-Nisan 1757) Mısır, 
ardından Maraş ve Safer 11714le 
(Ekim-Kasım 1757) ikinci defa Sayda 
ve 11724le (1758/59) Cidde valisi 
olup Zilka41e 11734le (Haziran-Tem- 
muz 1760) azledilmiştir. Rebiyülevvel 
1174 5 de (Ekim-Kasım 1760) Maraş ve 


1415 



ardından Konya ve Safer 1175’de Sâdık Çelebi Edirnelidir. III. Murad 
(Eylül 176i) Rakka ve Zİlka’de 1175’ devri (1574-1595) şairlerindendir, 
de (Haziran 1762) Bağdad valisi oldu. (III. 188) 

Rakka’da iken Muharrem 1176’da Sâdık Çelebi Belgradlıdır. I. Ahmed 
(Temmuz-Ağustos 762) vefat eylemiş- devri (1603-1617) şairlerindendir, 
tir. Hama, Şam, Trablus, Humus ve (m. 188) 

Lâzkiye’de hayır eserleri vardır. Nasûh sâdlk Efcndi Ahmed - in ogludur . 
Paşa ,1e 3 kızı kaldıysa da soyu oğlun- Müderris> Mekke mollasl ve Medine 
dandır. Sadık, doğru idi. (III. 19) müftüsü olarak 1079 . da (l668/69) ve _ 

Sa’deddin Yahya Efendi (Bahâîzâ- fat etmiştir. Fâzıldı. (İL 188) 

de) Ebûssuûd oğlu Ahmed ^Efendi sâdık Efendi Baltacılıktan müderris 

nin oğlu ve Şeyhülislâm Bahâî Efen- ve Bostancılara müfettiş oldu. 1 Şa’ 

di nin kızının oğludur. Müderris iken bân 120 4’de (16 Nisan 1790) vefat etti. 

28 Receb 1129 da (8 Temmuz 1717) Haydarpaşa’da medfındur. (III. 191) 

vefat etmiştir. (III. 19) , 

Sadık Efendi Debbaglar yazıcısı olup 

Sâdık Abdullah Bey (İncekarazâ- Şemsîye tarikatinden olduğundan 

de) İncekara Ali Efendi’nin torunla- ı 2 35>de (1819/20) Balçık Tekkesi’ne 

andandır. Başmukataacı olup 20 Ce- şeyh oldu. Hasta iken tekkeyi satıp 

maziyelevvel 1201’de (10 Mart 1787) Zilka’cle 1242’de (Haziran 1827) vefat 

vefat ederek dedesinin yanına defne- etmiştir. (III. 194) 

bilmiştir. (III. 191) Sâdık Efendi Bâyezid Camii imamı 

Sâdık Ağa (Hacı) Yükselerek kapı- ve bostancılar müfettişi olup müder- 

cıbaşı ve sonra başkapıcıbaşı, yani ris olmuştu. 1 Şa’bân 1243’de (17 Şu- 

mîrialem olmuştur. Azledilmiş olarak bat 1828) vefat edip Üsküdar’a defne- 

1154’de (1741) vefat etti. (III. 189) dilmiştir. (III. 194) 

Sâdık Bey Bâb-ı Seraskerî kâtiplerin- Sâdık Efendi Edirnelidir. 1247’de 

den olup Zarif Paşa’ya damad oldu. (1831/32) doğdu. 1264’de (1848) En- 

Yükselerek, nizâmiye kâtibi ve sonra derûn ağaları arasına dahil oldu. 1270 

Dâr-ı Şûrâ azası, 1288’de (1871) isti- (1853/54) yılından sonra vefat etti, 

naf mahkemesi azası, Cemaziyelev- Usta şairdir. (III. 196) 

vel 1289 da (Temmuz 1872) cünha sâdık Efendi Ünlü dersiâm olup Sa- 

reisi, Cemaziyelevvel 1290 da (Tem- rıyerde sâkin müttaki ve zâhid bir zat 

muz 1873) muhâkemat-ı cezaiye reisi idi. Bir iki defa sürülüp affolunduk- 

ve azilden sonra adliye müfettişi, Re- dan ve hacc eyledikten sonra 1290’a 

biyülevvel 1294’de (Mart-Nisan 1877) (1873) doğru vefat eyledi. Şâkirdleri 

Mahkeme-i Temyiz azası olup 1295' de zühd ve ittika ederek muallimleri - 

de (1878) vefat etti. Anadoluhisarı’na nin mesleğini muhafaza etmişlerdir, 

defnedildi. (III. 197) (III. 196) 

Sâdık Bey (Hacı) Sa’dullah Efendi’ Sâdık Efendi Giritlidir. Bâbıâlî’den 
nin(-0 oğludur. Bâb-ı Seraskerî süva- yetişip Ceride-i Havadis'de muharrir- 
ri dairesinde iken 13l4’de (1896/97) lik dahi etmiştir. Sonra Girit mektup- 
vefat eyledi. (IV. 600; IV. 905) çusu, Zilhicce 1285 de (Mart-Nisan 




1869) dahiliye mektupçusu ve 1288’ 
de (1871) Sakız mutasarrıfı ve azilden 
sonra 1293 : de (1877) ikinci defa muta¬ 
sarrıf olmuştur. Az müddet sonra vefat 
eyledi. Usta kâtiplerdendi. Oğlu Ziyâ 
Bey sadâret mektupçusu olup kardeşi 
Muhtar Efendi de serasker mektupçu¬ 
su bulunuyor. Bunlar da kâtip, zeki ve 
alçakgönüllü zatlardır. (III. 197) 

Sâdık Efendi (Münİb Efendizâde) 

Müderris, 1238 ; de (1822/23) Galata 
mollası ve 1246’da (1830/31) bilâd-ı 
hamseden sonra Medine mollası ol¬ 
du. Orada vefat eyledi. (III. 195) 

Sâdık Halife Kıraat-ı seb’a’ya malik 
bir muallimdi. I. Süleyman (Kanunî) 
devri (1520-1566) başlarında vefat 
eyledi. (III. 187) 

Sâdık Lebib Efendi Mîrimîrandan 
Salnalı Abdullah Paşa’nm oğludur. 
Il60’da (1747) doğdu. Mektûbî-i def¬ 
terî hulefâsmdan olup defterî keseda¬ 
rı oldu. 1222’de (1807) cizye muhase¬ 
becisi, sonra başmunasebeci ve sonra 
Anadolu muhasebecisi olup 17 Şevval 
1227’de (24 Ekim 1312) vebadan ve¬ 
fat etti. Ayrılıkçeşnıesi’nde medfun- 
dur. Üç dilde şairdir. (III. 192) 

Sâdık Mehmed Kastamonuludur. 
Âbid bir adam olup Köprülü Mehmed 
Paşa vasıtasıyla padişahın huzuruna 
girme şerefine mazhar olmuştu. Bu se¬ 
nelerde (1670’ler) vefat etti. (III. 188) 

Sâdık Mehmed Ağa Ricâlden Meh¬ 
med Emin Ağamın oğludur. Yetişerek 
kapıcıbaşı oldu. 1156’da (1743) kapı¬ 
cılar kethüdası vekili, 1159’da (1746) 
darbhane emini, Zilhicce llörde 
(Kasım-Aralık 1748) mîrahûr-ı evvel 
vekili ve o sene kapıcılar kethüdası 
ve sonra yine darbhane emini olup 
Cemaziyelâhir ll6Ude (Mayıs 1751) 


azledilmiş, Şa’bân ll65’de (Haziran- 
Temmuz 1752) mîrahûr-ı evvel olup 
azilden sonra 1168’de (1754/55) sipa¬ 
hiler ağası ve azledilerek Şevval 1175’ 
de (Mayıs 1762) silahdar ağası oldu. 
22 Zilhicce 1177'de (22 Haziran 1764) 
vefat etti. Rumelihisarı’nda, Kayalar’ 
da medfundur. Okuyup yazmış, hiz¬ 
met ehliydi. Çatalçeşme Mescidİ’ne 
minber koydu. Oğlu Tâhir Ağa’dır. 
Bir oğlu da Abdülvehhâb Efendi’ 
dir(-) (III. 189) 

Sâdık Mehmed Ağa Enderûnludur. 
Yetişerek Rebiyülâhir 1234’de (Şubat 
1819) seferî kethüdâsı oldu. Şevvâl 
1238’de (Haziran-Temmuz 1823) az¬ 
ledildi. Azilden sonra Safer 1241’de 
(Eylüi-Ekim 1825) vefat etti. Seyitah- 
metderesi’nde medfundur. (III. 194) 

Sâdık Mehmed Ağa (Hâfız) III. Se¬ 
lim devrinde (1789-1807) mûsikîşinas 
olduğundan musâhib-i padişahî ol¬ 
du. Sonra azledilip Ramazan 1230’da 
(Ağustos 1815) vefat etti. Fmdıklı’da, 
Keşfi Ca’fer Efendi Dergâhı’nda med¬ 
fundur. Mûsikîde büyük şöhreti olup 
beste, şarkı ve semaileri vardır. Oğlu 
Salim Mehmed Bey’dir(->). (III. 193) 

Sâdık Mehmed Bey Ricâlden Halil 
Mehmed Efendi’nin(-0 oğlu olup hâ- 
cegândan olmuştur. 1185’de (1771/72) 
vefat eyledi. Eyüp’de medfundur. 
(III. 190; II. 296) 

Sâdık Mehmed Bey Girit defterdarı 
Hacı Haşan Efendi’nin oğludur. Mâli¬ 
yeden yetişip Şa’bân 1262’de (Ağus¬ 
tos 1846) sânîye ile Anadolu vâridat 
muhasebecisi, 1263 ! de (1847) Rumeli 
defterdarı olup birkaç ay geçince tek¬ 
rar vâridata muhasebeci oldu. Şa’bân 
1264’de (Temmuz 18484 vefat eyle¬ 
miştir. Eyüp’de medfundur. Büyük 
oğlu Âtıf Bey, Mısırlızâde Hâlid Efen- 


1417 



1418 


dimin kızı Safvet Hanımla evlenip 
vefat etmiştir. Ondan umum mekâtib-i 
rüşdiye müdürü Celâl Bey doğmuştur. 
Diğer oğlu Rifat Bey, ricâlden Arif 
Efendiye damad olup 1313’de (1895/ 
96) Canik’de vefat eylemiştir. (III. 196) 

Sâdık Mehmed Bey (Kesrİyelizâ- 

de) Ahmed Paşamın(~0 torunu, Os¬ 
man Bey’in oğludur. Müderris olarak 
21 Zilka’de 1215’de (5 Nisan 1801) 
vefat edip Mevlânâkapı’da defnedil¬ 
di. (I. 252) 

Sâdık Mehmed Bey (Safîye Sultan- 
zâde) Kalemden yetişip hâcegândan 
oldu. Il67’de (1743/44) gurebâ-yı ye- 
sar kâtibi, 1173’de (1759/60) ulûfeci- 
yân-ı yesâr kâtibi, sonra Anadolu mu¬ 
hasebecisi ve mansıpları devrederek 
1190’da (1776) ruznâme-i sânî oldu. 
1194’de (1780) vefat etti. Beşiktaş’da, 
ailesi yanında medfundur. Oğlu Mus¬ 
tafa Bey’dir. (III. 190) 

Sâdık Mehmed Dede Selim Dede’ 
nin(~0 oğludur. 1190’da (1776) Kasım¬ 
paşa Mevlevîhanesi, 119Ede (1777) 
Galata Mevlevîhanesi şeyhi olup o se¬ 
ne vefat eylemiştir. (III. 56) [III. 6l2 : de 
İsâ Dedemin oğlu olduğu, 1185'de 
(1771/72) babasının vefatı üzerine 
Galata Mevlevîhanesi'ne şeyh olup 
1186 : da (1772/73) vebadan vefat etti¬ 
ği ifade edilmektedir.] 

Sâdık Mehmed Efendi Nahcıvanlı- 
dır. Müderris, 101 l ! de (1602/03) Gen¬ 
ce mollası oldu. Ramazan 101 Ede 
(Şubat-Mart 1603) orasını İranlılar al¬ 
dığından İstanbul’a döndü. 1015’de 
(1606/07) Lefkoşe'ye kadı ve müftü 
oldu. Sonra Filibe ve başka mevlevi- 
yetleri dolaşıp nihayet Sofya mollası 
oldu. Receb 1027’de (Temmuz 1618) 
vefat etti. (III. 188) 


Sâdık Mehmed Efendi Kalemden 
yetişip hâcelik verildi. 1176’da (1762/ 
63) piyade mukabelecisi olmuştur. 
1184’de (1770/71) vefat eyledi. Edir- 
nekapı'da medfundur. (III. 190) 

Sâdık Mehmed Efendi Hacı Ali Efen¬ 
dimin oğlu olup hâcelik verildi ve ket¬ 
hüda kâtibi olup 1196’da (1782) vefat 
etti. Ayrılıkçeşmesimde medfundur. 
(III. 190) 

Sâdık Mehmed Efendi Üsküdarlı İs¬ 
mail Efendi’nin(-0 oğludur. Müderris 
olup 1197’de (1783) vefat etti. Sultan- 
selim'e defnedildi. (I. 365) 

Sâdık Mehmed Efendi Mektûbî-i 
sadâret halifelerinden olup Beşiktaş 
Mescidi’ni bina etmiştir. I. Abdülha- 
mid devrinde (1774-1789) vefat eyle¬ 
miştir. (III. 190) 

Sâdık Mehmed Efendi Mektûbî-i 
sadâretten yetişerek başhalife oldu. 
1202 5 de (1787/88) silahdar kâtibi ve 
Rebiyülâhir 1205 Ele (Aralık 1790) sa¬ 
dâret mektupçusu oldu. Bir aralık az- 
lolundu. Sonra 1213’cle (1798/99) 
ikinci defa mektûbî-i sadâret olup or¬ 
duyla Mısır'a gitti. Rebiyülevvel 1214’ 
de (3 Ağustos 1799) Şam’da vefat ey¬ 
lemiştir. Üsküdar’da adına taş dikil¬ 
miştir. Doğru, münşi idi. (III. 191) 

Sâdık Mehmed Efendi Babası Balat’ 
da Camcı Abdî olup 115 Ede (1738/ 
39) doğdu. Dayısı Kanbur Abbas Ye¬ 
şim Efendi’den tabipliği öğrenip 1194’ 
de (1780) Yenişehir mollası Mes’ud- 
zâde'ye kethüdâ oldu. 1197’de (1783) 
müderris, 1203’de (1788/89) reis-i 
etıbbâ, 1205'de (1790/91) İzmir mol¬ 
lası, 1207’de (1792/93) Edirne molla¬ 
sı ve 1209’da (1794/95) Mekke piye¬ 
si oldu. 121 l’cle (1796/97) ser-tabâ- 
betten azledildi. 1214’de (1799/1800) 




İstanbul kazası tevcihinde istifa eyle¬ 
mekle malihulya illetine (melankoli) 
uğramış ve bir müddet sonra sakin¬ 
leşmiş, bu defa da felç olmuştur. 10 
Şa’bân 1215’de (27 Aralık 1800) vefat 
eylemiştir. Nasûhı Tekkesi'ne defne¬ 
dildi. Damadı Mihrikebîrzâde Derviş 
Mehmed Efendi(—) ve torunu Sâdık 
Mehmed Efendi(-0 olup Eyüp’de 
defnedilmişlerdir. (III. 192) 

Sâdık Mehmed Efendi ErzincanlI 
Müftîzâde Mustafa Efendimin oğlu¬ 
dur. Müderris, deısiâm olup 1223'de 
(1808) vefat edereK Üsküdar'a defne¬ 
dildi. (III. 192) 

Sâdık Mehmed Efendi Enderûolu¬ 
dur. Müderrislikle çıktı. 8 Ramazan 
1242’de (5 Nisan 1827) vefat etti. Ru- 
melihisarı’nda, Kayalar'da nıedfun- 
dur. (III. 194) 

Sâdık Mehmed Efendi Cağaloğ- 
lu’nda oturan bir mûytabm (kıl doku¬ 
yucu) oğludur. Üç yaşında yetim kal¬ 
dı. Komşularından, ketebeden İbra¬ 
him Efendi vesayetinde büyüyüp def¬ 
terdar mektupçusu kalemine girdi. 
Sonra Mısır seferine gidip âmedî oda¬ 
sına girdi. Hüsnı Bey’e, riyasetinde 
mühürdar olup sonra âmedî-i Divan-ı 
Hümâyûn olmuştur. Şevvâl 1236’da 
(Temmuz 1821) tezkire-i evvel, 3 Sa- 
fer 1238 : de (22 Ekim 1822) reisülküt- 
tab, 18 Rebiyülâhir 1239’da (10 Aralık 
1823) sadâret ketlıüdâsı ve 1241 baş¬ 
larında (1825 ortaları) tophane nâzın 
oldu. O senenin Zİlka'desinde (Hazi¬ 
ran 1826) Amasya'ya gönderildi. 1243' 
de (1827/28) Bursa'ya getirildi. Mu¬ 
harrem 1244’de (Temmuz-Ağustos 
1828) affolunup gelişinin 3. günü ter¬ 
sane emini olup 4 Zilka'de 1244'de (8 
Mayıs 1829) defterdar-ı şıkk-ı evvel 
oldu. 1245’de (18.29/30) Rusya ile ba¬ 


rış görüşmelerinde murahhas oldu. 
Aynı yıl azlolunup Bağdad’a gönde¬ 
rildi. 1246'da (1830/31) yolda vefat 
etti. Kâtipdi. (III. 194/95) 

Sâdık Mehmed Efendi Kasapbaşı 
kâtibi ve Ferruh Kethüda Camii mü¬ 
tevellisi olup 1252’de (1836/37) vefat 
etmiştir. (III. 195) 

Sâdık Mehmed Efendi Enderûnlu- 
dur. Yetişerek hazin e-i hümâyûn 
başkâtibi, Ramazan 1251'de (Aralık 
1835-Ocak 1836) hazine-i hümâyûn 
kethüdâsı olup 3 Rebiyülevvel 1265' 
de (27 Ocak 1849) vefat etmiştir. Eyüp' 
de Emir Efendi’de medfundur. (III. 
196 ) 

Sâdık Mehmed Efendi Çerkeşî 
Mehmed Efendi nin damadı ve Aya- 
sofya müderrisi olup 13 Receb 1265' 
de (5 Haziran 1849) İzmir payesi ol¬ 
du. Cemaziyelevvel 1267’ de (Mart 
1851) Medine mollası olup orada ve¬ 
fat eyledi. Fâzıl, kâmildi. (III. 196) 

Sâdık Mehmed Efendi Ser-etıbbâ 
Sâdık Mehmed Efendi'nin(-0 torunu¬ 
dur. Müderris olup Ramazan 1267’de 
(Temmuz 1851) vefat etti. Eyüp’de 
defnedildi. (III. 192) 

Sâdık Mehmed Efendi Niğdelidir. 
Devriyeden iki defa Filibe mollası, 
1268’de (1851/52) Bosna mollası ve 
1275'de (1858/59) yine Bosna molla¬ 
sı olmuştur. Sonra vefat eyledi. (III. 
196 ) 

Sâdık Mehmed Efendi Âlî Paşa da¬ 
iresi imametinden müderris ve 
imam-ı sânî-i padişahî olup Muhar¬ 
rem 1287'ele (Nisan 1870) îzmir mol¬ 
lası olarak 1296 (1879) yılından sonra 
vefat eyledi. Sesi güzel ve mûsikîşi- 
nasdı. (III. 196/97) 

Sâdık Mehmed Efendi Seyyid Ömer 
Efendi’nin oğlu olup müderris ve 55 


1419 




1420 


sene Mahmutpaşa Mahkemesi başk⬠
tibi olmuştur. 1302’de (1884/85) vefat 
eyledi. Eyüp’de medfundur. (III. 197) 

Sâdık Mehmed Efendi Bâb-ı Seras- 
kerîden yetişip senelerce mektûbî, 
30 seneden fazla müsteşar muavinli¬ 
ğinde bulunmuş ve terfi ederek Ce- 
maziyelevvel 1294’de (Mayıs-Haziran 
1877) ûlâ sımf-ı evveli olmuştu. 20 
Cemaziyelevvel 1315’de (17 Ekim 
1897) vefat eyledi. Yaşı 80 e yakın, 
güzel ahlâk sâhibi, iffetli bir pirdi. 
(IV. 860/61) 

Sâdık Mehmed Efendi (Alacacızâ- 

de) Tirelidir. Mahkeme kâtiplerinden 
olup Fenârî yi ezberlemişti. Halil 
Efendi’nin şeyhülislâmlığında mü- 
dir-i umûru oldu. Müderrislikten 
Ayntab mollası ve 1 Receb 1235’de 
(14 Nisan 1820) Mekke payesi oldu. 
Cemaziyelâhir 1236’da (Mart 1821) 
Rodos’a sürüldü. Bırakıldıktan sonra 
Şevvâl 124l’de (Mayıs 1826) İstanbul 
kadısı olup sonra sürülmüştür. 1247’ 
de (1831/32) bırakılıp Beykoz’da ika¬ 
met ettirildi. 21 Safer 1252’de (7 Hazi¬ 
ran 1836) vefat etti. Orada medfun¬ 
dur. Oğlu İbrahim Ârif Efendi’dir(->). 
(III. 195) 

Sâdık Mehmed Efendi (Arabzâde) 

Abdurrahman Efendi’nin büyük oğlu¬ 
dur. 1130’da (1718) doğdu. 1150’de 
(1737/38) müderris oldu. 1176’da 
(1762/63) İzmir mollası oldu. Cemazi¬ 
yelevvel 1182’de (Eylül-Ekim 1768) 
Mısır mollası ve sonra Mekke payesi 
ve Şa’bân 1196’da (Temmuz-Ağustos 
1782) İstanbul kadısı olup 8 ay sonra 
azledildi. 1198 : de (1784) Anadolu ka¬ 
zaskeri, 1199 : da (1785) Rumeli kazas¬ 
keri pâyesi ve Şa’bân 1199 ortalarında 
(Haziran 1785) Rumeli kazaskeri ol¬ 
du. 1200’de (1786) vefat etti. Sinan 


Paşa Medresesi önünde babası yanın¬ 
da medfundur. Âlicenap, hazırcevap, 
derviş-meşrep, alçakgönüllü ve edep¬ 
liydi. Hayli müddet nâibliklerde gez¬ 
mekle şer’î meseleleri iyi öğrendiğin¬ 
den vekayi kâtibine muhtaç değildi. 
Tıp ve nücûm gibi fenlere vâkıftı. Oğ¬ 
lu Zekî Ahmed Efendi’c ir(->). (III. 
190/91) 

Sâdık Mehmed Efendi ( Ebûssuûd- 
zâde) Mehmed Efendi’nin oğludur. 
1030’da (1621) doğdu. Annesi Hoca 
Sa’deddin Efendi’nin kızıydı. Müder¬ 
ris ve molla ve Muharrem 1077’de 
(Temmuz 1666) İstanbul kadısı olup 
Cemaziyelâhir 1077’de (Aralık 1666) 
ayrıldı. Şevvâl 1082’de (Şubat 1672) 
vefat etti. Dedesi Ebûssuûd Efendi’ 
nin yanında medfundur. Oğlu Abdül- 
bâkî Efendi’dir(-~0. (III. 188) 

Sâdık Mehmed Efendi (Hacı Ha- 

sanzâde) Kalemden yetişip 1199’da 
(1785) baruthane nezâretiyle tarik-i 
hâcegâna dahil oldu. Küçük görev¬ 
lerde bulunup 1223’de (1808) pisko¬ 
pos mukataacısı, sonra cebehane n⬠
zın olup haylice seneler baruthane 
nâzırlığmda bulundu. 1236’da (1820/ 
21) humbarahane nâzın olarak 1239’ 
da (1823/24) piyade mukabelecisi ve 
tekrar humbarahane nâzın oldu. 1244’ 
de (1828/29) vefat eyledi. Kanlıca’da 
medfundur. Orta halliydi. (III. 194) 

Sâdık Mehmed Efendi (Hâfız) En- 

derûnludur. Yetişerek 1198’de (1784) 
dârüssaâde ağası kâtibi oldu. Sonra 
hâcegânlıkla çeşitli devlet görevlerin¬ 
de bulunup Anadolu muhasebecisi ol¬ 
muş ve 17 Şevvâl 1217’de (10 Şubat 
1803) vefat eylemiştir. Üsküdar’da, Ay- 
nlıkçeşmesi’nde medfundur. (III. 192) 

Sâdık Mehmed Efendi (Hasekizâ- 

de) Müderris olup 1196’da (1782) ve¬ 
fat etti. Şairdir. (III. 190) 




Sâdık Mehmed Efendi (Hattat) 

Müderris, molla,. Medine kadısı oldu. 
Bu senelerde (1790’..ar) vefat etmiştir. 
Oğlu Said Mehmed Efendi’dir(-0. 
(III- 19D 

Sâdık Mehmed Efendi (Hekimoğ- 
lu Ali Paşa İmamı^âde) Hekimoğlu 
Ali Paşa imamının oğludur. Müderris, 
1211’de (1796/97) Selânik mollası, 
sonra bilâd-ı hamse mollası ve Cema- 
ziyelâhir 1226’da (Temmuz 1811) 
Mekke payesi olup Rebiyülevvel 123 T 
de (Şubat 1816) vefat etmiştir. Keskim 
dede’de medfundur. Oğlu Şemseddin 
Ahmed Efendi’dir(-0- (III. 193) 

Sâdık Mehmed Efendi (İmam Ebû- 
bekirzâde) Müderris, molla, Şam ka¬ 
dısı, Rebiyülevvel 1201 ortalarında 
(Ocak 1787 başlan) Medine mollası 
oldu. Ayrıldıktan sonra vefat eyledi. 
(III. 191) 

Sâdık Mehmed Efendi (İsmail 
Ağazâde) Mustafa Efendi’nin oğlu¬ 
dur. Müderris, 1135’de (1722/23) Me¬ 
dine mollası olmuş, azledildikten 
sonra 1143 (1732/33) yılma doğru ve¬ 
fat etmiştir. (III. 189; I- 351) 

Sâdık Mehmed Efendi (İsmailzâ- 
de) Müderris olup 1135’de (1722/23) 
vefat etti. (III. 189) 

Sâdık Mehmed Efendi (Kahveci- 
başızâde) (Hacı) Nurullah Mehmed 
Bey’in(-0 oğludur. Müderris olup 
1285’de (1868/69) vefat etti. (IV. 587) 

Sâdık Mehmed Efendi (Kerimzâ- 

de) Mehmed Efendi’nin(-0 oğludur. 
Müderris iken 1150’de (1737/38) ve¬ 
fat etti. Üsküdar’da Tunusbağı’nda 
medfundur. (IV. 203) 

Sâdık Mehmed Efendi (Kethüdâ- 
zâde) (Hafız) Valide kethüdası Os¬ 
man Efendi’nin torunlarındandır. Mü¬ 


derris, molla olup Cemaziyelevvel 
1202’de (Şubat 1788) Şam mollası ol¬ 
du. Sonra Mekke pâyesi ve Cemazi¬ 
yelevvel 1210’da (Kasım-Aralık 1795) 
İstanbul kadısı olup Ramazan 1210’ 
da (Mart 1796) azledildi. 1218’de 
(1803/04) Anadolu kazaskeri olup 
1224’de (1809) birinci defa ve Rebiyü¬ 
levvel 1231’de (Şubat 1816) ikinci defa 
Rumeli kazaskeri oldu. Sonra azledil¬ 
di. Reisülulemâ iken 7 Zilhicce 1232’ 
de (18 Ekim 1817) vefat etmiştir. Eyüp’ 
de medfundur. Ulemâ-yı Tesmiyeden¬ 
dir. Oğulları Arif Efendi ve Hamdı 
Efendi’yi epeyce okuttu. (III. 193) 

Sâdık Mehmed Efendi (Konevî 
İmamzâde) Müderris, Haleb, Safer 
1201’de (Kasım-Aralık 1786) Edime 
ve Muharrem 1204’de (Eylül-Ekim 
1789) Medine mollası oldu. Orada ve¬ 
fat eylemiştir. Âlim, kâmildi. (III. 191) 

Sâdık Mehmed Efendi (Küçük To¬ 
run Efendizâde) Müderris, Kudüs 
mollası olup 1230’da (1815) vefat et¬ 
ti. Üsküdar’da medfundur. (III. 193) 

Sâdık Mehmed Efendi (Manav) 

Âlâiyeli Tâceddin Efendi’nin oğlu 
olup 980’de (1572/73) doğup, 1031’ 
de (1622) Manisa ve sonra Eyüp mol¬ 
lası olarak 1038’de (1628/29) vefat et¬ 
ti. Sur içinde medfundur. Nahif, zarif 
olup “Sıdkî” şiirde mahlasıdır. (III. 
188) 

Sâdık Mehmed Efendi (Mekkîzâ- 

de) Müderris, Kudüs mollası, Zilka’ 
de ll60’da (Kasım 1747) Bursa molla¬ 
sı ve sonra Mekke pâyesi olup 1170’ 
de (1756/57) vefat etmiştir. Edirneka- 
pı’da medfundur. (III. 189; IV. 507/08) 

Sâdık Mehmed Efendi (Memizâ- 

de) Mehmed Efendi’nin torunu olup 
müderrisdi. 1173’de (1759/60) vefat 


1421 



1422 


etti. Edirnekapı’da medfundur. (III. 
189) 

Sâdık Mehmed Efendi (Miiftîzâde) 

ErzincanlIdır. Bu senelerde (1720’ler) 
vefat etti. Haşiye fi’l-Edeb ve Haşiye 
ale’l-lsâm adlı iki eseri vücuda getir¬ 
miştir. (III. 189) 

Sâdık Mehmed Efendi (Münec- 
cimbaşızâde) Yetişerek müneccim-i 
sânî ve Zilka'de 119ö ; da (Ekim 1782) 
müneccimbaşı oldu. Zilhicce 1203’de 
(Eylül 1789) azledilmiştir. 21 Zilka’de 
1227’de (26 Kasım 1812) vefat etti. 
Karacaahmet’de medfundur. Oğlu 
Hamdullah Efendi’’dir(—♦). (III. 193) 

Sâdık Mehmed Efendi (Nefeszâ- 

de) Abdurrahman Efendimin torunu¬ 
dur. Müderris ve Vassâfzâde Es’ad 
Efendiye mektupçu oldu. Muharrem 
1201’de (Kasım 1786) bilâd-ı hamse 
ve sonra Mekke mollası olup 27 Şev- 
vâl 1219 ; da (29 Ocak 1803) vefat etti. 
Edirnekapı'ya defnedildi. Münşî ve 
tedbirliydi. (III. 192) 

Sâdık Mehmed Efendi (Sadred- 
dinzâde) Müderris Feyzullah Efendi' 
nin oğlu olup 16 Cemaziyelevvel 
1040 da (21 Aralık 1630) doğmuştur. 
Müderris, molla olup Muharrem 1103' 
de (Ekim 1691) İstanbul pâyesi ve 
Şa'bân 1104’de (Nisan 1693) Anadolu 
kazaskeri, Şevvâl 1105’de (Haziran 
1694) Rumeli kazaskeri olup Zilka’ 
de'de (Temmuz) şeyhülislâm oldu. 
Şa’bân 1106 : da (Maıt-Nisan 1695) ay¬ 
rıldı, Şevvâl 1118 f de (Ocak 1707) ikin¬ 
ci defa şeyhülislâm oldu. Zilka'de 
1119’da (Şubat 1708) ihtiyarlığı anlaşı¬ 
lıp ayrılmış ve 7 Ramazan 1120 ; de (20 
Kasım 1708) vefat etmiştir. Âlim, edip, 
muhterem, üç dilde şairdir. Fındıklı 
Camii önünde medfundur. Mektûbî 
Abdurrahman Efendi, kassâm Meh¬ 


med Efendi ve telhlsî Mustafa Efendi 
oğullarıdır. (III. 188/89) 

Sâdık Mehmed Efendi (Seyyid) 

Kudüslü olup rivayete göre Dâvud 
peygamber soyundandı. Ulemâdan¬ 
dır. 10 Receb 1219’cta (15 Ekim 1804) 
vefat etti. (III. 192) 

Sâdık Mehmed Ef endi (Şânîzâde) 

Müderris ve Dürrîzâde Atâullah Efen¬ 
dimin şeyhülislâmlığında müfettiş ol¬ 
du. Sonra Galata mollası ve Mekke 
pâyesi oldu. 13 Sa bân 1202 ; de (19 
Mayıs 1788) İstanbul pâyesiyle ordu 
kadısı oldu. 2 Cemaziyelevvel 1204’ 
de (18 Ocak 1790) ayrılıp İstanbul'a 
gelmeden vefat eyledi. Fâzıl, âlimdi. 
Oğlu Atâullah Efene i’dir. (III. 191) 

Sâdık Mehmed Efendi (Şânîzâde) 

Müderris, Rebiyülâhir 1231x1e (Mart 

1816) Eyüp kadısı ve vezir müfettişi 
oldu. 3 Rebiyülâhir 1232 : de (20 Şubat 

1817) vefat etmiştir. (III. 193) 

Sâdık Mehmed Efendi (Şeyhzâde) 

Fetvâ emini Mehmed Efendimin(->) 
oğludur. Müderris o.up Rebiyülevvel 
1068‘de (Aralık 1657) vefat etti. Şair¬ 
dir. (III. 188; IV. 171) 

Sâdık Mehmed Efendi (Türkmen- 
zâde) Müderris olup Muharrem 1129 ! 
da (Aralık 1716/Ocak 1717) vefat etti. 
(III. 189) 

Sâdık Mehmed Efendi (Zaimzâde) 

Kalemden yetişerek Abdullah Birrî 
Efendi’ye damad oldu. Hâcegândan 
olarak serdârlar kâtibi ve Şevvâl 
1209’da (Nisan-Mayıs 1795) kethüdâ 
kâtibi, ardından Beyhan Sultan ket- 
lıüdâsı oldu. Cemaziyelâhir 1210’da 
(Aralık 1795) kitâbetten azledildi. 
Sonra çeşitli görevlerde bulunup 
1222'de (1807) tophane nâzın, sonra 
cizye muhasebecisi, 1226 ! da (1811) 



Anadolu, 1227’de (1312) Haremeyn 
muhasebecisi, nihaye: 1237’de (1821/ 
22) humbarahane nazırı ve 1238’de 
(1822/23) süvari mukabelecisi olup 5 
Zilhicce 1238’de (13 Ağustos 1823) 
vefat etti. Selimiye’ye defnedildi. Yaş¬ 
lıydı. Kaymbabasmm âsâr-ı kalemi- 
yesi perişan olmuştur. Oğlu Seyyid 
Abdullah Efendi 1228’de (1813) ve¬ 
fat eylemiştir. (III. 193/94) 

Sâdık Mehmed Paşa Yükselerek 
mîrimîran olup 1176’da (1762/63) 
Sultanönü mutasarrıf: olmuş ve sonra 
vefat eylemiştir. (III. 190) 

Sâdık Mehmed Paşa Âlâiyelidir. 
Merzifon voyvodası olup 1183’de 
(1769/70) mîrimîran rütbesiyle Amas¬ 
ya mutasarrıfı oldu. Harpde yiğitlik 
göstermekle Safer 1184’de (Haziran 
1770) vezirlikle İbran muhafızı oldu. 
1189 ! da (1775) Âlâiye’ye gönderildi. 
Orada vefat etmiştir. Oğlu İbrahim 
Paşa’dır. (III. 190) 

Sâdık Mehmed Paşa Tunus valisi 
Mustafa Paşamın üçüncü oğludur. 
Kardeşi Mehmed Paşa’mn vefatında, 
Cemaziyelâhir 1276’da (Ocak 1860) 
vezir rütbesiyle Tunus valisi oldu. 
Sonra yaşlılığından dolayı vilâyetin 
işlerini çevirmeye vücudu tahammül 
edemiyerek 1296’da (1879) vefat etti. 
Yerine kardeşi Ali Bey vali oldu. (III. 
197) 

Sâdık Mehmed Paşa (Attarzâde) 

Servet sahiplerinden ve tüccardan 
olup 1255’de (1839) hâcegân rütbe¬ 
siyle Nâfıa Meclisi azası ve sonra Tır- 
nova muhassılı ve Şa’bân 1263’de 
(Temmuz-Ağustos 1847) vezirlikle Si- 
listre valisi olup Şa’bân 1264’de 
(Temmuz 1848) vefat etti. İşgüzardı. 
(III. 196) 


Sâdık Mustafa Bey Valide sultan ket¬ 
hüdası Yusuf Ağamın oğludur. 1194’ 
de (1780) doğdu. Müderris olarak ri- 
câlden Hacı İbrahim Efendi’ye damad 
olmuştur. Atâullah Efendi’nin şeyhü¬ 
lislâmlığında müderrisliği alınmış ise 
de sonra geri verildi. Sonra Üsküdar 
mollası, 1236’da (1820/21) Şam molla¬ 
sı, 1247’de (1831/32) Mekke mollası 
ve Receb 1248’de (Aralık 1832) İstan¬ 
bul payesi oldu. 20 Safer 1250’de (28 
Haziran 1834) vefat etmiştir. Oğlu İs¬ 
mail Bey’dir(->). (III. 195) 

Sâdık Mustafa Bey (Elmas Paşaza¬ 
de) Mustafa Bey’in oğludur. Kalem¬ 
den yetişerek 1200’de (1786) Bursa 
mukataacısı ve hâcegândan olup çe¬ 
şitli görevlerde bulundu. 1224 ; de 
(1809) sadâret mektupçusu ve 1225’ 
de (1810) ruznâme-i evvel ve aynı yıl 
defterdarı şıkk-ı sânî oldu. 19 Şevval 
1227’de (26 Ekim 1812) vefat etti. 
Eyüp’de Tokmaktepe’de medfundur. 
Eskilerden ve liyâkat sahiplerindendi, 
Oğlu Abdürrahim Bey’dir. (IV. 462) 

Sâdık Mustafa Efendi (Hafıdzâde) 

Hafid Mehmed Efendi min(~0 oğlu¬ 
dur. Kudüs mollası olup 1226 : da 
(1811) vefat etti. (III. 192; II. 235) [III. 
192’de adı “Sâdık Mehmed” olarak 
yazılmıştır.] 

Sâdık Mustafa Efendi (Ketlıüdâzâ 

de) Es’ad Efendimin oğludur. 1185 
de (1771/72) bilâd-ı erbaa mollası, 
Haleb mollası ve Mekke pâyesi oldu. 
Gözü hasta olduğundan 1197’de 
(1783) vefat etti. Haydarpaşa’da med¬ 
fundur. (III. 190; IV. 421) 

Sâdık Paşa Kapıcıbaşı ve yükselerek 
mîrimîran olup Adana ve Niğbolu mu¬ 
hafızı ve sonra 1252’de (1836/37) fe¬ 
riklikle Kars mutasarrıfı oldu. Azilden 
sonra 1255’de (1839) İstanbul’da vefat 



7 424 


etmiştir. Eyüp'de, Karlıkbayırı’nda 
medfımdur. Oğlu şair Sabrı Bey, ba¬ 
basının vefat tarihini söylemiştir. Da- 
madı Abdüllatif Ağa 18 Rebiyülevvel 
1276 : da 05 Ekim 1859) vefat edip ya¬ 
kınma defnedildi. (III. 195) 

Sâdıkî Mehmed Efendi Kadıdır. 
Nazilli kadısı iken 1087’de (1676) ve¬ 
fat etti. Şairdir. (IV. 182) 

Sa’dî Abdülbâkî Efendi Mâliyeden 
yetişip Hotin defterdarlığında ve baş¬ 
ka memuriyetlerde bulundu. Il6l’de 
(1748) vefat etti. Şairdir. (III. 26) 

Sa’dî Aİİ Efendi Mustafa Ağamın oğ¬ 
ludur. Kassâm kâtibi ve müderris 
olup 1165'de (1752) vefat etti. Tersa¬ 
ne ardında, Doymazdere’de medfun- 
dur. (III. 26) 

Sa’dî Bey (Cem Sa’dîsi) Şehzade 
Ceım’in nedimi olup II. Bâyezid dev¬ 
rinde (1481-1512) vefat eyledi. Şair¬ 
dir. (III. 25) 

Sa’dî Bey (Tâc Beyzade) Salın mü¬ 
derrisi olup emekli olmuştu. 922’de 
(1516) vefat etti. Büyük kardeşi Ca’ 
fer Çelebimin mescidinin yanına bir 
mektep yaptı. Oraya defnedildi. Bü¬ 
tün ilimlerden anlar olup yalan söyle¬ 
mezdi. Üç dilde şairdir. Arapça man¬ 
zum Akaid-i Nesefiye, Şerh-i Miftâh, 
Sadru ’ş-Şeria'n m bâb-ı şehidine haşi¬ 
ye, manzum Müen nesât-ı Sem âliye'si 
vardır. (III. 25) 

Sa’dî Çelebi Abbasîlerdendir. Akşe¬ 
hirli Şeyh Ahmed Tâceddin Serdar 
nin oğludur. Müderris olup 957’de 
(1550) vefat etti. Zâhid ve sâlihdi. 
Kardeşi Abdullah Efendi’dir(—►). (III. 
25) 

Sa’dî Çelebi III. Murad devrinde 
(1574-1595) teşrifatçı oldu. 1000 (1592) 
tarihinden sonra vefat etti. (III. 26) 


Sa’dî Efendi Kalecik!- Mahımud Bed- 
reddin’in oğludur. Müderris iken 974’ 
de (1566/67) vefat etti. Fazilet sahibi¬ 
dir. (III. 26) 

Sa’dî Efendi Kalemden yetişip mat- 
bah-ı âmire müdürü ve Safer 1257 : de 
(Nisan 1841) serasker müşteşarı ve 
Zilka’de 1258’de (Aralık 1842) masa- 
rifat-ı askerî nâzın olup Rebiyülevvel 
1262’de (Mart 1846) azledildi. 1263' 
de (1847) Cidde defterdarı ve sonra 
ûlâ sınıf-ı evveli olup bazı taşra memu¬ 
riyetlerinde bulundu. Zilka’de 1272’ 
de (Temmuz 1856) tevkiî olup Şa’bân 
1276’da (Mart 1860) Medine müdürü 
oldu. Birkaç sene sonra orada vefat 
eylemiştir. (III. 26) 

Sa’dî Efendi Hazine-: hassadan yeti¬ 
şip mümeyyiz ve Cemaziyelevvel 
1274’de (Aralık 1857/Ocak 1858) ha¬ 
zine-! hassa muhasebecisi oldu. Ce- 
maziyelâhir 1278’de (Aralık 186i) ay¬ 
rıldı ve sonra vefat eyledi. (III. 27) 

Sa’dî Efendi (Karacı) Karaman Ereğ- 
lisindendir. Müderris, 977’de (1569/ 
70) Konya ve sonra Maraş mollası ol¬ 
du. 999’da (1591) sılasında vefat etti. 
İffetli, âlim, sâlih, fakihdi. Üç oğlun¬ 
dan ikisi molla ve biri kadı oldu ki, 
Mehmed Efendi’dir. “Kara Sa’dîzâde’' 
denir. (III. 26) 

Sa’dî Efendi (Uzun) İstanbulludur. 
Müderris, Kudüs mollası olup Receb 
1059'da (Temmuz-Ağustos 1649) ve¬ 
fat etti. (III. 26) 

Sa’dî Emin Mehmed Efendi Tosya- 
lı Mustafa Efendimin oğludur. Müder¬ 
ris olup 25 Ramazan 1137’de (7 Hazi¬ 
ran 1725) vefat etmiştir. Divan sâhibi 
şairdir. (I. 404; IV. 420) 

Sa’dî Mehmed Efendi Şamlı Yusuf 
Efendimin oğludur. Müderris, molla, 



Mekke payesi olciıı. Muharrem 1093 ? sonra tarike girip Mısır ve Kıbrıs şey¬ 
de (Ocak 1682) vefat etti. Edip, Türk- hi oldu. 1135x1e (1722/23) vefat eyle- 
çe ve Arapçada şairdi. (III. 26) di. Safâyî ile aynı devirde yaşamış bir 

Sa’dî Melımed Efendi (Hâfızzâde) şaiıdiı. (III. 223) 

Seyrekzâde Hafız Mustafa Efendi'nin Sadreddin Haşan Efendi (Konevî 
oğludur. Müderris olup 9 Safer 1105 ? zade) Râşid Efendi’nin oğludur. Mü- 
de (10 Ekim 1693) vefat etti. Babası derris, molla, meşihat mektupçusu, 
yanında ıııedfundur. Arapça ve Fars- Mekke ve İstanbul pâyesi oldu. 1304’ 
çayı bilirdi. Carn-ı Gîtînümayı tercü- de (1886/87) Bursa nâibliginde vefat 
me eyledi. Divanı vardır. (III. 26) eyledi. İlim sahibi ve çalışkandı. (III. 

Sa’dî Sa’dullah Çelebi Kastamo- 22 ^) 

nu’da, Dadaylı İsa Çelebimin oğlu- Sadreddin Mehmed Efendi (Sad- 
dur. Babasıyla İstanbul’a gelip babası reddinzâde) Atâullah Mehmed Efen- 

Murad Paşa Camii ne imam oldu. Bu di’nin(-0 oğludur. Müderris olup 

da ilme çalışıp Saiın müderrisi oldu. 123Û'da (1815) vefat eyledi. Üskü- 

928’de (1522) İstanbul kadısı oldu, dar’da medfundur. (III. 478) 

939’da (1534) şeyhülislâm oldu. 2 sadreddin Mehmed Efendi (Uşşa- 
Şevvâl 945’cle (21 Şubat 1539) vefat Abdullah Nesib Efendi’nin 

etti. Fâtih’de bir dârülkurrâ yaptı. Me- ogludur Müderris, 1138’de (1725/26) 
nakıb-ı ulemâ ve :arih ezberindeydi. Haleb; ll 4 ( y da ( 1735 / 36 ) Şam molla- 
Seyzâvî ye hâşiye ve bazı muğlak ri- g, olup o sene Şam’da vefat eylemiş- 1425~ 
salelere ta’likat yazmıştır. (III. 25) tir 223/24; III. 374) 

Sa’dîzâde bak. Fi,izi Abdullah Efen- Sadreddin Mustafa Bey Sudûrdan 

di; Mehmed Efendi; Seyfullah Efendi pf acı Kâmil Bey’in oğludur. Maliye- 

(Seyyid) den yetişerek masârifat başkâtibi ve 

Sadreddin Çelebi Bostan Çelebi’nin Rebiyülevvel 1255de (Mayıs-Haziran 

oğludur. 1117’de <1705/06) babasına 1839) Anadolu mektupçusu ve son- 

halefen, Konya’da Hz. Mevlânâ'nın radan tahrirat müdürü, Şa’bân 1264’ 

postuna oturdu. Cemaziyelevvel 1124' de (Temmuz 1848) zabtiye mektup- 

de (Haziran 1712) vebadan vefat ey- cusu, sonra Meclis-i Muhasebe azası, 

lenıiştir. Yerine amcasının oğlu Arif Muharrem 1275 ; de (Ağustos-Eylül 

Mehmed Çelebi cldu. Bilgiliydi. (III. 1858) Zimemât Komisyonu reisi ve 

223) nihayet Bursa kapı kethüdası olup 21 

Sadreddin Çelebi Said Hemdem Receb 1281’de (20 Aralık 1864) vefat 

Çelebi’nin oğludur. 1280’de (1863/ etti. Hüdâı Tekkesi’ne defnedildi. 

64) babasının vefatında Konya’da Hz. (III. 224) 

Mevlânâ postuna oturdu. 1300 de Sadreddin Seyyid Mehmed Efendi 

(1883) Konya’da vefat eyledi. Zevk Bağdadlı ve Halvetî olup Edirne’ye 

ehli ve kavrayış sahibiydi. (III. 224) geldi. II. Mustafa fazlım bildiğinden 

Sadreddin Efendi İstanbulludur, hatt-ı hümâyûn ile vâiz-i sultanî oldu. 

Babası ulemâdandı. Müderris, kas- Receb 1119da (Ekim 1707) vefat ey- 

sâm-ı askerî ve Konya kadısı olup lemistir. Âlim, fâzıl, şairdir. (III. 223) 



1426 


Sadreddinzâde bak. Abdullah Efen¬ 
di; Abdurrahman Efendi; Abdülhay 
Efendi; Atâullah Efendi; Cemileddin 
Mehmed Efendi; Emin Mehmed Efen¬ 
di; Feyzullah Efendi; Mahmud Efendi; 
Mehmed Efendi; Mehmed Efendi 
(Kassâm); Muhtar Ahmed Efendi; 
Muhtar Mehmed Efendi; Mustafa 
Efendi; Nimetullah Efendi; Ni’metul- 
lah Mehmed Efendi; Nurullah Efendi; 
Nurullah Mehmed Efendi; Ruhullah 
Mehmed Efendi; Sâdık Mehmed Efen¬ 
di; Sadreddin Mehmed Efendi; Yahya 
Efendi; Zeynelâbidîn Mehmed Efendi 

Sadreddinzâde I. Ahmed devri 
(1603-1617) âlimlerinden ve Sadred¬ 
din Şin r anî oğlu Mehmed Emin Efen¬ 
di oğullarına denmiştir ki, zamanımı¬ 
za kadar kazasker ve molla yetişmiş¬ 
tir. Bunlardan Abdurrahman Efendi 
ve Mehmed Efendfden “Mektûbızâ- 
de” ve “Kassâmzâdeler diye iki şube 
ayrılmış ve zamanımıza kadar gelmiş¬ 
tir. (IV. 695) 

Sadrî Çelebi îştiplidir. İlmiye mülâ- 
zimlerindendi. 993'de (1585) vefat et¬ 
ti. Şairdir. (III. 224) 

Sadrî Efendi Karamanlıdır. Müderris 
olup Safer 1033 ; de (Aralık 1623) vefat 
etti. Sâlihdi. (III. 224) 

Sadrî Efendi Konevî Ernirin torunu¬ 
dur. Bursa’da Enarî (Narlı) Tekkesi 
şeyhi ve İzzî Ahmed Efendi halifesi 
münzevî bir zattır. III. Mustafa ve kar¬ 
deşi I. Abdülhamid mır tekidi olup 40 
sene bir de inziva eyledi. 1195'de 
(1781) Bur: a’da vefat eylemiştir. Ena¬ 
rî Tekkesi) ide defnedildi. Yerine oğ¬ 
lu Bedredc n Ali Efendi(->) geçti. Her 
ikisi keşf sahibi ve ermiş sayılanlar¬ 
dandı. (III. 224) 

Sadrî Hüseyin Efendi îştiplidir. Mü¬ 
derris olup 993’de (1585) vefat etmiş¬ 


tir. Şairdir. Şakayık zeyli ve bazı risa¬ 
leler yazmıştır. (II. 184) 

Sadrî Mustafa Efendi Müderris olup 
29 Cemaziyelâhir 1099’da (1 Mayıs 
1688 ) vefat etmiştir, ilil. 224) 

Sadrî Pırı Çelebi (Tokatlızâde) Vü- 

zerâ nedim ve kâtibiydi. II. Selim dev¬ 
ri (1566-1574) sonlarına yetişmişti. 
Şairdir. (III. 224) 

Sadrî Sadreddin Ef endi (Uşşakîzâ- 

de) Yahyâ Tevfik Efendrnin(-0 kar¬ 
deşidir. İlmiye mülâzimlerinden olup 
115S : de (1743) vefat etmiştir. Şairdir. 
(III. 224) [IV. 643’ce Yahyâ Tevfik 
Efendimin kardeşinin adı “Seyyid İb¬ 
rahim Sadreddin Efendi “ olarak kay¬ 
dedilmiş ve vefat tarihi de 9 Ramazan 
1209 (30 Mart 1791) olarak verilmiş¬ 
tir.] 

Sa’dullah Ağa Musâhib-i sultanî idi. 
1223’de (1808) vefat etti. (III. 22) 

Sa’dullah Ağa Yeniçeridir. İzmit ağa¬ 
sı olarak azledilmişti. Sonra sekbanba- 
şı oldu. Zilka'de 1227 ! de (Kasım 1812) 
azledilip sonra vefat etti. (III. 22) 

Sa’dullah Ağa Hasodadan kahveci- 
başı olup Zilhicce 124l’de (Temmuz 
1826 ) ayrılmış ve bu senelerde vefat 
etmiştir. (III. 23) 

Sa’dullah Ahmed Efendi (Hacı) 

Hüdâî Aziz Mahmud Efendi evlâdm- 
dandır. Beylerbeyi Camii hatibi olup 
nücûmu tahsil eyledi. 1248 : de (1832/ 
33 ) müneccim-i sam olup 1256’da 
(1840) müneccimbaşı oldu. 25 Mu¬ 
harrem 1265 ! de (21 Aralık 1848) vefat 
eyledi. Atasının tekkesine defnedildi. 
(III. 23) 

Sa’dullah Cemilî Bey Ankara muta¬ 
sarrıfı Ali Rıza Paşa’nın oğludur. 
1240 ! da (1824/25) doğdu. 1254’de 
(1838) divan kalemine girip sonra 



emtia gümrüğü tahrirat kâtibi ve 
1261’de (1845) hazine-i hassa kalemi 
hulefâsmdan oldu. 1269 : da (1852/53) 
hazine-i hassa tahrirat müdürü ve Ce- 
maziyelâhir 1278 : de (Aralık 1861) ha- 
zine-i hassa muhasebecisi olup Zil¬ 
hicce 1281 ; de (Mayıs .865) Divan-ı 
Muhasebat azası, sonra azledilip 
1283 : de (1866/67) Edirne defterdarı 
olmuş ve birkaç sene sonra azledil- 

o ^ 

ıııiş ve adı unutulmuştur. (III. 24) 

Sa’dullah Çavuş Karagöz Camii ; nin 
banisidir. Sonra Karagöz Mehmed 
Paşa bir çeşme yaptığından, cami de 
o adı aldı. (III. 21) 

Sa’dullah Efendi Ak Şemseddin 
Mehmed Efendi’nin(-0 büyük oğlu¬ 
dur. Şeyh olup II. Bâyezid devrinde 
(1481-1512) vefat eyledi. (III. l6l) 

Sa’dullah Efendi Karamam Mülak- 
kab Yahyâ Efendi’nin(->) oğludur. 
Müderris olup 1157 : de (1744) vefat 
etti. (III. 21; IV. 639) 

Sa’dullah Efendi Hâcegândan oldu. 
1176’da (1762/63) başmukataacı ve 
1180’de (1766/67) piyade mukabele¬ 
cisi olup birkaç sene sonra vefat eyle¬ 
di. (III. 21) 

Sa’dullah Efendi Musâhib-i sultanî 
ve musikişinas olup 1223'de (1808) 
hâcelik rütbesiyle ihraç edilmişti. 
Haftasında elindeki tabanca kazaen 
boşaldığından yaranın tesiriyle vefat 
etti. (III. 22) 

Sa’dullah Efendi Küçük Hüseyin 
Efendimin oğludur. Hâcegânlıkla 
1199 : da (1785) ulûfeciyân-ı yemin ki- 
tâbeti ile dâhil olup 1101’de (1786/ 
87) küçük evkaf muhasebecisi olmuş 
ve sonra başka görevlerde bulunup 
1215 : de (1800/01) defterdar-ı şıkk-ı 
evvel ve o sene sadâret kethüdâsı ol¬ 


du. 12l6 : da (1801/02) azille 1217’de 
(1802/03) çavuşbaşı vekili, ardından 
rikâb defterdarı oldu. 1222’de (1807) 
Edirne Sarayı tamirat memuru oldu. 
Zilka’de 1223’de (Aralık 1808/Ocak 
1809) sürüldü. 1224’de (1809) affo¬ 
lundu. 1225'de (1810) defter emini 
olup azilden sonra 1231’de (1816) 
vefat eyledi. Süleymaniye Camii kab¬ 
ristanında medfundur. Tedbirli ve is¬ 
tidatlıydı. Oğlu Mehmed Tâhir Efendi 
1228 : de (1813) vefat ederek oraya 
defnedildi. (III. 22) 

Sa’dullah Efendi Meşhur âlimlerden 
olup bu senelerde (1820'ler) vefatla 
Koğacılara defnedildi. Oğlu Meh¬ 
med Muhyiddin Efendi dahi 1244'de 
(1828/29) vefat edip yanma defno- 
lunmuştur. (III. 23) 

Sa’dullah Efendi Şeyh Sa'drntn to¬ 
runudur. Mühendishane hattatıydı. 
1260'da (1844) vefat eylemiştir. (III. 
23) 

Sa’dullah Efendi Vâsıf Osman 
Bey’in(-0 kardeşidir. Musikişinas 
olarak Enderûn’da müezzin-i hassa ve 
müezzinbaşı olmuştu. Sonra emekli 
olup 1270 (1853/54) tarihlerinde vefat 
etti. Yaşlı ve güzel ahlâk sâhibiydi. 
Bunun oğlu Hacı Sâdık Beydir(~0. 
(IV. 600) 

Sa’dullah Efendi (Ebezâde) Ebezâ- 
de Abdullah Efendimin(-V) torunu, 
Muslihiddin Mustafa Efendi'nin(->) 
oğludur. Müderris olup 13 Cemaziye- 
lâhir 1199 ; da (23 Nisan 1785) vefat et¬ 
ti. Oğulları MaTuf Mehmed Efendi(-0 
ile kazasker S iddik Mehmed Efendi' 
dir. (III. 372; III. 21) 

Sa’dullah Efendi (Hacı) Keşgân ve 
Keban madenlerinde eminlikte bulu¬ 
nup sonra hâcegânlıkla cizye muha- 


1427 



sebecisi oldu. Il45’de (1732/33) ay¬ 
rıldı ve sonra darbhane emini oldu. 
Zilka’de 1150’de (Şubat-Mart 1838) 
rikâb-ı hümâyûn defterdarlığı ilâve¬ 
ten verildi. Ordunun dönüşünde 
darbhane eminliğinde kaldı. 4 Zilka’ 
de 1156’da (20 Aralık 1743) tevkiî olup 
Şevvâl 1158’de (Kasım 1745) ikinci 
defa darbhane emini ve Ramazan 
ll60’da (Eylül 1747) yine nişancı ol¬ 
du. Il6l’de (1748) azledilmiş olarak 
vefat eylemiştir. Üsküplü’de Seyyid 
Velâyet kabristanında medfundur. Oğ¬ 
lu Mehmed Said Bey 1149’da (1736/ 
37) vefat eylemiş ve kızının oğlu 
Sa’dullah Bey dahi orada medfun bu¬ 
lunmuştur. (III. 21) 

Sa’dullah Efendi (Hacı) Melek 
Mehmed Paşamın hazine kâtibi Ali 
Nazif Efendi’nin oğludur. II. Mah- 
mud’un tahta çıkışında kahvecibaşı 
ve mâbeynci oldu. 1227’de (1812) 
hazine-i hümâyûn kethüdâsı oldu. 
Safer 1233’de (Aralık 1817) iki ay ka¬ 
dar hastalandığından emekli edildi. 
25 Safer 1246’da (15 Ağustos 1830) 
vefat etti. Eyüp’de, Mustafa Paşa Der¬ 
gâhımda medfundur. Edip, akıllıydı. 
Oğlu Suad Bey ricâlden olup emekli¬ 
ye ayrılmış fâzıl bir zattır. (III. 22/23) 

Sa’dullah Efendi (Müderriszâde) 

Hacı Bayram Velî soyamdan olup.nâ- 
iblikte ve kadılıkta bulundu. 1242'de 
(1826/27) Ankara müftüsü olup son¬ 
ra nâibliğe gitti. 1272’de (1855/56) 
vefat eyledi. Nücûm ve hendeseye 
âşinâ, şairdi. Oğlu Pertev Mustafa 
Efendi'dir(-0. (III. 24) 

Sa’dullah Efendi (Yenişehir Naki- 
bizâde) Müderris, 1200’de (1786) 
Maraş mollası oldu. Sonra vefat etti. 
(III. 22) 

Sa’dullah Mehmed Bey Ebûbekir 
Râsim Paşamın evlâdmdandır. Ka¬ 


lemden yetişerek hâcegândan oldu. 
Küçük ruznâmeci ve yeniçeri kâtibi 
olup 15 Şevvâl 1238’de (25 Haziran 
1823) vefat etti. Oğlu Abdürrezzâk 
Bey ise 25 Zilhicce 1208’de (24 Tem¬ 
muz 1794) vefat etmişti. Üsküdar’da 
medfundur. (III. 23) 

Sa’dullah Mehmed Bey (Hacı Veli- 
yeddin Beyzade) Yenişehir mollası 
olup azledilmiş olarak j 222’de (1807) 
vefat etti. Merkezefendi’de medfun¬ 
dur. (III. 22; IV. 615) 

Sa’dullah Mehmed Bey (Hanım 
Sultanzâde) Zâhide Hanım Sultan’ın 
oğludur. Müderris olup 1206’da 
(1791/92) vefat eyledi. Süleymaniye’ 
de annesinin yanma defnedildi. (III. 
22 ) 

Sa’dullah Mehmed Bey (Nu’man 
Paşazâde) Devriye müderrisi oldu¬ 
ğundan 1202’de (1787/88) Sofya, 
1214’de (1799/1800) Belgrad mollası 
oldu. 1216’da (1801/02) Üsküdar 
Mevlevîhanesi’ne geldiğinde Rodos’a 
gönderilmiş ve orada vefat etmiştir. 
(III. 22) 

Sa’dullah Mehmed Bey (Seyyid) 

Kaymakam Mustafa Paşa’nm(-0 oğ¬ 
ludur. 1262’de (1846) Kudüs mollası 
olup daha sonra vefat eylemiştir. (III. 
24; IV. 468) 

Sa’dullah Mehmed Efendi (Arab- 
zâde) Şeyhülislâm Ârif Efendimin oğ¬ 
ludur. Müderris, 1225’de (1810) İzmir, 
1232’de (1817) Bursa, 1235’de (1819/ 

20) Mekke mollası, 1236’da (1820/ 

21) İstanbul pâyesi, 1237’de (1821/ 

22) İstanbul kadısı, 1242’de (1826/27) 
Anadolu kazaskeri, 1243’de (1827/28) 
Rumeli pâyesi olup Cemaziyelâhir 
1248’de (Kasım 1832) birinci defa ve 
Cemaziyelevvel 1255’de (Temmuz- 
Ağustos 1839) ikinci defa Rumeli ka- 




zaskeri olup birer sene idare eyledi. 
Reisülulemâ iken 6 Ramazan 1259’da 
(30 Eylül 1843) vefat eylemiştir. Se¬ 
defçilerde defnedilmiştir. Âlim ve şa¬ 
irdir. Oğlu Zekî Efendi’dir. (III. 23) 

Sa’dullah Mehmed Efendi (Ebû İs- 
hakzâde) Lutfullah Efendi’nin(-*) oğ¬ 
ludur. Müderris olup ll65’de (1732) 
vefat etti. (III. 21; IV. 89) 

Sa’dullah Mehmed Efendi (Hatib- 
zâde) Emin Efendi’nin oğludur. Mü¬ 
derris, Safer 1252’de (Mayıs-Haziran 
1836) İzmir mollası ve Receb 1265’de 
(Mayıs-Haziran 1849) Edirne mollası, 
Muharrem 1268’de (Kasım 1851) 
Mekke mollası olup o sene ortaların¬ 
da vefat eylemiştir. (III. 24) 

Sa’dullah Mehmed Efendi (Nemli- 
zâde) (Hacı) Hâşim Efendi’nin(->) 
kardeşinin oğlu ve damadıdır. Meş¬ 
hur tüccar olup 3 Cemaziyelâhir 
1273’de (29 Ocak 1857) vefat eyle¬ 
miştir. Süleymaniye’de medfundur. 
IV. 626) 

Sa’dullah Mehmed Efendi (Seyyid) 
(Sultan Alımed İm ımızâde) Nurul- 
lah Mustafa Efendi’nin(-*) oğludur. 
1264’de (1848) Haleb ve 1272’de 
(1855/56) Bursa mollası oldu. 1274’e 
(1857/58) doğru vefat etmiştir. (IV. 
467) 

Sa’dullah Paşa Çerkesdir. Husrev 
Paşamın kölelerinden olduğundan 
başlarda askerliğe cahil oldu. Mira¬ 
lay, 1248’de (1832/33) liva ve sonra 
ferik oldu. Rebiyülevvel 1255’de (Ma- 
yıs-Haziran 1839) vezirlikle Diyarbe- 
kir valisi, Rebiyülâhır 1256’da (Hazi¬ 
ran 1840) Ankara valisi olup Rebiyü¬ 
levvel 1257’de (Nisan-Mayıs 1841) 
azledildi. Rebiyülâhi ' 1260 : da (Nisan- 
Mayıs 1844) Akdeniz Boğazı muhafı¬ 


zı ve Zilka’de 126l’de (Kasım 1845) 
Aydın valisi olup 10 Cemaziyelâhir 
1263’de (26 Mayıs 1847) azlolundu. 
Muharrem 1270’de (Ekim 1853) Ba- 
tum Ordusu kumandan-ı sânîsi olup 
1272’de (1855/56) vefat eyledi. Ce¬ 
surdu. (III. 24) 

Sa’dullah Paşa Es’ad Muhlis Paşa’ 
nın oğlu olup 1245’de (1829/30) Er¬ 
zurum’da doğmuştur. Maliye varidat 
kalemine, sonra Dârülmaarif mekte¬ 
bine ve 1272’de (1855/56) tercüme 
kalemine girmiş ve 1282 ! de (1865/ 
66) Meclis-i Hazâin kalemi müdürü, 
1284’de (1867/68) mezâhib müdürü, 
1285’de (1868/69) Şûrâ-yı Devlet ma¬ 
arif dairesi başmuavini, Safer 1286’da 
(Mayıs-Haziran 1869) Şûrâ-yı Devlet 
azası, Safer 1287’de (Mayıs 1870) il⬠
veten başkâtip, Receb 1288’de (Eylül- 
Ekim 1871) Divan-ı Hümâyûn tercü¬ 
manı, Rebiyülevvel 1290’da (Mayıs 

1873) bâlâ rütbesiyle maarif müsteşa¬ 
rı, Muharrem I291’de (Şubat-Mart 

1874) ikinci defa tercüman, Rebiyülâ- 
hir’de (Mayıs-Haziran) âmedî, 18 Ce- 
maziyelevvel 1291’de (3 Temmuz 
1874) defterhane nâzın, Zilka’de 1292’ 
de (Aralık 1875) Mahkeme-i Temyiz 
reisi, Safer 1293’de (Mart 1876) ticaret 
nâzın olup Şa’bân’da (Eylül) azledil¬ 
miş ve Ramazan (Ekim) sonlarında 
Berlin sefiri olmuştur. 15 Muharrem 
1299’da (7 Aralık 1881) vezir oldu. 8 
Cemaziyelâhir 1308’de (19 Ocak 
189D Viyana’da vefat edip na’şı İstan¬ 
bul’a getirilip Sultan Mahmud Türbe¬ 
si’ne defnedildi. Vecihî Paşa damadı¬ 
dır. Zekî, kavrayışlı, sert, şair, münşî 
idi. Oğlu Âsaf Bey’dir(^). (III. 24/25) 

Sa’dullah Paşa (Abdülcelİlzâde) Ha¬ 
şan Paşa’nm torunlarmdandır. 1225’ 
de (1810) vezir rütbesiyle Musul vali- 


1429 





1430 


si oldu. Az müddette azledilerek bir 
müddet sonra vefat etmiştir. (III. 22) 

Sa’dullah Sa’id Efendi Diyarbekirli- 
dir. Vüzerâya kethüdâ, divan kâtibi 
oldu. Sonra hâcelik verildi. 1237’de 
(1821/22) Mısır’a gidip Tab’hane-i 
Mısriyye başmusahhihi oldu. 1247’de 
(1831/32) vefat etti. Şairdir. Birkaç 
manzum risalesi vardır. (III. 23) 

Safa Giray Mahmud Giray’m oğlu¬ 
dur. Kazan hanı olup 957’de (1550) 
vefat eylemiştir. (III. 227) 

Safa Giray Han Selâmet Giray Han 
oğlu Safâ Giray’m oğludur. Babası 
1049 ! da (1639/40) Rusya seferinde 
iken vefat eyleyip bu 40 gün geçince 
doğmakla, amcası babasının ismini 
koymuştur. Selim Giray’m birinci 
hanlığında nureddin ve kalgay olup 
1088’de (1677) azilden sonra Karİnâ- 
bâd’da ikamet etti. Rebiyülâhir 1103’ 
de (Ocak 1692) Kırım hanı tayin edi¬ 
lip Kara Devlet Giray ’1 kalgay ve Şa¬ 
hin Giray’ı nureddin etti ve sefere çık¬ 
tı. Safer 1104 : de (Ekim-Kasım 1Ğ92) 
azledilerek Rodos’a gönderildi. Sonra 
Karinâbâd’da, Kılavuzlu’ya nakledil¬ 
di. Cemaziyelâhir 1115 ? de (Ekim-Ka- 
sım 1703) vefat eylemiştir. Ömrü 66 
yıldır. Oğlu Bahâdır Giray kalgay 
olup 1129’da (1717) azledilmiş ve 
sonra vefat etmiştir. (III. 227) 

Safâlızâde bak. Mehmed Efendi 

Safâyî Çelebi Sinopludur. İskender 
Paşamın kâtibi ve sonra Semâî Meh¬ 
med Dede nin müridi oldu. Atıcılar 
altında yaptığı ve halen Galata Mev- 
levîhanesi denilen tekkeye şeyh ol¬ 
muştur. 927’de (1521) veya 940’da 
(1533/34) vefat eylemiştir. Divan sâ- 
hibi şairdir. (III. 227) 

Safâyî Mustafa Efendi Geduslu 
Mehmed’in oğludur. Müderris olup 


Cemaziyelevvel 1098’de (Mart-Nisan 
1687) vefat etmiştir. (III. 227) 

Safâyî Mustafa Efendi Bâbıâlî’den 
yetişerek Elmas Mehmed Paşa’nm 
sadrazamlığında defter emini oldu. 
Sonra uzun müddet memuriyetsiz 
olarak kalıp sonra başmukataacı ve 
kale tezkireciliği gibi memuriyetler 
verildi. Nihayet defterdar-ı şıkk-ı sânî 
olup Cemaziyelâhir 1137’de (Şubat- 
Mart 1725) vefat etti. Tezkire-i Şuam 
yazıp Damad İbrahim Paşa’ya takdim 
eylemekle lutfuna mazhar oldu. Oğlu 
Seyyid Nureddin Efendi III. Mustafa 
devrinde (1757-1774) vefat etti. Diğe¬ 
ri Abdurrahman Efendi’dir(->). Evl⬠
dından biri de Seyyid Mehmed Said 
Efendi’dir(-P). Safâyîzâde Ahmed Na¬ 
zif Efendi ricâldendir. Yine bu aileden 
diğer Ahmed Nazif Efendi, sudûrdan 
Şemseddin Efendi’ye damad olmuştu. 
1266’da (1850) vefat eyledi. Yine 
bunlardan Ahmed Hâzim Efendi 1280 
(1863/64) tarihlerine yetişti. (III. 228) 

Safâyî Mustafa Efendi Bâbıâlî’den 
yetişip Şevval llöO’da (Ekim 1747) 
kethüdâ kâtibi, sonra piskopos mu- 
kataacısı olup 1175’de (1761/62) def- 
terdar-ı şıkk-ı sâlis olmuştur. Şevvâl 
1178’de (Nisan 1765) vefat etti, Eyüp’ 
de medfundur. (III. 228) 

Safâyîzâde bak . Abdurrahman Efen¬ 
di; Ahmed Hâzim Efendi; Ebûbekir 
Bey; Nazif Ahmed Efendi; Nureddin 
Efendi; Sâdık Mehmed Bey; Said 
Mehmed Efendi; Zühdî İsmail Efendi 

Safâyîzâde III. Ahmed devri (1703- 
1730) ricâlinden ve şairlerinden Saf⬠
yî Efendi oğullarıdır ki, zamanımıza 
kadar gelmiştir. (IV. 695) 

Safâyî Halil Efendi Haffaf (kavaf) 
olup 1150’de (1737/38) vefat etti. Şa¬ 
irdir. (III. 228) 



Safder Efendi Kâtip olup III. Musta¬ 
fa devri (1757-1774) şairlerindendir. 
(IIL 228) 

Safder Kâm Efendi Kânî Efendi tâ,- 
bii ve şâkirdi olduğundan III. Selim 
devri (1789-1807) şairlerindendir. Ba¬ 
zı şiirlerinde üstadının mahlasını kul¬ 
lanmıştır. (III. 228) 

Safder Osman Efendi Evkaf me¬ 
murlarından olup evkaf varidat idare¬ 
si müdürü olarak 1301 : de (1883/84) 
vefat etti. Eyüp’de Küçük Emir Efen¬ 
dimde medfundur. (III. 451) 

Safer Şah Fenârî muasırlarından olup 
adı geçen, bazı müşkilâtmı bundan 
sual ederdi. O da <: el-memum mazu¬ 
run” (memur mazurdur) diye cevap 
verirdi. 834’de (1430/31) vefat eyledi. 
Fâzıl, engin bilgiliydi. (III. 228) 

Safî Bursalıdır. II. Mıırad devri (1421- 
1451) şairlerindendir. (III. 231) 

Sâfî Ahmed Mevlevi bir şairdir. 
939’da (1532/33) vefat etti. (III. 199) 

Safî Ahmed Efendi Erzurumludur. 
Medresede okuyup divan kalemine 
girdi. Kesedar olup 1213’de (1798/ 
99) beylikçi oldu ve orduyla Mısır’a gi¬ 
dip geldi. Zilka’de 1221 5 de (Ocak 
1807) reisülküttab veirili oldu. 18 Re- 
biyülevvel 1222’de (26 Mayıs 1807) 
vefat edip Üsküdar da defnedildi. 
Akıllı, iffetli, sâdık, münşi idi. (III. 232) 

Sâfî Ahmed Efendi Tokatlıdır. 
1240’da (1824/25) dağdu. Kethüdâ- 
zâde ve başkalarından ders gördü. 
Arûz Risalesi ne Câm-ı Zafer, 
Nazm-i Cevahir, îzz ü Zafer adların¬ 
da şerh yaptı. Sultan Abdülmecid 
devri (1839-18Ğ1) sonlarında vefat 
eyledi. Usta şairdir. (III. 199) 

Safî Ali Efendi Divan-ı Hümâyûn 
kaleminden yetişerek 1201’de (1786/ 


87) Divan-ı Hümâyûn kesedarı iken 
hâcelikle topçular kâtibi oldu. III. Se¬ 
lim devri (1789-1807) başlarında ve¬ 
fat eyledi. (III. 232) 

Sâfî Çelebi Ayaş Paşa’mn kölesidir. 
997’de (1589) vefat eyledi. Şairdir. 
(III. 199; I. 447) 

Sâfî Derviş Ahmed Yenişehirlidir. 
1066’da (1656) vefat etti. Şairdir. (III. 
199) 

Safî Efendi Divan-ı Hümâyûn kale¬ 
minden yetişerek 1206’da (1791/92) 
beylikçi-i Divan-ı Hümâyûn oldu. Az 
müddet sonra vefat etmiştir. (III. 236) 

Safî Efendi Divan-ı Hümâyûn kale¬ 
minden yetişerek ûlâ evveli ile Di- 
van-ı Hümâyûn kalemi başkâtibi ol¬ 
muştu. 3 Receb 1309 ; da (2 Şubat 1892) 
vefat etti. Yaşı 80 ! e yakın doğru bir 
zat idi. (III. 236) 

Safî İbrahim Efendi Bâb-ı Seraske¬ 
rî kâtiplerinden olup orada haylice iş¬ 
lerde bulunmuş ve Zilhicce 1292’de 
(Ocak 1876) ûlâ olarak nihayet piya¬ 
de dairesi başkâtibi olmuş ve 4 Ra¬ 
mazan 1311’de (11 Mart 1894) vefat 
edip Eyüp’e defııedilmiştir. (III. 236) 

Sâfî Murtaza Efendi Manastır kaza¬ 
larından birinde müftü olup III. Mus¬ 
tafa devrinde (1757-1774) vefat etti. 
Şairdir. (III. 199) 

Safîye Hanım Şeyhülislâm Paşmak- 
çızâde Abdullah Efendi’nin(—►) kızı¬ 
dır. Dürrızâde Mustafa Efendi’nin 
eşiydi. 1187’de (1773) vefat eylemiş¬ 
tir. (III. 375) 

Safiye Hanını Kazâbâdlı Hacı Ah¬ 
med Efendi’nin(~->) kızı, mevâlîden 
Eyyûbî Derviş Mustafa Efendi’nin eşi¬ 
dir. 1192’de (1778) vefat etti. Debbağ 
Yunus Mescidime minber kovmuştur. 
(I. 252) 




1432 


Safîye Sultanzâde bak . Rezmî Meh- 
med Paşa 

Safîye Sultanzâde IV. Murad’ın kızı 
Safiye Sultan’m zevci ve ikinci Siyâ- 
vuş Paşa’nın kardeşi Hüseyin Pa¬ 
şamdan olan oğullarıdır ki, birincisi 
Mehmed Paşadır. Halen soyu sür¬ 
mektedir. Posta ve Telgraf Nezâreti 
meclisi reis vekili Salâhî Bey bu aile¬ 
dendir. (IV. 696 ) 

Safîyeddîn Ahmed Efendi İskilipli¬ 
dir. Müderris, Üsküdar mollası olup 
1 Rebiyülevvel 1215’de (23 Temmuz 
1800) vefat etti. Selimiye’de medfun- 
dur. Fâzıldı. (III. 232) 

Safîyeddîn Ebû Abdullah Muham- 
med Hindî 644’de (1256/57) Hind’ 
de doğdu. Adi b. îmâdeddin b. Nas- 
rullah Dımışkî’nin oğludur. Yemen, 
Antakya, Sivas, Konya, Kayseri’ye ka¬ 
dar seyahat eyledi. Birkaç sene otu¬ 
rup Dımışk’a (Şam) gitti. 715’de 
(1315) vefat eylemiştir. Usûl ve ke¬ 
lâmda eserleri vardır. (III. 231) 

Safîyeddîn Efendi Bolulu Çelebi l⬠
kaplı Mehmed Muhyiddin Efendi’ 
nin(~0 halifesidir. Onun 906’da 
(1500/01) vefatı üzerine yerine geçti. 
919’da (1513) vefat etti: Yerine Nasûh 
Efendi(->) şeyh oldu(-0. (III. 362) 

Safîyeddîn Efendi Hz. Ebûbekir so¬ 
yundan ve Bolevî Mehmed Efendi 
müridleriııden olup Bursa’da Zeynî- 
ye Tekkesi şeyhi oldu. 919’da (1513) 
vefat etti. Bursa’da, Zeynîler Tekke¬ 
sinde medfundur. Oğlu Mehmed 
Efendi Cemâli Halife müridi olup ve¬ 
fatında Sütlüce’ye defnedilmiştir. 
Onun oğlu Abdülaziz Efeııdi’dir(->). 

(III. 231 / 32 ) 

Safîyeddîn Efendi Kengırılıdır. Hacı 
Halifemin müridlerinden olup 919’da 
(1513) vefat etmiştir. (III. 231) 


Safîyeddîn Mustafa Bey Sudûrdan 
Şem’î Efendinin oğludur. Müderris, 
Bâb-ı fetvâda ve nâibliklerde bulu¬ 
nup Mekke pâyesini hâiz iken 17 Ra¬ 
mazan 1312’de (14 Mart 1895) vefat et¬ 
miştir. Üsküdar’da, Vâlide Camiinde 
medfundur. Şiir ve inşa sâhibi, zevk 
ehlindendi. (III. 232) 

Safiyullah Mustafa Efendi (Hacı) 

Diyarbekirlidir. Bolu’da Halveti şeyhi 
Çerkeş Mustafa Efendi ye mürid ol¬ 
du. Orada şeyh olup Muharrem 1263 
başlarında (Aralık 1846 sonları) vefat 
eyledi. Şairdir. (III. 228( 

Safvet Efendi Filibelidir. Çavuşbaşı 
kesedarı olup 1235’de (1819/20) ve¬ 
fat etti. Şairdir. (III. 229; 

Safvet Es’ad Mehmed Paşa Voyvo¬ 
da Mehmed Hulûs! Ağa’nın oğludur. 
1230’da (1815) doğdu. 1247’de (1831/ 
32) divan ve 1249’da (1833/34) tercü¬ 
me kalemlerine girip 1252’de (1836/ 
37) hâcelik verildi. 1253 ! de (1837/38) 
mütercim-i evvel, Rebiyülevvel 1255’ 
de (Mayıs-Haziran 1839) takvam nâzın, 
Cemaziyelâhİr 1256’da (Ağustos 1840) 
tercüman, Receb 126l de (Temmuz 
1845) hariciye kâtibi, Zilka’de 1261’ 
de (Aralık 1845) mâbeyn-i hümâyûn 
kâtibi, Cemaziyelevvel 127 T de (Ocak- 
Şubat 1855) Tanzimat Meclisi azası, 
Cemaziyelâhir’de (Şubat-Mart) harici¬ 
ye müsteşarı ve Receb’de (Mart-Ni- 
san) bâlâ ile nâzır vekili olup Şa’bân 
1271’de (Nisan-Mayıs 1855) vekâlet¬ 
ten azledildi. Şa’bân 1272’de (Nisan 
1856) sadâret müsteşarı, Safer 1275’ 
de (Eylül 1858) Tanzimat Meclisi aza¬ 
sı, Zilka’de 1276’da (Mayıs-Haziran 
1860) ikinci defa hariciye nâzın veki¬ 
li olup Rebiyülevvel 1277’de (Eylül- 
Ekim 1860) vekâletten ayrıldı. Mu¬ 
harrem 1278’de (Temmuz 1861) tica- 



ret nazırı, Şa’bân 12î 7 9’da (Ocak-Şu- 
bat 1863) vezirlikle Meclis-i Vâlâ re¬ 
isi, Zilhiccemde (Mayıs-Haziran) tica¬ 
ret ve ziraat nâzın, Şevval 1281’de 
(Mart 1865) Paris sefiri, Rebiyülâhir 
1283’de (Ağustos-Eylül 1866) Meclis-i 
Vâlâ azası, Muharrem 1284’de (Mayıs 
1867) üçüncü defa ticaret nâzın, Zil- 
ka’de 1284’de (Mart 1868) maarif nâzı- 
n, 20 Receb 1288’de (3 Ekim 1871) Şû- 
râ-yı Devlet azası ve reis vekili, Zilhic¬ 
ce 1288’de (Şubat 1872) Islahat Ko¬ 
misyonu azası, 10 Rebiyüievvel 1289’ 
da (18 Mayıs 1872) sadâret müsteşarı, 
2 Cemaziyelâhir 1289’da (7 Ağustos 
1872) adliye nâzın ve 11 Muharrem 
1290’da (11 Mart 1873) hariciye nâzı- 
rı olup 8 Rebiyüievvel 1290’da (6 Ma¬ 
yıs 1873) azledildi. 5 Şevvâl 1290 ! da 
(26 Kasım 1873) Şûrâ-yı Devlet azalı- 
ğıyla reis vekili, 6 Sefer 1291 : de (25 
Mart 1874) ikinci defa maarif nâzın ve 
9 Zilhicce 129Ede (17 Ocak 1875) yi¬ 
ne.hariciye nâzırı oluo 8 Şevvâl 1292’ 
de (7 Kasım 1875) azledildi. 3 Zilka’ 
de 1292’de (1 Aralık 1875) üçüncü de¬ 
fa maarif nâzın, 13 Rebiyülâhir 1293’ 
de (8 Mayıs 1876) adliye nâzın, 25 
Cemaziyelevvel 1293’de (18 Haziran 
1876) üçüncü defa hariciye nâzın ve 
7 Receb 1294’de (18 Temmuz 1877) 
nâfia nâzın olup istifa etti. Şa’bân 
1294’de (Ağustos 1877) adliye nâzın, 
30 Muharrem 1295’de (3 Şubat 1878) 
Şûrâ-yı Devlet reisi, Rebiyüievvel ’de 
(Mart) dördüncü defa hariciye nâzın 
ve Cemaziyelâhir 1295’de (Haziran 
1878) ilâveten sadra 2 ;am oldu. 9 Zil¬ 
hicce 1295’de (4 Aralık 1878) her iki¬ 
sinden azledilerek birkaç gün sonra 
ikinci defa Paris sefiri, 9 Şa’bân 1296’ 
da (29 Temmuz 1879) beşinci defa 
hariciye nâzın, Zilka'de’de (Ekim-Ka- 
sım 1879) devâir müfettişi ve Muhar¬ 


rem 1298’de (Aralık 1880) altıncı defa 
hariciye nâzın olup iki gün sonra mü¬ 
fettişlikte bırakıldı ve İmtiyaz Nişanı 
ihsan buyruldu. 16 Muharrem 1301’ 
de (17 Kasım 1883) vefat etti. Sultan 
Mahmud Türbesi bahçesine defno- 
lunmuştur. Dil bilir, haricî ve dahilî 
siyasete vâkıf, fasih, güzel konuşur, 
kerim, sertti. Oğulları Re’fet Bey, Fâiz 
Bey, Fehim Bey vefat etmişlerdir. (III. 
230/31) 

Safvet Mehmed Ağa Yazıcızâde hu- 
lefâsmdan bir kapıcıbaşıydı. Zilhicce 
1253’de (Mart 1838) vefat eyledi. He- 
kimoğlu Ali Paşa Camii’ne defnedildi. 
(III. 229) 

Safvet Mustafa Bey (İrfanzâde) 

Ârif Mehmed Efendi’nin(-Ç) oğludur. 
Müderris olup 2 Rebiyüievvel 1253’ 
de (6 Haziran 1837) vefat etti. Rume- 
lihisarı’nda medfundur. (III. 271) 

Safvet Mustafa Çelebi Said Hem- 
dem Çelebi’nin oğullarından olup 
kardeşi Fahreddin Çelebi’nin vefatın¬ 
da Konya’da Hz. Mevlânâ postuna 
oturdu. 10 Zilka’de 1305’de (19 Tem¬ 
muz 1888) vefat eyledi. Diğer karde¬ 
şi Abdülvâhid Çelebi bu muhterem 
makama irade-i seniyye ile tayin edil¬ 
miştir. (III. 231) 

Safvet Mustafa Efendi Reis efendi 
mühürdarlığmdan ve kalemden yeti¬ 
şerek Muharrem 1223’de (Mart 1808) 
reis kesedarı olmuştur. Sonra vefat 
etti. (IV. 460) 

Safvet Mustafa Efendi Diyarbekirli- 
dir. Bazı vüzerâ ve voyvodalara di¬ 
van kâtibi olup 1244’de (1828/29) İs¬ 
tanbul’a geldi. Sonra Rumeli’de du- 
han gümrüğü sandık emini ve ebni- 
ye-i hassa müdür muavini olup 1263’ 
de (1847) vefat eylemiştir. Şairdir. 
(III. 229) 



1434 


Safvet Mustafa Efendi Galatalıdır. 
1209’da (1794/95) doğdu. 1238’de 
(1822/23) tophane ruznâme kâtibi, 
1249 : da (1833/34) tersane ruznâmçe- 
cisi, 1257’de (1841) karantina ikinci 
kâtibi olup 1262’de (1846) azledildi 
ve emekli oldu. 1286 (1869/70) tarih¬ 
lerinde vefat etmiştir. Usta şairdir. 
(III. 229) 

Safvet Nesibe Hanım Beylikçi Muhib 
Efendimin kızı ve Mîrialemzâde Rifat 
Efendi’nin eşidir. 1252’de (1836/37) 
vefat eyledi. Babası yanma defnedil¬ 
di. Şairedir. (III. 229)” 

Safvet Paşa Aslı Tatar ve doğum ye¬ 
ri Anadoludur. İstanbul’a gelip Mek- 
teb-i Harbiye’den erkân-ı harp olarak 
çıkmış ve mekteplerde muallimlik ve 
serlıadlerde hudud tahriri işlerinde 
bulunarak livâ ve ferik olduktan son¬ 
ra Muharrem 1282’de (Haziran 1865) 
Dâr-ı Şûrâ reisi olmuş ve Muharrem 
1285’de (Mayıs 1868) Şûrâ-yı Devlet’e 
aza olarak birkaç gün sonra mekâ- 
tib-i askeriyeye nâzır tayin edilmiştir. 
Safer 1286’da (Mayıs-Haziran 1869) 
müşir rütbesiyle Bosna, Şevvâl 1287 : 
de (Ocak 1871) Prizren, Ramazan 
1288’de (Kasım-Aralık 1871) Yanya, 
Receb 1289’da (Eylül 1872) Girit ve 
Cemaziyelevvel 1290’da (Temmuz 
1873) Hüdâvendigâr valisi olup Zilhic¬ 
ce 1290’da (Ocak-Şubat 1874) azlolun- 
muştur. 1291 s de (1874) Adana valisi, 
Safer 1295’de (Şubat 1878) Trablus- 
garb valisi, sonra Trabzon, 1298xie 
(1881) Hicaz valisi ve azilden sonra 
tekrar Hicaz valisi olup sonra azledildi 
ve birkaç sene sonra, 14 Rebiyülevvel 
1313’de (4 Eylül 1895) vefat eylemiştir. 
Bilgili, zengin bir zat idi. (III. 231) 

Safvetî Aİİ Efendi (Gülşenîzâde) 

Hayâlı Ahmed Efendimin oğludur. 


977’de (1569/70) şeyh olup 5 Rama¬ 
zan 1005’de (22 Nisan 1597) vefat ey¬ 
ledi. Âlim ve keşf sâhibi ve Divan sâ- 
hibi şairdir. (III. 228; I. 93) 

Safvetî Mehmed Efendi (Hocazâ- 

de) Ârif Mehmed Efendimin/-^) oğlu¬ 
dur. Yenişehir mollası olup 1075’de 
(1664/65) vefat eyledi. Eyüp ! e defne¬ 
dildi. Yaşı 50’ye yakındı. Şairdir. (III. 
228; I. 331) 

Safvetî Mûsâ Paşa Kırımlı Rifat 
Efendi’nin oğludur. Kaleme girip Ha- 
sib Paşaya kâtip oldu. Paşa evkaf n⬠
zın olunca uhdesindeki kapı kethü- 
dâlıkları buna verildi. Sonra cizye mu¬ 
kassili, 28 Ramazan 1252’de (6 Ocak 
1837) evkaf nâzırı, 27 Rebiyülevvel 
1253’de (1 Temmuz 1837) bahriye 
müsteşarı, Cemaziyelâhir 125 5’de 
(Ağustos-Eylül 1839) hazine-i muka- 
taat defterdarı, Safer 1256’da (Nisan 
1840) Meclis-İ Vâlâ azası, Zilka’de’de 
(Ocak 1841) Şam defterdarı ve Mu¬ 
harrem 1257’de (Mart 1841) vezirlikle 
maliye nâzın olup 14 Şa’bân 126l’de 
(18 Ağustos 1845) azledildi. Ramazan 
1261’de (Eylül 1845) Tırhala, Rebiyü¬ 
levvel 1262’de (Mart 1846) Şam valisi 
olup Rebiyülâhir 1264'de (Mart 1848) 
azledildi. Rebiyülevvel 1265'de (Şubat 
1849)«Cezâyir-i Bahr-i Sefid valisi olup 
Şewâl 1265’de (Ağus:os-Eylül 1849) 
azledildi. O sene Zilhicce’de (Ekim- 
Kasım) Kastamonu, 1267’de (1851) 
Ankara valisi olup Receb 1268 ; de (Ni- 
san-Mayıs 1852) azledildi. Zilka’de- 
: de (Ağustos-Eylül) ikinci defa Cezâ- 
yir-i Bahr-i Sefid valisi olup sonra ay¬ 
rıldı. Muharrem 1270’de (Ekim 1853) 
ikinci defa maliye nâzın, Rebiyülev¬ 
vel 1271’de (Aralık 1854) ticaret nâzı- 
rı ve Rebiyülevvel 1272’de (Kasım- 
Aralık 1855) üçüncü vefa maliye nâ- 




zırı olup Zilhicce 1272’de (Ağustos 
1856) azledildi. Ramazan 1274’de (Ni- 
san-Mayıs 1858) dörcüncü defa maliye 
nâzın, Receb 1275 : de (Şubat 1859) 
ikinci defa evkaf nâzın, Rebiyülevvel 
1276 ! da (Ekim 1859) Meclis-i Vâlâ reisi 
olup 26 Muharrem 1278’de (3 Ağustos 
1861) azledildi. 5 Şa’bân 1281’de (3 
Ocak 1865) vefat eyledi. Eyüp’de 
medfundur. Muhasip, münşi, uzun 
boylu, dindar, Nakşibendî idi. Adına 
bir tekkesi vardır. Oğullarından Ziyâ 
Bey maden heyet-i (enniyesi reisi ve 
Rızâ Paşa’nın damaciı olup Rifat Bey 
ise Cemiye t-i Rüsûm.ye azasındandır. 
Torunu reji memurlarından Kâzım 
Beydir. (III. 229/30) 

Sâgarî Ali Çelebi (San Asma) Edir¬ 
nelidir. Kurrâ olup İI. Mehmed (F⬠
tih) devrinden (1451-1481) I. Selim 
(Yavuz) devrine (1/12-1520) yetişti. 
Şairdi. (III. 3) 

Sağır hak. Behrârn Paşa; Hüseyin Ağa; 
Mehmed Ağa; Mehmed Paşa; Mustafa 
Paşa 

Sahhaf bak. İbrahim Efendi; Meh¬ 
med Efendi; Muslihiddin ; Sâlih Efen¬ 
di; Tâceddin Efendi 

Sahhaf İmam bak. Mehmed Efendi 

Sahhaf Şeyhizâde bak. Abdurrah- 
man Efendi; Abdülbâkî Efendi; Meh¬ 
med Efendi; Üns Efendi 

Sahhaflar Şeyhizâde bak. Ahmed 
Efendi; Es’ad Mehmed Efendi; Fazlul- 
lah Mehmed Paşa: Nazif Ahmed 
Efendi; Râşid Mustafa Efendi; Ziyâed- 
din Ahmed Efendi 

Sâhib Efendi Bâbıâlî'den 

yetişerek beylikçi kesedarı ve sonra 
Şa’bân 1202’de (Mayıs 1788) beylikçi 
oldu. 9 Zilka’de 1213 ! de (14 Nisan 
1799) beylikçi vekili oldu. Âtıf Efen¬ 


dimin reisülküttablıgmda maliye tez- 
kirecisi oldu. 1214’de (1799/1800) 
vefat etti. (III. 2) 

Sâhib Giray Hacı Selim Giray’m oğ¬ 
ludur. (III. 187) 

Sâhib Giray Han I Mengli Giray 
Han’ın oğludur. Mehmed Giray Han, 
Kazan hâkimi İçim Han vefat edince 
oraya han tayin etti. 5 sene orada ka¬ 
lıp kardeşi Mahmud Giray’m oğlu Sa- 
fâ Giray’a hanlığı terk ederek İstan¬ 
bul’a geldi. Rebiyülevvel 939 ; da (Ekim 
1532) Kırım hanı oldu. Kalgaylığı 
Emin Giray’a vermiştir. Nihayet Yölük 
Giray’ı Kazan'a göndermeyip alıkoy¬ 
muş ve sonra 958’de (1551) vefat 
edince dedesi Hacı Giray yanma def- 
nedilmiştir, Gayretli ve cesurdu. (III. 
186) 

Sâhib Giray Han n Topal Ahmed 
Giray’ın oğludur. 1186’da (1772/73) 
Kırım hanı olup 1189 : da (1775) ayrılı¬ 
şında Rumeli’de çiftliğinde salyâne 
ihsaniyle ikamet ettirildi. 1196’da 
(1782) ikinci defa han olduysa da, 
1197’de (1783) dönerek Çatalca’da 
ikamet ederek orada vefat eylemiştir. 
Devlete sâdıktı. (III, 187) 

Sâhib İsmail Dede Bursalıdır. Bursa 
Mevlevıhanesi şeyhi Sâhib Mehmed 
Dedemin müridiydi. Il40’da (1727/ 
28) vefat etti. Şairdir. (III. 187) 

Sâhib Mehmed Efendi Sülâle-i 
Mevleviyedendir. 979’da (1571/72) 
İstanbul'a vefat eyledi. (III. 189) 

Sâhib Mehmed Efendi (Pîrîzâde) 

İstanbul’da Yeniçeri zâbitânından Pî- 
rî Ağamın oğludur. Tahsil görüp Fey- 
zullah Efendiye kitapçı ve sonra Râmî 
Paşa’ya imam oldu. 1113 ; de (1701/02) 
müderris, 1135’de (1722/23) Selanik 
mollası, 1140’da (1727/28) imam-ı sâ- 



1436 


nî-i sultanî, ll42 : de (1729/30) Bursa 
kadısı, o sene Mekke payesi, 1143’de 
(1730/31) imam-ı ewel-i padişahı, o 
sene İstanbul kadısı, Cemaziyelâhir 
1144'de (Aralık 1731) Anadolu paye¬ 
si, Rebiyülevvel ll46xla (Ağustos-Ey- 
lül 1733) Anadolu kazaskeri, ll49 ; da 
(1736/37) Rumeli pâyesi ve 24 Muhar¬ 
rem 115Tde (14 Mayıs 1738) Rumeli 
kazaskeri olup Şevval 1151’de (Ocak- 
Şubat 1739) azledildi. 1156x1a (1743) 
ikinci defa Rumeli kazaskeri olup Mu¬ 
harrem 1157’de (Şubat-Mart 1744) az- 
lolundu ve 30 Muharrem 1158’de (4 
Mart 1745) şeyhülislâm oldu. 13 Re- 
biyülevvel 1159 ? da (5 Nisan 1746) 
hastalanıp azledildi. Cemaziyelâ- 
hir’de (Haziran-Temmuz 1746) hacca 
gidip döndü. Üsküdar’da sakin iken 9 
Receb ll62’de (25 Temmuz 1749) ve¬ 
fat etti. Üsküdar’da medfundur. Yaşı 
80’e yakın olup fâzıl ve her fende ma¬ 
hirdi. Üç dilde şairdi. Güzel huylu 
olup Ali Çelebi Mescidi’ne minber 
koydu. İbn Haldun’un Mukaddime 
sini tercüme eyledi. Oğlu Osman Sâ- 
hib Efendimin kızından torunları ol¬ 
du. (III. 187) 

Sâhib Osman Efendi Palabıyık kar¬ 
deşi Abdürrahim Efendinin oğlu 
olup annesi cüretinden Hırka-i Şerife 
şeyhleri sülâlesindendir. Tulumbacı- 
başı konağında açılan Mekteb-i Tıb¬ 
biye muallimlerinden olarak Zilka’de 
12ö7’de (Eylül 1851) İzmir mollası, Ce- 
maziyelevvel 1276’da (Aralık 1859) 
Mekke pâyesi, Cemaziyelevvel 1277' 
de (Kasım-Aralık 1860) İstanbul p⬠
yesi oldu ve müneccibaşı tayin edildi. 
Bir aralık Hırka-i Şerife şeyhliği de 
kendisine intikal eyledi. Şevval 1280 
de (Mart 1864) vefat etti. Fâzıl ve âlim¬ 
di. Oğlu Nebil Efendi’dir(->). (III. 448) 


Sâhib Osman Efendi (Pîrîzâde) 

Melımecl Sâhib Efendimin oğludur. 
Müderris, Cemaziyelevvel 1158‘de 
(Haziran 1745) Galata kadısı, ardın¬ 
dan Mekke pâyesi oldu. 1159xla 
(1746) İstanbul kadısı olup üç ayda 
istifa eyledi. O sene üemaziyelâhirin- 
cle (Haziran-Temmuz 1746) hacca gi¬ 
dip sonra babasıyla Gelibolu’da ika¬ 
met eyledi. Döndükten sonra Züka’ 
de 1163’de (Ekim 1750) Anadolu p⬠
yesi, Zilka’de ll65’de (Eylül 1752) 
Anadolu kazaskeri olup senesinde 
Rumeli pâyesi ve Muharrem ll69 : da 
(Ekim 1755) İmam-ı evvel olup Şev- 
vâFcle (Temmuz 1755) Rumeli kazas¬ 
keri oldu. Safer 1170’de (Kasım 1756) 
azledilmiş olarak Gelibolu’da ikamete 
gönderildi. Ramazar 1174’de (Nisan 
176i) dönerek 1175’de (1761/62) 
ikinci defa Rumeli kazaskeri olup 
1176’da (1762/63) azledildi. Rebiyülâ- 
hir 1179’da (Eylül-Ekim 1765) üçüncü 
defa Rumeli kazaskeri olup senesinde 
azledildi. 13 Cemaziyelâhir 1182xle 
(25 Ekim 1768) şeyhülislâm oldu. 5 
Zilka’de 1183 ? de (2 Mart 1770) vefat 
etti. Muracl Paşa Camiinde medfun¬ 
dur. Âlimlerin ileri gelenlerinden, 
nazma ve nesre kadri, cedel ve bahis- 
cle misli nadir bir şairdi. Meşhur ^âlim¬ 
lerden Kiçi Abdullah ve Küçük Âmidî 
gibilerle mübâhese ederdi. Divan i 
vardır. (III. 431/32) 

Sâhib Ömer Efendi (Kahvecibaşı- 
zâde) Bâbrâlîden yetişip çavuşbaşı 
kesedarı olup 1199 da (1785) kethü- 
dâ kâtibi, 1202’de (1787/88) tezkire-i 
ewel vekili ve Şa’bân 1203 de (Mayıs 
1789) Tersane-i Âmire emimi oldu. 
Azilden sonra 5 Safer 1209xla (Eylül 
1794) vefat eyledi. Üsküdar'da med¬ 
fundur. Oğlu sudûrdan Nurullah 
Beydir. (III. 595) 



Sâhİb Rûşen Mehmed Efendi İstan¬ 
bulludur. Memuriyet.erde bulunup 
Nakşibendî halifesi oldu. 1255 de 
(1839) vefat eyledi. Şaa'dir. (III. 187) 

Sâhib Salih Dede Bursa 

Mevlevîhanesi şeyhi Mehmed Dede : 
nin(-+) oğludur. 1114’de (1702/03) 
babasının yerine şeyh olup 1131de 
(1719) vefat eti. Şairdir. Yerine karde¬ 
şi Şeyhî Mehmed Deae(-+) geçti. (III. 
202 ) 

Sâhib-i hal bak. Ahmed Kebir-i Rıfaî 
Sâhib-i Tâc bak. Ali Emir Efendi 

Sahvî İsmail Efendi. İstanbulludur. 
Vâiz ve şeyh oldu. 1110da (1698/99) 
vefat eyledi. Şairdir. (I. 357) 

Sâî Abdülkerim Efe ndi (Eminzâ- 

de) Ali Efendinin oğludur. Ebûssuûd 
Efendi mülâzimlerinden olup kadı ol¬ 
muştu. III. Murad devri (1574-1595) 
başlarında vefat etti. Şairdir. Kardeşi 
Merdümî dahi şairdir. (III. 2) 

Sâî Efendi Tebrizlidir. 1218’de 
(1803/04) doğdu. 12-0’da (1824/25) 
Osmanlı ülkesine gelip hakkak oldu. 
Bâyezid şehrinde oturup cifr öğrendi. 
Oradan Mısır'a ve 1205de (1849) İs¬ 
tanbul'a geldi. Takvimhanede nâzır-ı 
sânî makamında bulunup 1270 : de 
(1853/54) Mısır’a giderek huruf bas¬ 
masını vücuda getirdi ve orada vefat 
etti. Kavrayışlı, akıllı, şairdi. (III. 2) 

Sâî Mehmed Çelebi Divan-ı Hüm⬠
yûn hademesindendi. II. Mehmed 
(Fâtih) devrinden (1451-1481) kalma 
bir pîr olduğundan emekli oldu. 94 r 
de (1534/35) vefat ett . Şair ve hattat- 
dı. (III. 2) 

Sâî Mehmed Sâlih Efendi Kefevî 
Camii müezzini Mustafa Efendi oğlu 
olup III. Mustafa devrinde (1757- 
1774) vefat etti. Şairdir. (III. 2) 


Sâî Mustafa Çelebi İstanbullu meş¬ 
hur bir nakkaştır. 1004de (1595/96) 
vefat etti. Silivrikapı’da medfundur. 
Hezel ve mizaha mâil, Divan sâhibi 
şairdir. (III. 2) 

Sâib Ahmed Efendi Acem şair Ba¬ 
har Ali Efendi : nin(->) oğludur. 1227’ 
de (1812) doğdu. Divan kalemine ve 
sonra mühimime odasına girip 1253’ 
de (1837/38) tomruk kâtibi ve 126i’ 
de (1845) zabtiye meclisi başkâtibi 
oldu. 1262’de (1846) vefat etti. Baha¬ 
riyede medfundur. Şairdir. (III. 184) 

Sâib Ahmed Paşa (Bülbül) Rızâ Pa¬ 
şa’ya bağlanması kısa sürede ilerle¬ 
mesine sebep olup livâ ve ferik ola¬ 
rak senelerce Dâr-ı Şûrâ-yı Askerî 
azası oldu. Kırım savaşında Vidin ta¬ 
rafına gittiyse de başarılı olamadı. 
1278’de (1861/62) askerlikten ihraç 
edildi. 1283 ! de (1866/67) yine feriklik 
verildiyse de kısa süre sonra emekli 
edildi. Senelerce Doğancılardaki 
evinde oturup 6 Safer 1301de (7 Ara¬ 
lık 1883) vefat eyledi. Karacaahmet’e 
defnedildi. Güzel konuşurdu, ama 
askerlikte bilgisi azdı. (I. 305/06) 

Sâib Ali Dede Tebrizlidir. “tsfehanî” 
diye meşhur oldu. Hz. Şems-i Tebri- 
zî’niıı torunlarındandır. Bostan Çele¬ 
biden el aldı. 1064de (1654) İran’da 
vefat etti. Divanı vardır. (III. 184) 

Sâib Ali Efendi (Saatîzâde) İstan¬ 
bulludur. 1073 de (1662/63) vefat et¬ 
ti. Şairdir. (III. 184) 

Sâib Bey Yusuf Ağa’nın mühürdarı 
Râgıb Efendinin oğlu olup mektûbî-i 
hâriciyeden yetişmiş mümeyyiz, ser- 
halife ve sonra 1280de (1863/64) da¬ 
hiliye kâtibi olmuş ve Muharrem 1282’ 
de (Haziran 1865) ûlâ evveli olup Re- 
ceb 1288de (Eylül-Ekim 1871) azle- 


143 7 



1438 


dilip sonra emekli olmuş ve 11 Mu¬ 
harrem 1313 : de (4 Temmuz 1895) ve¬ 
fat ederek Yenikapı Mevlevıhane- 
si’ne defnedilmiştir. Güzel konuşur, 
tedbirli, kerimdi. Oğullan Dersaadet 
İstinaf Mahkemesi azasından Hakkı 
Bey ve hariciye teşrifatçısı İbrahim 
Bey ve Râif Bey’dir. (III. 185/86) 

Sâib Efendi III. Mustafa devrinde 
(1757-1774) bir şairdir ki, divan kâti¬ 
bi olmuştu. O senelerde vefat etti. 
(III. 184) 

Sâib İbrahim Paşa Divan kalemin¬ 
den yetişip 1222'de (1807) kethüda 
kâtibi vekili oldu. 1224’de (1809) reis 
kesedarı, sonra beylikçi oldu. 19 Şev¬ 
val 1233 ; de (22 Ağustos 1818) azledil¬ 
di. 6 Muharrem 1237 : de (3 Ekim 
1821) süvari mukabelecisi, sonra ce- 
behane nâzın, 1239 ; da (1823/24) 
gümrük emini, 1241 ’de (1825/26) il⬠
veten matbah emini, ardından ilâve¬ 
ten yeniçeri kâtibi ve sonra “muallem 
eşkinci" nâzırı ve Şevvâl 124l ! cle (Ma¬ 
yıs 1826) askerî nâzın, 1242’de (1826/ 
27) gümrük ve matbah emanetlerin¬ 
den ayrılarak defterdaı-ı askerî, Ce- 
maziyelevvel 1244’de (Kasını 1828) 
ilâveten orduda kethüdâ-yı sadâret ve 
riyaset vekâleti ve Şevvâl 1244’de (Ni¬ 
san 1829) ayrılarak Yenişehir defter¬ 
darı, sonra Şumnu Ordusu nâzın, Ce- 
maziyelevvel 1245’cle (Kasım 1829) 
cavuşbası ve ardından masârifat-ı as- 
kerî nâzın, Cemaziyelâhiı* 1248’de 
(Kasım 1832) Mısır Ordusıfnda ket- 
hüdâ-yı sadr-ı âlî ve 4 Şevvâl 1248'de 
(24 Şubat 1833) dönüşünde tophane 
nazırı, 28 Zilhicce 1253’de (25 Mart 
1838) defter emini ve Rebiyülâhir 
1255 de (Haziran-Temmuz 1839) de- 
âvî nazırı ve Receb 1255 ; de (Eylül- 
Ekim 1839) maliye nâzın olup 1256’ 


da (1840) hazine-i mukataat defter¬ 
darlığı İlâve edildi. O sene Rebiyülâ- 
hirinde (Haziran 1840) vezir rütbesi 
verilmiştir. 5 Muharrem 1257’de (27 
Şubat 1841) Meclis-i Vâlâ reisi, Rebi- 
yülâhir’de Edirne vali kaymakamı ve 
ardından Karadeniz Boğazı muhâfızı 
olup Rebiyülevvel 1258'de (Nisan- 
Mayıs 1842) Manisa’ya gönderildi. 
Zilka'de 126l’de (Kasım 1845) Sam¬ 
ban ve Karasi valisi olup Cemaziyelâ- 
hir 1263’de (Mayıs-Haziran 1847) az¬ 
ledildi. Rebiyülevvel 1264’de (Şubat 
1848) Meclis-i Vâlâ azası olup 13 Mu¬ 
harrem 1265 : de (9 Aralık 1848) vefat 
eyledi. Münşî, tedbirli ve işbilirdi. Oğ¬ 
lu ricâlden Refik Bey’dir. Diğer oğlu 
Halil Birrî Bey’dir(-). Eyüp’de, Ebûs- 
suud Efendi civarında babasıyla bir¬ 
likte medfundur. Kızı Saide Hanını 17 
Muharrem 1306’da (19 Eylül 1888) 
vefat etmiştir. Kethüdâsı Mehmed Ha- 
sib Efendi’dirGO. (III. 185) 

Sâib Mehmed Efendi 1236 da 
(1820/21) doğdu. 1264’de (1848) mü¬ 
derris ve Mekteb-i Maarif-i Adliye ho¬ 
cası oldu. 1266’da (İ850) ayrıldı. Son¬ 
ra cinnet geçirince hastahaneye ko¬ 
nuldu. 1270’de (1853/54) vefat eyle¬ 
di. Âlim, şairdir. (III. 186) 

Sâib Mehmed Efendi Kalemden ye¬ 
tişerek bir aralık Meclis-i Mâliyeye 
aza oldu. Şa’bân 1263’de (Teııımuz- 
Ağustos 1847) evkaf-ı hümâyûn mu¬ 
hasebecisi, Muharrem 1270'de (Ekim 
1853) zabtiye mektupçusu ve Cema- 
zivelâhir 1270'de (Mart 1854) hazi¬ 
ne-i hassa muhasebecisi oldu. Cema- 
ziyelâlıir 1274'de (Ocak-Şubat 1858) 
vefat eyledi. Eyüp’de, Taşlıburun 
Tekkesi’ne defnedildi. (III. 186) 

Sâib Paşa İstanbulludur. Mekteb-i 
Tıbbiye’den yetişip miralay ve livâ ol- 




muş, sonra Marko Paşa’nın vefatında 
ferik ve tıbbiye nazır olmuştur. 1309' 
da (1891/92) azledilip sıhhiye daire¬ 
sine reis-i sânı olup 21 Şa’bân 1311' 
de (27 Şubat 1894) vefat etmiştir. Ka¬ 
biliyetli bir tabibdi. (II. 185) 

Said (Şerif) Şerif Sa d Paşamın oğlu¬ 
dur. 1099'da (1688) Şerif Ahmed’in 
vefatında Mekke emirliği verildi, an¬ 
cak devam edemedi. 6 Receb 1104’ 
de (13 Mart 1693) tekrar emir oldu. 
Zilka’de 1105 : de (Haziran-Temmuz 
1694) emirliğe babası getirildi. Sonra 
üçüncü defa Mekke emiri olup 1129’ 
da (1717) vefat eylemiştir. (III. 28) 

Said Ağa Yeniçeri kâtiplerinden olup 
üç defa başyazıcı cldu. Sonra sek- 
banbaşı olup Zilka’de 1206’da (Hazi¬ 
ran-Temmuz 1792) yeniçeri ağası ol¬ 
muştur. Muharrem 1207 ; de (Agustos- 
Eylül 1792) azledilmiş ve az müddet¬ 
te vefat etmiştir. (III. 34) 

Said Ağa Musâhib olup 1221 : de 
(1806) vefat etti. Bostan İskelesine 
defnedilmiştir. (III. 36) 

Said Ağa Enderûn’dan yetişme olup 
peşkir ağası, Cemaziyelâhir 1210’da 
(Aralık 1795) Miftâh ağası oldu. Çıka¬ 
rıldıktan sonra çakırcıbaşı olup Ce- 
maziyelewel 1238'de (Ocak-Şubat 
1823) vefat eyledi. (III. 38) 

Said Ağa (İncebelli) Enderûn’dan 
yetişerek peşkir ağası oldu. Safer 
1242 ; de (Eylül 1826] Miftâh ağası ve 
Cemaziyelâhir 1243’ie (Aralık 1827/ 
Ocak 1828) tülbend ağası ve Şa’bân 
1243 ; de (Şubat-Mart 1828) rikâbdar 
olup Şevvâl 1244'de (Nisan 1829) çe- 
rağ olundu. Sonra vefat etmiştir. (III. 
40) 

Said Ağa (Sikencüoîn) Enderûn’cla 
yetişerek 1233 : de (1818) peşkir ağası, 


sonra Miftâh ağası oldu. Zilka’de 1233' 
de (Eylül 1818) vefat eyledi. (III. 38) 

Said Ahmed Efendi Edirnelidir. Mü¬ 
derris ve kadı olup 1081’de (1670/71) 
vefat etmiştir. Şairdir. (I. 221) 

Said Ahmed Efendi Darbhane emi¬ 
ni Topkapılı Ahmed Efendinin oğlu¬ 
dur. Hattat Râsim Efendi ve Yanyalı 
Es’ad Efendiden ilim ve hat talim ey¬ 
ledi. 1134’de (1721/22) vefat etti. Şa¬ 
ir, hattatdır. (III. 28) 

Said Ahmed Efendi Müderris, Edir¬ 
ne mollası, 1249’da (1833/34) Medi¬ 
ne mollası olup sonra vefat eylemiş¬ 
tir. (III. 41) 

Said Bahsî Mehmed Efendi Kadiri, 
Celvetî ve Nakşibendîye’den el tuta¬ 
rak mübarek bir zat olmuştu. 1181’de 
(1767/68) vefat ederek Hüdâî Tekke¬ 
sine defnedildi. (III. 31) 

Said Bey Mezemorta Hüseyin Paşa’ 
nın(->) oğludur. Derya beylerinden 
olup III. Mustafa devrinde (1757- 
1774) vefat eyledi. (II. 201) 

Said Bey Ricâlden Abdülkadir Efen¬ 
dimin oğludur. Dahiliye hulefâsından 
olup evâmir mukayyidi olarak 1237’ 
de (1821/22) tersane reis vekili, 1241’ 
de (1825/26) ulûfeciyân-ı yesâr ağası 
ve 1243"de (1827/28) küçük kale tez- 
kirecisi oldu. Nihayet serasker Hus- 
rev Paşaya divan kâtibi olup o hiz¬ 
mette vefat etmiştir. (III. 40) 

Said Bey Gürcü Şerif Paşa’mn karde¬ 
şidir. Kapıcıbaşı oldu. Sonra Acaralı 
Ahmed Paşa’nın kardeşi Kör Hüseyin 
Bey haksız yere 1248’de (1832/33) 
yok eylemiştir. (III. 41) 

Said Bey Sivâvuş Paşa sülâlesinden 
olup 1256’da (1840) vefat eyledi. 
Eyüp’de medfundur. (III. 42) 


1439 



1440 


Said Bey Kıdemli askerlerden olup 
Rumeli Ordusu miralaylarından iken 
1267’de (1850/51) vefat eylemiştir. 
(III. 44) 

Said Bey (Hızır Ağazâde) Enderûrî 
dan çıkma olup musâhiblerden ve hâ- 
cegândan olmuştur. 1252’de (1836/ 
37) vefat eyledi. Bahariye’de med- 
fundur. Divançd si vardır. Nezih Bey 
adında bir oğlu bâb-ı mazbata kâtip¬ 
liğinden emekli . olarak hayattadır. 
(III. 42) 

Said Bey (Maryolzâde) Ali Paşa’ 
nın(->) oğludur. Deryâ beylerinden 
olup 1175 (1761/62) tarihlerinde ve¬ 
fat etmiştir. (III. 532) 

Said Dede Belgradlıdır. Mevlevi ol¬ 
duğundan Belgrad Mevlevîhanesi’ne 
şeyh oldu. Il40’da (1727/28) şehid 
oldu. Şairdir. (III. 28) 

Said Efendi Buharalıdır. Nakşibendî 
seyyahlarından olup bir müddet 
Eyüp’de sâkin oldu. Hacca gidip dö¬ 
nüşte 1092’de (1681) Cidde’de vefat 
eyledi. Âlim, müttakî, Divan sahibi 
şairdir. (III. 27) 

Said Efendi Ricâlden ve hâcegândan 
olup Şa’bân 1172’de (Nisan 1759) ve¬ 
fat etti. Üsküdar’da defnedilmiştir. 
(III. 28) 

Said Efendi Fâzıl müderrislerden 
olup Rebiyülâhir 1238’de (Aralık 1822/ 
Ocak 1823) vefat etti. Karacaahmet’ 
de medf. :ndur. (III. 39) 

Said Efe tıdi Hâlet Efendi mensupla¬ 
rından clup hâcegânlıkla vüzerâya 
kapı ket lüdâsı oldu. 1237 ! de (1821/ 
22) küçük ruznâmeci oldu. 1238’de 
(1822/23) Bolu’ya gönderildi. Orada 
vefat etmiştir. (III. 39) 

Said Efendi Hayatîzâde Said Meh- 
med Efendi’nin(->) oğludur. Müder¬ 


ris, molla, 1242’de (1826/27) Mekke 
pâyesi olup 25 Receb 1242’de (22 Şu¬ 
bat 1827) vefat etti. (III. 33) 

Said Efendi (v^rW ) Enderûn’dan ye¬ 
tişerek 1230’da (1815) başyazıcı ve 
1232’de (1817) peşkir ağası oldu. 1233' 
de (1818) rikâbdar-ı şehriyârî olup Ce- 
maziyelevvel 1233’de (Mart 1818) 
emekli oldu. Sonra hâcelikle . Hare¬ 
meyn muhasebecisi oldu. Şevvâl 1243’ 
de (Nisan-Mayıs 1828) vefat eyledi. 
(III. 40) 

Said Efendi Yeğeni İbrahim Ağaz⬠
de olup hâcegânlıkla çavuşlar kâtibi 
oldu. 5-6 sene bu hizmette bulunarak 
1246’da (1830/31) vefat etmiştir. (III. 
40) 

Said Efendi Müderris ve dersiâm 
olup Şa’bân 1272’de (Nisan 1856) ve¬ 
fat eylemiştir. Edirnekapı’da medfun- 
dur. (III. 45) 

Said Efendi Mahkeme-i teftişiye mü¬ 
meyyizi ve müderrislerden olup 11 
Muharrem 1282’de (6 Haziran 1865) 
vefat etmiştir. (III. 46) 

Said Efendi Bâb-ı Seraskerî’den yeti¬ 
şip tercüme odası kurulunca oraya 
müdür olmuş ve sonra Menşe-i Küt- 
tâb-ı Askerî kurulunca müdüriyetiyle 
buraya nakledilmişti. 1301’de (1883/ 
84) vefat etmiştir. Küçük Emir Efendi’ 
ye defnedildi. Yaşlı ve kâtip, ılımlı bir 
zat idi. Oğlu ferik Rıfat Paşa, kendisin¬ 
den evvel vefat etmiştir. Damadı Ah- 
med Eyyûb Paşa merhumdur. (III. 49) 

Said Efendi Preşcvalıdır. Memleketi 
taraflarında pek çok zaman tahrirat 
müdürü olmuş ve Arnavut Âkif Paşa’ 
nın divan kitabeti hizmetiyle İstanbul’a 
gelerek Tophane’ye devam eylemiş 
ve 1291’de (1874) tophane mektup¬ 
çusu olarak 1292’ce (1875) Tophane 



Meclisi başkitâbetine nakledilmiş ve 
1296’da (Î879) ikinci defa mektupçu 
olarak 1299’da (1882) ûlâ rütbesini al¬ 
mış, 1 Şevvâl 1313’de (16 Mart 1896) o 
hizmette vefat eylemiştir. Eyüp’de 
medfundur. Edip ve iffetli bir zat idi. 
(IV. 839) 

Said Efendi (Ağababasızâde) Halil 
İbrahim Ağamın oğludur. Kâtip oldu¬ 
ğundan hâcelik verildi. 1223 ! de (1808) 
tarihçi ve 1225’de (1810) başmukata- 
acı oldu. Sonra vefat etti. (III. 37) 

Said Efendi (Baldırzâde) Bursa 
şeyhlerinden olup 1073’de (1662/63) 
vefat etti. Şeyh Murad’ın halifesi Ali 
Efendi’den feyz almıştı. (IV. 388) 

Said Efendi (Bolevîzâde) 1252 de 
(1836/37) Galata mollası olup sonra 
vefat etmiştir. (III. 42) 

Said Efendi (Çeşmîzâde) Müderris- 
dir. 1178’de (1764/65) vefat etti. (III. 
31) 

Said Efendi (Derviş Efendizâde) 

Kalemden yetişip hâcegândan oldu. 
1202’de (1787/88) küçük evkaf mu¬ 
hasebecisi oldu. III. Selim devri 
(1789-1807) başlarında vefat eyledi. 
(III. 34) 

Said Efendi (Hafız) İstanbulludur. 
Mâliyeden yetişip Safer .1279’da 
(Ağustos 1862) mütemayiz ile eshâm 
muhasebecisi, Cemaziyelâhir 1282’de 
(Ekim-Kasım 1865) tahsilat muhase¬ 
becisi, Cemaziyelâhir 1283 : de (Ekim 
1866) azille Zilka’de’de (Mart 1867) 
bahriye muhasebecisi, Zilhicce 1284’ 
de (Nisan 1868) azledilip Rebiyülâhir 
1285’de (Temmuz-Ağustos 1868) top¬ 
hane muhasebecisi, Receb 1288’de 
(Eylül-Ekim 1871; azille o sene Kasta¬ 
monu defterdarı, Cemaziyelevvel 
1292’de (Haziran 1875) hazine-i hassa 


meclis-i idare reisi, 1295 (1878) başla¬ 
rında hazine-i hassa nazırı ve Zilhicce 
1295'de (Aralık 1878) Şûrâ-yı Devlet 
azası, birkaç gün sonra sadâret müste¬ 
şarı, Muharrem 1296’da (Ocak 1879) 
Şûrâ-yı Devlet azası ve sonra Divan-ı 
Muhasebat açılışında reis-i sânı olarak 
sonradan sultan kethüdâlığı ilâve 
edilmiş ve bâlâ rütbesini almış iken 3 
Safer 1312’de (6 Ağustos 1894) vefat 
eylemiştir. Doğru, edip ve cömertdi. 
(III. 49/50) 

Said Efendi (Halimzâde) Abdülha- 
lim Efendi’nin(-0 torunu, Fethi Meh- 
med Efendi’nin oğludur. 1283 de 
(1866/67) Beyrut mollası olmuştur. 
Daha sonra vefat etti. (III. 46; III. 303) 

Said Efendi (Hazinedarbaşızâde) 

Kalemden yetişerek hâcelik ile silah- 
dar kâtibi oldu. 1237’de (1821/22) 
maliye tezkirecisi oldu. Bu senelerde 
vefat etmiştir. (III. 40) 

Said Efendi (Kara) Hintli bir gulâm- 
dır. Molla îmâd’ın şâkirdi olup Sokol- 
luzâde Haşan Paşa’ya muallim olarak 
birlikte gezmiştir. Müderris oldu. 1026’ 
da (1617) vefat etti. Fâzıl, kâmildi. 
(III. 27) 

Said Efendi (Mahmud Efendizâde) 

Müderris, Galata ve Cemaziyelâhir 
1200’de (Nisan 1786) Mısır mollası ve 
sonra 1203’de (1788/89) Medine mol¬ 
lası oldu. Orada vefat eyledi. (III. 34) 

Said Efendi (Mandaliyatîzâde) 

Dersiam ve 1206’da (1791/92) imti¬ 
han ile müderris oldu. Sonra Dürrîzâ- 
de ve Samanîzâde’ye meşihatlerinde 
arzuhalci olmuştur. Arkadaşları Mu¬ 
sannif Osman Efendi ve Deli Emin 
Efendi mevleviyete nail olduğundan 
gücenerek derviş olup o elbiseyi giy¬ 
di. 1233’de (1818) Üsküdar mollası 


1441 



ve sonra Edirne payesi ve 1237’de 
(1821/22) Mekke mollası oldu. Mu¬ 
harrem 1238’de (Eylül-Ekim 1822) 
vefatı haberi alındı. Fâzıl, âlim, edip- 
di. (III. 39) 

Said Efendi (Masrafzâde) Uzun 
Hâfız Mehmed Efendi’nin oğludur. 
Erzurum mollası oldu ve eski sadâret 
kethüdâsı Hayrî Efendiye darnad ol¬ 
muştur. Zilka'de 123Ede (Ekim 1816) 
vefat etti. (III. 37) 

Said Efendi (Osmanzâde) Müder¬ 
ris, 1236’da (1820/21) Haleb mollası, 
sonra bilâd-ı hamse mollası ve 1244’ 
de (1828/29) Mekke kadısı oldu. 
Sonra vefat eyledi. (III. 40) 

Said Efendi (Tekfurdağı Müftüsü- 
zâde) Müderris, molla olup 1218’de 
(1803/04) vefat etmiştir. (III, 33) 

Said Efendi (Uryânîzâde) Râşid 
Efendi'nin oğludur. Müderris, Rama¬ 
zan 1251’de (Ocak 1836) Haleb mol¬ 
lası, Safer 1262'de (Şubat 1846) Şam 
mollası oldu. 1264’de (1848) orada 
vefat eylemiştir. Oğlu Ahmed Es'ad 
Efendi kiir. (III. 43) 

Said Efendi (Üstüvanîzâde) Cema- 
zıyelevvel 1284’de (Eylül 1867) İzmir 
payesi oldu. Daha sonra vefat eyledi. 
(III, 46) 

Said Haşan Çelebi Kadı ve sonra 
emekli oldu, Siroz'da 1035'de (1.625/ 
26) vefat etti. Şairdir. (II, 130) 

Said Hikmet Bey Kâtip olup nafıa 
tahrirat müdürü, Cemaziyelevvel 1265' 
de (Nisan 1849) ticaret mektupçusu 
ve Ziika : de 1270'de (Ağustos 1854) 
azledilip sonra vefat eyledi. (III. 46) 

Said Mahmud Efendi Ankaralıdır. 
Müderris, Mekke mollası oldu. Zilka' 
de 1043'de (Mayıs 1634) nakibüleşraf 
oldu. 1050‘de (1640/41) vefat etti. 


Davutpaşa’da medfundur. Sahih ne¬ 
sepli seyyid ve sâlihdi. (III. 27) 

Said Mehmed (Moraızâde) Yahyâ 
Efendimin oğludur. Müderris olup 
1 Ramazan 1193’de (12 Eylül 1779) 
vefat etti. Haydarpaşa'da medfundur. 
(III. 33; iv. 641) 

Said Mehmed Ağa Müneccimbaşı 
Abdullah Efendi’nin(-0 oğludur. Sa¬ 
rayda görevli olup kemankeşti. 1186' 
da (1772) vefat eyledi. (III. 387) 

Said Mehmed Ağa Üs’cüdarlıdır. Ha¬ 
dımdır. Yetişerek hazinedar-ı şehri- 
yârî oldu. 1212'de (179 7 /98) vefat ey¬ 
ledi. (III. 35) 

Said Mehmed Ağa Manisalı Ahmed 
Ağamın oğludur. Medine bina emini 
Hacı Mehmed Ağaya darnad olup 
hane-i hassadan ihraç edilmişti. Safer 

s s 

1230'da (Ocak-Şubat 1815) vefat edip 
Üsküdar’a defnedildi. Yakınma akra¬ 
basından Silahşor Taşçızâde Abdul¬ 
lah Ağa 1243’de (1827/28) vefat ede¬ 
rek defnedildi. (III. 38) 

Said Mehmed Ağa K.lâr-ı hassadan 
çıkma olup musâhib-i şehriyârî idi. 
1242'de (1826/27) vefat eyledi. Tay- 
yârzâde Ahmed Atâ Bey in kayınpede¬ 
ridir. Üsküdar’da defnedildi. (III. 39) 

Said Mehmed Ağa (Bekçizâde) En¬ 
derim'dan yetişme olup 1237'de 
(1821/22) ımâbeynci ve Zilhicce 1237' 
de (Ağustos-Eylül 1822) ilâveten kah- 
vecibaşı oldu. Rebiyülâhir 1238'de 
(Şubat 1818) şahincif aşılıkla ihraç 
edildi. Cemaziyelevvel 1238'de (Ocak- 
Şubat 1823) çakırcıbaşı oldu. Sonra 
kapıcıbaşılık verildi. Sonra vefat etti. 
(IH. 39) 

Said Mehmed Ağa (Küçük) Hadım¬ 
dır. Yetişerek Receb 1212’de (Aralık 
1797/Ocak 1798) Üsküdarlı Said Ağa' 




ya halefen haz nedar-ı şehriyârî oldu. 
Zilka : de 1220 ! de (Ocak-Şubat 1806) 
vefat etti. Mihrlşah Valide Sultan Tür¬ 
besi bahçesine defnedildi. (III. 36) 

Said Mehmed Ağa (Seyyid) Bîcanzâ- 
de Ali Paşamın/-*) kethüdâsıydı. Kapı- 
cıbaşı olup II. Mahmud devri (1808- 
1839) sonlarım yetişmiştir. (III. 551) 

Said Mehmed Bey Sadrazam Seyyid 
Haşan Paşanın oğludur. 1154Me 
(1741) doğdu. Babasının sadâretinde 
zeamet verildi. 1156x1a (1743) mü¬ 
derris, 1174 : de (1760/61) Galata mol¬ 
lası. 1180'cle (1766/67) Mısır mollası, 
Receb 1185 de (Ekim 1771) Medine 
mollası, 1190’da (1776) İstanbul pa¬ 
yesi, Şa : bân 1191’de (Eylül 1777) İs¬ 
tanbul kadısı olup 1192Me (1778) az¬ 
ledildi. Veba ç kınca İstanbul'dan Ru- 
melihisarfna ve oradan İncirköy'e git¬ 
miş, orada Receb 1194'de (Temmuz 
1780) vebadan vefat etmiştir. Göksu 
havalisinde yaptırdığı çeşme sofasın¬ 
da medfunduı. İlim ve istidadı vardı. 
Tehlile dair bir risale, tefsir suretinde 
bir makale, münazaradan Gelenbevı 
İsmail Efendi telifine şerh yazmıştır. 
Oğlu Hasarı Bey küçükken 117Tde 
(1757/58) vefat etti. Bir oğlu da Ah- 
med EfendiMir(-+). Dördüncü oğlu 
Mehmed Tâh:r BeyMir(->). Bir oğlu 
da Mekke mollası Hüseyin Bey Mir. 
Bunun oğlu Said Mehmed Bey 
dir(—0. Dairesi imamı Hafız Ahrned 
EfendiMir(-0. (III. 32) 

Said Mehmed Bey İzzet Mehmed 
Paşamın oğludur. Babasının sadâre¬ 
tinde, 1189’da (1775) mîrahûr-ı sânı 
ve kapıcıbaşı /e sonra 1191’de (1777) 
kapıcılar kethüdâsı oldu. 1196x1a 
(1782) azledildi. 1199’da (1785) yine 
mîrahûr-ı sânı, 1200x1e (1786) mîra- 
lıûr-ı evvel, sonra tekrar kapıcılar 


kethüdası oldu. Azilden sonra 1210’ 
da (1795/96) çavuşbaşı oldu. ZilkaMe 
1213’de (Nisan 1799) tekrar kapıcılar 
kethüdâsı olup sonra azledildi. Rebi- 
yülâhir 12l6Ma (Ağustos-Eylül 1801) 
yine kapıcılar kethüdâsı, sonra mîra- 
hûr-ı evvel ve bir aralık azlolunduysa 
da tekrar büyük mîrahûr oldu. Safer 
1226Ma (Mart 1811) Yusuf Ziyâ Pa¬ 
şa'dan mühr-i hümâyûnu almak üzere 
orduya gönderilip mühr-i hümâyûnu 
aldıktan sonra hastalanıp orada vefat 
etmiştir. Akıllı, edip, temizdi. Eşi, I. 
Abdülhamiddn ahiret kızı Ahter Melek 
Hanım idi ki, 1200Me (1786) vefat ey¬ 
ledi. Eyüp’e defnedildi. Oğlu Mehmed 
Atâullah BeyMir(-f). (III. 36/37) 

Said Mehmed Bey Elçi Mustafa Pa- 
şamın(-0 oğludur. Silahşor olup 18 
Ramazan 1208Me (19 Nisan 1794) ve¬ 
fat etti. Merzifonlu Kara Mustafa Paşa 
Medresesinde medfundur. (IV. 432/ 
33) 

Said Mehmed Bey Selânikli Çanat 
Mustafa Paşamın oğludur, Pîrîzâde 
Osman Mollaya damad oldu. 1163 7 
de (1750) müderris, 1186’da (1772) 
Galata, 1193 de (1779) Edirne mollası, 
1196x1a (1782) Mekke payesi, 1202xle 
(1787/88) İstanbul pâyesi olup 1207' 
de (1792/93) Anadolu pâyesi ve son¬ 
ra Anadolu kazaskeri olup 21 Rama¬ 
zan 1209'da (11 Nisan 1795) vefat ey¬ 
ledi. Murad Paşa Camiinde medfun¬ 
dur. İyi huylu, temiz soylu, edipdi. 
(III. 34/35) 

Said Mehmed Bey Defterdar Hacı Alı- 
med Paşamın !->) torunu, Ali Bey in( —►) 
oğludur. Hâcegandan olup 1226’da 
(1811) vefat etti. Eylip’de Zâl Paşa Ma 
defnedilmiştir. (I. 259: III. 36) 

Said Mehmed Bey Durak Paşamın 
oğludur. Kapıcıbaşı ve 1191de (177/) 



1444 


mîrahûr-ı sânı oldu. Azilden sonra 
1200’de (1786) başsilahşor ve sonra 
mîrahûr-ı sânı vekili ve esbân-ı şâhâ- 
ne muallimi ve mîrahûrlukla çavuş- 
başı vekâletinde bulundu. 1 Rebiyü- 
lâhir 1232’de (18 Şubat 1817) vefat et¬ 
ti. Haydarpaşa’da medfundur. Edepli 
ve kanburdu. Annesi Hadice Kadın 
1212’de (1797/98) ve zevcesi Seher 
Kadın 1205’de (1790/91) vefat eyledi¬ 
ler. Yanında medfundurlar. Oğulları 
İzzet Mehmed Bey(->) ve İbrahim 
Bey’dir(-0. (III. 37/38) 

Said Mehmed Bey Mîrahûr Meliş 
Efendi’nin oğlu olup III. Selim devrin¬ 
de (1789-1807) kapıcıbaşı olup bu se¬ 
nelerde (1820’ler) vefat etti. (III. 40) 

Said Mehmed Bey Seydâ Mustafa 
Efendi’nin(->) torunu(->), Şerif Ah- 
med Efendi’ııin(-0 oğludur. Mektû- 
bî-i sadâret kâtiplerinden olup 1246’ 
da (1830/31) vefat etti. Babasının ya¬ 
nma defnedildi. (III. 119) 

Said Mehmed Bey Siyâvuş Paşazâde- 
lerden Abdülkerim Efendi’nin(-0 to¬ 
runu, Derviş Mehmed Es’ad Bey’in(->) 
oğludur. Müderris olup, hacca gitmiş 
ve 17 Zilka’de 1259’da (9 Aralık 1843) 
vefat etmiştir. Siyâvuş Paşa Türbe¬ 
sinde medfundur. Damadı ricâlden 
Nuri Efendi’dir. (III. 356) 

Said Mehmed Bey Kara Mustafa Pa¬ 
şa Vakfı mütevellisi olup 1269’da 
(1852/53) vefat etti. Kara Mustafa Pa¬ 
şa Medresesi’ne defnedildi. (IV. 402) 

Said Mehmed Bey Maliye kâtiple¬ 
rinden olup yetişerek defterdar kese¬ 
darı oldu. 1253’de (1837/38) maliye 
tezkirecisi, sonra evrak müdürü, yine 
tezkireci, Receb 1256’da (Eylül 1840) 
maliye kâtibi, Rebiyülâhir 1270'de 
(Ocak 1854) evâmir-i maliye müdürü 


ve azilden sonra Vidin defterdarı ol¬ 
muştur. 1282’de (1865/66) vefat eyle¬ 
di. Haydarpaşa’da, babası ricâlden 
Abdünnâfi’. Efendi yanına defnedil- 
miştir. (III. 46) 

Said Mehmed Bey Tahsin Haşan 
Bey’in(->) oğludur. Müderris olup 5 
Muharrem 1296’da (30 Aralık 1878) 
vefat eyledi. Babasının yanında med¬ 
fundur. (II. 50) 

Said Mehmed Bey Sicill-i ahval mü¬ 
meyyizi iken 23 Rebiyülâhir 1308’de 
(6 Aralık 1890) vefat edip Üsküdar’a 
defnedilmiştir. Âlim şairdi. (III. 49) 

Said Mehmed Bey (Firarîzâde) 

Sadrazam Seyyid Abdullah Paşa’mn 
oğlu ve Muhsinzâde Mehmed Paşa’ 
nın damadıdır. Zilka’de 1180’de (Ni¬ 
san 1767) damadlığmda kapıcıbaşı 
oldu. 1185’de (1771/72) kayınpederi¬ 
ne hil’at getirdi. Safer 1197’de (Ocak 
1783) kapıcılar kethüdâsı ve Safer 
1200’de (Aralık 1785) çavuşbaşı olup 
Cemaziyelevvel 1200’de (Mart 1786) 
azledildi. Rebiyülâhir 1202’de (Ocak 
1788) yine kapıcılar kethüdası oldu. 
Azilden sonra tekrar çavuşbaşı ve ka¬ 
pıcılar kethüdâsı oldu. 8 Ramazan 
1213’de (13 Şubat Y 1 99) vefat eyledi. 
Türbe ardına defnedildi. Asil, temiz 
huylu, tedbirliydi. Oğlu Mehmed Bey’ 
dir. (III. 35) 

Said Mehmed Bey (Hacı) Ende- 
rûn’dan yetişerek rikâbdar-ı şehriyârî 
oldu. II. Mahmud devri başlarında 
emekli olup 1233’de (1818) surre 
emini oldu. 1236’da (1820/21) hâce- 
gân rütbesiyle masraf-ı şehriyârî ol¬ 
du. 1240’da (1824/25) Sultan Bâyezid 
vakfı ruznâmçecisi oldu. Birkaç sene 
geçince vefat etti. (III. 40) 

Said Mehmed Bey (Hacı) Livadyalı 
Haşan Paşa’mn torunu Hacı Ali 






Bey’in(-*) oğludur. Zeâmet sahiple¬ 
rinden olup 1257 de (1841) vefat ey¬ 
ledi. Karacaahmet’e defnedildi. (III. 
566 ) 

Said Mehmed Bey (Haşan Paşaza¬ 
de) Said Mehmed Bey’in(->) torunu, 
Mekke mollası Hüseyin Bey’in oğlu¬ 
dur. Müderris, Safer 1258’de (Mart- 
Nisan 1842) Mısır mollası, Muharrem 
1263’de (Ocak 1847) Mekke mollası 
olup orada vefat etmiştir. (III. 32) 

Said Mehmed Bey (Hekimbaşızâ- 

de) Feyzullah Bey’in oğludur. Hâce- 
gândan olup 8 Safer 1187’de (1 Mayıs 
1773) vefat etti. Üsküdar’da medfun- 
dur. (III. 31) 

Said Mehmed Bey (Kerim Beyza¬ 
de) (Hacı) Der/iş Es’ad Mehmed 
Bey’in(—0 oğludur. Müderris iken Zil- 
ka’de 1259’da (Aralık 1843) vefat etti. 
(II. 335) 

Said Mehmed Bey (Mezemorta za¬ 
de) Mezemorta Hüseyin Paşa’nm(-+) 
torunu Salih Mehmed Efendi’nin(-T) 
oğlu olmalıdır. Tersane kethüdâsı 
olup 22 Ramazan 1239’da (21 Mayıs 
1824) vefat etti. Babasının yanına 
defnedilmiştir. Oğlu Ârif Mehmed 
Bey tersane tulumbacıbaşılığmda ve¬ 
fat etmiştir. (II. 2C2) 

Said Mehmed Bey (Topçubaşızâ- 

de) Topçubaşı Abdülmü’min Ağa ev- 
lâdmdandır. Bâbıalî’den yetişip 124T 
de (1825/26) hâcelikle sergi nazırı ol¬ 
du. Şevval 124 T de (Mayıs 1826) teşri¬ 
fatçı olarak Muharrem 1242’de (Ağus¬ 
tos 1826) tezkire-i evvel vekâleti ilâve 
edildi. Rütbesi ûlâ sınıf-ı evveline ter¬ 
fi edildi. Rebiyülevvel 1264’de (Şubat 
1848) bu hizmette vefat eyledi. Doğ¬ 
ru idi. Oğulları Es’ad Bey ve Mes’ud 
Bey teşrifat muavinlerinden olup Sul¬ 


tan Abdülaziz devri (1861-1876) baş¬ 
larında vefat eylediler. Üçü de Top¬ 
hane’de medfundurlar. (III. 43) 

Said Mehmed Bey (Valide Kethü- 
dâsızâde) Ricâlden Mehmed Efendi’ 
nin oğludur. Kâtib efendi kalemi hule- 
fâsmdan olup 1239’da (1823/24) hâ- 
cegândan oldu. Şevvâl 1242’de (Mayıs 
1827) kâğıd-ı enderûn eminliği verilip 
1244’de (1828/29) Haremeyn mukata- 
acısı, sonra âmedî hulefâsı, Takvim-i 
Vekayi 'hin kuruluşunda ilmühabercisi 
ve küçük muhasebecisi olduktan son¬ 
ra mâbeyn-i hümâyûn kâtibi, 1252’de 
(1836/37) mâbeyn-i hümâyûn başk⬠
tibi, Receb 1255’de (Eylül 1839) barut¬ 
hane nâzın, Receb 1256’da (Eylül 
1840) Meclis-i Vâlâ azası ve Şevvâl 
1259’da (Kasım 1843) Takvim-i Veka- 
yi nâzın oldu. Zilhicce 1265’de (Mayıs 
1849) vefat eyledi. İffetli, bilgiliydi. 
Usta şairdir. (III. 43) 

Said Mehmed Çelebi İbrahim’in oğ¬ 
ludur. Yeniçeri kâtibi olup vefaunda 
Baba Nakkaş’a defnedildi. 911’de 
(1505/06) Dizdariye Mescidi’ni yap¬ 
mıştır. (III. 27) 

Said Mehmed Çelebi (Mektûbîzâ- 

de) Kalkandelenlidir. Mısır’da bey- 
tülmal kâtibi oldu. 940’da (1533/34) 
vefat etti. Şairdir. (III. 27) 

Said Mehmed Efendi Ankaralıdır. 
Mekke mollası ve Zilka’de 1042’de 
(Mayıs 1633) nakibüleşraf oldu. Mu¬ 
harrem 1057’de (Şubat 1647) vefat et¬ 
ti. Davutpaşa’da medfundur. Yanın¬ 
da oğlu nakib Seyyid Mehmed Efen¬ 
di de medfundur. Sâlih ve sahih ne¬ 
sepli seyyiddi. (IV. 162) 

Said Mehmed Efendi Akşehirlidir. 
Müneccim-i sânî ve müderris olup 
llöl’de (1748) vefat etti. Şairdir. (III. 
28) 


1445 



1446 


Said Mehmed Efendi Müderris, 
Konya mollası, Şa’bân 1162’de (Tem¬ 
muz-Ağustos 1749) nakibüleşraf ve 
Bursa pâyesi oldu. 8 Şevvâl 1 1.65 ; de 
(19 Ağustos 1752) azledilerek birkaç 
gün sonra vefat eyledi. Otakçılar’da 
medfundur. (III. 28) 

Said Mehmed Efendi Müderristir. 
Il66 ! da (1753) vefat edip Eğrikapı’ya 
defnedildi. (III. 28) 

Said Mehmed Efendi Ser-etıbbâ Ha- 
yâtîzâde’ye kethüda oldu. Müderris, 
İzmir mollası ve Edirne pâyesi oldu. 
Rebiyülevvel 1159 ; da (Nisan 1746) 
Mekke payesiyle reis-i etıbbâ-yı sulta¬ 
nî oldu ve Receb : de (Temmuz-Ağus- 
tos) İstanbul pâyesi verildi. O sene Si¬ 
rozca sürülüp 1160’da (1747) affolun¬ 
du. 27 Muharrem llöl’de (28 Ocak 
1848) ikinci defa ser-etıbbâ oldu. 27 
Cemaziyelevvel 1161’de (25 Mayıs 
1848) Anadolu pâyesi oldu. Şa’bân 
1162’de (Temmuz-Ağustos 1749) Ana¬ 
dolu kazaskeri olup bir senede azle¬ 
dildi. Şa’bân ll66 ! da (Haziran 1753) 
Rumeli kazaskeri oldu. Cemaziyelev¬ 
vel 1167'de (Mart 1754) hekimbaşılık¬ 
tan azledilerek Gelibolu'ya, sonra Ta¬ 
ife sürüldü. 1171‘de (1757/58) orada 
vefat etmiştir. Oğlu İbrahim Nedim 
Efendrdir(-ğ). Biri de İzzeddin Meh¬ 
med Efendfdiı*(->). (HE 29) a 

Said Mehmed Efendi Usta hattat 
olup 1173’de (1759/60) vefat eyledi. 
Bahariye’de medfundur. (III. 29) 

Said Mehmed Efendi 1176 da 
(1762/63) vefat eden Mostarlı Süley¬ 
man Efendimin oğlu olup Erzurum 
defterdarı olmuştur. 1185'cle (1771/ 
72) vefat edip Karacaahmet'e clefne- 
dilmiştir. (III. 3 D 

Said Mehmed Efendi Surre emini 
Hacı İbrahim Elendi ııııK M oğlu ve 


şeyhülislâm Zeynelâbidîn Efendi’nin 
babasıdır. Müderris, hassa tabibi olup 
1186’da (1772/73) Haleb mollası ol¬ 
du. 1190’da (1776) vefat eyledi. (III. 
32; I. 125) 

Said Mehmed Efendi Bedıeddin 
Mahrnud Efendi'nin(.-♦) oğludur. Mü¬ 
derris olup 21 Şa’bân 1193’de (3 Eylül 
1779) vefat etti. Cağaioğlumda med¬ 
fundur. (II. 12) 

Said Mehmed Efendi Reisülküttab 
Tavukçu Hacı Mustafa Efendimin 
kardeşinin oğlu Abdullah Efendimin 
oğludur. Dürrîzâde Mustafa Efendi’ye 
imam olup 1184'de ! 1770/71) müder¬ 
ris oldu. 30 Cemaz yelevvel 1189 ! da 
(29 Temmuz 1775) mam-ı sânı-i sul¬ 
tanî, Şa’bân 1193 c e (Ağustos-Eylül 
1779) imam —1 evvel oldu. Sonra Eyüp 
mollası olup 14 Şa’bân 1195’de (5 
Ağustos 1781) vefat eylemiştir. Üskü¬ 
dar’da medfundur. (III. 33) 

Said Mehmed Efendi Dârüssaâde 
ağası kâtibi İsmail Efendi’nin oğlu 
olup 1121’de (1709) doğdu. Mektû- 
bî-i sadr-ı âlîye girip Selânikli Nu’ 
man Paşaya divan Hatibi, sonra Kâmil 
Ahmed Paşaya divan kâtibi ve kethü¬ 
da olup Mısır'da ek rbfıane emini ol¬ 
du. 1175’de (1761/62) bir husus için 
İstanbul’a gelip, damadı Hâfız Ahmed 
Ağa silahdar-ı şehryârî olduğundan, 
masraf kitâbetiyle hâcegâna dahil ol¬ 
du. Sonra sâhib-i ayar olup Rusya 
harbinde rikab-ı hü mâvûn çavuşbaşı- 
sı. sonra asâleteıı a vuşbaşı olup Mu¬ 
harrem 1189’da (Mert 1”"5) azledildi. 
Halefi hasta olduğundan vekâletini 
ifa eyledi. Şevvâl 1193'de (Ekim-Ka- 
sım 1779) Aııado u muhasebecisi, 
1194'de (1780) ikirci defa çavuşbaşı 
olup Receb 1195‘de (Haziran-Teım- 
nıuz 1781) tevkiî, sonra süvari nıuka- 




belecisi ve sonra ruznâme-i evvel ol¬ 
du. 1197’de (1783) ikinci defa ruzn⬠
me-i evvel olup 6 Zilhicce 1197’de (2 
Kasım 1783) vefat etti. Eyüp’de, Tok- 
maktepe’de defnedildi. Münşî, tedbir¬ 
li adamdı. Oğulları Raûf Paşa ile Tâhir 
Selâm Bey’dir. (III. 33/34) 

Said Mehmed Efendi III. Mustafa’ 
nın ebesi oğlu olduğundan müderris 
olmuştu. Şa’bân 1297’de (Temmuz 
1783) vefat eyledi. Mahmud Paşa 
Türbesi’nde medfundur. “Ebezâde” 
likle meşhurdur, (ili. 33) 

Said Mehmed Efendi Kırımlı Os¬ 
man Efendi’nin(-0 oğludur. Müder¬ 
ris, Eyüp mollası olup 1204’de (1789/ 
90) vefat etti. Eğrikapı’da medfundur. 
(III. 34; III. 430) 

Said Mehmed Efendi Süleyman İz¬ 
zet Efendi’nin(->) cğludur. Müderris 
olup 23 Ramazan 1206’da (15 Mayıs 
1792) vefat etmiştir. (III. 84) 

Said Mehmed Efendi Başbaki kulu 
kesedarı olup 1207'de (1792/93) ve¬ 
fat etti. Avratpazarfnda medfundur. 
(III. 34) 

Said Mehmed Efe idi Tersane emi¬ 
ni Yusuf Efendimin oğludur. Müder¬ 
ris ve Galata mollası olup 10 Şa’bân 
1208’de (13 Mart T*94) vefat eyledi. 
. Bâbıâlî civarında, babasının mektebi¬ 
ne defnedildi. (III. f 4) 

Said Mehmed Efendi Silahdar-ı 
şehriyârî İbrahim Ağa’nm oğlu olup 
kalemden yetişerek hâcegândan ol¬ 
du. Mektûbî-i sadâret başhalifesi ola¬ 
rak 1200’de (1786) masraf-ı şehriyârî 
ve sonra maliye tezkirecisi olup bu 
gibi hizmetlerde bulundu. Ramazan 
1211’de. (Mart 179*0 vefat etmiştir. 
Karacaahmet’e defnedildi. (III. 35) 

Said Mehmed Efendi Abdülaziz 
Efendi’nin(-0 oğludur. Devriye mü¬ 


derrisi ve Filibe mollası oldu. 1212 
(1797/98) tarihlerinde vefat eylemiş¬ 
tir. (III. 406) 

Said Mehmed Efendi Bekir Paşa 
imamı Ahmed Efendi’nin oğludur. 
Müderris ve 121 Ede (1796/97) Kudüs 
mollası oldu. Gitmeden önce 1212’de 
(1797/98) vefat etmiştir. Edirneka- 
pı’da medfundur. (III. 33) 

Said Mehmed Efendi Kapıcıbaşı ve 
kasapbaşı vekili oldu. 1213’de (1798/ 
99) vefat eyledi. Sofular’da medfun¬ 
dur. (III. 35) 

Said Mehmed Efendi Hâcegândan 
olup III. Selim devri (1789-1807) baş¬ 
larında vefat eyledi. Davutpaşa’da 
medfundur. (III. 34) 

Said Mehmed Efendi Hâcegândan- 
dır. Darbhane başkâtibi, 1202’de 

O ' 

(1787/88) cizye muhasebecisi oldu. 
III. Selim devri (1789-1807) başların¬ 
da vefat eyledi. (III. 34) 

Said Mehmed Efendi Kalemden ye¬ 
tişerek yazıcı, sonra vekâleten baş- 
muhasebeci ve 1224’de (1809) Hare¬ 
meyn muhasebecisi olup 1226 ’da 
(1811) vefat eylemiştir. Eyüp’de med¬ 
fundur. (III. 37) 

Said Mehmed Efendi Hattat Sâdık 
Mehmed Efendi’nin(-0 oğludur. Ga¬ 
lata kadısı olup 8 Muharrem 1228’de 
(11 Ocak 1813) vefat etti. (III. 37; III. 
19D 

Said Mehmed Efendi Duhan gümrü¬ 
ğü sandık emini olup 5 Cemaziyelev- 
vel 1232’de (23 Mart 1817) vefat etti. 
Beylerbeyinde medfundur. (III. 38) 

Said Mehmed Efendi Piyade serha- 
lifesi Mahmud Efendi’nin oğlu olup 
1191’de (1777) vefat eden Hacı Said 
Mehmed Ağa'nm oğludur. Tersanede 
kürek halife-i sânîsi olup 1237’de 
(1821/22) vefat etmiştir. (III. 38) 


1447 




1448 


Said Mehmed Efendi Mevkufat ka¬ 
lemi seçkinlerinden olup ganem hali¬ 
fesi olarak Safer 1250’de (Haziran 
1834) vefat edip Eyüp’e defnedilmiş- 
tir. (III. 41) 

Said Mehmed Efendi İstanbulludur. 
Müderris, Zilka’de 1252’de (Şubat 
1837) Yenişehr-i Fenâr kadısı oldu. 
Sonra vefat eylemiştir. (IV. 290) 

Said Mehmed Efendi Defterdar ka¬ 
pısından yetişerek defterdar mektup¬ 
çusu, 1246’da (1830/31) ceride nâzın 
olup 1250’de (1834/35) ayrıldı. Mu¬ 
harrem 1251’de (Mayıs 1835) esham 
muhasebecisi ve ardından ikinci defa 
ceride nâzın olup Muharrem 1256’da 
(Mart 1840) nezâretin lağvıyla varidat 
muhasebecisi oldu, Cemaziyelevvel 
1256’da (Temmuz 1840) ceride mu¬ 
hasebeciliği ilâve edilip Receb’de 
(Eylül) vâridattan azledildi. 1257’de 
(1841) vefat etti. Eyüp’de Bostan İs¬ 
kelesinde medfundur. Kemâl Ah- 
med Paşa’nm kayınpederidir. (III. 42) 

Said Mehmed Efendi Sadâret mek- 
tubî serhalifesi olup 1237’de (1821/ 
22) hâcegânlıkla ulûfeciyân-ı yemin 
kâtibi oldu ve 1246’da (1830/31) ta¬ 
rihçi oldu. Sonra bahriye mektupçu¬ 
su olup 21 Receb 12öl’de (26 Tem¬ 
muz 1845) vefat etti. Eyüp’de Bostan 
îskelesi’nde medfundur. (III. 43) 

Said Mehmed Efendi İstanbullu¬ 
dur. Müderris, Yenişehr-i Fenâr mol¬ 
lası ve Şevvâl 1264’de (Eylül 1848) 
Mısır mollası oldu. Sonra vefat eyle¬ 
miştir. (III. 43) 

Said Mehmed Efendi Kalemden ye¬ 
tişerek taşra defterdarlığına gitti. Edir¬ 
ne defterdarlığından azledilmiş iken 
2 Safer 1267’de (7 Aralık 1850) vefat 
etmiştir. Ayrılıkçeşmesi’nde medfun¬ 
dur. (III. 44) 


Said Mehmed Efendi Aydosludur. 
Müderris, Muharrem 1264’de (Aralık 
1847) Ayntab mollası oldu. Rebiyülâ- 
hir 1273’de (Aralık 1856) Trablusgarb 
mollası olup sonra vefat etmiştir. (III. 

45) 

Said Mehmed Efendi Kudüs müftü¬ 
sü Seyyid Hüseyin Efendi’nin oğlu¬ 
dur. 1281’de (1864/65) Maraş mollası 
oldu. Daha sonra vefat eyledi. (III. 

46) 

Said Mehmed Efendi Münib Efendi’ 
nin oğludur. Müderris Receb 1276’da 
(Şubat 1860) Yenişehir mollası ve Ra¬ 
mazan 1284’de (Ocak 1868) Bursa 
mollası oldu. Daha sonra vefat eyle¬ 
di. (III. 46) 

Said Mehmed Efendi Ermiş sayılan¬ 
lardan bir zatın oğlu ve Bursa’da Pa- 
şakapısı civarında Nakşibendî Ali Ba¬ 
ha’nın kardeşidir. 1260'da (1844) ba¬ 
bası yerine şeyh oldu. Sonra meclis-i 
idare azasından olup 1286’da (1869/ 
70) Bursa’da vefat ey’emiştir. İyi hal 
sâhibi, güzel konuşur ve fasih şairdi. 
Babasının dostlarından meşhur Şeyh 
Hâşim Efendi,' Edirne’de bir camide 
senelerce itikaf eylemiş ermiş sayı¬ 
lanlardan bir zat idi. ( II. 47) 

Said Mehmed Efendi Kastamonulu 
Ömer Efendi’nin oğludur. Müderris, 
Zilka’de 1284’de (Man 1868) Trabzon 
mollası, bilâd-ı hamse ve Mekke mol¬ 
lası olup 1296’da (1879) vefat etmiş¬ 
tir. Ulemâdandır. (III. 48) 

Said Mehmed Efendi İstanbullu¬ 
dur. Müderris ve molla oldu. 25 Mu¬ 
harrem 1302’de (14 Kasım 1884) ve¬ 
fat etti. Aynlıkçeşmesi’nde medfun¬ 
dur. Âlimdi. (III. 49) 

Said Mehmed Efendi Seyyid Ah- 
med Rıfâî’nin torunlanndandır. Basra 



nakilbüleşraf kaymakamı olarak 
uzun yıllar o hizmette bulunmuştur. 
Zilka’de 1305’de (Temmuz 1888) ki¬ 
şiliğine duyulan saygıdan İstanbul 
payesi verildi. 16 Rebiyülevvel 1314’ 
de (23 Ağustos 1896) orada vefat ey¬ 
lemiştir. Zengin, cömert, asildi. Yeri¬ 
ne oğlu Mekke pâyeli Seyyid Receb 
Efendi tayin kılındı. (IV. 839) 

Said Mehmed Efendi Uzun yıllar Üs¬ 
küdar’da Selimiye Dergâhımda şeyh¬ 
likte bulunmuş ve şöhret sahibi ol¬ 
muştur. 9 Ramazan 1313’de (23 Şubat 
1896) vefat eyledi. Dergâhda medfun- 
dur. İlim, fazilet ve edep sahibiydi. 
(IV. 839) 

Said Mehmed Efendi (Abdürra- 
himzâde) Mehmed Efendi’nin(-0 
torunlarmdandır. 14 Muharrem 1265' 
de (10 Aralık 1848) vefat edip Alipa- 
şa kabristanına defnedilmistir. (IV. 
189) 

Said Mehmed Efendi (Ahmed 
Efendizâde) Müderris ve Rebiyülev¬ 
vel 121 Ede (Eylül 1796) Selanik mol¬ 
lası olmuştur. Sonra vefat etmiştir. 
(III. 35) 

Said Mehmed Efendi (Altuncuzâ- 
de) (Hacı) İmam Yahya Efendi’nin 
oğludur. Mukataat muhasebesinden 
yetişip asâkir-i hassa ruznâmçecisi ol¬ 
muştu. 21 Cemaziyelâhir 1257’de (10 
Ağustos 1841) vefa: etmiştir. Topka- 
pı’da medfundur. (IV. 290) 

Said Mehmed Efendi (Benderekli- 
zâde) Mevâlîden Benderekli Hafız 
Ahmed Efendimin oğludur. Müderris 
ve Rebiyülâhir 123 7 ’de (Ocak 1822) 
ser-etıbbâ-i sultanî oldu. 25 Şevvâl 
1238’de (6 Temmuz 1823) azledildi. 
Sonra molla ve 1242’de (1826/27) 
Mekke payesi oldu. 25 Receb 1242’ 


de (22 Şubat 1827) vefat etti. Haydar¬ 
paşa’ya defnedildi. (III. 40) 

Said Mehmed Efendi (Cem’î Efen¬ 
dizâde) (Seyyid) Refik Mehmed 
Efendi’nin kardeşidir. Tahvil kesedarı 
olup 1228’de (1813) hâcegândan ol¬ 
muştu. Sonra vefat etmiştir. (II. 414) 

Said Mehmed Efendi (Cezerîzâde) 
(Hacı) Dersiâm olup 1156’da (1743) 
vefat ederek Eğrikapı’ya defnedildi. 
(IV. 231; IH. 28) 

Said Mehmed Efendi (Çarşambalı- 
zâde) Sudûrdan Çarşambalı Hoca 
Mehmed Efendi’nin oğludur. Müder¬ 
ris, Şa’bân 1259’da (Eylül 1843) Ku¬ 
düs, Muharrem 1268’de (Kasım 1851) 
Mısır mollası, Zilka’de 1268’de (Ağus- 
tos-Eylül 1852) Mekke payesi, Muhar¬ 
rem 1269’da (Ekim-Kasım 1852) Mek¬ 
ke mollası, 1272’de (1855/56) ticaret 
müfettişi, Rebiyülâhir 1274’de (Kasım- 
Aralık 1857) İstanbul pâyesi, Cemazi- 
yelevvel 1276’da (Aralık 1859) evkaf-ı 
hümâyûn müfettişi, Rebiyülâhir 1283’ 
de (Ağustos-Eylül 1866) Anadolu p⬠
yesi, 1 Zilka’de 1288’de (12 Ocak 1872) 
Anadolu kazaskeri ve sonra Rumeli 
pâyesi olup 11 Şevvâl 129 T de (21 Ka¬ 
sım 1874) vefat etti. Üsküdar’da, Seyi- 
tahmetderesi’nde babasının yanma 
defnedilmiştir. Âlim, kâmildi. (III. 48) 

Said Mehmed Efendi (Dersiâm 
Hafidi) Kürsü vâizlerinden Ayasofya 
şeyhi olmuştur. Ramazan 1210’da 
(Mart 1796) vefat eyledi. Topkapı’da 
medfundur. Akranı arasında ilim sâ- 
hibi ve övülecek ahlâklıydı. Yerine 
Çorumlu Çelebi Mehmed Efendi vâiz 
oldu. Said Efendi’nin oğlu Abdüllâtif 
Efendi ise 1222’de (1807) vefat etmiş¬ 
tir. (III. 35) 

Said Mehmed Efendi (Dürrîzâde) 

Şeyhülislâm Atâullah Mehmed Efen- 


144 $ 



1450 


di’nin(-*) torunu Atâullah Mehmed 
Efendimin/-/) oğludur. Müderris iken 
1266’da (1849/50) vefat etmiştir. (III. 
477) 

Said Mehmed Efendi (Es’adzâde) 

Ankaralı Es’ad Efendimin oğludur. 
1028’de (1619) doğdu. Molla oldu. 
Safer 1079’da (Temmuz 1668) İstan¬ 
bul kadısı olup Şevval 1080’de (Şu- 
bat-Mart 1670) azledildi. Receb 108T 
de (Kasım-Aralık 1670) ikinci defa İs¬ 
tanbul kadısı olup Safer 1082’de (Ha¬ 
ziran 1671) azledildi. Rebiyülevvel 
1084 ! de (Haziran-Temmuz 1673) 
Anadolu kazaskeri ve Receb 1085’de 
(Ekim 1674) nakibüleşraf oldu. Ce- 
maziyelevvel 1091 : de (Haziran 1680) 
nakiblikten azledildi. Zilhicce 1095’ 
de (Kasım 1684) Rumeli pâyesiyle 
ikinci defa nakibüleşraf oldu. Yaptır¬ 
dığı hamamda iken 16 Zilhicce 1098’ 
de (23 Ekim 1687) birden vefat etti. 
Eyüp’de medfundur. Güler yüzlü, 
hukuka riayet eder ve şairdir. Oğlu 
müderrislerden Mes’ud Efendrdir. 
Diğeri Seyyid Mehmed Efendi 7 dir(—>). 
Üçüncü oğlu Mehmed Sa’deddin K⬠
şif Efendi’dir(~0. (III. 27) 

Said Mehmed Efendi (Ferâizîzâ- 

de) Bursalıdır. Müderris olup Emir 
Camii hatibiydi. 1251 : de (1835/36) 
vefat eyledi. Şairdir. Birkaç manzum 
risalesi vardır. (III. 42) 

Said Mehmed Efendi (Gelenbevî- 
zâde) Gelenbevî Hoca İsmail Efendi 7 
nin oğludur. Müderris, 1243 ; de (1827/ 
28) Eyüp mollası, 1246’da (1830/31) 
tahrirat memuru ve 1247'de (1831/ 
32) Medine kadısı, 1254’de (1838) İs¬ 
tanbul pâyesi, Muharrem 1258’de 
(Şubat-Mart 1842) İstanbul kadısı, Ra¬ 
mazan 1259 ! da (Ekim 1843) Anadolu 
pâyesi, Rebiyülâhir 1265 : de (Mart 


1849) Anadolu kazaskeri, Zilhicce 
1265’de (Ekim-Kasım 1849) Rumeli 
pâyesi ve Ramazan 1271’de (Mayıs- 
Haziran 1855) Rumeli kazaskeri oldu. 
12 Cemaziyelâhir 12 7 2 : de (19 Şubat 
1856) vefat eyledi. Rumelihisarı’nda, 
aile kabristanında medfundur. Ulemâ 
mesleğinde asil, cömert bir zat idi. 
Büyük oğullan İsmail Rifat Efen¬ 
di’dir(->). Diğerleri Mahmud Efendi 
ve Aziz Efendi ile sudûrdan Mustafa 
Hayrullah Efendrdir. (III. 45) 

Said Mehmed Efendi (Hacı) Kub¬ 
be Tekkesi şeyhinin oğludur. Hâce- 
likle yeniçeri halifesi oldu. 1175’de 
(1761/62) vefat ederek Rumelihisa- 
rı’na defnedildi. (III. 30) 

Said Mehmed Efendi (Hacı) Kalem¬ 
den yetişerek zimmet halifesi oldu. 
Sonra kapdan paşa kapı kethüdâsı ol¬ 
ması dolayısıyla hâce ik verildi. 122E 
de (1806) muhallefaı halifesi, sonra 
piyade mukabelecisi, 1223’de (1808) 
sergi nâzın, 1228’de (1813) baruthane 
nâzın, 1229 ; da (1814) defterdar-ı 
şıkk-ı evvel, 123Ede(18l6) surre emi¬ 
ni ve sonra Esma Sultan kethüdâsı, 
sonra mühimmat-ı harbiye nâzın, Zil- 
ka’de 1235’de (Ağustos 1820) kethü- 
dâ-yı sadr-ı âlî ve Receb 1236’da (Ni¬ 
ssan 1821) baruthane, nâzın ve sonra¬ 
dan tophane nâzın, Cemaziyelevvel 
1237’de (Şubat 1822) tersane emini, 
Cemaziyelâhir 1238’de (Şubat-Mart 
1823) Şark Ordusu defterdarı, 1239’da 
(1823/24) yine baruthane nâzın, 1240 : 
da (1824/25) azledilip yine tersane 
emini, 1243 ; de (1827/28) ikinci defa 
kethüdâ-yı sadr-ı âlî o .up Şevvâl 1244’ 
de (Nisan 1829) azledilip ardından 
masârifat nâzın ve Şevvâl 1247 ! de 
(Mart 1832) tevkiî ve ardından evkaf 
nâzın oldu. Cemaziyelevvel 1248 ! de 



(Ekim 1832) azledildi ve emekli olup 
birkaç sene geçince vefat etti. Kardeşi 
Osman Efendi’dir(->). Oğullarından 
Seyyid Mehmed Kâmil Bey 18 Zilhic¬ 
ce 124l ; de (24 Temmuz 1826) vefat 
etti. Diğerleri İbrahim Efendi(->) ve 
Mehmed Rızâ Efendi’dir(->). Oğlu Atıf 
Bey ricaldendir. Damadı defterdar ke¬ 
sedarı İbrahim Nazif Efendi’dir. Kız 
kardeşinin oğlu maliye reisi Rızâ Bey’ 
dir. Torunlarından biri Selim Servet 
Bey’dir(-). (HI. 41/42) 

Said Mehmed Efendi (Hacı Meh¬ 
med Efendizâde) Ulemâdan olup 
11 Cemazivelevvel 1227’de (23 Mayıs 

1812) vefat etti. Saraçhane’de med- 
fundur. (III. 37) 

Said Mehmed Efendi (Hâdîzâde) 

Bursalı mevâlîdendir. (III. 33) 

Said Mehmed Efendi (Hafİdzâde) 

Müderris, Receb 1228’de (Temmuz 

1813) Mısır mollası, daha sonra Mek¬ 
ke pâyesi oldu. Receb 1229’da (Hazi- 
ran-Temmuz 1814) Medine kadısı 
olup sene sonunda orada vefat eyle¬ 
di. (III. 37) 

Said Mehmed Efendi (Hayalî) En- 

derûn’dan yetişmedir. III. Selim dev¬ 
rinde (1789-1807) musâhib-i padişah! 
olup 1223’cle (1808) ihraç olunduysa 
da tekrar musâhib oldu. Safer 1238’ 
de (Ekim-Kasım 1822) Adana’ya gön¬ 
derildi. Sonra yine hizmetine döndü. 
1250’de (1834/35) kapıcıbaşı olup 
1255’de (1839) inzivayı seçti. 27 Ce- 
maziyelevvel 1272’de (4 Şubat 1856) 
vefat etmiştir. Eyüp’de, Bahariyeye 
defnedilmiştir. Hoşsohbet bir nedim¬ 
di. Eşi, İvâz Mehmed Paşa’nın toru¬ 
nudur. Oğlu emeklilerden Ziyâeddin 
Ahmeci Bey’d ir. (III. 45) 

Said Mehmed Efendi (Hayatîzâ- 

de) Şeyhülislâm Mehmed Emin Efen¬ 


di’nin oğludur. 1146’da (1733/34) do¬ 
ğup 1152’de (1739/40) müderris ol¬ 
du. Cemaziyelevvel 1172’de (Ocak 
1759) Üsküdar mollası, 1177’de (1763/ 
64) Bursa mollası, Rebiyülevvel 1182’ 
de (Temmuz-Ağustos 1768) Mekke 
mollası, 1188’de (1774) İstanbul kadı¬ 
sı oldu. Hasta olduğundan 13 Muhar¬ 
rem 1189’da (16 Mart 1775) azledildi. 
1193’de (1779) Anadolu pâyesi ve 
1194’de (1780) Anadolu kazaskeri ol¬ 
du. Zilka'de 1195’de (Ekim 1781) az¬ 
ledilerek 8 Zilka'de’de (26 Ekim 
1781) vefat etti. Evlâdından biri Said 
Efendi’dir(-+). (III. 33) 

Said Mehmed Efendi (Hocazâde) 

Ömer Efendi’nin(-0 oğludur. Müder¬ 
ris ve 1145’de (1732/33) Yenişehir 
mollası olup orada vefat etti. (III. 31; 
III. 591) 

Said Mehmed Efendi (Hocazâde) 

Trabzonludur. Fetvahanede çalışıp 
başmüsevvid oldu. 1285’de (1868/ 
69) fetvâ emini olup o sene İzmir p⬠
yesi verildi. Sonra bilâd-ı hamse pâye¬ 
si olarak sonra Mekke mollası olmuş 
ve 1293 (1876) tarihlerinde fetvâ hiz¬ 
metinden ayrılmıştır. 1304’de (1886/ 
87) İstanbul pâyesi olup ardından ve¬ 
fat eylemiştir. Fakih, muhakkıkdı. 
(III. 49) 

Said Mehmed Efendi (Kabakulak- 
zâde) Mehmed Efendimin oğludur. 
Edime mollası olup Zilhicce 1127’de 
(Aralık 1715) vefat etti. (III. 28; IV. 
180) 

Said Mehmed Efendi (Kara Halil- 
zâde) Sudûrdan Birgili Halil Efendi’ 
nin oğludur. Müderris, 1135’de (1722/ 
23) Yenişehir, ll4l’de (1728/29) 
Bursa mollası oldu. Sonra Mekke p⬠
yesi oldu. 1148’de (1735/36) birinci 
defa ve 1152’de (1739/40) ikinci defa 


1451 



1452 


İstanbul kadısı ve o sene Zilhiccesin¬ 
de (Maıt 1740) Anadolu kazaskeri 
olarak Rebiyülâhir 1154’de (Haziran- 
Temmuz 1741) azledildi. Şevvâl 
1159da (Ekim-Kasım 1 7 46) Rumeli 
payesi, Rebiyülevvel IlöTde (Mart 
1748) Rumeli kazaskeri oldu. 27 Şa- 
bân ll62’de (12 Ağustos 1749) şeyhü¬ 
lislâm oldu. 28 Cemaziyelâhir ll63’de 
(4 Haziran 1750) azledip Bursa ya 
gönderildi. Orada, 28 Cemaziyelâhir 
ll68’de (11 Nisan 1755) vefat etti. 
Âlim, fâzıldı. Edep ve ilimde eşsiz ise 
de tabiatiııde sertlik vardı. Ülfet ve 
muhabbetten hazzı fazlaydı. Eserleri: 
İbn Zeydûn Mektubu hun şerhi, Aynî 
Tarihînin bir kıtasının tercümesi. 
Oğulları Abdürrahim Efendi, Alımed 
Efendi’dir. Biri de Mustafa Efendi’ 
dir(~0. Bir oğlu da sudûrdan Said 
Efendi’dir. Tomnlarından bii'i Meh- 
med Emin Efendi’dir(->). Said Efendi’ 
nin oğlu Ahmed Necib Efendi ve 
onun oğlu sudûrdan Erib Efendi, 
onun oğlu da Alımed Necib Efendi’ 
dir. (III. 28/29) 

Said Mehmed Efendi (Kara Halil- 
zâde) Said Mehmed Efendi nin oğlu 
mevâlîden Mustafa Efendi hin (-/) oğ¬ 
ludur. 1188’de (1774) müderris, 1219’ 
da (1804/05) Yenişehr-i Fenâr molla¬ 
sı, 1222’de (1807) Haremeyn evkafı 
müfettişi, sonra bilâd-ı hamse molla¬ 
sı, Cemaziyelâhir 1226 : da (Temmuz 
1811) Mekke kadısı, Cemaziyelevvel 
1231’de (Nisan 1816) İstanbul payesi, 
1236’da (1820/21) Anadolu kazaskeri 
oldu. Ramazan 1237’de (Mayıs-Hazi- 
ran 1822) vefat eyledi. Eyüp ele, Siyâ- 
vuş Paşa Türbesi Mezarlığıma defne¬ 
dildi. Fakih, âlim, şairdi. (III. 39) 

Said Mehmed Efendi (Kâtibzâde) 

Nâib olup Midilli geçici nâibi iken 


1 Şevvâl 1188ele (5 Aralık 1774) vefat 
eyledi. Şairdir. (III. 31) 

Said Mehmed Efendi (Kâtibzâde) 

Reli’ Mehmed Efendi’:iin(-0 oğludur. 
Müderris olarak yaşamış ve hekimba¬ 
şı Sâdık Efendiye danad olmuştu. 27 
Safer 1228’de (1 Mart 1813) vefat ey¬ 
lemiştir. Oğlu Mehmed Reşid Efendi 
de Zilka’de 1228’de (Kasım 1813) ve¬ 
fat eyledi. Eyüp’e defnedildiler. (II. 
412) 

Said Mehmed Efendi (Kethüdâzâ- 

de) Mustafa Efendi’n n oğludur. Mü¬ 
derris, Rebiyülâhir ll58’de (Ocak-Şu- 
bat 1755) Yenişehir kadısı ve sonra 
bilâd-ı hamse ve Mekke mollası oldu. 
Rebiyülâhir 1187’de (Haziran-Tem- 
muz 1773) İstanbul kadısı oldu. Şa’ 
bân 1188’de (Ekim 1774) azledildi. 
1191’de (1777) vefat eyledi. Topkapı’ 
da medfundur. (III. 32) 

Said Mehmed Efendi (Kevâkibîzâ- 

de) Abdülbâkî Eferdi’nin oğludur. 
Müderris, Rebiyülâhir 1240’da (Aralık 
1824) Kudüs mollası, Rebiyülevvel 
1251 ; de (Temmuz 1835) Mısır mollası, 
1253’de (1837/38) Medine kadısı, 
1254’de (1838) Mekke kadısı, Rama¬ 
zan 1259’da (Ekim 1843) İstanbul pâ- 
yesi, Şa’bân 12ö3’de (Temmuz-Ağus- 
tos 1847) İstanbul kadısı ve Rebiyül⬠
hir 1266’cla (Şubat-Mart 1850) Anado¬ 
lu pâyesi, Ramazan 269’da (Haziran 
1853) Rumeli pâyesi oldu. Ramazan 
1270’de (Haziran 1854) vefat etti. Zin- 
cirlikuyu’da medfundur. İlim sahibiy¬ 
di. Evlâdından biri Mehmed Emin 
Efendi(->), diğeri İbrahim Sârim Efen- 
di'dirf—►). Bunlardan İstanbul pâyeli 
Mehmed Atâuîlah Efendi Lâzistan mu¬ 
tasarrıfıdır. (III, 44/45) 

Said Mehmed Efendi (Mirzazâde) 

Şeyhülislâm Mirza Mehmed Efendi’ 



nin oğludur. Feyzullah Efendi’nin kı¬ 
zının oğludur. 1122’de (1710) doğdu. 
1139’da (1726/27) müderris olup İz¬ 
mir, Bursa mollası. Mekke payesi, son¬ 
ra İstanbul payesi oldu. Ramazan 
1172 ! de (xMayıs 1759) Anadolu kazas¬ 
keri ve Şevvâl 1173’de (Mayıs-Haziran 
1760) ve azlinin 25. günü Rumeli ka¬ 
zaskeri olmuştur. Şevvâl 1174’de (Ma¬ 
yıs 176i) azledildi. Muharrem 1175’de 
(Ağustos 176i) nakibüleşraf olup 1178’ 
de (1764/65) nekahetten azledilerek 
ikinci defa Rumeli kazaskeri olmuştur. 
28 Cemaziyelevvel 1181’de (22 Ekim 
1767) ikinci defa nakib oldu. Receb 
1182 ! de (Kasım-Ai'alık 1768) üçüncü 
defa Rumeli kazaskeri oldu. Senesin¬ 
de ayrılıp reisül-ulemâ iken 5 Zilka’ 
de 1183’de (2 Mart 1770) şeyhülislâm 
oldu. 5 Cemaziyelâhir 1187 ! de (24 
Ağustos 1773) istifa edip Sultantepe- 
si’nde konağında inziva eyledi. Fâtih’ 
deki evinde 18 Zilka’de 1188 ele (20 
Ocak 1775) vefat eyledi. Üsküdar’da, 
Tunusbağfnda babası yanma defne¬ 
dildi. Zayıf, temiz, fâzıl, iffetli, doğru, 
nâzik, vakûr, murafaada muhakkik 
idi. Ömrü hastalım ve dertlerle geç¬ 
miş, hele yaşlılığında vücudu hasta¬ 
lıklar mecmuası olup ziyaretlere gi¬ 
demezdi. Hatta muâyede-i hümâyûn¬ 
dan affolundu. Kethüdâsı Seyyict 
Mustafa Efendi’dh(^). (III. 31/32) 

Said Mehmed Efendi (Muradzâ- 

de) Seyyid Alimed Efendi’nin(-0 oğ¬ 
ludur. Müderris iken Zilka’de 1197’de 
(Ekim 1783) vefat etti. Üsküdar’da 
defnedildi. (IV. 358) 

Said Mehmed Efendi (Müstakimzâ- 

de) Müstakim Mehmed EfendihinüM 
oğludur. Kelıhalbaşı ve Galata kadısı 
oldu. 1176’da (1762/63) vefat etti. So¬ 
fularda meclfundur. (III. 31; IV. 364) 


Said Mehmed Efendi (Nasûhîzâde) 

İbrahim Efendimin torunu ve Çarşam- 
balı Hacı Mollazâde Sâlih Efeııdi’nin 
oğludur. Babası gibi kadıların eşra¬ 
fından olup 1286’da (1869/70) vefat 
eyledi. İlim ve irfanı, şiir ve fesahati 
ve güzel ahlâkı kişiliğinde toplamıştı. 
(III. 46/47) 

Said Mehmed Efendi (Safâyîzâde) 

Safâyî Mustafa Efendi’nin(-0 oğlu¬ 
dur. Hâcegândandır. Yeni Cami kâti¬ 
biydi. 1189 da (1775) vefat edip Ak¬ 
saray’da, Kâtip Camii’ne defnedilmiş- 
tir. (III. 32; III. 228) 

Said Mehmed Efendi (Seyyid) Mü- 

derris, molla, A Mekke kadısı olup 1201’ 
de (1786/87) vefat eylemiştir. Eğrika- 
pı’ya defnedildi. (III. 34) 

Said Mehmed Efendi (Seyyid) An- 

takyalıdır. Tahsille dersiâm oldu. Ra- 
ûf Paşa’ya kethüda olduğundan 1253’ 
de (1837/38) mahreç pâyesini kaza¬ 
narak Ayntab mollası oldu. 1254’de 
(1838) Mekke pâyesi, Ramazan 1264’ 
de (Ağustos 1848) İstanbul pâyesi ve 
Rebiyülevvel 1269’cla (Aralık 1852) 
Anadolu pâyesi olup 17 Rebiyülevvel 
1271’de (8 Aralık 1854) vefat etti. Hay¬ 
darpaşa’da medfundur. Fâzıl, muhad- 
dis, müfessir bir zat idi. (III. 45) 

Said Mehmed Efendi (Seyyid) 
(Leblebici) Müderris, Şevvâl 1267’de 
(Ağustos 1851) Edirne mollası oldu. 2 
Zilhicce 1279’da (21 Mayıs 1863) ve¬ 
fat etti. Fâtih’de medfundur. Fâzıldı. 
(III. 46) 

Said Mehmed Efendi (Sultan Ah- 
med İmamızâde) Nurullah Mustafa 
Efendi’ninC-O oğludur. Müderris, Ha- 
leb mollası olarak 1274 (1857/58) ta¬ 
rihine doğaı vefat etti. (III. 45; IV. 
467) 


1453 



1454 


Said Mehmed Efendi (Şeyh Ab- 
dullahzâde) Müderris ve Bosna ka¬ 
dısı olup hu senelerde (1810‘lar) ve¬ 
fat eylemiştir. Oğlu Abdurrahman 
Rüsdî Efendi : dir(-0. (ITT. 374 

Saİd Mehmed Efendi (Şeyhzâde) 

Şeyh Abdullah Efendimin oğludur. 
Devriye müderrisi. Ramazan 1210x1a 
(Mart 1796) Diyarbekiıc sonra Bosna 
mollası oldu. 1222‘de (1807) vefat ey¬ 
ledi. Oğlu Râşid Abdurrahman Efen- 
di'dir( (III. 36) 

Said Mehmed Efendi (Teşrifatîzâ- 

de) Teşrifatı Naim Efendimin evlâdım 
dandır. Müderris, mahreç mollası, Şev¬ 
val 1254'cle (Aralık 1838/Ocak 1839) 
Şam mollası ve Muharrem 1259xla 
(Şubat 1843) Mekke kadısı olup dön¬ 
dükten sonra 1262 (1846) yılına doğ¬ 
ru vefat etmiştir. (III. 43) 

Said Mehmed Efendi (Tuzpazarî- 
zâde) Bursalıdır. 1199x1a (1785) 
Belgrad mollası oldu. III. Selim devri 
(1789-1807) başlarında vefat eyledi. 
(III. 34) 

Said Mehmed Efendi (Uşşakîzâde) 

Mustafa Efendimin oğludur. Mevâlî- 
cleıı olup Cemaziyelevvel 1196‘da (Ni¬ 
san-May ıs 1782) vefat eyledi. (III. 33) 

Said Mehmed Efendi (Uşşakîz⬠
de) Müderris, Zilka'cle 120 2'de 
(Ağustos 1788) Selanik mollası. 1212' 
de (1797/98) Bursa mollası. 19 Zilka' 
de 1218'de (1 Mart 1804) Mekke paye¬ 
si, sonra İstanbul payesi oldu. 1230’da 
(1815) vefat etti. Kanlıca' da medfun- 
dur. (III. 37) 

Said Mehmed Efendi (Vanîzâde) 

Müderris iken 14 Muharrem 1265 de 
(10 Aralık 1848) velht etmiştir. (III. 43) 

Said Mehmed Efendi (Vassâfzâde) 

Şeyhülislâm Es’ad Mehmed Efendi' 


nin(->) oğludur. Müderris olup 1189' 
da (1775 ) vefat eyledi. Babasının ya¬ 
nında medfuııdur. (1. 334) 

Said Mehmed Efendi (Vassâfzâde) 

Hindî Molla diye tanınan Said Meh¬ 
med Efendimin torunlarındandır. 
Devriye mollası iken 1266’da (1850) 
Kürdistan mollası oldu. Daha sonra 
vefat etmiştir. (I. 33 z ) 

Said Mehmed Efendi (Velîyeddin- 
zâde) Kadiri ve Mehmed Paşa Tek¬ 
kesi şeyhi oİup 1186'da (1772/73) ve¬ 
fat etmiştir. (III. 3 D 

Said Mehmed Efendi (Yahyâzâde) 

Müderris, Şa'bân 12l4xle (Eylül-Ekim 
1809) Eyüp, sonra Şam mollası oldu. 
Ramazan 1236x1a (Haziran 1821) 
Mekke, 1242’de (1826/27) İstanbul, 
1243’de (1827/28) Anadolu payesi 
olup Zilhicce 1247 ; de (Mayıs 1832) 
Anadolu kazaskeri ve o ayda Rumeli 
payesi oldu. 5 Ramazan 1252'de (14 
Aralık 1836) vefat etti. Âlim, fâzıldı. 
Draman'da medfunt ur. (III. 42) 

Said Mehmed Efendi (Yazıcızâde) 
(Hafız) Müderris, Şa ? bâıı 1230’da 
(Temmuz 1815) Kudüs mollası ve 
1236x1a (1820/21) Mısır mollası oldu. 
Gemiyle giderken Sakız önünde şe- 
hiden vefat etti. (III. 39) 

Said Mehmed Efendi (Zarahzâde) 

Müderris ve kadı olup Cemaziyelev- 
vel 1230 s da (Nisan-Mayıs 1815) vefat 
etti. Üsküdar’da meöfundur. (III. 440) 

Said Mehmed Has b Efendi Hâce- 
gândan ve âmedî hulefâsmdandır. 
1220x1e (1805) vefa, edip Kâtip Ca- 
miime defnedilmiştir. (III. 36) 

Said Mehmed Hcmdem Çelebi 

Hacı Mehmed Emin Celebi‘nin oğlu 
olup 1230'cla (1815) Tabası kendisine 
şeyhliği bıraktıktan üç gün sonra ve- 



fat etti. İki defa İstanbul’a gelmiştir. 
1280 (1863/64) tarihine doğru vefat 
eyledi. Âlim, şairdi. (III. 46) 

Said Mehmed İnsan Efendi (Gül- 
şenîzâde) Mehmed Efendi nin oğlu¬ 
dur. Âıııedî halifesinden ve hâcegân- 
dan olup 15 Muharrem 1219'da (26 
nisan 1804) vefat eyledi. Silivrika- 
pı’da medfundur. (II. 301) 

Said Mehmed Mul ib Efendi BabI¬ 
âli’den yetişip Halet Efendiye mühür¬ 
dar olu. Birkaç sene ma’zul kaldıktan 
sonra 124Tde (1825/26) humbaracı 
kâtibi, Şevval 1242’de (Mayıs 182/) 
bostaniyân-ı hassa nâzın, ardından 
asâkir-i mansure nâzın ve Receb 1245' 
de (Ocak 1830) baruthane nâzın olup 
Rebiyülâhir 125 hde (Ağustos 1835) 
azledildi. Cemaziyeievvel 1252’de 
(Ağustos-Eylül 1836; defter emini ve 2 
Receb 1255'de (11 Eylül 1839) sadâret 
müsteşarı ve 27 Ce naziyelâhir 1256' 
da (26 Ağustos 1840) müsteşarlık ve¬ 
kâletiyle deâvî nâzın ve Rebiyülâhir 
1257 : de (Mayıs-Haziran 1841) ikinci 
defa sadâret müsteşarı ve Ramazan 
1259'da (Ekim 1843) Meclis-i Vâlâ aza¬ 
sı ve Ramazan 126i ‘ele (Eylül 1845) 
ikinci defa defter emini ve Rebiyülev- 
vel 1265'de (Şubat 1849) yine Meclis-i 
Vâlâ azası oldu. 14 Safer 1268 ! de (9 
Aralık 1851) vefat eyledi. Eyüp‘de 
medfundur. Uyumlu ve iyi idareciydi. 
Oğulları mutasarrıflardan Mahrnud Bey 
ile daire muhasebe:isi Şefik Beydir. 
Biri de Tevfik Bey’dir(->). (IH. 44) 

Said Mehmed Münir Efendi (Ket- 
hüdâzâde) IV. Meîmedın annesinin 
kethüdâsı Mustafa Efendi’nin oğlu¬ 
dur. Müderris, 1123 ! de (1711) Hare¬ 
meyn evkaf müfettişi, sonra Mısır ve 
Mekke mollası oldu. Cemaziyeievvel 
1138x1e (Ocak 1725) İstanbul kadısı 


olup Cemaziyeievvel 1139'da (Ocak 
1727) azledildi. 24 Safer 1141x1e (29 
Eylül 1728) vefat etti. Fakih, vakur, 
edip, cesur ve eli sıkıydı. Zahire nar¬ 
hında ve değerini belirlemede dikka¬ 
ti olup esnafın usûlünü değiştirmede 
gayretli görülmüştür. Babası Nasûhî 
Tekkesinde ve kendisi Üsküdar'da 
Şeyh Camiinde defnedildiler. (IV. 
222/23) 

Said Mehmed Paşa Yirmisekiz Çe¬ 
lebi Mehmed Efendimin oğludur. Ba¬ 
bası Fransa sefiri olunca beraber gitti. 
Dönüşte mektûbî-i sadr-ı âlîye girdi. 
Müteferrika İbrahim Çelebi ile bera¬ 
ber ilk defa İstanbul’da matbaa icat 
eyledi. Sonra hâcelik verilip sipahiler 
kâtibi olarak harpde bulundu. 1153' 
de (1740) barış görüşmelerinde üçün¬ 
cü murahhas oldu. Şevval 1153'*de 
(Aralık 1740/Ocak 1741) silahdar k⬠
tibi oldu. Rebiyülevvel 1154’de (Ma- 
yıs-Haziran 1741) Rumeli pâyesivle 
Paris sefiri oldu. Cemaziyeievvel 1155' 
de (Temmuz 1742) dönüşte yine hâ- 
cegândan oldu. Şevval 1156’da (Ra- 
sım-Aralık 1743) defter emini vekili 
olup 1157x1e (1744) Mısıra memur ol¬ 
du. Şevval 1158’de (Kasım 1745) def- 
ter emini olup 22 Receb 1159xta (10 
Ağustos 1746) sadâret kethüdâsı, 4 
Rebiyülevvel 1160'da (16 Mart 1747) 
ikinci defa defter emini. Şevval 
1161’de (Ekim 1748) tevkiî ve Muhar¬ 
rem ll63'de (Aralık 1749) ikinci defa 
kethüdâ olup 3 Rebiyülâhir ll63xle 
(12 Mart 1750) azledildi. Şevval 
1166’da (Ağustos 1753) ikinci deia 
tevkiî, Şevvâl Tl68'de (Temmuz 1755) 
başmuhasebeci ve 7 Zilka'de ll68'de 
(15 Ağustos 1755) üçüncü defa kethü¬ 
dâ oldu. 19 Muharrem ll69xia (25 
Ekim 1755) vezir rütbesiyle sadrazam 



oldu. 1 Receb ll69’da (1 Nisan 1756) 
azledilerek İstanköy’e gönderildi. 
1170’de (1756/57) Mısır valisi, 1171’ 
de (1757/58) azledilip ardından Ada¬ 
na valisi ve Zilka’de 1173’de (Haziran- 
Temmuz 1760) Konya ve 1174’de 
(1760/61) Maraş valisi oldu. Rebiyü- 
levvel 1175’de (Ekim 1761) orada ve¬ 
fat etti. Edep ve hüner sâhibiydi. Şeyh 
Murad Zaviyesi yakınında Kuşluk 
Hamamı, Sarıyer’de bir tekke ve Yû- 
şa dağında bir mescid yaptı. Harf sı¬ 
rasına göre Müfredât-ı Tîb lügatini 
tasnif eylemiştir. Oğlu Süleyman Tev- 
fik Bey’dir(-»). (III. 29/30) 

Said Mehmed Paşa Koca Yusuf Pa¬ 
şamın kethüdası olup vefatında 1216’ 
da (1801/02) yerine Medine muhâfızı 
oldu. 1217’de (1802/03) mîrimîran ol¬ 
du. 1218’de (1803/04) ayrılıp sonra 
vefat etmiştir. (III. 36) 

Said Mehmed Paşa Bağdad valisi 
ikinci Süleyman Paşa’nın oğludur. 
Bağdad eşrafından olup 1228’de 
(1813) vezirlikle Bağdad ve Basra va¬ 
lisi olmuştur. 10 Rebiyülâhir 1232’de 
(27 Şubat 1817) azledildikten sonra 
vefat eyledi. 25 yaşında, tecrübesiz 
bir gençti. Cenazesi, Bağdad defter¬ 
darı Said Bey ve mahkemesi muhzır- 
başısı Emalullah ile gelip Cemaziye- 
lâhir’de (Nisan-Mayıs) Karacaahmet’e 
defnedildi. (III. 38) 

Said Mehmed Paşa Kapıcıbaşı ve 
Rusçuk müsellimi olup Zilka’de 1232’ 
de (Eylül-Ekim 1817) vezir rütbesiyle 
Silistre valisi oldu. Birkaç sene geçin¬ 
ce vefat etmiştir. (III. 39) 

Said Mehmed Paşa Mehmed Ali Pa¬ 
şamın oğludur. Liva ve ferik oldu. Zil¬ 
hicce 1270’de (Eylül 1854) Abbas Hil¬ 
mi Paşa’nın vefatında vezir rütbesiyle 
Mısır valisi oldu ve sadâret pâyesi ve¬ 


rildi. Bir aralık Avrupa’ya seyahat 
edip 1278 başlarında (186i ortaları) 
İstanbul’a geldi. Sonra Mısır’a gidip 
30 Receb 1279’da (21 Ocak 1863) ve¬ 
fat eyledi. Osmanlı saltanatına sâdık, 
itaatkâr, mükrim, savruktu. Oğlu To¬ 
sun Paşa’dır. (III. 46) 

Said Mehmed Paşa (Damad-ı Şeh- 

riyârî) Bursalıdır. Çavuşbaşı Alyanak 
Ali Efendi’nin kız kardeşinin oğlu ol¬ 
duğundan 1235’de (1820) Galata Sa¬ 
rayı’na ve 1238’de (1822/23) Ende- 
rûn’a girmiştir. Sonra hazine kethüdâ- 
sı Kıbrıslı Ali Efendi’ve imam ve çuka- 
dar oldu. 1242’de (1326/27) mâbeyn- 
ci olup 1243’de (1827/28) başçuka- 
dar-ı pâdişâhı oldu 1247’de (1831/ 

32) silahdarlık makamının lağvında o 
makama ait işler başmâbeyncilik un¬ 
vanıyla buna verildi. 1248’de (1832/ 

33) istifa eyledi. Birkaç ay dayısının 
evinde ikamet edip sonra süvari livâ- 
lığı ihsan buyurularak Anadolu’ya 
gönderildi. Rebiyülevvel 1250’de 
(Temmuz 1834) feriklikle Boğaz mu¬ 
hafızı oldu. Zilka’de 125Tde (Şubat- 
Mart 1836) vezirlikle Mihrimâh Sultan 
nişanlısı ve mansûre müşiri oldu. Ar¬ 
dından düğün meras:mi icra olundu. 1 
Şa’bân 1252’de (11 Kasım 1836) hassa 
ve mansûre müşirlikleriyle Anadolu 
seraskerliği unvanı ihsan duyurul¬ 
muştur. 15 Şa’bân 1253’de (14 Kasım 
1837) serasker oldu. 20 Rebiyülâhir 
1255’de (3 Temmuz '..839) ticaret nâzı- 
rı, 3 Zilka’de 1255’de (8 Ocak 1840) 
kapdan-ı derya, 6 Safer 1257’de (30 
Mart 1841) ikinci defa ticaret nâzırı, 
Rebiyülâhir’de (Mayıs-Haziran 1841) 
Aydın valisi ve Muharrem 1258’de 
(Ocak-Şubat 1842) Edirne ve Şa’bân’- 
da (Eylül) Ankara valisi olup Zilka’de 
1258’de (Aralık 1842) azledildi. Ra- 



mazan 1262’de (Ağustos-Eylül 1846) 
Mecâlis-i Âliye ye memur olup 5 Mu¬ 
harrem 1263’de (24 Aralık 1846) ikin¬ 
ci defa serasker oldu ve Cemaziyelâ- 
hir 1264’de (Mayıs 1848) Sinop’a gön¬ 
derildi. Şevvâl 1265’de (Ağustos-Eylül 
1849) Edirne ve Zilka’de’de (Eylül- 
Ekim) Şam valisi olup 17 Safer 1267’ 
de (22 Aralık 1850) istifa eylemiştir. 
1278’de (1861/62) sadâret teklifinde 
affını isteyince maaşı 50.000’e çıkartı¬ 
larak taltif buyuruldu. 1285 sonların¬ 
da (1869 başları) vefat edip Üskü¬ 
dar’a, Nasûhî Tekkesi’ne defnedilmiş- 
tir. Güzel idare sahibi, sâlih ve âbiddi. 
20 seneye yakın derviş elbisesi ile 
dünyayı bırakmış ve maaşını ihtiyaç 
sahiplerine sarf etmiştir. (III. 47/48) 

Said Mehmed Paşa (Mirza) Tatar 
asıllıdır. Nizamiye Ordusu’na kurulu¬ 
şunda girerek miralay, 1248’de (1832/ 
33) liva ve sonra süvari feriki oldu. Ce- 
maziyelâhir 1249’da (Ekim-Kasım 
1833) Silistre valisi olup 11 Safer 125T 
de (8 Haziran 1835) vezirlik ihsan bu¬ 
yuruldu. Receo 1255’de (Eylül 1839) 
Niş ve Rebiyülevvel 1256’da (Mayıs 
1840) Rumeli, sonra Yanya, Ramazan 
1256’da (Kasım 1840) Diyarbekir, Sa¬ 
fer 1257’de (Nisan 1841) ikinci defa Si¬ 
listre, Ramazan 1259’da (Ekim 1843) 
ikinci defa Rumeli, Zilka’de 1259’da 
(Aralık 1843) Köstendil, Ramazan 
1260’da (Eylül-Ekim 1844) üçüncü 
defa Silistre valisi olup Şa’bân 1263’ 
de (Temmuz-Ağustos 1847) azledil¬ 
miş, 1264’de (1848) dördüncü defa Si¬ 
listre valisi, Receb 1269 : da (Nisan 
1853) Selânik, Şa’bân’da (Mayıs 1853) 
beşinci defa Silistre ve Rebiyülevvel 
1275’de (Ekim 1858) ikinci defa Sel⬠
nik ve Muharrem 1276’da (Ağustos 
1859) Vidin valisi olup 1277’de (1860/ 


6l) azledilerek emekli olmuştur. 18 
Zilka’de 1287’de (9 Şubat 1871) vefat 
eylemiştir. Mevlânâkapı’da medfun- 
dur. Rumeli ahvâline tam vâkıf oldu¬ 
ğundan güzel idaresi ve Silistre’de ha¬ 
yır eserleri görülmüştür. Oğlu Hakkı 
Bey’dir(->). Diğeri Muhyiddin Bey’dir. 
(III. 48) 

Said Mehmed Râsih Efendi (Vanî- 
zâde) Mevâlıdendir. 1190’da (1776) 
vefat etti. (III. 32) 

Said Mustafa Efendi (Baldırzâde) 

Şeyh Murad halifelerinden Ali Efendi’ 
nin mürididir. Bursa şeyhlerinden 
olup 1173’de (1759/60) vefat etti. (III. 
29) 

Said Paşa Prizrenlidir. Nikşik Kalesi 
memuru ve mîrimîran oldu. 1224’de 
(1809) küçük kardeşi Mehmed Pa- 
şa’yı terkle Sırp seferine memur oldu. 
Oralarda vefat eylemiştir. (III. 36) 

Said Paşa Sofyalı Osman Paşa’nın 
oğludur. Kapıcıbaşı ve Sofya müte¬ 
sellimi oldu. 1243’de (1827/28) mîri¬ 
mîran rütbesiyle Sofya muhâfızı oldu. 
Birkaç sene sonra vefat etti. (III. 41) 

Said Paşa Ali Rızâ Paşa’nın kethüdâ- 
sıdır. Paşası Bağdad vilâyetinde uzun 
süre kalınca 1246’da (1830/31) mîri¬ 
mîran rütbesiyle Musul mutasarrıfı ol¬ 
du. 1248’de (1832/33) azledilip 1249’ 
da (1833/34) ikinci defa Musul valisi 
oldu. 1251’de (1835/36) tekrar ayrıldı 
ve sonra vefat eyledi. (III. 42) 

Said Paşa Sivaslıdır. Rebiyülevvel 
1257’de (Mayıs 1841) Sivas mutasarrı¬ 
fı ve mîrimîran oldu. 1258’de (1842) 
azledildi. Rebiyülâhır 1263’de (Mart- 
Nisan 1847) Amasya mutasarrıfı olup 
1264’de (1848) Bozok mutasarrıfı ol¬ 
du. 1266 ’da (1850) azledildi ve sonra 
vefat etti. (III. 44) 


1457 



1458 


Said Paşa Askerlikten yetişerek ya¬ 
ver ve seryâver-i padişahî ve ferik ol¬ 
muştur. Sonra Dâr-ı Şûrâ-yı Askerîye 
aza olup 1285 (1868/69) tarihlerinde 
vefat eylemiştir. (III. 48) 

Said Paşa Diyarbekirlidir. Yetişerek 
Diyarbekir mektupçusu ve sonra o 
taraflarda mutasarrıf oldu. 1304’de 
(1886/87) Rumeli beylerbeyi payesi¬ 
ni elde eyledi. 28 Rebiyülâhir 1309’da 
(1 Aralık 1891) Mardin’de mutasarrıf 
iken vefat eyledi. Her türlü ilimde ve 
inşa ve kitabette söz sahibi olup mü¬ 
kemmel bir tarih kaleme almıştır ki. 
ilm-i hey’et ve ensâb, coğrafya ve ta- 
bakat-ı arza dair faydalı bahisleri ihti¬ 
va eder. (III. 49) 

Said Paşa İzmit mütesellimi iken 1248’ 
de (1832/33) vefat eden hasağası Eğin¬ 
li Seyyid Mustafa Ağa’nın oğlu olup 
1246’da (1830/31) doğmuştur. Mü- 
hendishane’de tahsil görüp 1268’de 
(1852) yüzbaşılıkla şahâdetnâme al¬ 
mış ve mektepte muallim muavini ol¬ 
muştur. Kolağası olduktan sonra 1270’ 
de (1853/54) Edinburg Üniversitesinle 
tahsile gönderildi. 1277’de (1860/61) 
döndü. 1279'da (1862/63) binbaşılıkla 
bahriyeye nakledildi. 1281’de (1864/ 
65) silah alımı için Tophane’den Av¬ 
rupa’ya gönderilip kaymakamlık ve¬ 
rildi. 1283’de (1866/67) dönüşünde 
miralay oldu, 1285’de (1868/69) İda- 
re-i Bahriye Meclisi’ne aza olup 1286’ 
da (1869/70) Mekteb-i Bahriye nâzın 
ve mîrlivâ ridu. 1292’de (1875) Top¬ 
hane tecıii De dairesine reis olup Re- 
ceb 1293’de (Ağustos 1876) ferik ve 
bahriye nezâreti kaymakamı oldu. Şa’- 
bân’da (Eylül) ilâveten mâbeyn-i hü¬ 
mâyûn feriki olup Muharrem 1295‘de 
(Ocak 1878) vezir rütbesi verilmiştir. 
O sene başlarında Ankara valisi, son¬ 


larında Kastamonu valisi ve birinci ko¬ 
miser, 1297’de (1880) Haleb valisi, 
1299’da (1882) Konya ve 1305’de 
(1887/88) Mamuretü’.-Aziz valisi oldu. 
Az müddette azille selâmlık resm-i âlî¬ 
sine memur edildi. Senelerce göğüs 
hastalığından muztarip olduğu halde 
Şa’bân 1313’de (Ocak-Şubat 1896) 
vefat eylemiştir. Sultan Mahmud Tür- 
besi’ne defnedildi. Yabancı dillerde 
vukufu ve ulûm-ı riyaziyede mahare¬ 
ti vardır. Avrupa’dan birinci derece 
şahâdetnâmeyi hâiz olduğundan ta¬ 
biî ve riyâzî ilimlerde usta bir mual¬ 
limdi. Ancak idari işlerde o derecede 
değildi. Fethî Paşa’ya damad oldu¬ 
ğundan evlâdı kalmıştır. (IV. 858/59) 

Said Revnak Mehmed Efendi (Ça- 
vuşzâde) 1206’da (1791/92) vefat 
eden Ahmed Sâdık Efendi’nin oğlu¬ 
dur. Kalemden yetişerek hâcegândan 
ve mansıp sahiplerinden oldu. 1234’ 
de (1819) vefat eyledi. Okmeydanı’ 
na defnedildi. (III. 38) 

Said Siret Bey Cidde valisi Şerif Pa- 
şa’nın oğludur. Müderris, 1238’de 
(1822/23) Galata molası oldu. Sonra 
bilâd-ı hamse ve 1245’de (1829/30) 
Mekke pâyesi oldu. 1246’da (1830/31) 
vefat etti. Şairdir. (III. 4l) 

Said Şeyhî Mehmed Efendi (Ebû 
İshakzâde) Ebû İshak Efendi’nin oğ¬ 
ludur. Müderris, Mekke kadısı oldu. 
Cemaziyelâhir 1159’da (Haziran- 
Temmuz 1746) İstanbul pâyesi olup 
10 Zilka’de 1164’de (30 Eylül 1751) 
Anadolu pâyesi, Şa’bân ll68’de (Ma- 
yıs-Haziran 1755) Anadolu kazaskeri 
olup Zilhicce 1172’de (Ağustos 1759) 
Rumeli kazaskeri oldu. 25 Şevvâl 1173’ 
de (10 Haziran 1760) azledildi. 1175’ 
de (1761/62) vefat eyledi. Babası ya¬ 
nma, Sultanselim yakınındaki cami- 



ine defnedildi. Oğullarından biri İs¬ 
mail Efendi 3 dir(--+). Diğer oğlu Atâul- 
lah Efendi’dir. Torunlarından biri 
Mehmed Efendi 5 dir(-+). Evlâdına 
“Şeyhî Mollazâde” denir. Kitapçısı Ka¬ 
dı Abbaszâde Emin Mehmed Efendi’ 
dirC—)- (III. 30) 

Saidzâde bak. Mehmed Efendi; 
Mu’idî Mehmed Efendi 

Sâilî Mehmeci Efendi Yenişehr-i 
Fenârlıdır. 9Ğ0’da (1333) dârüşşifada 
vefat etti. Âlim, fakir, zarif, mutasav¬ 
vıf bir şairdi. (III. 2) 

Saka bak. Haşan Efendi 
Sakazâde bak. Derviş Fehmî Efendi 

Sâkıb Mehmeci Efendi Mühendisha- 
ne hocası ve m üderris olup 7 Receb 
1228’de (6 Temmuz 1813) vefat etti. 
Eyüp’de kardeşinin oğlu Ya’kub Efen¬ 
dimin kabrine defnedildi. (IV. 279) 

Sâkıb Mehmed Efendi Ahıskalıdır. 
Babasıyla İstanbul’a gelip tabib oldu. 
Sarayda tabib v e Tıphane hocası olup 
müderrislik de ihsan edildi. Yaşı 120 
olduğu halde 1268 5 de (1851/52) vefat 
etti. Şairdir. (II. 62) 

Sâkıb Mustafa Çelebi İstanbullu¬ 
dur. Reis kaleminden yetişip divan 
efendisi oldu. 1130’da (1718) vefat 
eyledi. Usta şairdir. (II. 62) 

Sâkıb Mustafa Dede Bursalıdır. Kü¬ 
tahya Mevlevîhanesi şeyhi oldu. 1148’ 
de (1735/36) vefat eyledi. Mevlevi 
menkabelerini ihtiva eden Sefine'si 
ve Divani vardır. Oğlu Hâlis Ahmed 
Dede’dirO-*). (II. 62) 

Sâkıb Mustafa Efendi Ankaralıdır. 
1217’de (1802/03) Enderûn’a girip 20 
sene sonra çerağ oldu. 125Sxle (1842) 
vefat eyledi. Beliğ şairdir. (II. 62 ) 

Sâkıb Süleyman Efendi Karahisar- 
lıdır. 1235’de (1819/20) İstanbul’a gö¬ 


çerek Keçecizâde İzzet Molla ve son¬ 
ra yeğeni Halim Molla’ya tezkireci ol¬ 
du. 1267’de (1851) arzuhalci, sonra 
ihtisâb kâtibi oldu. 1275’de (1858/59) 
vefat eyledi. Şairdir. (II. 63) 

Sakızlı Memi Paşazâde bak. Abdur- 
rahman Paşa 

Sâkî Çelebi (Baldırzâde) Filibelidir. 
II. Osman devrinde (1618-1622) vefat 
eyledi. Şairdir. (III. 3) 

Sala Muslîsi bak . Hüdâyî Çelebi (Şa¬ 
da Musallası) 

Salâhaddin Bey Ziver Paşa’nm oğ¬ 
ludur. Mektûbî-i sadr-ı âlî ve âmedî 
halifelerinden olup Âlî Paşa’ya da- 
mad olmuştu. Muharrem 1285’de 
(Mayıs 1868) vekâleten ve Receb’de 
(Ekim-Kasım) asâleten Altıncı Daire 
reisi oldu. 21 Muharrem 1286’da (3 
Mayıs 1869) veremden vefat etmiştir. 
Edip ve güzel yüzlüydü. (III. 233) 

Salâhaddin Efendi II. Bâyezid şeh¬ 
zade iken muallim olup Şerh-i Akaid 
ile Mollazâde yi okuttu ve ikisine de 
şerh yazdı. Bolulu bir şeyhdir. II. 
Mehmed (Fâtih) devrinde (1451- 
1481) vefat etmiştir. (III. 232) 

Salâhaddin Efendi îzniklidir. Şeyh¬ 
tir. 910’da (1504/05) vefat etmiştir. 
(III. 232) 

Salâhaddin Mehmed Hulûsî Efen¬ 
di Seferihisarlıdır. Müderris, Zilka’de 
1274’de (Haziran-Temmuz 1858) Er¬ 
zurum mollası, Rebiyülâhir 1283’de 
(Ağustos-Eylül 1866) arzuhalî-i fetva 
ve 1284’de (1867/68) Erzurum molla¬ 
sı, sonra mahreç pâyesi oldu. 1297 
(1880) tarihlerinde vefat etmiştir. (III. 
233) 

Salâhaddin Mûsâ Efendi (Efdalzâ- 

de) Hamideddin Efendimin oğludur. 
Sahn müderrisi olup sonra emekli ol- 


1459 



1460 


du. Abdest almakta fazlaca şüpheci 
olup suyu çok dökerdi. Bir gün yirmi 
kova su sarf etmekle elbisesi ıslanın¬ 
ca kurutayım derken ateş alıp 925’de 
(1519) yanarak vefat etti. (III. 232) 

Salâhaddin Salâhı Efendi I. Mah- 
mud devrinde (1730-1754) sırkâtibi 
olmuştu. Mâbeyn-i hümâyûn ricâlin- 
den usta bir şairdir. (III. 233) 

Salahûrzâde bak. Mehmed Paşa 
Salatacı bak. Haşan Ağa 

Salbaş bak . Ahmed Paşa; Haşan 
Efendi 

Salbaşzâde bak. Abdürrahİm Efendi; 
Ahmed Efendi; Feyzuİlah Efendi; Mû- 
sâ Efendi; Sabrı Abdurrahman Efendi 

Salık bak. Ahmed Paşa 
Salıncak bak. Rıdvan Efendi 

Salih Abdülkerim Efendi (Kızıl 
Molla) Mîrim Kösesi Mehmed Efen¬ 
dimin oğlu olup 930’da (1524) doğdu. 
Müderris, Şam, Bursa mollası ve iki 
kere Mısır mollası oldu. Şa’bân 986’da 
(Ekim 1578) İstanbul kadısı olup Zil- 
ka : de 987’de (Ocak 1580) azledildi. 
Rebiyülâhir 988’de (Mayıs-Haziran 
1580) Anadolu kazaskeri olup Safer 
989’da (Mart 1581) azledildi. Zilhicce 
991’de (Aralık 1583/Ocak 1584) Ru¬ 
meli kazaskeri olup Ramazan 993’de 
(Eylül 1585) ayrıldı. 8 Şevval 996’da 
(31 Ağustos 1588) vefat eyledi. İlmin 
inceliklerine vakıf, heyet, hendese, 
usûl ve fürûda mahir, iffetliydi. Tılsım 
ve dua bilirdi. Yanaklarının kızıllığın¬ 
dan böyle lâkaplanmıştır. Yeniköy’de 
cami, muallimhane ve vakıfları var¬ 
dır. Fâzıl Abdülbâkî adında yetişmiş 
bir oğlu 970’de (1562/63) vefat etti. 
Diğer oğlu Abdullah Efendidir. (III. 
200 ) 


Sâlih Ağa Yeniçeri zâbitamndandı. 
104l J de (1631/32) vefa: etti. (III. 201) 

Sâlih Ağa İbşir Paşa’mn sadâretinde 
kethüdâsı oldu. 1065’de (1655) azle¬ 
dilip 1072’de (1661/62) mîrialem ol¬ 
du. Sonra vefat eylemiştir. (III. 202) 

Sâlih Ağa Enderûn’da yetişerek ber- 
berbaşı ve 1062’de (1652) iç kilerba- 
şı, sonra şeyhülharem oldu. 1076’da 
(1665/66) eski hizmetine geri dönüp 
musâhib-i padişahî oldu. Birkaç yıl 
sonra o hizmette vefat eylemiştir. (III. 
202) 

Sâlih Ağa Şamlıdır. Urbândan olup 
Maanoğlu Hüseyin Bey’in mensupla- 
rmdandı. Hazinedarı olup vefatında 
zevcesini alarak onun malına sahip 
oldu. Sonra kapıcıbaşı ve Rebiyülev- 
vel 1115’de (Temmuz-Ağustos 1703) 
birden sipahiler ağası olarak Şa’bân’ 
da (Aralık) azledilmiş ve Bozcaada’ya 
gönderildikten sonra vefat etmiştir. 
(III. 204) 

Sâlih Ağa Yeniçeridir. Kul kethüdâsı 
olup Temeşvar’da Hac: Mustafa Paşa 
ile birlikte bulunmuş ve sonra vefat 
etmiştir (1710’lar). (III. 204) 

Sâlih Ağa Ayasofya mütevellisi olup 
kapıcıbaşı olarak 1148’de (1735/36) 
başbaki kulu olup sonra vefat etti. 
(III. 205) 

Sâlih Ağa Cebehane kethüdâsı olup 
ll 62 ’de (1749) vefat etti. Üsküdar’da 
medfundur. (III. 206) 

Sâlih Ağa Musâhib-i şehriyârî olup 
Rebiyülâhir ll67’de (Şubat 1754) sur- 
re emini oldu. Sonra vefat eyledi. (III. 
206 ) 

Sâlih Ağa Hasociabaşı olup 1178’de 
(1764/65) vefat etti. Karacaahmet’de 
medfundur. Hattatdı. (III. 208) 



Salih Ağa Peksimetçibaşı olup 1180’ 
de (1766/67) vefat etti. Değirmen Mes- 
cidi’ni bina ve ihya eyledi. (III. 208) 

Salih Ağa Kapıcıbaşı ve 1184’de (1770/ 
71) kapıcılar kethüdası oldu. 1185’de 
(1771/72) orduya hazine götürmeye 
memur oldu. Sonra vefat etti. (III. 
208) 

Salih Ağa Yeniçeridir. Zağarcıbaşı 
olarak Rebiyülâhir 1186’da (Temmuz 
1772) ayrılmış ve ardından vefat eyle¬ 
miştir. (III. 208) 

Salih Ağa Vezredarbaşı olup 1193’ 
de (1779) vefat edip Kocamustafapa- 
şa’ya defnedildi. (III. 208) 

Salih Ağa Hasodabaşı olup Şevval 
1200’de (Ağustos 1786) vefat etti. (III. 
208) 

Salih Ağa Yeniçeri Ocağı başyazıcısı 
olup Safer 1203 de (Kasım 1788) ye¬ 
niçeri ağası oldu. Receb 1203’de 
(Mart 1789) ayr İdi. Sonra vefat etti. 
(III. 208) 

Salih Ağa Kapıcıbaşı ve balık emini 
olup 1209’da (1794) bostancıbaşı ol¬ 
du. Cemaziyelevvel 1209’da (Aralık 
1794) azledildi ve sonra vefat etti. 
(III. 208) 

Sâlih Ağa (Hacı) Moralidir. Kapıcı- 
başı ve İstanbul Baruthanesi nazırı ve 
1147’de (1734/35) cizye başbaki ku¬ 
lu, 1152’de (1739/40) çavuşbaşı veki¬ 
li, Rebiyülevvel 1153’de (Haziran 
1740) çavuşbaşı, Rebiyülevvel 1155’ 
de (Mayıs 1742) surre emini ve 1156' 
da (1743) silahdar ağası olup Receb 
1157’de (Ağustos 1743) azlinin ikinci 
günü mîrahûr- sânı, Rebiyülevvel 
1159’da (Nisan 1746) kapıcılar kethü¬ 
dası ve Cemaziyelâhir 1159’da (Hazi- 
ran-Temmuz 1" 46) cebecibaşı olup 
Ramazan 1159’da (Eylül-Ekim 1746) 


sürüldü. Şevvâl 1160’da (Ekim 1747) 
sipahiler ağası olup Cemaziyelâhir 
llöl’de (Haziran 1748) vefat etti. Ka¬ 
dırga’da bir mektep yapıp orada def¬ 
nedildi. Kardeşi zuâmadan Mehmed 
Ağa 1185’de (1771/72) ve bunun oğ¬ 
lu Halil Ağa 1183’de (1769/70) vefat 
ederek oraya defnedildiler. (III. 
205 / 06 ) 

Sâlih Ağa (Hafız) Yeniçeridir. Sek- 
banbaşı olup azilden sonra bir müd¬ 
det geçince 9 Safer 12l6’da (21 Hazi¬ 
ran 1801) vefat etti. Sofular’da med- 
fundur. (III. 210) 

Sâlih Ağa (Koç) Yükselerek kapıcı- 
başı oldu. 1223’de (1808) başbaki ku¬ 
lu olup bölük ağalıklarında ve Ben- 
der muhâfazasmda bulundu. 1236’da 
(1820/21) silahdar ağası ve 1237’de 
(1821/22) humbaracıbaşı olup 1238’ 
de (1822/23) azlolunmuştur. 2 Şevvâl 
1243’de (17 Nisan 1828) vefat eyle¬ 
miştir. Vefa kabristanında nıedfun- 
dur. (III. 211/12) 

Sâlih Ağa (Onuncu) Yeniçeridir. 
Yükselerek 1225’de (1810) yeniçeri 
ağası oldu. Şa’bân 1226’da (Ağüstos- 
Eylül 1811) ayrıldı. Sonra vefat etti. 
(III. 210) 

Sâlih Ağa (Rum) Midillilidir. Yükse¬ 
lerek 1080’de (1669/70) bostancıbaşı 
oldu. 1088’de (1677) emekli oldu. 
Sonra vefat etti. (III. 203) 

Sâlih Besim Bey Sadrazam Mustafa 
Nâilî Paşa’nm ogullarmdandır. Asker¬ 
liğe girerek mîrlivâ olmuştu. Şa’bân 
1283’de (Aralık 1866) ûlâ evveliyle 
mülkiye memurlarından oldu. Safer 
1286’da (Mayıs-Haziran 1869) 6. Da¬ 
ire reisi, Şevvâl 1287’de (Ocak 1871) 
Şûrâ-yı Devlet azası, Şevvâl 1288’de 
(Aralık 1871-Ocak 1872) Divan-ı Ci- 


1461 



1462 


nayet reisi, Ramazan 1289’da (Kasım 
1872) hariciye kâtibi oldu, 7 Zilhicce 
1292’de (4 Ocak 1876) vefat etti. 
Mevlânâkapı'da medfundur. Dil bilir¬ 
di. (III. 217/18) 

Sâlih Bey Râtib Ahmed Paşamın to¬ 
runlarından olup silahşor ve kapıcı- 
başı olmuştur. Bu senelerde (1820' 
ler) vefat etti. (III. 212) 

Sâlih Bey Bidayette askere girerek 
hassa ikinci alayına miralay olmuş ve 
1264'de (1848) vefat eylemiştir. Eyüp'e 
defnedildi. (III. 215) 

Sâlih Bey Rumeli Ordusu redif mira¬ 
layı olup Safer 1279 ! da (Ağustos 1862) 
vefat etmiştir. (III. 21 6 ) 

Sâlih Bey Hacı Darbaz Ağa oğlu 
olup Mardin mutasarrıflığından azle¬ 
dilmiş olarak 1294'de (1877) vefat ey¬ 
ledi. Eyüp üstünde medfundur. (III. 
218) 

Sâlih Bey (Hacı) 4. Ordu süvari mi¬ 
ralayı olup 1281'de (1864/65) emekli 
edilip sonra vefat eylemiştir. (III. 216) 

Sâlih Bey (Humbaracızâde) Bey¬ 
lerden olup 1158'de (1745) Prizren 
mutasarrıfı oldu. Sonra vefat eyledi. 
(III. 206) 

Sâlih Dede Bursalıdır. Şeyh Cünunı 
Dede Efendimin halifesidir. Bursa 
Mevlevîhaııesi şeyhi olup 14 Şevvâl 
1073’de (22 Mayıs 1663) vefat etti. Ye¬ 
rine oğlu ve Mısrî halifesi Mehmed 
Dede(->) geçti. Onun yerine oğlu S⬠
lih Sâhib O-^-LO Dede, onun yerine 
de kardeşi Şeyhî Mehmed Dede geçti. 
Bu, ailenin sonuncusudur. (III. 202) 

Sâlih Dede (Çapkın Dede) Seri ha¬ 
reketli olmasından böyle lâkaplandı. 
Cemaziyelevvel 1112'de (Ekim-Ka- 
sım 1700) vefat etti. Âlim, herkesin 
inandığı biriydi. (III. 204) 


Sâlih Efendi Hoca Hayreddin mülâ- 
zimi olup müderris Sahn müderrisi 
oldu. 944’de (1537/38) vefat eyledi. 
Sâlih, alimdi. (III. 199) 

Sâlih Efendi Üsküdar'da, Atik Vali¬ 
de Camiirnin inşasında kâtip oldu. 
1000'de (1591/92) vefat eyledi. Kendi 
de bir mescit İnşa et:i. (III. 200) 

Sâlih Efendi Bosr.alıdır. Müderris, 
Trablusşam ve Kudüs mollası oldu. 
1043 ; de (1633/34) vefat etti. Âlim, sâ- 
lihdi. (III. 201) 

Sâliİı Efendi Hâcegândan olup ter¬ 
sane emini oldu. 1066’da (1655/56) 
vefat etti. (III. 202) 

Sâlih Efendi Halebl: Nasrullah b. Sel- 
lum’un oğludur. İbşir Paşa İstanbul'a 
getirip Fâtih Dârüşsifası'na hekimbaşı 
yaptı, sonra saray eabbâsmdan olup 
Şevvâl 1066'da (Ağustos 1656) reis-i 
etıbbâ oldu. 1072’de "1661/62) Mekke 
pâyesi ve 1076'da (1665/66) İstanbul 
pâyesi oldu. Mevkib-i hümâyûnla Ye¬ 
nişehir'de bulunduğu sırada, Rebiyü¬ 
lâhır 1080'de (Eylül 1669) vefat etti. 
Âlim, usta tabibdi. Gâyetü’l-Beyan 
adında bir eseri vard r. Oğlu Mehmed 
Emin Efendi’dir(->). Diğeri sudûrdan 
Yahyâ Efendi'dir. (III. 203) 

Sâlih Efendi Şamlıdır. Müderris, 
Trablusşam, Kudüs mollası oldu. 16 
Ramazan 1098'de (26 Temmuz 1687) 

. vefat etti. Yakışıklı, vakûr, sert, gay¬ 
retliydi. (III. 203) 

Sâlih Efendi Bâbıâlî’den yetişip tez- 
kire-i sânı ve evvel oiup Rebiyülevvel 
1107'de (Ekim 1695) piyade mukabe¬ 
lecisi oldu. Sonra vefat etti. (III. 204) 

Sâlih Efendi Kefelidir. Müderris 
olup Şa'bân 1137'de (Nisan-Mayıs 
1725) vefat etti. (III. 205) 

Sâlih Efendi Kasım maşalı dır. Müder¬ 
ris, Eyüp mollası oldu. Zilhicce 



1138’de (Ağustos 1726) vefat eyledi. 
Sâlihdi. (III. 205) 

Sâlih Efendi Müderris, devriye mol¬ 
lası olup 1150’de (1737/38) Bağdad 
kadısı olup sonra vefat etti. (III. 205) 

Sâlih Efendi Şeyhülislâm Atâullah 
Efendi’ye imam olup sonra kadı olup 
Şeyh Murad Efendfcen el aldı, llör 
de (1748) vefat edip Eyüp’de, İdris- 
köşkü'ne defnedildi. Divan’ı ve Sâib 
Divanı ha şerhi vardır. Şairdir. (III. 
205) 

Sâlih Efendi Hacı Hüseyin Efendi' 
nin (v. 1127/1715X~0 damadıdır. Ga- 
lata’daki Yeni Vâlide Camii'nin kâtibi 
olup 15 Receb 1167’de (8 Mayıs 1754) 
vefat etti. Üsküdar'a defnedildi. (II. 
205) 

Sâlih Efendi Ağrıboz kadısı olup 
1171'de (1757/58) vefat etti. Edirne- 
kaprda medfundur. (III. 206) 

Sâlih Efendi Kalemiyeden ve mansıp 
sahiplerinden olup cebeciler kâtibi ol¬ 
muş ve 1177'de (1703/64) vefat eyle¬ 
miştir. Eyüp'de medfundur. (III. 207) 

Sâlih Efendi Şeyh olup 1188’de 
(1774) vefat etti. Üsküdar'da Akağa- 
lar Mezarlığımda medfundur. Hattat- 
dı. (III. 208) 

Sâlih Efendi Hâcegândandır. Muka- 
bele-i süvari başhalifesi olup 1189'da 
(1775) vefat ederek Topkapı’ya def¬ 
nedildi. Damadı hulefâdan Çelebi 
Ahmed Efendi 1198'de (1784) vefat 
ederek yanma defnedildi. (III. 207) 

Sâlih Efendi Hâdimî ile Kara Halil 
Efendi'den tahsil etmiş fâzıl bir dersi¬ 
amdı. 1200'de (1780) Ankara'da vefat 
etti. (III. 208) 

Sâlih Efendi Muhailefat halifesi olup 
1240'da (1824/25) hâcegân rütbesiyle 


cebeciler kâtibi oldu. Bu senelerde 
vefat etmiştir. (III. 213) 

Sâlih Efendi Topçubaşı Abdullah 
Ağa'nm(-0 kızının oğludur. 126 Ede 
(1845) vefat ederek Okmeydanı’nda 
dedesinin yanına defnedildi. (III. 395) 

Sâlih Efendi Şumnuludur. Tarikata, 
özellikle Şa'bâniye'ye intisap ederek 
şöhret kazandı. İ287’de (1870/71) 
vefat edip Topkapı Dergâhı’na def- 
nedilmiştir. Cezbe ve celâli galip k⬠
mil bir şeyh idi. Oğlu halen şeyhdir. 
(III. 217) 

Sâlih Efendi Evkaf kâtiplerinden 
olup senelerce senedat müdürü ol¬ 
duktan sonra emekliliği seçmiş ve ya¬ 
şı dahi 90'a kadar ilerleyip 22 Cenia- 
ziyelâhir 131 Ede (31 Aralık 1893) ve¬ 
fat etmiştir. Eyüp'e defnedildi. Pek 
çok servet sâhibiydi. (III. 219) 

Sâlih Efendi (Arabzâde) Dersiâm 
ve huzûr dersleri mukarriri olmuştu. 
Sultan Ahmed Camii vâizi olup Rebi- 
vülevvel 1144'de (Eylül 1731) vefat 
eyledi. (IV. 218) 

Sâlih Efendi (Celâlzâde) Kadı Celâl 
Efendimin oğlu olup 910'da (1504/ 
05) doğdu. Müderris, 95Ede (1544) 
Haleb mollası oldu. Dâvud Paşamın 
ahvalini teftişe gidip dönüşünde istifa 
etti ve Sultan Bâyezid müderrisi oldu. 
Sonra Mısır ve Şam mollalıklarına 
gönderildi. 957'de (1550) azille Eyüp 
müderrisliği verildi. Rebiyülevvel 
973’de (Ekim 1565) vefat etti. Âlim, 
vakur, yakışıklı, kerim, cömert, şair¬ 
di. Ömrünün sonlarında, İsmail ve İs- 
hak adlarında iki oğlu vefat eylemek¬ 
le manzum Leylâ vü Mecnun telif ey¬ 
ledi. (III. 200) 

Sâlih Efendi (Ferâizci) Müderris 
olup 25 Ramazan 1215'de (9 Şubat 


1463 



1464 


1801) vefat etti. Üsküdar’da medfun- 
dur. (IÎI. 209) 

Salih Efendi (Hacı) Yusuf Efendi’ 
nin oğludur. Il66’da (1753) vefat et¬ 
ti. Hattatdır. (III. 206) 

Salih Efendi (Hacı) Eyyûb-ı Ensârî 
türbedarı olup 7 Zilka’de 1172’de (2 
Temmuz 1759) vefat etti. Üsküdar’da 
medfundur. Hal ehliydi. (III. 206) 

Salih Efendi (Hafız) Hâcegândan 
ve saraçlar kâtibi olup 124l : de (1825/ 
26) vefat etti. (III. 213) 

Salih Efendi (Hâfız) Sarayda yetişe¬ 
rek bâbüssaâde ağası olup azledildi. 
1223’de (1808) ikinci defa o makama 
nâil olup 1229’da (1814) azledilmiş¬ 
tir. 1245’de (1829/30) vefat edip Atik 
Ali Paşa’ya defnedilmiştir. (III. 214) 

Salih Efendi (İmam) Haraççı Mes¬ 
cidinin imamı olup 30 sene dersiam 
oldu. Rebiyülevvel 1037’de (Kasım- 
Aralık 1627) vefat eyledi. Salih, zâ- 
hiddi. Sonra damadı Mehmed Efendi 
dersiam oldu. Çok şâkird yetiştirdiler. 
(III. 201) 

Salih Efendi (Kadı) Bosnalıdır. Bazı 
mîrimîrana imam olup sonra Divan-ı 
Hümâyûn’a kâtip oldu. Halveti tarika¬ 
tına mensup olup bir aralık Anabo- 
lu’da mukabeleci oldu. Sonra 1127’de 
(1715) vefat etti. Şairdir. (III. 204) 

Sâlih Efendi (Mülakkab) Üsküdar¬ 
lıdır. Kalemden yetişip hâcegândan 
ve mansıp sahiplerinden oldu. 1163' 
de (1750) defterdar-ı şıkk-ı sâlis ve 
1172’de (1758/59) defterdar-ı şıkk-ı 
sânı oldu. Muharrem 1175’de (Ağus¬ 
tos 176i) vefat etti. Anlayışlı ve bilgi¬ 
li olup muhadaratta ve sebk-i kelâm¬ 
da mâhirdi. Haltıyla Vassâf Tarihi ve 
başka edebî kitapları vardır. Şiirleri 
olup udhükeye dair bir risalesi var¬ 


dır. Lâübâli-meşrep ve içkiye düş¬ 
kündü. (III. 207) 

Sâlih Efendi (Sahhaf) Âlâiyelidir. 
Müderris, Sofya molası olup Medine 
pâyesiyle emekli oldu. Receb 1102’ 
de (Nisan 1691) vefat etti. (III. 203) 

Sâlih Efendi (Seyyid) Müezzinbaşı 
olup 24 Safer 1198’de (18 Ocak 1784) 
vefat etti. Haydarpaşa’ya defnedildi. 
(III. 208) 

Sâlih Efendi (Topkapılı) Sivasî 
Ömer’in oğludur. Üsküdar’da Vâlide 
Camii hatibi iken II. Mustafa’ya imam 
oldu. Sonra az vakitte Anadolu pâye- 
sine kadar yükselip 1115’de (1703/ 
04) azledildi. Cömertliği yüzünden 
çok borç yaptı. Filibe, Haleb mollası 
oldu. Rebiyülevvel 1134’de (Ocak 
1722) İstanbul kadısı olup 1135’de 
(1722/23) azledildi. 1138’de (1725/ 
26) Anadolu kazaskeri olup senesin¬ 
de azledildi. Sonra Rumeli pâyesi ol¬ 
du. 21 Cemaziyelevvel ll43’de (2 
Aralık 1730) kalp hastalığından vefat 
etti. Topkapı Camii’ıde medfundur. 
Sesi güzel, cömert, kerim, iyi huylu 
ve güler yüzlüydü. Oğlu Şeyhülislâm 
Mehmed Emin Efendi’dir. Diğeri Hü¬ 
seyin Efendi’dir. (III. 205) 

Sâlih Efendi (Zekîzâde) Ahmed Ze¬ 
kî Efendi’nin(-0 oğludur. Selanik ve 
1138’de (1725/26) Şam mollası olup 
1146’da (1733/34) vefat etmiştir. (III. 
205; II. 428) 

Sâlih Fânî Efendi Kalemden yetişip 
1226 ’da (1811) hâcelikle topçu kâtibi, 
sonra Anadolu muhasebecisi, 1228’ 
de (1813) ruznâme-i sânî, Zilhicce 
1235’de (Eylül 18201 tezkire-i evvel, 
1236’da (1820/21) eebehane nâzın 
olup akıl hastalığına yakalandığından 
Safer 1237’de (Kasım 1821) ayrıldı. O 




sene Şevvâlde (Haziran-Temmuz 
1822) mevkufatçı, 1239’da (1823/24) 
küçük ruznâmeci ve 1241 3 de (1823/ 
26) silahdar kâtibi omp sonra vefat 
eyledi. Son görevler sıkıntısını hafif¬ 
letmek için verilmiştir. Yoksa hastalı¬ 
ğı geçmemiş ve işlerini vekâletle yü¬ 
rü ttürmüştür. (III. 213) 

Sâlih Giray Saâdet Giray’ın oğludur. 
(III. 203) 

Sâlih Hakkı Efendi (Hafız) Erzu¬ 
rumludur. Müderris, Rebiyülevvel 
1275’de (Ekim 1838} Maraş mollası 
ve 1283 7 de (1866/67) Bosna mollası 
oldu. Sonra vefat etti. (III. 217) 

Sâlih Hilmi Efendi Ticaret erbabın¬ 
dan olup 1247’de (1831/32) arpa 
emaneti ile hâcegânuk verildi. Çok 
devam edemeyip azlolunmuştur. 1 
Şevvâl 1253’de (29 Aralık 1837) vefat 
ederek Karacaahmet’e defnedildi. 
(III. 214) 

Sâlih Kelâmı Efendi Kalemden ye¬ 
tişip hâcegândan olu 3 tersanede reis 
vekili olarak Cemaziyelevvel 1208’de 
(Aralık 1793) vefat etti. (III. 208) 

Sâlih Mehmed Besim Efendi (Câ- 
nib Efendi) Babası ve kendisi tersa¬ 
ne canibiydi. Babasının doğumuna 
“Doğduk” 1119.(1707/08) ve kendi 
doğumuna “Oğlum Mehmed 33 1169 
(1755/56) tarih düştü Önceleri baba¬ 
sının hizmetinde muavin olup babası 
hasta olduğundan Haşan Paşa 1196’ 
da (1782) kapdanlığmda hizmetini 
oğluna verdi. Morali Osman Efendi 3 
nin defterdarlığında kesedar ve orada 
mektupçu ve sonra maliye tezkirecisi 
oldu. 1212 3 de (1797/98) birinci havuz 
inşası bina emini olup bitiminde baş- 
muhasebe pâyesi verildi. Ramazan 
12l6 3 da (Ocak 1802') rikâb-ı hüm⬠


yûn defterdarı olup 70 gün sonra ay¬ 
rıldı. Dil bildiğinden az müddette ri- 
kâb reisi, üç ay sonra zahire nâzın 
olup altıncı ayda 1217’de (1802/03) 
azlolundu. Sonra ruznâme-i evvel 
olup İskenderiye şeddini binaya me¬ 
mur oldu. Sene sonunda Mısır defter¬ 
darı olup birkaç sene kaldı. Sonra İs¬ 
tanbul’a gelip tevkiî, 1222 3 de (1807) 
defter emini vekili ve zehâir-i vâride 
idaresi memuru oldu. Şevvâl 1222 3 de 
(Aralık 1807) ikinci defa rikâb reisi, 
Cemaziyelâhir 1224 3 de (Temmuz- 
Ağustos 1809) rikâb kethüdâsı ve bir 
ay sonra asâleten orduda sadâret ket- 
hüdâsı oldu. 21 Zilka’de’de (28 Aralık 
1809) azledildi. 1224’de (1809) top¬ 
hane nâzın, 1226 3 da (1811) tersane 
emini olup 12 27 3 de (1812) azledildi. 
Sonra ikinci defa ruznâme-i evvel ol¬ 
du. Sonra tekrar şifâhen zahire nâzın 
olup üç sene devam eyledi. Şevvâl 
1231’de (Eylül 1816) çavuşbaşı, 1232 3 
de (1817) reisülküttab ve 4 Cemazi¬ 
yelevvel 1236 3 da (7 Şubat 1821) sad¬ 
razam kethüdâsı olup 5 Receb 1236’ 
da (8 Nisan 1821) azledildi. Şevvâl 
1236’da (Temmuz 1821) nişancı, 1237 3 
de (1821/22) ikinci defa çavuşbaşı 
olup 1238’de (1822/23) azledilmiş ve 
Şevvâl 1239’da (Haziran 1824) üçüncü 
defa nişancı olup 7 Muharrem 1240 3 
da (1 Eylül 1824) vefat etti. Beyoğlu 
Mezarlığfnda medfundur. Arapça 
ilimlerde derin bilgi sahibi olup Fran- 
sızcada mâhir ve hamiyet ve sadâkat 
sâhiplerindendi. (III. 211) 

Sâlih Mehmed Bey “Fodla Kâtibi” 
lâkaplı Seyyid Mehmed Efendi 3 
nin(-0 oğludur. Silahşor olup Safer 
1237’de (Kasım 1821) vefat etti. Üs¬ 
küdar’da babasının yanında medfun¬ 
dur. (IV. 284) 



1466 


Sâlih Mehmed Bey Melek Mehmed 
Paşamın oğludur. Silahşor ve babası¬ 
nın sadâretinde kapıcılar kethüdası 
ve Rebiyülevvel 1209 ! da (Ekim 1794) 
azledilerek kapıcıbaşılardan olduğu 
halde Receb 1240’da (Şubat-Mart 
1825) vefat edip Zeyneb Sultan Ca¬ 
mii’ne defnedildi. (III. 212) 

Sâlih Mehmed Bey Gümrükçü Os¬ 
man Paşa’nm veğenidir. Müderris, 
Sahan 1257'de (Eylül-Ekim 1841) 
Galata kadısı, Şevvâl 1263 : de (Eylül- 
Ekim 1847) Bursa mollası, ardından 
Mekke pâyesi olup 1266 ! da (1850) 
vefat etmiştir. (III. 215) 

Salih Mehmed Efendi Muzaffer 
Efendi hin oğludur. Müderris, Kudüs 
mollası olup sonra 9 sene emekli ola¬ 
rak yaşadı. Rebiyülâhir 1056’da (Ma- 
yıs-Haziran 1646) vefat etti. Keskin- 
dede’de medfundur.’ (III. 201) 

Sâlih Mehmed Efendi Karamanlı¬ 
dır, Müderris olup Receb 1097’de 
(Haziran 1686) vefat etti. Mültefit ve 
yumuşak huyluydu. (III. 203) 

Sâlih Mehmed Efendi Abdülhalim 
Efendi’nin(->) oğludur. 1114'de (1702/ 
03) Haleb mollası olup daha sonra 
vefat etti. (III. 303) 

Sâlih Mehmed Efendi Sandıklılı 
Abdülhalim Efendimin oğludur. Mü¬ 
derris ve 111'4’de (1702/03) Haleb 
mollası olup sonra vefat etti. (III. 204) 

Sâlih Mehmed Efendi Müderris, 
1141’de (1728/29) Haleb mollası olup 
ll45 : de (1732/33) vefat etmiştir. (III. 
205) 

Sâlih Mehmed Efendi Hüsâmeddin 
Uşşakı’nin neslinden Kırımîzâde Ab¬ 
dullah Efendizâde Yahya Efendimin 
oğludur. Babası 1131 : de (1719) vefat 
eylemişti. Yenişehirli Abdullah Efen¬ 


di’ye damad oldu. Müderris, Galata 
mollası, Muharrem 1148’de (Haziran 
1735) Şam mollası, sonra Medine 
mollası oldu. 27 Cemaziyelâhir 1159’ 
da (17 Temmuz 1746) İstanbul kadısı 
olup Şa’bân 1160’da (Ağustos 1747) 
azledildi. Zilka’de ll63’de (Ekim 
1750) ikinci defa İstanbul kadısı olup 
bir ay geçince Anadolu pâyesi oldu. 
1165 başlarında (1751 sonları) azledil¬ 
di. 7 Şa’bân ll67’de (30 Mayıs 1754) 
Anadolu kazaskeri oldu. Ramazan 
ll68 : de (Haziran-Teımmuz 1755) ay¬ 
rıldı. 16 Cemaziyelevvel 117Tde (26 
Ocak 1758) şeyhülislâm olup 5 Zil¬ 
ka’de İ172’de (30 Haziran 1759) ay¬ 
rıldı. Kanlıca’da sahilhanesinde otur¬ 
du. 1175’de Ramazar bayramı gecesi 
vefat edip 1 Şevvâl 1175’de (25 Nisan 
1762) fetvahaneleri karşısında Raziye 
Kadın damadı Mehmed Efendimin 
yanına defnedildi. Gazel ahlâk sâhi- 
bi, lutfu yüce, temiz huylu, vakûr, ha¬ 
lim, tarikate bağlıydı Oğlu Abdullah 
Efendi’dir(->). (III. 2C7) 

Sâlih Mehmed Efendi Hacı İbrahim 
Efendi’nin oğludur. Hâcegândan 
olup Üsküdar'da Vâlide Camii ruz- 
nâmçecisiydi. Cemaziyelevvel 1180’ 
de (Ekim 1766) vefat etti. Üsküdar’da 
defnedilmiştir. (III. 207) 

Sâlih Mehmed Efendi Derviş Paşa’ 
nın divitdarı olup hâcelik verildi. Bir 
aralık maliye tezkirecisi oldu. Azilden 
sonra 22 Zilhicce 1/15’de (6 Mayıs 
1801) vefat etti. Silivrikapı’da med¬ 
fundur. (III. 209) 

Sâlih Mehmed Efendi İstanbullu¬ 
dur. Dersiâm ve Yeni Cami vâizi oldu, 
2 Şa’bân 1224’de (12 Eylül 1809) vefat 
etti. Âlâiye’de medfundur. (III. 210) 

Sâlih Mehmed Efendi Mezemorta 
Hüseyin Paşa’nm(->) torunu, Hacı İs- 



mail Efendi’ninC-rO oğludur. Muhase¬ 
be kâtibi olup 1224de (1809) vefat 
etti. Babasının yanma defnedilmiştir. 
Oğlu Said Mehmed Bey(-0 olmalıdır. 
(II. 202) 

Sâlih Mehmed Efendi. Hâcegândan 
olup 1238’de (1822/23) ve 1240 : da 
(1824/25) iki iefa yeniçeri kâtibi 
olup 124 İde (1825/26) vefat eyledi. 
Eyüp ki e medfundur. Yakınında ya¬ 
tan Hacı İbrahim Edhern Efendi(->) 
ailesinden olmalıdır. (III. 212) 

Sâlih Melımec Efendi Bâbıâlîden 
yetişerek âmed -i Divan-ı Hümâyun 
halifelerinden ve hâcegândan oldu. 
124Tde (1825/26) büyük kale tezki- 
recisi, Şevval 1243’de (Nisan-Mayıs 

1828) küçük ruznâmeci olup 7 Receb 
1244de (13 Ocak 1829) vefat etti. 
Eyüp'de medfundur. (III. 213) 

Salih Meîımed Efendi Enderun'dan 
çıkma olup Aya sofya vakıf kâtibi ol¬ 
muştur. 26 Şevvâî 1244de (1 Mayıs 

1829) vefat etti. Eyüp de medfundur. 
(III. 213) 

Sâlih Mehmed Efendi Kengırılı Ab¬ 
dullah Efendi li n oğlu olup müder¬ 
ris, molla. Edirne ve Muharrem 1282' 
de (Haziran 1805) Mekke mollası ol¬ 
du. Sonra vefat etti. (III. 217 ) 

Sâlih Mehmed Efendi Maliye kale¬ 
minden yetişiri mümeyyiz, 1282de 
(1865/66) Divan-ı Muhasebat ve 
1284de (1867/68) Divan-ı Muhâke- 
mat’a aza olmuş ve 1287de (1870/ 
71) vefat eylemiştir. Kadıköyde, ak¬ 
rabasından Ke.sidecizâde Mustafa 
Nuri Efendi kabristanına defnedilmiş¬ 
tir. Sâlihdi. (III. 217) 

Salih Mehmecî Efendi Enderûnda 
yetişerek hazini-i hümâyûn başkâtibi 
ve Receb 1274 de (Şubat-Mart 1858) 


hazlne-i hümâyûn kethüdâsı oldu. 29. 
Muharrem 1291de (18 Mart 1874) ve¬ 
fat etti. Üsküdaı(da medfundur. Şiş¬ 
man, iyi huylu ve tedbirliydi. (III. 217) 

Sâlih Mehmed Efendi Mekteb-i 
Tıbbiye den yetişip tabib ve muallim 
olmuştu. Zilkade 1265de (Eylül- 
Ekim 1849) birden ûlâ sânîsiyle ser- 
etıbbâ-vı şehriyârî olup Cemaziyelâ- 
hir 1266da (Nisan-Mayıs 1850) tica¬ 
ret muavini, Şa’bân 1267de (Haziran 
1851) Encümen-i Dâniş azası, Safer 
1272de (Ekim-Kasım 1855) ikinci de¬ 
fa ser-etıbbâ, Zilkade 1275de (Hazi¬ 
ran 1*859) maarif müsteşarı, Cemazi- 
y el evvel 1276da (Aralık 1859) ticaret 
muavini ve bir ay sonra ûlâ evveliyle 
ticaret müsteşarı, Rebiyülâhır 1277de 
(Ekim-Kasım 1860) 6. Daire reisi, Re- 
bivülevvel 1278de (Eylül 186i) Di- 
vaıı-ı Zabtiye reisi, Rebiyülâhır 1282' 
de (Eylül 1865) tıbbiye nâzın, Cema- 
zivelevvel 1287de (Ağustos 1870) 
bâlâ olmuş, Şa’bân 1288de (Ekim- 
Kasım 1871) azille Muharrem 1291de 
(Şubat-Mart 1874) maarif müsteşarı, 
Cemaziyelevveî 1293de (Haziran 
1876) vâlide kethüdâsı olup üç-döıt 
ayda azille Cemaziyelevvel 1294de 
(Mayıs-Haziran 1877) Meclis-i Maarif 
reisi, 1295de (1878) azledildikten 
sonra emekli olmuş ve 4 Şevval 1312’ 
de (31 Mart 1895) vefat ederek Eyüp’e 
defnedilmiştir. Yaşı 90‘a yakın, zayıf 
bünyeli, ilm-i nebatatda (botanik) 
mâhir, doğru, hazık bir tabıbdi. Vefa¬ 
tına kadar .Dârülmuallimîn ve Mek- 
teb-i Mülkiyede ilm-i nebatat dersi 
veriyordu. (III. 219) 

Sâlih Mehmed Efendi (Çeşmîzâ- 

de) Çeşmî Mehmed Efendi’nin(—►) 
oğludur. Müderris, molla olup Şevvâl 
1087de (Aralık 1676) İstanbul kadısı 


1467 



1468 


olup narh koymaya çalışmakla meş¬ 
hur oldu. Safer 1088’de (Nisan 1677) 
azledildi ve Cemaziyelevvel 1089’da 
(Haziran-Temmuz 1678) vefat etti. 
Oğlu Mehmed Emin Efendi’dir(-0. 
(III. 203) 

Sâlih Mehmed Efendi (Debbağzâ- 

de) Mehmed Efendi’nin oğludur. 
Müderris olup, ll43’de (1730/31) 
Tebriz mollası iken İranlılar tarafın¬ 
dan şehid edildi. Oğlu Ahmed Efen¬ 
didir. (III. 203; IV. 202) 

Sâlih Mehmed Efendi (Hacı) Şey- 
hülkurrâ ve şehzade imamı olup 1204’ 
de (1789/90) vefat eyledi. (III. 208) 

Sâlih Mehmed Efendi (Hacı Mol- 
lazâde) Ulemâdan olup 22 Rebiyü- 
levvel 1268’de (16 Ocak 1852) vefat 
etmiştir. (III. 215) 

Sâlih Mehmed Efendi (Hacızâde) 

Müderris, molla, sonra Şam mollası 
oldu. 1171’de (1757/58) vefat edip 
Topkapı’ya defnedildi. Akrabasından 
Hacı Mollazâde Mehmed Sâdık Efen¬ 
di Rumeli kadılarındandı. (III. 206) 

Sâlih Mehmed Efendi (Hâfızzâde) 

Çalık damadı lâkaplı Hâfız Mehmed 
Efendi’nin(-0 oğludur. Müderris iken 
Cemaziyelevvel 1132’de (Mart 1720) 
vefat etti. (IV. 192) 

Sâlih Mehmed Efendi (Hatibzâde) 

Mahmud Efendi oğludur. Müderris, 
Mukayyid İsmail Efendi’ye damad ol¬ 
du. Devriye mollası, sonra Bosna 
mollası olup Zilka’de 1234’de (Ağus- 
tos-Eylül 1819) vefat etti. Davutpa- 
şa’da, kayınpederi yanma defnedil- 
miştir. (III. 210; IV. 328) 

Sâlih Mehmed Efendi (Hocazâde) 

Hoca Sa'deddin Efendimin beşinci 
oğludur. 16 Cemaziyelevvel 990 (8 
Haziran 1582) gecesi doğdu. Selânik, 


Mekke, Mısır, Edirne mollası oldu. 
1031’de (1622) İstanbul kadısı olup 
sonra ayrıldı. Zilka’de 1031’de (Eylül 
1622) ikinci defa İstanbul kadısı olup 
Cemaziyelevvel 1033’de (Şubat-Mart 
1624) azledildi. Safer 1038’de (Ekim 
1628) Anadolu kazaskeri olup 8 Re- 
ceb 1038’de (3 Mart 1629) vefat et¬ 
miştir. Eyüp’de babasının yanında 
medfundur. İyi huylu, iffetli, lâtifdi. 
Kızları Ayşe Hanım ve Sâliha Hanım’ 
dır. Sâliha Hanım Şeyhülislâm Abdür- 
rahim Efendi’nin zevcesidir. (III. 
200/01) 

Sâlih Mehmed Efendi (İskenderi- 
yelizâde) Müderris olup 7 Safer 1204’ 
de (27 Ekim 1789) vefat etti. (III. 208) 

Sâlih Mehmed Efendi (Kâmilîzâ- 

de) Müderris, molla, Bursa kadısı ol¬ 
du. 1258’de (1843) vefat etmiştir. (III. 
215) 

Sâlih Mehmed Efendi (Keçecizâ- 

de) Müderris, 1198’de (1784) Selânik 
mollası, sonra Mekke payesiyle III. 
Selim devri (1789-1807) başlarında 
hububat nâzın oldu. Muharrem 1205’ 
de (Eylül-Ekim 1.790) ordu kadısı ve 
ardından İstanbul pâyesi oldu. 27 Ce- 
maziyelâhir 1205’de (3 Mart 1791) az¬ 
ledildi ve Konya’ya gönderildi. Rebi- 
yülevvel 1207’de (Ekim-Kasım 1792) 
dönüp Muharrem 1209’da (Ağustos 
1794) Gelibolu’ya gönderildi. Birkaç 
ayda döndü. Muharrem 1212’de (Tem¬ 
muz 1797) Anadolu pâyesi, 1213’de 
(1798/99) Anadolu kazaskeri ve 1214 
sonlarında (1800 başları) Rumeli p⬠
yesi oldu. 1215’de (1800/01) vefat et¬ 
ti. Avratpazarı’nda medfundur. Düz¬ 
gün ve etkili konuşurdu. Oğlu şair İz¬ 
zet Efendi’dir. Diğerleri Abdurrah- 
man Nebil Efendi(—0 ile Mehmed 
Ârif Efendi’dir(->). Torunu ve damadı 



Abdüllâtif Efendi oğlu Abdülhalim 
Efendi’dir. (III. 209) 

Salih Mehmed Efendi (Nev’îzâde) 

Mehmed Bîdârî Efendi’nin evlâdın- 
dandır. Müderris, 1140’da (1727/28) 
Üsküdar mollası olup Safer ll45’de 
(Ağustos 1732) Mukimzâde mahlû- 
lünden İzmir kadısı oldu. 1147 (1734/ 
33) senelerinde vefat etti. (III. 205) 

Sâlih Mehmed Efendi (Sâlihzâde) 

Şeyhülislâm Es’ad Efendi’nin oğlu¬ 
dur. Müderris, Galata mollası oldu. 
Safer 1218’de (Mayıs-Haziran 1803) 
Mekke payesi, Cemaziyelevvel 1223’ 
de (Temmuz 1808) İstanbul payesi ve 
1 Cemaziyelevvel 1228’de (2 Mayıs 
1813) Anadolu kazaskeri ve Cemazi¬ 
yelevvel 1229’da (Nisan-Mayıs 1814) 
Rumeli payesi oldu. 15 Rebiyülevvel 
123 T de (14 Şubat 1816) vefat eyledi. 
Müftühamamı’nda, babasının yanma 
defnedildi. (III 210) 

Sâlih Mehmed Efendi (Şehrî Ha¬ 
fız Efendi) İstanbulludur. Müftîza- 
de’nin üstün öğrencilerinden olup 
dersiam ve müderris olarak 8 Şa’bân 
1219’da (12 Kasım 1804) vefat etti. 
Edirnekapı’da medfundur. (III. 210) 

Sâlih Mehmed Efendi (Uzun) Ba¬ 
bIâli’den yetişerek âmedî hulefâsm- 
dan-oldu ve sonra âmedî-i Divan-ı Hü¬ 
mâyûn olup 1243 ! de (1827/28) tezki- 
re-i sânı ve Cemaziyelevvel 1244’de 
(Kasım 1828) tezkire-i evvel, sonra 
humbarahane nâzın ve 4 Şevval 1248’ 
de (24 Şubat 1833) çavuşbaşı olup 
1249’da (1833/34) azledildi. Ramazan 
1250’de (Ocak 1835) ruznâme-i evvel 
olup Zilhicce 1253 (Mart 1838) sonla¬ 
rında Şûrâ-yı Bâbıâlî’ye aza oldu. Zil¬ 
hicce 1256’da (Şubat 1841) Meclis-i 
Vâlâ azası olup Şa’bân 1257’de (Ey- 
lül-Ekim 1841) Umûr-ı Nâfia Mecli¬ 


si’ne reis oldu. Azledildikten sonra 11 
Safer 12ö3’de (1 Mart 1847) vefat ey¬ 
lemiştir. Eyüp’de medfundur. Usta 
kâtipdi. (III. 215) 

Sâlih Mehmed Efendi (Velî Efendi- 
zâde) Yeniçeri başhalifesi olup 1202’ 
de (1787/88) vefat eden Ali Efendi b. 
serhalife Emin Efendi b. Velî Efendi’ 
nin oğludur. Bu da pederleri gibi o 
kalem halifesidir. 1226’da (1811) ve¬ 
fat etti. (III. 210) 

Sâlih Mehmed Emin Efendi (Mu* 
harremzâde) Ahmed Efendi’nin oğ¬ 
ludur. Müderris, molla olup Rebiyü- 
lâhir 1117’de (Ağustos 1705) İstanbul 
kadısı olup Zilhicce 1117’de (Mart- 
Nisan 1706) ayrıldı. 14 Rebiyülevvel 
1119’da (15 Haziran 1707) vefat etti. 
Edirnekapı’da medfundur. Yazısı gü¬ 
zeldi. (III. 204) 

Sâlih Mehmed Hilmi Efendi Kürt 
Kasım Efendi’nin(-0 oğludur. Mü¬ 
derris, Yenişehir mollası olup Safer 
1071’de (Ekim 1660) vefat etti. Fâtih’ 
de Boyacıkapısı’nda medfundur. Şa¬ 
irdir. (III. 202; IV. 49) [IV. 49’da adı 
“Sâlih Mehmed Sâlihî Efendi” olarak 
yazılmıştır.] 

Sâlih Mehmed Kâmil Efendi Kas¬ 
tamonuludur. Müderris, Cemaziye¬ 
levvel 1278’de (Kasım 1861) Selânik 
ve sonra bilâd-ı hamse mollası oldu. 
Bu senelerde (1870’ler) vefat etti. îlim 
sâhibi olup hac dahi etmiştir. (III. 
218) 

Sâlih Mehmed Mahvî Efendi Mah¬ 
vı îsâ Efendi’nin oğludur. 1139’da 
(1726/27) babasının vefatında Dra- 
man Tekkesi şeyhi ve Süleymaniye 
Camii vaizi olup 1173 ; de (1759/60) 
vefat eyledi. Tercüman Yunus Ca- 
mii’nde medfundur. Usta şairdir. Ye- 



rine damadı Hafız Emin Efendi olup tur. Rebiyülevvel 1268’de (Ocak 

1174’de (1760/61) vefat etti. Yerine 1852) zimemât komisyonu ve Meclis-i 

oğlu Sâlih Efendi geçip 1187’de Vâlâ azası, Rebiyüİevvel 1271’de (Ka¬ 
fi 773) vefat etti. Yerine Makriköylü sim-Aralık 1854) Mecâlis-i Âliye ve 

Ahmed Efendi geçip 1197’de (1783) Meclis-i Vâlâ azası oldu. Şa’bân 1274 : 

vefat etti. Yerine oğlu Mustafa Kelâmî de (Mart-Nisan 1858) vefat eyledi. Ak- 

Efendi geçip 1198’de (1784) vefat et- Saray’da, dedesi Bekir Paşa’nın mek- 

ti. Şairdir. (III. 206) tebinde defnedilmiştiı. Zengin, mu- 

Sâlih Mehmed Paşa Topçubaşı Mus- Cebeci ve tedbirliydi. Eşi, Ayaş Paşa 

tafaAğa’nm oğludur. Yetişerek Muşta- sülâlesinden olup ondan olan Meh- 

fa Reşid Paşa’ya kethüda oldu. Sadâ- me d Tevfik Bey adında bir oğlu 

retinde, Şevval 1264’de (Eylül 1848) 1252 de (1837) vefat edip Eyüp e def- 

fabrika-i hümâyûnlar nâzın olup Zil- nedilmiştir. Bir oğlu da mektûbı-i ha- 

hicce 1264’de (Kasım 1848) Meclis-i dciye hulefâsmdan Eifat Bey olup 

Vâlâ azası oldu. Zilhicce 1267 : de 1290 (1873) yılına kadaı hayattaydı. 

(Ekim 1851) vezir rütbesiyle Silistre ®I. 215/16) 

valisi ve Şa’bân 1269’da (Mayıs 1853) Sâlih Mehmed Paşa (Ateş) Trab- 

Selânik ve Zilhicce 1269’da (Eylül zonludur. Tersanede yetişip Kırım 

1853) Yanya valisi oldu. Rebiyülevvel meselesinde Mahmudiye süvarisi 

1271’de (Kasım-Aralık 1854) şeyhül- olarak harpde bulunmuştur. Sonra ri- 

harem olduysa da Yanya’da vefatı yâle, patrona ve kapadâne-i hümâ- 

haberi alındı. (III. 215) yûn oldu. Londra’ya zırhlılar siparişi- 

Sâlih Mehmed Paşa Âlâiyeli Bekir ne göndeıildı. 28 Receb 1279 da (19 

Paşa’nın torunudur. Hâcegândan Ocak 1863) İstanbul a davetle gelip 

olup emtia gümrüğü emini olmuştur, vezir rütbesiyle kapdan-ı derya oldu. 

1239’da (1823/24) cebehane nâzın ol- ^3 Şabân 1283 de (31 Aralık 1866) 

du. 124l ! de (1825/26) sürülmesi fer- hastalanıp birkaç gün içinde vefat ey- 

man olunmuş iken affedilerek surre Kılıç Ali Paşa Tüı besi bahçesine 

eminliği ve kapıcıbaşılık verildi. Dön- defnedilmiştir. \ iğit, cömert, sert, 

dükten sonra İzmit mütesellimi olup tedbirli, tersanede hizmete kadiıdi. 
1?4S’de fi8?9/30) cnimrük emini . Zamanında tersanede haylice ıslahat 
Şevvâl 1245’de (Nisan 1830) ilâveten görüldü. Oğullarından biri Safer 

matbalı emini ve 15 Ramazan 1250’de 1307 de (Ekim 1889) ^ efat edip yanı- 

(15 Ocak 1835) masârifat nâzın olup na defnedildi. Bir oğlu ferik Arif Paşa 

Muharrem 1255’de (Mart-Nisan 1839) zır hk komodorudur. GV. 297) 

azledildi. 1256’da (1840) Girit defter- Sâlih Mehmed Raûf Bey Sadrazam 

darı, sonra Aydın defterdarı, Mu har- Mustafa Reşid Paşa’mı beşinci oğlu- 

rem 1258’de (Şubat-Mart 1842) vezir- dur. Mektûbî-i sadr-ı âlîye ve sonra 

likle Aydın, Muharrem 1259’da (Şubat âmedî kalemlerine girdi. Şa’bân 127T 

1843) Bolu, Muharrem 1260’da (Şubat de (Haziran-Temmuz 1855) ûlâ sınıf-ı 

1844) Bursa ve Ramazan 1261'de (Ey- evveliyle Meclis-i Vâlâ azası olup Re- 

lül 1845) Selânik valisi olup Rebiyülâ- ceb 1272’de (Mart 1856) bâlâ rütbesi 

hir 1262’de (Nisan 1846) azlolunmuş- verildi. 1275’de (1858/59) ayrıldı. Ra- 



mazan 1296’cla (Ağustos-Eylül 1879) 
vefat eyledi. Babasının türbesine def- 
nedilmiştir. Yaşı 40’ı geçmemişti. Oğ¬ 
lu Şûrâ-yı Devlet azasından Nureddin 
Bey’dir. Zayıf, nazik, zekiydi. (III. 
218) 

Sâlih Mehmed Samı Efendi Mâli¬ 
yeden yetişip ruznâme-i evvel olarak 
bu senelerde (18301ar) vefat etmiştir. 
Oğlu îzzet Mehmed Efendi 17 Şevvâl 
127Tde (3 Temmuz 1833) vefat edip 
Süleymaniye’ye defnedildi. (III. 214) 

Sâlih Muhlis Mehmed Efendi BabI¬ 
âli’den yetişerek hâcegândan oldu. 
1236’da (182C/21) süvari mukabeleci¬ 
si ve Muharrem 1237’de (Ekim 1821) 
tersane emiri oldu. Cemaziyelâhir 
1237 : de (Mart 1822) azledildi. 1241’de 
(1825/26) vefat etmiştir. (III. 212) 

Sâlih Nâmık Efendi Mektûbî-i sad⬠
ret hulefâsmcan olup 1222’de (1807) 
tarihçi olarak nâcegândan oldu. Sonra 
topçular kâtibi olup 123Tde (1816) 
sürüldükten sonra vefat eyledi. (III. 
210 ) 

Sâlih Paşa beylerden ve beylerbeyi 
oldu. I. Selim (Yavuz) devrinde 
(1512-1520) vefat eylemiştir. Oğlu 
Mustafa Ümiciî Paşa’dır. (III. 199) 

Sâlih Paşa Kazdağı levendlerinden 
olup kalita donanmada nice gazâlara 
muvaffak oldu. Sonunda sancağa 
mutasarrıf oldu. 964’de (1557) Cezâ- 
yir beylerbey: olup Behabe Kalesi : ni 
fetheyledi. I. Süleyman (Kanunî) 
devri (1520-1566) sonlarında vefat 
eylemiştir. (II I 200) 

Sâlih Paşa Er derûn’da yetişerek kapı¬ 
cılar kethüdası, 1045’de (1635/36) 
Bosna beylerbeyi oldu. 1046’da (1636/ 
37) Karahisar-ı Şarkı’ye sürülerek az 
müddette orada vefat eyledi. (III. 201) 


Sâlih Paşa Bosnalıdır. Defterdar 
Mustafa Paşa’nın oğlu olup divan ki¬ 
tabetinden başlayarak Ruznâmecİ İb¬ 
rahim Efendiye intisap etmiştir. Baş- 
muhasebeci, cizye muhasebecisi, 
matbah, defter, tersane emini oldu. 
Sonra kapıcılar kethüdâsı, 1053’de 
(1643) mîrahûr-ı evvel, Rebiyülâhir 
1054’de (Haziran 1644) yeniçeri ağa¬ 
sı, Cemaziyelevvel 1054’de (Temmuz 
1644) başdefterdar ve 28 Şevvâl 1055’ 
de (17 Aralık 1645) sadrazam oldu. 
Şa’bân 1057’de (Eylül 1647) Etyemez’ 
de vefat etmiştir. Bir çeşme yaptı. Ya¬ 
şı 40’a varmamıştı. Kardeşi Zülfikâr 
Ağa 1058’de (1648) vefat etti. Diğer 
kardeşleri İbrahim Paşa ve Murtaza 
Paşa’dır. (III. 201) 

Sâlih Paşa Zülüflü baltacılardan 
olup baltacılar kethüdası, 1058’de 
(1648) kapıcılar kethüdası, sonra 
bostancıbaşı oldu. Sonra Diyarbekir 
beylerbeyi oldu. 1064’de (1654) ora¬ 
da vefat etti. (III. 201) 

Sâlih Paşa Bosnalıdır. Köprülüzâde 
Ahmed Paşa’ya Şam’da kethüdâ ol¬ 
du. Sadâretinde irâde-i seniyye ile 
babasının kethüdâsı kethüdâ tayin 
olunduğundan bunu çavuşbaşı tayin 
etmiştir. Şa’bân 1072’de (Mart-Nisan 
1662) yeniçeri ağası oldu. 1075’de. 
(1664/65) vezir rütbesiyle Şam valisi 
olup 1076’da (1665/66) vefat eyledi. 
Şam’da bir hamam yapmıştır. Tedbir¬ 
li ve akıllıydı. (III. 202) 

Sâlih Paşa Çeteci Abdullah Paşa’nm 
kethüdâsı olup paşasının vefatında 
mîrimîranlıkla Adana valisi oldu. 
1177’de (1763/64) vezirlikle Cidde 
valisi ve Medine muhâfızı olup Rebi¬ 
yülâhir 1179’da (Eylül-Ekim 1765) 
vefat etti. Kabiliyetli ve gayretliydi. 
(III. 208) 




1472 


Salih Paşa Kapıcıbaşı ve sonra mîri- 
mîran olarak Eskişehir sancağıyla 
Boğclan muhafızı oldu. Cemaziyelev- 
vel 12364la (Şubat 1821) vezir rütbe¬ 
si verilip Cemazivel evvel 123 7 4le 
(Şubat 1822) vefat etti. (III. 211) 

Salih Paşa Za'feranbolulu Mustafa 
Ağa'nın oğlu olup 21 Şevvâl 1173de 
(15 Mayıs 1762) doğdu. İstanbul’a ge¬ 
lip dayısı İzzet Mehmed Paşamın ka¬ 
yınpederi Halil Hamid Paşaya intisap 
eyledi. Dayısı Hanya valisi oldukta 
birlikte gitti. Dayısının sadâretinde 
hazinedarı olup azlinde bir müddet 
evinde kaldı. 1218’de (1803/04) mîra- 
lıûr-ı sânı olup 122 Ede (1806) vezir¬ 
likle kapdan-ı deryâ oldu. Zilhicce 
1221 : de (Şubat 1807) azledilip Geli¬ 
bolu’ya gönderildi. Receb 1224 7 de 
(Ağustos-Eylül 1809) getirilip Şevvâl 
1224 7 de (Kasım 1809) İstanbul’dan 
ayrıldı. Zilhicce 122641a (Aralık 1811/ 
Ocak 1812) Kastamonu, ardından 
Bosna, sonra Bozok ve Kayseri san¬ 
caklarıyla Maden ve Rebiyülâhir 1232' 
de (Şubat-Mart 1817) Şam valisi olup 
Rebiyülâhir 1236 7 da (Ocak 1821) az¬ 
ledildi ve sene sonunda Trabzon va¬ 
lisi oldu. Rebiyülevvel 12374le (Ara¬ 
lık 1821) Tokat'a gönderildi. Sonra 
Anadolu ve sonra Çıldır valisi oldu. 
Receb 1240x1a (Şubat-Mart 1825) ve¬ 
fat etti. İlim ve edep sâhibiydi. Oğlu 
Hacı Mehmed Emin Bey'dir. (III. 212) 

Sâlih Paşa İlbasanlı Süleyman Paşa 
oğludur. 12244le (1809) mîrimîran 
olmuştur 1236x1a (1820/21) Karasi 
sancağı i’ âvesiyle Babadağı muhafızı 
ve 1237Me (1821/22) Köstendil san¬ 
cağı ile Yergöğü muhafızı olup vezir¬ 
lik verildi. Rebiyülevvel 12404la (Ka¬ 
sım 1824) Tırhala valisi olup 124241e 
(1826/27) azledilmiş ve 12434le (1827/ 


28) Selanik valisi olup, 124541e (1829/ 
30) Köstendil ve 124741e (1831/32) 
ilâveten Ohri sancakları verildi. 1248 ; 
de (1832/33) vefat eyledi. (III. 214) 

Sâlih Paşa Tokat voyvodası ve Kan- 
diye defterdarı olup sonra Filibe n⬠
zın oldu. 27 Receb 12364la (30 Nisan 
1821) vezirlikle Edirne valisi ve 1238 : 
de (1822/23) Rumeli seraskeri maiyet 
memuru olup sonra Sivas’da ikamet 
eyledi. Receb 124C'da (Şubat-Mart 
1824) Maden emini. Şevvâl 7 de (Ma- 
yıs-Haziran) Diyarbekir valisi, 1241 7 
de (1825/26) Maden ilâvesiyle Bozok 
ve 124341e (1827/28) ikinci defa Di¬ 
yarbekir valisi oldu. 124441e (1828/ 

29) ilâveten Erzurum valisi ve seras¬ 
keri olup 12454le (1829/30) Rusya 
muharebesinde esir olup az müddet¬ 
te kurtuldu. 12464la 1830/31) Boğaz 
muhafızı oldu. 12494la (1833) azlolu- 
nup 5 Şa’bân 12494la (18 Aralık 
1833) vefat etmiştir. Bâyezid Camii 
kabristanında medfundur. Zengin ve 
tedbirliydi. (III. 214) 

Sâlih Paşa Enderûn udur. Kurenâ-yı 
şehriyârîden olmuş ve sonra 12684le 
(1851/52) miralaylıkla çıkarılıp 1270 : 
de (1853/54) mîrlivâ ve sonra ferik ol¬ 
muştur. 1275’de (1858/59) Karadağ 7 
da Ağaçayırı’nda şehid oldu. (III. 216) 

Sâlih Paşa Topçudan yetişerek 
12664la (1850) Anadolu Ordusu top¬ 
çu kumandanı oldu. 1277’de (1860/ 
6l) vefat etmiştir. (III. 216) 

Sâlih Paşa Pepe Mehmed Paşamın 
oğludur. Yükselip mîrimîran ve Galata 
zabıta memuru oldu. 12684le (1851/ 
52) Canik ve 126941a (1852/53) 
Amasya mutasarrıfı ve Zilka ; de 1271 7 
de (Temmuz-Ağustos 1855) şehremi¬ 
ni olup Rebiyülevvel 12724le (Kasım 
1855) azledildi. 12"6’da (1859/60) 



Amasya ve Ramazan 1280’de (Şubat 
1864) Karasi mutasarrıfı oldu. Ayrıl¬ 
dıktan sonra Muharrem 1287’de (Ni¬ 
san 1870) vefat eylemiştir. Süleyma- 
nive’de medfıındur. Oğlu Mehmed 
Ali Bey'dir. t II. 217) 

Sâlih Paşa Askerlikten yetişerek 
Hassa Meclisine aza ve mirliva ol¬ 
muştur. 11 Cemaziyelâhir 1291'de 
(26 Temmuz 1874) vefat etti. Topka- 
pı’ya defnedildi. (III. 217) 

Sâlih Paşa Bahriye askeri olup mirli¬ 
va olmuş ve vapurlar müdürü olup 
1264 : de (1848) Bahriye Meclisime 
aza olmuştur. Sonra bahriye reisi 
olup azledildi ve emekli oldu. 1293 : 
de (1876) ansızın vefat etmiştir. Ter¬ 
sane arkasında, Doymazdere'de 
medfundur. (III. 218) 

Sâlih Paşa Karaferyelidir. Mekteb-i 
Harbiye’den yetişerek 1277’de (1860/ 
01) zâbit olmuş ve terfi ederek 1291’ 
de (1874) kaymakam, 1293 ele (1876) 
miralay ve 1302x1e (1884/83) liva ol¬ 
muştu. Rebiyülâhır 1315’de (Eylül 
1897) Rize redif livası iken Selânik’de 
vefat eylemiştir. İki defa Karadağ, iki 
kere Yunan harplerinde ve Girit ve 
Rusya muharebesinde bulunarak 
hepsinde liyâkat göstermiş ve Ala- 
sonya Ordusumda dahi hizmette bu¬ 
lunmuştur. (IV. 861) 

Sâlih Paşa (Arab) Yükselerek mîri- 
ıııîran olup Trablusşanı mutasarrıfı ve 
hac emiri oldu. 1097’de (1686) vezir¬ 
likle Şam valisi ve oğlu Nablus muta¬ 
sarrıfı Ahmed Bey, yerine hac emiri 
oldu. 1099’ca (1688) tekrar Gazze ve 
Kudüs mutasarrıfı olup hac emiri ol¬ 
du. Oğlu yine Nablııs'a gönderildi. 
Sonra hac emirliğinden azlolunmuş 
ve Belgrad'a gönderilmiş ve iyi hiz¬ 
met yaparak tekrar hac emirliği tevci¬ 


hi için Üsküdar’a getirilmiş iken 1102’ 
de (1690/9.D vefat etmiştir. Vakur, 
akıllı, dindardı. Oğlu İsâf (cil^c/) Pa¬ 
şa, 1102’de (1690/91) Saruhan muta¬ 
sarrıfıydı. (III. 203/04) 

Sâlih Paşa (Hacı) Kayserilidir. Silah- 
dar Seyyid Mehmed Paşa’nm hazine¬ 
darı iken kapıcıbaşılardan olup 1200’ 
de (1786) Beyhan Sultan kethüdası, 
sonra matbah-ı âmire emini, Rebiyü- 
1 evvel 1202’de (Aralık 1787) çavuşba- 
şı, Cemaziyelâhir'de (Mart 1788) ri- 
kâb-ı hümâyûn kethüdası oldu. 10 Ce¬ 
maziyelâhir 1203 de (8 Mart 1789) ve¬ 
zirlikle kaymakam-1 sadr-ı âlî oldu. 27 
Zilka’de 1203’de (19 Ağustos 1789) 
ayrılıp Boğaz muhafızı oldu. Rebiyü- 
levvel 1204’de (Kasım-Aralık 1789) 
Bosna valisi olup 1205’de (1790/91) 
azl ve ibka edildi. 1207’de (1792/93) 
ayrıldı. 1209'da (1794/95) Mısır valisi, 
Şevval 1210’da (Nisan 1796) Diyarbe- 
kir valisi olup azilden sonra 1214 
(1799/1800) yılından sonra Trabzon 
valisi olup 1216 (1801/02) yıllarında 
vefat eylemiştir. Tedbirli, akıllıydı. 
Oğlu Hüseyin Hasib Bey’dir. Oğulla¬ 
rından Hacı Mehmed Emin Bey 1222’ 
de (1807) vefat edip Haydarpaşa’ya 
defnedildi. (III. 209) 

Sâlih Paşa (Hacı) İzmirlidir. İstan¬ 
bul'a gelip Müslüman oldu. 1228'de 
(1813) kapıcıbaşılıkla arpa emini ol¬ 
du. Sonra baruthane nâzın olup 24 
Cemaziyelâhir 1236’da (29 Mart 
1821) vezir rütbesiyle Çirmen sanca¬ 
ğıyla sadâret kaymakamı olmuştur. 
27 Receb 1236’da (30 Nisan 1821) 
sadrazam oldu. 5 Safer 1238‘de (22 
Ekim 1822) azledilip Gelibolu’ya sü¬ 
rüldü. O sene 5 Cemaziyelâhir'de (17 
Şubat 1823) Anadolu, Recebin so¬ 
nunda (Nisan 1823) Şam valisi, Ce- 




1474 


maziyelevvel 1239‘cla (Ocak 1824) 
Kars ve Bâyezid, 124lxle (1825/26) 
Bozok ve Kayseri sancakları verilip 
1242'cle (1826/27) ikinci defa Şam va¬ 
lisi oldu. 1244'de (1828091 azledile¬ 
rek Konya'ya getirildi. Gelişinin ardın¬ 
dan vefat etti. Kızlarından Behiye Ha¬ 
nım 1250‘de (1834/35), Şâkire Hanım 
1285’de (1868/69) ve eşi Ayşe Hoşeclâ 
Kadın 1275x1e (1858/59) vefat ederek 
Eyüp'e defnedildiler. Yeğeni Hacı İs¬ 
mail Ağa ile damadı Hacı Mehmed 
Es’ad Bey, sadâretinde kapıcıbaşı ol¬ 
muşlardır. Oğlu Ahmed İzzet Bey as¬ 
kerlikten emekli olarak 100 yaşını aş¬ 
kınken Eyüp'de 1312'de (1894/95) ve¬ 
fat eylemiştir. (III. 213/14) 

Salih Paşa (Lala Paşazâde) I. Mah- 
mud’un lalası Osman Paşamın oğlu¬ 
dur. Tersanede yetişerek beylerden 
olup 1175 (1761/62) yılından sonra 
vefat etmiştir. (III. 206/07) 

Salih Paşa (Tatar) Yükselerek derya 
beylerinden olmuştu. llOTde (1689/ 
90) Niğboîıı mutasarrıfı. 1106‘cla 
(1694/95) Hamid mutasarrıfı, Tl07‘de 
(.1695/96.) Canik ve Kastamonu valisi 
olup Sentine muharebesinde bulun¬ 
muştur. Sonra Nemçe muharebesin¬ 
de hizmet edip sonra Kars beylerbeyi 
oldu. I 114'de (1702/03) Trabzon 
beylerbeyi olup 1116'da (1704/05) 
ayrıldı. Sonra Kefe beylerbeyi olup 
oraya giderken, sene sonunda Kırk- 
kilise’de vefat etmiştir. (III. 204) 

Salih Paşa (Tepedelenlizâde) Ali 

Pasa evlâdındandıı*. Mîrimîranhkla 
İnebalıtı muhafızı oldu. 1237xle 
(1821/ 22) vefat etti. Cenazesi Ceıııa- 
ziyelâhir 1237'cle (Mart 1822) getirile¬ 
rek Silivrikapı'ya defnedildi. (III. 211) 

Salih Paşazâde bak. Emir! Mustafa 
Paşa 


Sâlih Rifat Bey Enderun'dan yetiş¬ 
me olup lıazine-i hümâyûn kethüda¬ 
sı oldu. Rebiyülevvel 1222’de (Mayıs 
1807) azlolunup 12260a (1811) Kü¬ 
tahya'ya ve sonra Kibri fa gönderildi. 
Orada vefat etmiştir. (EL 210) 

Sâlih Rıfat Efendi Mâliyeden yeti¬ 
şip varidat muhasebecisi muavini ol¬ 
du. 1301 : de (1883/84) vefat eylemiş¬ 
tir. Üsküdar'da, Halil Hamid Paşa so¬ 
fasında defnedildi, (III. 218) 

Salih Salâhı Efendi Babıâlrclen yeti¬ 
şerek tezkire-i sânı ve 1237 : de (1821/ 
22) tezkire-i evvel, sonra cebehane 
nâzın, Zilka'de 1239 ela (Temmuz 
1824) humbarahane nâzın ve sonra 
vekâleten çavuşbaşı, Şevval 1244’de 
(Nisan 1829) orduda tevkiî oldu. Son¬ 
ra Hasköy tophane nezâretiyle getiri¬ 
lip 12 Şa’bân 1245’de (6 Şubat 1830) 
vefat eyledi. Okmeydanı mda, babası 
ricâlden Ya'kub Efendimin yanına 
defnedilmiştir. (III. 213/ 

Salih Selim Fennî Efendi Müderris 
olup 25 Ramazan 1228x1e (21 Eylül 
1813) vefat etti. Karacaahmet'de 
medfundur. (III. 210) 

Sâlih Sırrî Efendi (Hacı) Kırımlı 
Süleyman Efendimin hulefâsından ve 
şeyhlerdendi. 1285 : de (1868/69) ve¬ 
fat edip Eyüp'e defnedildi. (III. 217) 

Sâlih Sublıî Efendi Enderûnludur. 
Y r etişerek senelerce kâtib-i sânı ve 
başkâtip oldu. Cemaziyelevvel 1293 : 
de (Haziran 1876) hazine-i hümâyûn 
kethüdası oldu. Ramazan 1294x1e 
(Eylül 1877) malûlen emekli oldu. 6 
Cemaziyelevvel 1295 ele (8 Mayıs 
1878) vefat etti. Üsküdar’da medfun¬ 
dur. (III. 218) 

Sâlih Vasfı Mehmed Efendi (Su- 
yolcuzâde) Suyolcular kethüdası 



Hacı Haşan Ağanın oğlu olup 15 Re- 
biyülevvel 1222'de (23 Mayıs 180/) 
doğdu. 1235 de (1819/20) Halet Efen- 
di've müezzin oldu. 1236'da (1820/ 

j 

21) saraya alır ıp hanende ve sonra 
musâhib oldu. Sonra emekli olarak 
taşra kaymakamlıklarında ve iki defa 
İslimye kaymakamlığında bulunmuş¬ 
tur. Azledilmiş olarak 1279’da (1862/ 
63) vefat eyledi. Maçka'da, Şeyh Me¬ 
zarlığıma defnedildi. Mûsikîde yeg⬠
ne bir şairdi. Hakkında "Ne zaman 
eylese taksim Suyolcıızâde/Sûbesû su 
akıtır lüle misali çesmim ” denmiştir. 
(III. 216/17) 

Sâlih Vehbî Efendi (Hafız) BursalI¬ 
dır. Müderris, Rebiyülevvel 12727le 
(Kasım 1855) Beyrut ve Zilka’de 1278' 
de (Mayıs 1862) Diyarbekir mollası 
olup sonra vefat etti. (III. 216) 

Sâlih Zekî Haşa Harbiye Mekte¬ 
bimden yetişme olup 1272'de (1855/ 
56) miralay olmuştur. 1287 (1870/71) 
tarihlerinde mîrlivâ olup sonra leva¬ 
zım reisi ve ferik ve Hersek kuman¬ 
danı ve sonra Davutpaşa kumandanı 
oldu. 5 Şevval 12977le (10 Eylül 
1880) vefat etmiştir. Eyüp'de nıecl- 
fundur. Zengindi. (III. 218) 

Sâlih Zihnî Efendi İstanbullu bir ta¬ 
cirin oğludur. Müderris olup 14 Re- 
ceb 1092'de (30 Temmuz 1681) vefat 
etti. Eyüp'de medfundur. (III. 203) 

Sâlihzâde bak. Es'ad Ahmed Efendi; 
Eşref Mehmed Efendi; Hüsâmeddin 
Efendi; Hüseyin Efendi; Rüşdî Meh- 
med Efendi; Sâlih Mehmed Efendi; 
Şeref Mehmed Efendi; Tâhir Mehmed 
Efendi 

Sâlik Efeı>di Kasımpaşalıdır. Sadâret 
mektûbî kâtiplerinden ve III. Mustafa 
devri (1757-1774) şairlerindendir. 
(III. 3) 


Sâlik Efendi Divan efendisi olup 
1215 (1800/01) yılından sonra vefat 
etti. Şairdir. (III. 3) 

Sâlik Mehmed Dede Kasımpaşa 
Mevlevîhanesi şeyhi Halil Dede ııin 
oğlu ve halifesidir. Şeyhliğinin 42. yı¬ 
lında, 1130 ? da (1718) vefat etti. (IV. 
215) 

Sâlik Yahyâ Efendi Borlulu Haşan 
Kadı oğludur. Kadılardan ve III. Mus¬ 
tafa devri (1757-1774) şairlerinden¬ 
dir. (III. 313) 

Sâlikî Mehmed Çelebi Yenişehı-i 
Fenârlıdır. Tasavvufa mâ ildi. Şeyh 
Karamanîmin vefatında Ebûssuûd 
Efendi’ye iltica eyledi. Sonra mecnun 
oldu. I. Süleyman (Kanunî) devri 
(1520-1566) sonlarında vefat etti. Şa¬ 
irdir. (III. 3) 

Sâlim Ahmed Efendi Giritlidir. Telg¬ 
rafhanenin açılışında oraya girip eşya 
memuru oldu. Cevdet Paşa merhum 
bacanağı olduğundan Haleb valiliğin¬ 
de mîrimîran rütbesiyle Kozan ve Ha¬ 
leb mutasarrıflıklarında bulundu. Şa : 
ban 12857le (Kasım-Aralık 1868) di- 
van-ı istinaf reisi, Şevval 12857le (Şu- 
bat-Mart 1869) zabtiye muavini ve Sa- 
fer 1286'da (Mayıs-Haziran 1869) ûlâ 
evveliyle divan-ı temyiz reisi ve Şevvâl 
1288'de (Aralık 1871-Ocak 1872) di- 
van-ı cünha reisi, Cemaziyelevvel 
1289'da (Temmuz 1872) cinayet reisi, 
8 Ramazan 1290 : da (30 Ekim 1873) 
posta ve telgraf nâzın, Şaban 1292'de 
(Eylül 1875) Şurâ-yı Devlet azası, Zil¬ 
hicce 12927le (Ocak 1876) divan-ı 
temyiz azası, Rebiyülâhir 1293'de (Ma¬ 
yıs 1876) Hersek mutasarrıfı ve hafta¬ 
sında mehâkim-i adliye müfettişi olup 
ardından tahkik komisyonu heyetiyle 
Filibe'ye gönderildi.Rebiyülevvel 1294' 
de (Mart-Nisan 1877) divan-ı temyiz 



14/6 


azası. Zilhicce 1296x1a (Kasım-Aralık 
1879) bâlâ rütbesiyle hariciye müste¬ 
şarı oldu. 14 Muharrem 1297'cle (28 
Aralık 1879) birden vefat eyledi. 
Eyüp’cle medfnndur. Dil bilir ve ted¬ 
birliydi. (III. 4/5) 

Sâlim Efendi Osmancık Mahkemesi 
başkâtibi Hacı Şükrî Efendi’nin oğlu¬ 
dur. 120971a (1794/95) doğdu. 1227 ; 
de (1812) İstanbul'a gelip maliye kale¬ 
mine girmiş ve sonra zabtiye başkâti¬ 
bi olup 1272 (1855/56) tarihine doğru 
vefat eylemiştir. Usta şairdir. (III. 4) 

Sâlim Efendi 1250x1e (1834/35) İs¬ 
tanbul'da doğdu. Mekteb-i Harbiye’ 
de tahsil görüp muhtelif mekteplerde 
riyâziye muallimi olmuştur. 126171e 
(1864/65) Kuşadası’na mal müdürü 
olmuş ve soma taşra kaymakamlıkla¬ 
rında bulunmuştur. 1292’de (1875) 
feshane ve bez fabrikaları müdürü ol¬ 
du. 1298’de (1881) Ankara ve sonra 
Yanya, 13037le (1885/86) Konya, 
1305'cle (1887/88) Bursa ve 1306x1a 
(1888/89) Suriye defterdarı olmuştur. 
Azilden sonra 9 Receb 13147le (14 
Aralık 1896) İstanbul'da vefat eyledi. 
(IV. 858) 

Sâlim Mehmed Ağa Mâbeyn-i hü¬ 
mâyûn musâhiblerinclen olup sonra 
Medine'de hazineciar-ı nebevî olmuş 
ve 1297 (1880) tarihlerinde yine mu- 
sâhiblerden yetişme Rif’at Ağanın 
vefatında nâib-i harem-i nebevî olup 
1309 başlarında (1891 sonları) vefat 
eylemekle eski sermusâhib orada 
yerleşmiş Tahsin Ağa yerine geçmiş¬ 
tir. (III. 5) 

Sâlim Mehmed Bey ITâfız Sâdık 
Mehmed Ağanın(™0 oğludur. Encle- 
rıınlu olup 20 Ramazan 126171e (22 
Eylül 1845) vefat etmiştir. O sene ve¬ 
fat eden oğlu Muhyicldin Mehmed 


Bey’in yanına Beyoğlu Mezarlığı na 
defnedilmiştir. (III. 193) 

Sâlim Mehmed Efendi Trabzonlu¬ 
dur. Daıııad İbrahim Paşa dairesine 
girip Genç Mehmed Paşaya divan 
kâtibi ve sonra Kaymak Mustafa Paşa’ 
nın mektupçusu olup Patrona Halil 
ayaklanmasından sonra Eyüp'de sâkin 
oldu. Şevval 1144’de (Nisan 1732) 
Bosna defterdarlığına gönderildi. Son¬ 
ra azlolunup çeşitli görevlerde bulu¬ 
narak ruznâme-i evvel. 115671a (1743) 
maliye tezkirecisi vekili ve 115771e 
(1744) asili oldu. 1157’de (1744) 
Hinci elçisi olup yolda iken vefat etti. 
Şair, kâtip, tedbirliydi. (III. 3) 

Sâlim Mehmed Efendi Selâm Meh¬ 
med Efendi’nin(-0 oğludur. Müderris 
olup 1 Cemaziyelâhir 1206’da (26 
Ocak 17Ö2) vefat etti. Üsküdar’da Tu- 
nusbağı’na defnedildi. (III. 52) 

Sâlim Mehmed Efendi Çorumlu¬ 
dur. Hakikî Bektaşî şeyhi olup 1216’ 
ela (1801/02) vefat eyledi. Bursa7la 
medfundur. Ermiş sayılanlardandı. 
(III. 4) 

Sâlim Mehmed Efendi Dâvud Pasa 
Camii imamı Mehmed Şerif Efendi oğ¬ 
ludur. Müclerriscli. 16 Zilka’de 122"' 
de (21 Kasım 1812) vefat edip Topka- 
pı’ya defnedildi. (III. 4) 

Sâlim Mehmed Efendi Enderun’ 
dan hâcelikle çıkıp şehremaneti ruz- 
nâmecisi oldu. 15 Zilhicce 123071a 
(18 Kasım 1815) vefat etti. Haydarpa¬ 
şa’da medfundur. (III. 4) 

Sâlim Mehmed Efendi Bursalıdıı*. 
Müderris, 1226’cla (1811) Haleb mol¬ 
lası olup 12337le (1818) vefat eyledi. 
Davutpaşa’da medfundur. Oğlu Sey- 
yicl Mustafa Efendi'dir.~>). (III. 4) 

Sâlim Mehmed Efendi Husrev Paşa' 
nın kölesidir. 126771e (1851) Kal’a-i 
Sultaniye'de vefat etti. Şairdir. (III. 4) 



Sâlim Meımed Efendi 15 Receb 
1249*da (28 Kasım 1833) Lâzistan’da, 
Başköy'de doğmuş ve İstanbul’da, 
Kütahyalı İbrahim Efendimden icazet 
almıştır. Huzur dersleri muhatabı ve 
nüvvab muallimi, 1296ula (1879) Se¬ 
lanik mollası ve sırasıyla Bursa molla¬ 
sı, 1308’de (1890/91) Haremeyn pa¬ 
yesi ve sonra Mekteb-i Nüvvab mü¬ 
dürü, 8 ay sonra Bursa nâibi ve ora¬ 
dan Mekke kadısı olup Muharrem 
1313ule (Temmuz 1895) orada vefat 
eylemiştir, ömrü boyunca azledilme - 
mişti. Fâzıl ve tedbirliydi. (III. 5) 

Sâlim Meıımed Efendi (Dürrîzâ- 

de) Numllah Mehmed Efendi’nin(—►) 
oğludur. Müderris olup 19 Rebiyülev- 
vel 1228 ! de (22 Mart 1813) vefat etti. 
Rumelihisarfnda Kayalar ula medfun- 
dur. (IV. 586) 

Sâlim Meh med Efendi (Müftîzâde) 

Şeyhülislâm Ahmed Efendi’nin(-0 oğ¬ 
ludur. Süleymaniye müderrisi iken 
babasından (v. Kasrnı 1791) az önce 
vefat etti. (I. 272) 

Sâlim Mehmed Emin Efendi (Mir- 
zazâde) Şeyhülislâm Mirza Mustafa 
Efendimin oğludur. Müderris, 1126’ 
da (1714) Galata mollası ve sonra bi- 
Iâd-ı hamse ve Mekke ve İstanbul pâ- 
yelerini aldı. Zilkaule 1134’de (Ağus- 
tos-Eylül 1722) İstanbul kadısı, Ce- 
maziyelewel 1143’de (Kasım-Aralık 
1730) Anadolu kazaskeri, Rebiyülâhir 
1146ula (Eylül-Ekim 1733) Rumeli 
payesi olup ll48uie (1735/36) arpalı¬ 
ğı olan Sakıza gönderildi. 1149’da 
(1736/37) Mekke kadısı olup müdde¬ 
tini tamamlayınca Trablusşam arpalı¬ 
ğı verildi. 1151 ule (1738/39) Şam’a 
gelmesi emrolundu. Muharrem 1152’ 
de (Nisan-Mayıs 1739) orada vefat et¬ 
ti. Şelızâde oaşı’nda, babasının yanın¬ 


da bir taş dikildi. Âlim ve şairdi. 4 cilt¬ 
ten oluşan Mâhiyetti ’l-Âşıkîn, tama¬ 
mına yakın Aynî Tarihi Tercümesi , 
Tezkire-i Şuam eserleridir. (III. 3) 

Sâlim Mehmed Paşa Edirnelidir. 
Mîrimîran olup 1222ule (1807) Aksa¬ 
ray sancağıyla İsakçı muhâfızı, 1224’ 
de (1809) Akşehir, sonra Mora ve 
İnebolu [Anabolu (?)] muhâfızı oldu. 
Sonra lıarpde Rusya’ya esir olup kur¬ 
tulduktan sonra 1247 (1831/32) tarih¬ 
lerinde vefat eyledi. (III. 4) 

Sâlim Mehmed Paşa Harputludur. 
Mîrimîrandan olup Bosna ve Silistre 
valisi olup sonra vefat etmiştir (1830- 
1850 arası). (III. 4) 

Sâlim Mehmed Paşa Başlarda as¬ 
kerliğe girdi. Yükselerek miralay ve 
sonra açıklar mîrlivâsı ve Rebiyülev- 
vel 1264’de (Şubat 1848) süvari mîrli- 
vâsı ve 1267’de (1851) ferik olup Der- 
saâdet Ordusunda bulundu. 1278’de 
(1861/62) emekli edildi. Mâbeyn-i 
hümâyûnda kavs muallimi olduğun¬ 
dan, sonra yine istihdam edildi. 1293’ 
de (1876) yine emekli edildi. 5 Rebi¬ 
yülâhir 1296’da (29 Mart 1879) vefat 
eyledi. Eyüpuie medfundur. Yaşlı ve 
iyi huyluydu. (III. 5) 

Sâlim Mustafa Efendi Nakşibendî ve 
kadı olup III. Mustafa devrinde (1757- 
1774) vefat eyledi. Şairdir. (III. 4) 

Sâlim Mustafa Efendi Reisülküttab 
Feyzullalı Efendi’nin oğludur. Mü¬ 
derris olup 22 Zilkaule 1202’cie (24 
Ağustos 1788) vefat etmiştir. Miskin¬ 
lerde medfundur. (III. 4; IV. 39) [IV. 
39'da vefat tarihi 1206 (1791/92) ola¬ 
rak verilmiştir.] 

Sâlim Mustafa Efendi Habib Ağa 
nın oğludur. Askerî kâtip olup hassa 
ruznâmçecisi ve 1259 ula (1843) hassa 


1477 



14 78 


muhasebecisi olup şûra azası ve ula 
sınıf-ı evveli oldu. Bir aralık Dâr-ı Şû¬ 
ra’dan ayrıldıysa da az müddette 25 
Zilhicce 1283’de (30 Nisan 1867) tek¬ 
rar tayin edildi. Rebiyülâhir 1285’de 
(Temmuz-Ağustos 1868) bir defa da¬ 
ha hassa muhasebecisi oldu. 9 Mu¬ 
harrem 1286’da (21 Nisan 1869) vefat 
eyledi. Üsküdar’da medfundur. Doğ¬ 
ru idi. (IV. 479/80) 

Salim Paşa Mekteb-i Harbiye’den 
yetişti. Yükselerek ferik oldu. Beyrut 
kumandanı iken Şevval 1314 (Mart 
1897) sonunda orada vefat eyledi. 
Yaşı 70’i geçmişti. (IV. 858) 

Salma bak, Mehmed Ağa 

Saltuk Alp Osman Gazi devri (1299- 
1326) beylerinden olup muharip bir 
zattır. (III. 199) 

Salyarzâde bak, Mustafa Efendi 

Samakovîzâde bak. Ahmed Necib 
Efendi 

Samanîzâde bak. İbrahim Efendi 
(Seyyid); Ömer Hulûsî Efendi 

Sam ânız âde I. Ahmed devrinden 
(1603-1617) başlar. Hüseyin Efendi 
birincileridir. İçlerinden şeyhülislâm 
olanı vardır. Bu aileden bir fakir ha¬ 
tun görülür. (IV. 696 ) 

Samgîzâde bak . Ali Efendi 

Samı Abdurrahman Paşa Morali 
Şeyh Necib Efendimin oğludur. Mo- 
ra’da Trapoliçe’de doğdu. Mora’dan 
ailesiyle Mısır’a gidip İbrahim Paşa’ya 
mektupçu oldu. Sonra orada birkaç 
sene takvim müdürü olup 1247’de 
(1831/32) mîrimîranlıkla başmuavin 
oldu. 1259’da (1843) ferik oldu. 1265* 
de (1849) göçerek İstanbul’da yerleş¬ 
ti. Muharrem 1267'de (Kasım 1850) 
mîrimîranlıkla Tırhala mutasarrıfı 
olup o ay vezir rütbesiyle Rumeli mü¬ 


fettişi oldu, Zilka’de 1267’de (Eylül 
1851) Bosna ve Zilhicce’de (Ekim) 
Trabzon valisi oldu. Cemaziyelâhir 
1268’de (Mart 1852) azledildi. Rama¬ 
zan 1268’de (Hazirar -Temmuz 1852) 
Vidin valisi, Zilka’de 1271’de (Tem- 
muz-Ağustos 1855) Meclis-i Tanzimat 
azası, Şa’bân 1273’de (Nisan 1857) ilk 
maarif-i umumiye nâzırı, 1274’de 
(1857/58) ilâveten Girit valisi olup 
1275’de (1858/59) döndü. Cemaziye¬ 
lâhir 1278’de (Aralık 1861) nezâretten 
azledildi. 1279’da (1862/63) Mısır’a 
giderek Zilka’de 1279’da (Nisan-Ma- 
yıs 1863) dönüp Meclis-i Vâlâ’ya aza 
oldu. Muharrem 1280’de (Haziran- 
Temmuz 1863) Mecâlis-i Âliye’ye me¬ 
mur olup bir müddet sonra affedile¬ 
rek hanesinde kaldı. Muharrem 1294’ 
de (Ocak-Şubat 187’0 Meclis-i Â’yân 
azası oldu. 1298’de (1881) vefat eyle¬ 
miştir. Yaşı 88’e varmıştı. Sultan Mah- 
mud Türbesi’ne def ıedilmiştir. Orta 
boylu, nahif, nurânî bir zat idi. Âlim, 
fâzıl, şair, tedbirli, fasih, cömert ve 
zengindi. İlmî, dinî ve ledünnî zen¬ 
ginliği nefsinde toplamış olup evl⬠
dından Subhî Paşa, Necib Paşa, Ha¬ 
şan Bey, Bâkî Bey ve Halim Bey de 
seçkin kişiler oldular. (III. 7/8) 

Samı Ahmed Efendi Müderris olup 
1128’de (1716) vak’a^üvis oldu. 1146’ 
da (1733/34) vefat etmiştir. Fâzıl ve 
huzûr derslerinde mukarrirdi. (III. 7) 

SâmT Ahmed Efendi Hâce- 

gândan Mustafa Râşid Efendimin oğ¬ 
ludur. Kalemden yeâşerek vüzerâ-yı 
izam kapı kethüdâs: ve Divan-ı Mu¬ 
hasebat azası olmuştur. Muharrem 
1291’de (Şubat-Mart 1874) vefat edip 
Eyüp’e defnedilmiş tir. (III. 6) 

Samı Ebûbekir Paşa Ağrıbozlu İb¬ 
rahim Paşa’mıı ikinci oğludur. Yük¬ 
selip kapıcıbaşı oldu. 1192’de, 




(1778), 1196’da (1782) ve 1199’da 
(1785) üç defa başbaki kulu oldu. 
1199’da (1785 ) sipahiler ağası ve Şev- 
vâl 1201’de C’emmuz-Ağustos 1787) 
Karadeniz kapdanı, Şa’bân 1202’de 
(Mayıs 1788) vezir rütbesiyle Mora 
valisi, 1203’de (1788/89) Selanik ile 
Varna muhafızı, 1204’de (1789/90) 
Bosna ve sonra Rumeli valisi oldu. Re- 
biyülâhir 120$’da (Kasım 1794) Hotin 
muhâfızı ve Selanik valisi, 1211’de 
(1796/97) İçel ile İnebahtı muhafızı 
ve 15 gün sonra tekrar Selânik valisi 
oldu. 13 Zilhicce 1213’de (18 Mayıs 
1799) rikâb-ı hümâyûn kaymakamı ol¬ 
du. 10 Receb 1214’de (8 Aralık 1799) 
Boğaz muhafızı olup birkaç gün sonra 
borçluları sıkıştırdığı için vezirliği kal¬ 
dırılarak Tekfnrdağı’na sürüldü. Son¬ 
ra vezirlikle 12l6’da (1801) Ağrıboz, 
Cemaziyelevvel 12l6’da (Eylül 1801) 
ikinci defa Bosna, Muharrem 1217’de 
(Mayıs 1802) Tırhala ve ardından Si- 
listre, 1221’de (1806) Anadolu valisi, 
Zilka’de’de (Ocak 1807) Akdeniz mu- 
hâfızı, 11 Rebiyülevvel 1222’de (19 
Mayıs 1807) Livâ-yı Şerif kaymakamı 
oldu. Sonra Karahisar-ı Sâhib sancağı 
ve Şevvâl’de (Aralık 1807) Karlıili san¬ 
cağı verilmiştir. Orada 1229’da (1814) 
vefat etmiştir. Sâdık, maarifperver ve 
usta şairdi. (I. 184) 

Samı Ebûbekir Paşa Askerliğe gire¬ 
rek zabit olup Avrupa’ya tahsile gitti. 
Dönüşte mîrlivâ ve bir-iki sene, sonra 
ferik oldu. Muharrem 1261’de (Ocak 
1845) vezir rütbesiyle Erzurum valisi 
oldu. Zilhicce 1263’de (Kasım-Aralık 
1847) azledilin Şa’bân 1264’de (Tem¬ 
muz 1848) Kastamonu valisi ve Zil¬ 
hicce 1264’de (Kasım 1848) Selânik 
valisi oldu. Şa’bân 1265’de (Haziran- 
Temmuz 1849) vefat etti. Oğlu mek- 
tûbî-i sadâret hulefâsından Dâniş Ah- 


med Bey, kendisinden üç sene önce 
vefat etmiştir. (III. 7) 

Samı Efendi Râsih İbrahim Efen- 
di’nin(->) kardeşidir. Enderûn’dan 
emekli oldu. 1260’da (1844) vefat ey¬ 
ledi. Usta şairdir. (III. 7; II. 348) 

Sâmî Mehmed Efendi Sakızlıdır. Rİ- 
câlden Mümtaz Efendi’nın eniştesiy- 
di. Mazbata odasında mümeyyiz ve 
serhalifeydi. 8 Muharrem 1295’de (12 
Ocak 1878) vefat eyledi. Eyüp’de 
medfundur. (III. 8) 

Sâmî Mehmed Efendi (Arab Alizâ- 

de) Mustafa Edib Efendİ’nin oğludur. 
Müderris, Muharrem 1188’de (Mart- 
Nisan 1774) havass-ı refia kadısı ve 
sonra bilâd-ı hamse mollası ve 1198’ 
de (1784) Mekke pâyesi oldu. 1200 
(1786) tarihlerinde vefat eyledi. Şair¬ 
dir. (III. 8) 

Sâmî Mustafa Bey İstanbulludur. Si¬ 
pahi olup kimyagerliğe heves ederek 
beyhude mal çürüttü. Sonra onun 
aleyhine risale yazdı. 1055’de (1645) 
vefat eyledi. Divan sâhibi usta şair¬ 
dir. (m. 6) 

Sâmî Mustafa Bey Arpa emini Os¬ 
man Efendİ’nin oğludur. Kalemden 
yetişerek hâcegândan oldu. Küçük 
ruznâmçeci, şehremini, 1138’de (1725/ 
26 ) piyade mukabelecisi ve 1143’de 
(1730/31) vak’anüvis oldu. 1146’da 
(1733/34) vefat etmiştir. Cedid Ali Pa¬ 
şa kabristanına defnedildi. Fâzıl, şair, 
hattatdı. (III. 7) 

Sâmî Mustafa Efendi İstanbulludur. 
Defterdar mektûbî kalemine girip bir 
müddet hamamlar kâtibi ve sonra ih- 
tisab kâtibi ve vüzerâya divan kâtibi 
oldu. Sonra Viyana sefaretine kâtip 
olup dönüşte âmedî halifelerinden 
oldu. Sonra posta nâzın ve Cemazi- 


1479 



1480 


yelâhir 1256’da (Ağustos 1840) takvim 
nâzın olup Rebiyülevvel 1257 ! de (Ma¬ 
yıs 1841) azledildi. 1262’de (1846) zi¬ 
raat nazırı, Şevvâl 1262’de (Eylül- 
Ekim 1846) Berlin sefiri ve Şevvâl 
1265’de (Ağustos-Eylül 1849) Tahran 
sefiri oldu. Şevvâl 1267’de (Ağustos 
1851) azledilmiştir. 1271’de (1854/ 
55) vefat eyledi. Haydarpaşa’da med- 
fundur. (III. 7) 

Samı Paşa Askerlikten yetişerek mi¬ 
ralay ve birçok vakit sadâret seryâve- 
ri oldu. Sonra mîrlivâ olup İzmit’e 
gönderildi. 130l’de (1883/84) İstan¬ 
bul’da vefat edip Eyüp’e defnedildi. 
(III. 8) 

Sâmî Süleyman Efendi ErzincanlI¬ 
dır. Kadılardan ve III. Mustafa devri 
(1757-1774) şairlerindendir. (III. 7) 

Sâmî Yunus Bey Musulludur. Yunus 
Aleyhisselâm sülâlesindendi. Musul 
ve Diyarbekir alaybeyi oldu. Sonra 
Musâhib Mustafa Paşa’ya intisap ede¬ 
rek Galata Mevlevîhanesrne derviş 
oldu. Nihayet sılasına gidip Musul’da 
1097’de (1686) vefat eyledi. Letâife 
mâil, şairdir. Divan ı vardır. 7 oğlu 
olup hepsi şair idiler. Babalarının şiir¬ 
lerine nazire söylerlerdi. (III. 6/7) 

Sâmih Haşan Paşa Mehmed Kâmil 
Pâşa’nm oğludur. 1246’da (1830/31) 
doğdu. 1258’de (1842) Mekteb-i Har¬ 
biye’ye girerek 1269 ; da (1852/53) er- 
kân-ı harp çıkıp yüzbaşı olmuş ve 
serdâr-ı ekrem maiyetine dâhil ol¬ 
muştur. Terfi ederek livâ ve 1281’de 
(1864/65) ferik olup 1285 : de (1868/ 
69 ) 6. Ordu’ya reis olmuştur. Sonra 
İstanbul’a gelip 4 Receb 1288’de (19 
Eylül 1871) zabtiye nâzın olmuştur. 7 
Ramazan 1288’de (20 Kasım 1871) 
vezir rütbesiyle 3. Ordu müşiri, 18 
Zilka’de 1288’de (29 Ocak 1872) bah¬ 


riye nâzın ve sonra 3- ve 4. Ordu mü¬ 
şirliğiyle Erzurum valisi oldu. 5 Ra¬ 
mazan 1289’ da (6 Kasım 1872) İkinci 
defa zabtiye nâzın ve 8 Ramazan’da 
(9 Kasım) tekrar 4. Ordu müşiriyeti 
ile Erzurum valisi oldu. 1293 (1876) 
başlarında Girit valisi ve sonra İstan¬ 
bul’a çağrılıp bir aralık serasker kay¬ 
makamı, 1295’de (1878) tekrar 4. Or¬ 
du müşiri ve oradan sene sonunda 
Diyarbekir valisi olup birkaç sene 
sonra azledildi. Fosfor Mustafa Pa¬ 
şamın vefatında tekrar Erzurum valisi 
olup 1307’de (1889 x 90) azledilerek 
yâver-i ekrem iken 9 Rebiyülevvel 
1308’de (23 Ekim 1890) ansızın vefat 
eylemiştir. Doğru, tedbirliydi. Oğlu 
Sıdkî Bey’dir. (III. 5/5) 

Sâmih Mehmed Efendi (Nasûhı- 
zâde) Vekayi kâtibi meşhur Aziz 
Efendi’nin oğludur. Müderris ve mol¬ 
la olmuş, Medine mevleviyetini kaza¬ 
nıp dönüşünde Cidde’de iken 1312 
başlarında (1894 ortalan) vefat eyle¬ 
miştir. Müteşerri’ ve ta’lik yazıda za¬ 
manın İmâd’ı gibiydi. Şiir ve inşaya 
mail, iyi huylu bir zat idi. (III. 6) 

Sâmiî Abdülkerim Efendi BosnalI¬ 
dır. Kadı olup 1096 ; da (1685) vefat 
etti. Şairdir. Siyer-i Veystye zeyli, Di- 
van\ Münşeatı vardır. Oğlu Abdı 
Efendi’diı/—►). (III. 353) 

Şâmil Mustafa Efendi Şair Cevdet 
Ahmed Efendi’nin(-*) kardeşidir. Ter¬ 
cüme kalemi halifelerinden iken 1256’ 
da (1840) vefat etti. Şairdir. (III. 6; II. 
89) 

Samsa Çavuş Osman Gazimin bey¬ 
lerinden olup 699 da (1299/1300) 
Sorgun’un fethinde bulunmuş ve 
705’de (1305/06) Bursa Yenişehirin- 
de bir kaleye muhâfız olmuştur. Bey¬ 
ler içinde kıdem kazanmıştı. Kardeşi 
Sülemiş de beylerdendir. (III. 233) 



Samsunî bak. Haşan Efendi 

Samsunîzâde bak. Ahmed Efendi; 
Kasım Efendi; Mahmud Efendi; Meh- 
med Efendi; Muhyiddin Mehmed 
Efendi 

Samsunîzâde II. Bâyezid devri 
(1481-1512) âlimlerinden Haşan Efen¬ 
di oğullarına denir. Üçüncü oğluna 
kadar mevâlîden olarak yetişmiş ve 
sonra ikbâlleri sona ermiştir. (IV. 693) 

Samtî Dede Koııyalı bir Mevlevi'nin 
oğludur. Şam Mevlevîhanesi şeyhi Ali 
Dede ile Şam’a gidip Divanî Mehmed 
Efendi ile Şeyh Ahmed’in himmetleri¬ 
ni görmüştü. Yaşı 90’ı geçerek 1040’ 
da (1630/31) vefat eyledi. Şairdir. (III. 
233) 

Samtî Mehmecı Efendi Bursalıdır. 
Hacı Yusuf’un oğludur. Müderris, Se- 
lânik mollası olup Cemaziyelevvel 
1080’de (Ekim 1669) vefat etti. Şair¬ 
dir. Oğlu veya torunu Mehmed Reşid 
Efendi’dir. (IV. 178) 

Samtîzâde bak. Reşid Mehmed Efen¬ 
di 

Samurkaş bak. idi Ağa; Mehmed Ağa 
Sancakdarzâde bak. Mehmed Çelebi 
Sandalcızâde bak. Ali Efendi 
Sânî bak. Dâvud Paşa 

Sânî Can Muhyî Çelebi denir ki, İs¬ 
tanbulludur. lOCO’de (1591/92) vefa¬ 
tında Edirnekap/ya defnolundu. Şair 
olup Nakkaş Sâî hakkında Çehrenâ- 
mesi vardır. (II. 63) 

Sânî Haşan II. Bâyezid devrinin 
(1481-1512) temiz edâlı ve müstesna 
şairlerindendir. (II. 63) 

Sânî İbrahim Efendi Manisalıdır. 
Müderris ve Manisa’ya molla olmuş¬ 
tur. Sonra 15 sene emekli oldu. Re- 
ceb 1062’de (Haziran 1652) vefat etti. 


Aksaray’da Murad Paşa Camii’ne def¬ 
nedildi. Şairdir. (I. 104) 

Sâniî Çelebi (Attarzâde) Edirneli¬ 
dir. Kimyagerliğe meyli olup 993 de 
(1585) yanarak vefat etti. Usta şairdir. 
(III. 219) 

Sâniî Mahmud Efendi Yoluk Çelebi 
denilen Mehmed Efendi’ nin(~0 kar¬ 
deşidir. Kadılardandı. 979 : da (1571/ 
72) vefat etti. Şairdir. (III. 219; IV. 135) 

Sansar bak. İbrahim Paşa 

Saraç bak. İshak Çelebi; Mehmed Ağa 

Saraçzâde bak. Abdülfettâh Ağa; 
Ahmed Bey; Mustafa Efendi 

Saray Hocası bak. Ahmed Efendi; 
Mustafa Efendi 

Sarayh bak. Ali Ağa; Mehmed Ağa 
Saraylızâde bak. Haşan Ağa 
Sârbân bak. Ahmed Efendi 

Sarhoş bak. Abdı Efendi; Ahmed Pa¬ 
şa; Ahmed Paşa (Evliya) (Hacı); Bâlî 
Ilhâmî Efendi; İbrahim Paşa; Meh¬ 
med Paşa 

Sarı bak. Abdullah Abdî Efendi; Ab¬ 
dullah Efendi; Abdullah Paşa; Abdur- 
rahman Paşa; Ahmed Efendi; Ahmed 
Paşa; Ahmed Paşa (Hacı); Ahmed Pa¬ 
şa (Tarhuncu); Ali Ağa; Ali Efendi; Ali 
Paşa; Gâlib Paşa; Halilî; Hüseyin Ket¬ 
hüda; Hüseyin Paşa;' Hüseyin Paşa 
(Dizveren); İbrahim Efendi; Ken’an 
Paşa; Mahmud Ağa; Mehmed Ağa; 
Mehmed Efendi; Mehmed Paşa; Mû- 
sâ; Mustafa Efendi; Mustafa Paşa; Na- 
sûh; Osman Ağa; Osman Efendi; Si¬ 
nan Efendi; Süleyman Paşa; Süley¬ 
man Paşa (Hacı Eyvad); Şâkir Paşa 

Sarı Alizâde bak. Mehmed Efendi 
Sarı Asma bak. Sagarî Ali Çelebi 

Sarı Babazâde bak. Abdürrahim 
(Abaza Şeyhi) 


1481 



1482 


Sarı Danişmend bak . Abdürrahim 
Merzifon! 

Sarı Kadı bak. Mehmed Dede 

Sarı Kâtip bak. Abdüllâtif Efendi; 
Mehmed Efendi (Mestçizâde) 

Sarı Memi bak. Hıfzı Çelebi 
Sarı Muid bak. Mustafa Efendi 
Sarı Nâib bak. İsmail Mukim Efendi 
Sarıcazâde bak. Mehmed Ağa 
Sarıgerz bak. Nureddin Efendi 
Sarığı güzel bak. Âsaf Mehmed Paşa 

Sarıkçı bak. Beşir Ağa; Haşan Paşa; 
Mehmed Paşa; Mustafa Paşa; Mustafa 
Paşa (Musahih) 

Sarıklızâde bak. Abdullah Ağa 

Sarızâde bak. Emin Mehmed Bey; 
Mehmed Paşa 

Sârikülbahr bak. Hüseyin Efendi 

Sârikülbahrzâde bak. Mehmed Efen¬ 
di 

Sârim Alî Efendi Kalemden yetişe¬ 
rek hâcegândan oldu. Sonra Divan-ı 
Hümâyûn kesedarı oldu. 1223‘de 
(1808) ulûfeciyân-ı yemin kâtibi dahi 
olmuştur. 1233 ; de (1818) vefat edip 
Eyüp’e defnedildi. (III. 197) 

Sârim Ali Paşa Kıdemli askerlerden 
olup mîrlivâ ve birkaç sene şeyhülha- 
rem olup Şevvâl 1292 ! de (Ekim-Ka- 
sım 1876) azlolunmuş ve sonra vefat 
eylemiştir. (III. 199) 

Sârim İbrahim Bey İbrahim Sârim 
Paşamın torunlarmdandır. Kalemden 
yetişerek 1249 : da (1833/34) Galata 
nâzın ve 1250’de (1834/33) kereste 
nâzın oldu. Sonra vüzerâ kapı kethü¬ 
dası oldu. 1268 ' de (1851/3 2) vefa t ey¬ 
lemiştir. Kardeşi Osman Gâlib Bey 
1267’de (1851) vefat edip Galata Mev- 
levîhaııesime defnedilmiştir. (III. 
197/98) 


Sârim İbrahim Bey Hüseyin Hüsnî 
Efendimin (v. 1293/1877)(-0 oğludur. 
Mektûbı-i maliye hulefâsından olup 
1285’de (1868/69) vefat eylemiştir. 
Kadıköy'de medfundur. (II. 229) 

Sârim İbrahim Efendi (Kevâkibî- 
zâde) Said Mehmed Efendi 1 min(-0 
oğludur. Müderris, 1268’de (1851/52) 
Trabzon mollası olcu. Sonra vefat ey¬ 
ledi. (III. 198; III. 4e) [III. 198’de “Ge- 
lenbevîzâde” olarak gösterilmiştir.] 

Sârim İbrahim Paşa Ayasofya tür- 
bedarlarından ve ka dılardan iken Ce- 
maziyelevvel 1247‘de (Ekim 1831) 
vefat eden Hafız Mûsâ Efendimin oğ¬ 
ludur. 12l6’da (1801/02) doğup Di- 
van-ı Hümâyûn kalemine girdi. Sü¬ 
leyman Necib Efendiye damad oldu. 
Sonra hâcelik rütbesine ve ârnedî hu- 
lefâlığına ııâil oldu. Şevvâl 1243 ! de 
(Nisan-Mayıs 1828) başmukataacı 
olup 1245 ; de (1829/30) Halil Paşa se¬ 
faretinde sırkâtibi hizmetiyle Rusya’ 
ya gidip geldi. 1246’da (1830/31) kü¬ 
çük evkaf muhasebecisi ve 1248 : de 
(1832/33) tekrar başmukataacı ve Di- 
van-ı Hümâyûn âmedî vekili oldu. Şa } 
bân 1250 ! de (Aralık 1833/Ocak 1834) 
aklâm-ı seb’a hocası, aynı ay beylikçi 
vekili, Rebiyülevvel 1253 ! de (Haziran 
1837) asâleten beylikçi ve Cemaziyelâ- 
hir’de (Eylül) hariciy e müsteşarlığı pa¬ 
yesiyle Londra sefiri ve Şevvâl 1254’ 
de (Aralık 1838/Ocak 1839) Meclis-i 
Vâlâ azası ve dahiliye müsteşarı, Re- 
biyülâhir 1255’de (Haziran-Temmuz 
1839) sadâret müsteşarı olup 2 Receb 
1255’de (11 Eylül 1839) azledildi. 
Sonradan İran sefiri olup dönüşte Zil- 
ka’de 1256x1a (Ocak 1841) Sayda 
defterdarı olup sonra azledildi. Rebi- 
yülevvel 1257‘de (Mayıs 1841) Mec¬ 
lis-i Vâlâ azası, Rebiyülâhirde (Hazi- 



ran) ticaret nâzın ve Zilka'de 1257 de 
(Araiık 1841-0cık 1842) hariciye nazı¬ 
rı olup Rebiyülâhir 1259'da (Mayıs 
1843) azledilmiştir. Ramazan 1259'da 
(Ekim 1843) Meclis4 Vâlâ azası. Zil- 
ka‘de 1260xia (Kasım 1844) ikinci de¬ 
fa Londra, Şevval 1261'de (Ekim 1845) 
Paris sefiri, Saf er 1262'de (Ocak 1846) 
ikinci defa ticaret nâzın ve Cemaziye- 
levvefcle (May s) ilâveten ziraat nâzı- 
rı, Şa'bân 1262'de (Ağustos 1846) 
gümrük emini. 9 Şevval 1262x1e (30 
Eylül 1846) bâlâ rütbesiyle ikinci de¬ 
fa sadâret müsteşarı, 5 Rebiyülevvel 
1263'de (21 Şubat 1847) vezir rütbe¬ 
siyle maliye nâzın, 3 Rebiyülevvel 
1264x1e (8 Şubat 1848) Meclis-i Vâlâ 
reisi ve 28 Cemaziyelevvel 1264'de 
(29 Nisan 1848) sadrazam oldu. Son¬ 
ra azledildi. Zilka : de 1264’de (Ekim 
1848) Bursa valisi olup Zilhicce 1268’ 
de (Eylül-Ekim 1852) azledildi. Cema- 
ziyelewel 126 () 'da (Şubat 1853) Trab¬ 
zon valisi olup Zilhicce 1269'da (Eylül 
1853) azledildi. 6 Zilhicce 1270xle (30 
Ağustos 1854) vefat eyledi. Haydar¬ 
paşa'da medfundur. Kâtip, siyasî işle¬ 
re vâkıf, her işe aklı erer, sert, sâdık 
ve iffetliydi. Büyük kardeşi Mehnıed 
Hüsnî Efendi'dir. Küçük kardeşi ise 
İsmail Edib Efendi'dir. (III. 198) 

Sârim Mustafa Efendi AmasyalIdır. 
Hâfız-ı kütüb olup 1259'da (1843) ve¬ 
fat eyledi. Arapça ve Farsça bilir ve 
şairdi. (III. 197) 

S armış ak ban. Mehnıed Paşa 
Sarmısakçızâde bak. Mustafa Efendi 

Saruca Paşa I. Muracî devrinde 
(1361-1389) sancakbeyi olup, yükse - 
lerek Anadolu beylerbeyi oldu. Sonra 
vezir olup Karamanoğlu harbinde 
sağkol kumandanı oldu. I. Bâvezid 
(Yıldırım) devrinin (1389-1402) ilk 


yıllarında vefat eylemiştir. Gelibo¬ 
lu'da cami ve imareti vardır. (III. 199) 

Saruca Paşa Mâbeyn-i hümâyûndan 
yetişerek mirliva ve beylerbeyi ve 
833'de (1429/30) vezir ve Edirne mu¬ 
hafızı oldu. Sonra emekli olup Geli¬ 
bolu'da bir hayli yıl sâkin oldu. 846' 
da (1442/43) Derbend muhasarasın¬ 
da tedbiri beğenilince tekrar vezirliğe 
getirildi. 855'de (1451) musâhib-i pa¬ 
dişah! olup sonra vezirlikle kalmıştır. 
857'de (1453) Halil Paşa ve Şihâbed- 
din Paşa ile beraber azlolunduktan 
sonra vefat eylemiştir. (III. 199) 

Saruhan Selçuklu devletinden sonra 
Manisa beyi olmuştur. Orası adına 
mensup olup düşmandan iyice mu¬ 
hafaza eylemiştir. Osman Gazi ile (hd 
1299-1326) çağdaş olup sonra vefat 
eylemiştir. (III. 199) 

Sathî bak. Mustafa Efendi 

Sâtı’ Mustafa Efendi (Saatçizâde) 
(Hacı) Müderris olup Muharrem 
1172x1e (Eylül 1758) vefat etti. Edir- 
nekapı'da medfundur. (IV. 433) 

Satırcı bak. Mustafa Paşa 
Saturcu bak. Mehnıed Paşa 

Savnî Ali Efendi Kadı olup Kandiye' 
den azledilmiş olarak 1152'de (1739/ 
40) vefat etti. Edirnekapı'da medfun¬ 
dur. Şiir ve inşada mâhirdir. (III. 236) 

Saydı bak. Yusuf Efendi 

Sa’yî Çelebi Prizrenlidir. II. Mehmed 
(Fâtih) devrinde (1451-1481) tahsille 
saray muallimi oldu. II. Bâyezid dev¬ 
ri (1481-1512) şair ve münşilerdendir. 
Kardeşi şair Nehâıfdir. (III. 50) 

Sa’yî Çelebi Prizrenlidir. I. Süleyman 
(Kanunî) devri (1520-1566) ortaların¬ 
da vefat eyledi. Şairdir. (III. 50) 


1483 



1484 


Sa’yî Ramazan Efendi (Memikzâ- 

de) Tirelidir. Merhaba Efendi’nin k⬠
tibi olup kadı oldu. 996 ; da (1588) ve¬ 
fat eyledi. Şairdir. (III. 50) 

Sayyadîzâde bak. Haşan Efendi 

Seb’azâde bak. Ferid Mehmed Bey; 
Nâmık Efendi 

Sebzî Çelebi Dâvud Paşa Camii’nde 
hâfız ve imamdı. I. Süleyman (Kanu¬ 
nî) devri (1520-1566) ortalarında vefat 
eyledi. Şair olup Divanı vardır. (III. 8) 

Sebzî Mehmed Efendi Bursalıdır. 
Müderris iken, Cemaziyelevvel 1091’ 
de (Haziran 1680) vefat etti. Ölüm se¬ 
bebi bir şeftali çekirdeği olmuştur. 
Şair olup Divanı vardır. (IV. 184) 

Sebzî Mehmed Efendi Bâbıâlî’den 
yetişip 1125’de (1713) Rusya taktî-i 
hudud memuru, Şevvâl 1126’da 
(Ekim 1714) silahdar ağası, Muharrem 
1127 : de (Ocak 1715) cebecibaşı oldu. 
Azilden sonra Zilhicce 1128’de (Ka- 
sım-Aralık 1716) süvari mukabelecisi, 
Muharrem 1129’da (Aralık 1716- 
Ocak 1717) başmuhasebeci, sonra 
defter emini ve Rebiyülevvel 1132’de 
(Ocak-Şubat 1720) ikinci defa cebeci- 
başı, Şevvâl 1136’da (Haziran-Tem- 
muz 1724) ruznâme-i ewel olup 8 
ZilkaMe 1136'da (29 Temmuz 1724) 
vefat etti, Umür-ı seyfiye ve kalemiye- 
ye âşinâ idi. (III. 8/9) 

Sefer Ağa Tersaneden yetişerek ter¬ 
sane kethüdâsı oldu. Vefatında, Kü- 
çükpiyalepaşa’da yaptırdığı mektebe 
defnedildi (1 6 101ar). (III. 51) 

Sefer Ağa Ricâlden olup 1029 : da 
(1620) vefat etti. Şehzâde Camii'ne 
defnedildi. (III. 51) 

Sefer Ağa Yükselerek bostancıbaşı 
oldu, 995 ? de (1586) kapıcıbaşı olup 
Cemaziyelâhir 1008 : de (Aralık 1599- 


Ocak 1600) vefat etmiştir. Doğru idi. 
Oğlu ricâlden Deniş Mehmed Efendi 
1050’de (1640/41) vefat etti. Eyüp’de 
medfundur. (III. 50) 

Sefer Ağa Kürttür. Galata Sarayı ağa¬ 
sı olup Muharrem 1067’de (Ekim-Ka- 
sım 1656) hasodabaşı oldu. Behek 
hastalığına yakalanarak vefat etmiş¬ 
tir. (III. 51) 

Sefer Ağa Midillili Mustafa Paşa ket- 
hüdâlığından kapıcıbaşı olup 1095’ 
de (1684) silahdar ağası olmuş ve 
sonra vefat eylemiştir, (III. 51) 

Sefer Ağazâde bak. Demş Mehmed 
Efendi 

Sefer Dede Hüsâmeddin Uşşakîmin 
denlşlerindendir. Kasımpaşa Tekke- 
si’nde iken şeyhine, bir gece “nerede 
yatayım” diye sormuş, şeyhi de, “kül¬ 
handa yat” buyurduğundan vefatına 
kadar orada yatmış ve oraya defnedil- 
miştir. Ermiş sayılanlardandır. (III. 50) 

Sefer Dede Ni’me’l-ceyşdendir. Ayaz- 
makapısı Mescidimi inşa eyledi. Vefa¬ 
tında oraya defnedildi. (III. 50) 

Sefer Efendi Kayserili Mehmed 
Efendi oğludur. Müderris, Amasya 
müftüsü oldu. Sonra emekli edildi. 
995’de (1587) vefat etti. Seyyah, âlim 
ve müttaki idi. (III. 50) 

Sefer Efendi Gaferyadlıdır. İlim tah¬ 
sil ederek müderris oldu. 1034’de 
(1624/25) Üsküdar, sonra Kudüs mol¬ 
lası oldu. Safer 1039 : da (Eylül-Ekim 
1629) vefat etti. Doğrı idi. (III. 51) 

Sefer Efendi Kırımlıdır. Müderris 
olup Zilka'de 1109’da (Mayıs-Haziran 
1698) vefat etmiştir. (III. 51) 

Sefer Giray Gazi Giray’m oğludur. 
10l6 J da (1607/08) vefat etmiştir. (III. 
31) 



Sefer Hoca Şeyhlerden icâzet alarak 
Ebâ Eyyûb el-Ensârî Türbesi ne türbe- 
dar olmuştur. 973’de (1565/66) vefat 
eyledi. Ermiş sayılanlardandır. (III. 50) 

Sefer Paşa Boşrıaktır. Beylerden 
olup 1108’de (1696/97) Hersek muta¬ 
sarrıfı oldu. 1114’de (1702/03) Bosna 
beylerbeyi olup Ramazan 112Tde 
(Kasım 1709) vefa: etmiştir. Tedbirli 
ve güçlüydü. (III. 51) 

Sefer Paşa Çerkeş beylerinden olup 
Kırım muharebesinde iyi hizmeti gö¬ 
rülüp mîrimîran olmuştur. 1276 (1859/ 
60) tarihlerinde ve/at eylemiştir. Oğlu 
Hacı İbrahim Paşa dır(->). (III. 51) 

Sefer Paşa (Köse) Mâbeyn-i hü m⬠
adanda yetişerek 1026’da (1617) Ru¬ 
meli beylerbeyi olarak çıkmıştır. 1027’ 
de (1618) azledildi. 1032’de (1623) 
Konya valisi olarak 1033’de (1623/ 
24) vefat etti. (III. 51) 

Sefer Paşa (Köse ) IV. Murad devrin¬ 
de beylerden olduğundan Kars mu¬ 
hafızı oldu. 1038’de (1628/29) İranlI¬ 
lara üstün gelip Muska ve Çıldır bey¬ 
lerbeyi olup sonra Kars muhafızlığı 
ilâve edildi. Uzun müddet oralarda 
bulunup 1062’de (1652) vefat eyledi. 
Yerine kardeşi geçtiyse de 1063’de 
(1653) azledildi. Oğlu Arslan Meh- 
med Paşa’dır. (III. 51) 

Sefer Paşa (Köse) (Hacı) Aşçı olup 
Tiryaki Haşan Paşa ile Kanije’de bu¬ 
lunup sekbanbaşılık hizmetini İfa ey¬ 
lemiştir. Mükâfâten beylerbeyi olup 
1013’de (1604/05; Erzurum beylerbe¬ 
yi olmuştur. İranlılar, zamanında 
Kars’ı alarak alaybeyi Ken’an Beyle 
muhafızı Osman Ağa geri çekilince 
bu zat Erzurum’ca sebat edip teslim 
etmemiştir. 1014’de (1605/06) birkaç 
paşayla birleşerek İranlılarla harbe- 


dip şehid oldu. Bahadır, cesurdu. 
(III. 50/51) 

Sefer Paşazade Kars valisi Sefer Pa- 
şa’nın oğlu ve yeğeni de paşa olarak 
oralarca yarım asrı aşkın pâyidâr ol¬ 
muştur. (IV. 693/94) 

Sehâbî Çelebi Bursalıdır. Beylerden 
olup 918’de (1512) vefat etti. Şairdir. 
(III. 9) 

Sehâbî Çelebi Hemedanlıdır. 970 
(1562/63) yılından sonra vefat etti. 
Şairdir. Kimyâ-yt Saadeti tercüme 
eyledi. (III. 9) 

Sehî Çelebi Edirnelidir. Necâtî Bey’in 
yetiştirmesidir. II. Bâyezid'in oğlu 
Şehzâde Mehmed’in sancakta kâti¬ 
biydi. Sonraları divan kitâbeti ve mü- 
tevellilik ederdi. 955’de (1548) vefat 
etti. Divani ve Tezkire-i Şuarâ’s ı var¬ 
dır. (III. 115) 

Sekbanbaşızâde bak. Abdullah 
Efendi; Edhem Ağa; Mehmed Ağa 
(Çelebi); Hüseyin Bey; Şerif Halil Bey 

Sekbanbaşızâde Eski dahiliye müs¬ 
teşarı Halil Şerif Bey ile ricâlden Ab¬ 
dullah Efendimin babaları sekbanba- 
şı idi. O yüzden bu ismi almışlardır. 
Aile halen bâkîdir. (IV. 694) 

Sel bak. Kelim Efendi 

Selâm Mehmed Efendi Müderris ve 
Şeyhülislâm Mustafa Efendi b. Fey- 
zullah Efendi’ye damad olmuştur. 
Mahreç ve Şam mollası oldu. 1204 de 
(1789/90) vefat eylemiştir. Eşi Şa’bân 
1205’de (Nisan 1791) vefat etti. Oğlu 
Mehmed Sâlim Efendi’dir(->). Üskü¬ 
dar’da, Tunusbağı’na defnedilmişler- 
dir. (III. 52) 

Selâmcı Ağazâde bak. İbrahim Ağa 

Selâmet Giray Han I Devlet Giray 
Han’ın oğludur. Kardeşine nureddin 


1485 



1486 


ve kalgay olmuştur. Sonra İstanbul’a 
gelip kardeşi Gazi Giray Han’ın vefa¬ 
tında Kırım hanı oldu. Mehmed Gi- 
ray’ı kalgay ve Şahin Giray’ı nureddin 
etti. Ancak Mehmed Giray haber ala¬ 
rak kaçınca Canbek Giray kalgay ve 
Devlet Giray nureddin oldu. Rebiyü- 
levvel 1019’da (Haziran 1610) vefat 
etti. Müddeti iki sene ve ömrü 52 yıl¬ 
dır. Oğlu Azamet Giray, Canbek Gi¬ 
raya kalgay olmuş ve evvelce bir 
müddet İstanbul’da oturmuştur. 1040’ 
da (1630/31) vefat etmiştir. Bir oğlu 
da Safa Giray’dır ki, Rezmî Bahadır 
Giray a nureddin olup Rusya seferin¬ 
de vefat etmiştir. Bunun oğlu Tohta- 
mış Giray ve onun oğlu şairlerden Şa¬ 
hin Giray olup 1102’de (1690/91) nu¬ 
reddin olup 1103’de (1691/92) azle¬ 
dildi. Bir oğlu da Kırım Giray’dır ki, 
İslâm Giray’a kalgay olmuştu. Sonra 
Mehmed Giray, han olunca azledildi. 
Bunun oğlu Safâ Giray 1081’de (1670/ 
71) kalgay olup az müddette azledil¬ 
miştir. Bir oğlu da Mübarek Giray 
olup 1030’da (1621) nureddin olmuş¬ 
tu. Kırım Girayzâde Cihan Giray da 
1102’de (I69O/9D kalgay olup 1103’ 
de (1691/92) azledilmiştir. Üç oğlu, 
yani Rezmî Bahâdır Giray Han, İslâm 
Giray Han, IV. Mehmed Giray Han 
Kırım hanı olmuşlardır. Bahadır Gi- 
ray’m oğlu Selâmet Giray olup 1081’ 
den (1670/71) 1088’e (1677) kadar 
kalgay olmuştur. (III. 52/53) 

Selâmet Giray Han II Hacı Selim Gi¬ 
ray Han’ın oğludur. 1125’de (1713) 
harpde serasker olup 1128’de (1716) 
ayrılmıştır. 1137’de (1724/25) nured¬ 
din, 1140’da (1727/28) kalgay olup 
1143’de (1730/31) ayrıldı. 1150’de 
(1737/38) tekrar .kalgay olup Safer 
1155’de (Nisan 1742) Kırım hanı oldu. 


1158’de (1745) az edilmiş ve birkaç 
sene geçince vefat eylemiştir. (III. 53) 

Selâmî bak. Mehmed Ağa 

Selâmî Ali Efendi Önce tahsille mü¬ 
derris olup sonra Celvetî tarikatine 
girdi. Bursa’da bir zaviye bina eyle¬ 
miştir. 1090’da (lo79) Hüdâî Mah- 
mud Efendi Tekkesi şeyhi oldu. Son¬ 
ra meşihati alınarak Şeyh Halil’e ve¬ 
rilmiştir. Az müddette hatt-ı hümâyûn 
ile tekrar tayin edildi. Safer 1103’de 
(Kasım 1691) vefa: eyledi. Meczub-ı 
nakş, şuur sahibi, sert ve heybetliydi. 
Bağlarbaşı’nda bir tekke, cami, Bül- 
bülderesi İle Acıbadem’de bir cami, 
Bulgurlu ve Fıstıklı’da birer zaviyesi 
vardır. Her birine vazifeler tayin eyle¬ 
di, Çamlıca’da yeni bir mahalle yaptı 
ki, halen adına mensuptur. (III. 53) 

Selâmî Efendi İzmirlidir. Seyyahlar¬ 
dan olup Selâmî Efendi Tekkesi’ne 
şeyh oldu. 1221’de (1806) vefat eyle¬ 
di. Beliğ şairdir. (III. 53) 

Selâmî Efendi İzmirlidir. Nakşiben¬ 
di şeyhlerinin büyüklerinden olup 
1258’de (1842) vefat etmiştir. (III. 54) 

Selâmî Efendi Ahıskalıdır. Vanlı Ka- 
ramüftü Mehmed Efendi sülâlesinden 
olup Süleyman Efendi’nin oğludur. 
1231’de (1816) İstanbul’a gelip kâtip¬ 
likle taşraları gezdi. 1257’de (1841) 
maliye mektubî odasına girip 1270 
(1853/54) yılındar sonra vefat etti. 
Şairdir. (III. 54) 

Selâmî Efendi Divan-ı Hümâyun 
kaleminden yetişim 125 Tde (1835/ 
36) hâcegândan oldu. Sonra kapı ket- 
hüdâsı olup ReNyülevvel 1256’da 
(Mayıs 1840) deâvî muavin-i evveli 
oldu. 1256’da (1840) Beriyyetü’ş-Şam 
Ordusu defterdarı olup Şa’bân 1260’ 
da (Ağustos-Eylül 1844) Dâr-ı Şûrâ-yı 



Askerî azası olup ûlâ sınıf-ı evveli rüt¬ 
besini aldı. 17 Şevvâl 1277’de (28 Ni¬ 
san 1861) vefat edip Süleymaniye’ye 
defnedildi. 3ir kızı kaldı ve serveti 
ona intikal eyledi. (III. 54) 

Selâmî Efendi (Seyyid) Yükselerek 
başmukataacı oldu. 1158’de (1745) 
Kırım hanına gönderildi. Dönüşte kü¬ 
çük ruznâmeci olup ll65’de (1752) 
küçük evkaf muhasebecisi oldu. Son¬ 
ra vefat eyledi. (III. 53) 

Selâmî Mustafa Efendi Molla Izârî 
lâkaplı Kasım Efendi’nin(-0 torunu¬ 
dur. Danişmendken mesleğini terk 
edip Bayramı ve Zeynî sûfisi oldu 993’ 
de (1585) vefat etti. Emir Buharî’ye 
defnedildi. Oğlu Mehmed Efendi’ 
dir(->). (IV. 46) 

Selâmî Paşa Mekteb-i Harbiye’den 
yetişip bir aralık yâver-i padişahı ol¬ 
muş, sonra Sİlistre ve sonra Selanik 
cihetinde senelerce kalmış ve ferik 
iken Rebiyülevvel 1312’de (Eylül 
1894) vefat eylemiştir. (III. 54) 

Selçuk Hatun Bursalıdır. II. Meh¬ 
med (Fâtih) devri (1451-1481) kadın¬ 
larındandır. Beşiktaş’da bir mescid 
inşa eyledi. Sonra Abbas Ağa yenile¬ 
yince adı unutulmuştur. (III. 54) 

Selisî Mehmed Efendi (Baldırzâ- 

de) Tokatlı Ali Dede oğlu müderris 
Mustafa Efendimin oğludur. Müderris 
ve Mekke mollası olup Receb 1060’ 
da (Temmuz 1650) vefat etti. Şairdir. 
Bursa âlim /e şeyhlerini derlemiştir. 
Oğlu Deniş Mehmed Efendi’dir(—►). 
(IV. 164) 

Selikî Şa’bân Efendi Ispartalıdır. 
Kefe’de kadı iken I. Süleyman (Kanu¬ 
nî) devri (1520-1566) sonlarında ha¬ 
ramiler elinde şehit oldu. Şairdir. (III. 
1.48) 


Selim Ağa Yeniçeridir. Zağarcıbaşı, 
1110’da ((1698/99) kul kethüdâsı, se¬ 
nelerce sonra yeniçeri ağası ve 1125’ 
de (1713) azledilmiş olarak Gönye 
mutasarrıfı olup orada vefat etmiştir. 
(III. 55) 

Selim Ağa Hamavîzâde damadı olup 
kapıcıbaşı ve Şevvâl 1175’de (Mayıs 
1762) mîrahûr-ı sânî olup Zilhicce 
1175 5 de (Temmuz 1762) vefat etmiş¬ 
tir. (III. 56) 

Selim Ağa Kasapbaşı olup 1175’de 
(1761/62) vefat etti. Eğrikapı’da def¬ 
nedildi. (III. 56) 

Selim Ağa Yükselerek kapıcıbaşı ol¬ 
du. Il65’de (1752) Mehmed Ağa 
Bosna’ya memur olunca çavuşbaşı 
vekili, onun valiliğinde asaleten ça- 
vuşbaşı oldu. Sonra azlolunup 1168’ 
de (1754/55) Hekimzâde Ali Paşa’ya 
sadâret müjdesiyle gönderildi. Safer 
1169’da (Kasım 1755) kapıcılar ket- 
hüdâsı vekili ve Şevvâl 1171’de (Ha¬ 
ziran 1758) başbaki kulu, Safer 1172’ 
de (Ekim 1758) tekrar çavuşbaşı, Şev¬ 
vâl 1179’da (Mart-Nisan 1766) mîra- 
hûr-ı evvel oldu. Azilden sonra 1183’ 
de (1769/70) Sofya’ya memuren gi¬ 
dip dönüşte vefat eylemiştir. Seyitah- 
metderesi’nde medfundur. (III. 57) 

Selim Ağa Hâzin-i şehriyârî olup 
1184’de (1770/71) vefat eylemiştir. 
Üsküdar’a defnedildi. (III. 56) 

Selim Ağa Yeniçeridir. Sırasıyla kul 
kethüdâsı ve 24 Cemaziyelevvel 
1223’de (18 Temmuz 1808) yeniçeri 
ağası olup o sene azledilerek vefat 
eylemiştir. (III. 59) 

Selim Ağa (Cündî) İzzet Paşa nın 
kölesi olup saraya girmişti. Hazine- 
dar-ı şehriyârî olarak 1220’de (1805/ 
06) vefat eyledi. Miskinler’de med¬ 
fundur. (ili/59) 



7 488 


Selim Ağa (Ebe) Enderun’dan yeti¬ 
şerek mabeynci, Rebiyülâhir 1222’de 
(Haziran 1807) hazine-i hümâyûn 
kethüdası oldu. Cemaziyelâhir 1223’ 
de (Ağustos 1808) vefat etmiştir. (III. 
59) 

Selim Ağa (Hacı) Kapıcıbaşılardan 
olup surre emini oldu. 1194’de (1780) 
vefat edip Aksaray’da, Murad Paşa 
Camii kabristanına defnedilmiştir. 
(III. 57) 

Selim Ağa (Hacı) Reisülküttab Ta¬ 
vukçu Mustafa Efendinin İran'dan al¬ 
dığı kölesiydi. Bekir Paşa darbhane 
emini iken iltizam işlerinde görev 
vermiş ve sonra Sârim İbrahim Paşa’ 
nın dairesine girmiştir. 1182’de (1768/ 
69) Edirne Sarayı tamiratında iken 
Hotin defterdarlığına gönderildi. 
Döndükten sonra 1187’de (1773) 
başbaki kulu ve kapıcıbaşı olup 1188’ 
de (1774) I. Abdülhamid tahta çıkın¬ 
ca darbhane emini oldu. Sonra 1190’ 
da (1776) matbalı emini ve soma ter¬ 
sane emini olup Zilka’de 1199'cla (Ey¬ 
lül 1785) azledildi. Şevval 1200’de 
(Ağustos 1786) Karaburun ve Yenika- 
le bina emini oldu. Rebiyiilevvel 1201’ 
ele (Ocak 1787) matbah emini ve Şev¬ 
valce (Temmuz-Ağustos) yine tersa¬ 
ne emini oldu. Şa’bân 1203’de (Mayıs 
1789) tersanede vefat etti. Nüfuzlu 
olup ikbâl devrinde, Üsküdar’da bir 
mektep ve kütüphane yapmıştır. Oğ¬ 
lu Nazif Ahnıed Efendi(->) ile birlikte 
o mektepte medfundur. (III. 58) 

Selim AK Dede (Kırkık) 1100 de 
(1688/89) vefat etti. Şairdir. (III. 55) 

SeKm Bey Kolçak îlyas Paşa’mn(-0 
oğludur. Hassa silahşoıü olup 28 Sa- 
fer 1217’de (30 Haziran 1802) vefat 
etmiştir. Haydarpaşa’da medfundur. 
(I. 398/99) 


Selim Bey Mustafa İffet Beyin oğlu 
olup hâcegândan iken 1231'de 
(1816) vefat ederek Haydarpaşa’ya, 
babasının yanma defnolunmuştur. 
(III. 60; IV. 457) 

Selim Bey II. Mahmud’un kölelerin- 
dendir. Mâbeynci ve 1264’de (1848) 
serkurenâ-yı padişahı oldu. 1271’de 
(1854/55) ayrılmıştır. 1282’de (1865/ 
66) vefat etti. Üsküdar’da, Nasûhî 
Tekkesi’nde medfundur. Dindar, eli 
sıkı, tedbirliydi. (III. 62) 

Selim Dede Galata Mevlevîhanesi 
şeyhi olup llöl’de (1748) vefat etti. 
Oğlu Mehmed Sâdık Dede dir(—>). Bir 
oğlu da Yahyâ Dede’dir. (III. 56) 
[Başka yerlerde vefat tarihi 1191 
(1777) olarak verilmiştir.] 

Selim Efendi Edirnekapılıdır. Nahifi 
şakirdidir. Müderris olup 1180’de 
(1766/67) vefat etti. Bilgili bir şairdir. 
(III. 57) 

Selim Efendi Hâcegândan olup 
1251’de (1835/36) mevkufatî olmuş¬ 
tur. Sonra vefat etti. (III. 6l) 

SeKm Efendi (Hacı) Mâliyeden yeti¬ 
şip Halim! Mustafa Paşaya mühürdar 
oldu. Sonra hâcegândan olup 1182’de 
(1768/69) tezkire-i sân! vekili, 1184’ 
de (1770/71) piyade mukabelecisi, 
1187x1e (1773) Anadolu muhasebeci¬ 
si, 1188’de (1774) tezkire-i sânı, sonra 
darbhane emini, llSS’cla (1775) sipalı 
kâtibi, 1193’de (1779) arpa emini, 
1196x1a (1782) başımıhasebeci, 1199 ; 
da (1785) sipalı kâtibi, 1200’de (1786) 
atlı mukabelecisi, Şa’bân 1202’de 
(Mayıs 1788) başımıhasebeci ve 1203' 
de (1788/89) defter emini olup sonra 
vefat etmiştir. Dirayetli bir zat idi. Oğ¬ 
lu Abdîilganî Efendi’dir. (III. 57/58) 

SeKm Efendi (Paşmakçızâde) Şey¬ 
hülislâm Abdullah Efendinin oğlu- 



dur. Müderris, molla, 1191 ! de (1777) 
Şam mollası, 1199'da (1785) Mekke 
payesi. Şevval 1204’cle (Haziran- 
Temmuz 1790) İstanbul payesi, sonra 
Anadolu payesi oldu. Cemaziyelâhir 
1207 ! de (Ocak-Şubat 1793) vefat et¬ 
miştir. Eğrikapıya defnedildi. Oğlu 
Mustafa Nâfiz Efendi ? dir. Diğer oğlu 
Şihâbeddin Mehmed Efendi’dir(~0. 
(III. 58/59) 

Selim Efendi (Seyyid) Müderris 
olup Zilka’de 1187’cie (Ocak-Şubat 
1774) İzmir mollası oldu. Sonra vefat 
eylemiştir. (III. 57) 

Selim Giray Maksûcl Giray Han’ın 
oğludur. Rebiyülâhır 1205'de (Aralık 
1790) İsmail harbinde şehicl oldu. 
(III. 58) 

Selim Giray Han I (Hacı) I. Rezıııî 
Bahadır Giray Han’ın oğludur. Baba¬ 
sının vefatında Yanbolu’da sakin ol¬ 
du. Zilhicce 1081’cle (Nisan-Mayıs 
1671) Kırım hanı olup Zilhicce 1088’ 
de (Şubat 1678) azledildi ve Rodos'a 
gönderildi. 1095’cle (1684) ikinci defa 
han oldu. Azamet Giray adında 7 se¬ 
neden beri nureddin olan oğlunun ve¬ 
fatından müteessiren 1102’de (1690/ 
91) hanlığı oğluna terk ederek hacca 
gitti. Döndükten sonra 1104’de (1692/ 
93) üçüncü cefa han tayin edildi. 
1110’da (1698/99) ayrıldı. 1114'de 
(1702/03) clörcüncü defa han oldu ve 
Şa’bân lllö’da (Aralık 1704) vefat ey¬ 
ledi. Akıllı, âlimdi. Birtakım hayır 
eserleri inşa ethrcli. 20 oğlu olup bun¬ 
lardan birkaç tanesi han olmuştur. İç¬ 
lerinden Sahil* Giray 1125 ; de (1713) 
nureddin olup 1128’de (1716) azle¬ 
dildi. Keza Âdil Giray 1130’cla (1718) 
nureddin ve istifadan sonra 1137’de 
(1724/25) kalgay olup 1140’cla (1727/ 
28) azledilmiş ve 1143 ele (1730/31) 


ikinci defa tayin edilip sonra yine az¬ 
ledilmiştir. Tohtamış Giray Rebiyü- 
lewel 1104’de (Kasım-Aralık 1692) 
İsmail geçidinde vefat etti. Mahmuci 
Girav. 1148’de (1735/36) nureddin 
oldu. Maksûcl Giray 1118'de (1706/ 
07) nureddin olmuştu. Diğer Mah- 
mucl Giray ise 1100’de (1688/89) ve¬ 
fat etti. Devlet Giray, Gazi Giray, 
Kaplan Giray, Mengii Giray, Saadet 
Giray ve Selâmet Giray han oldular. 
Şehbâz Giray ve Safa Giray da evlâ- 
dındandır. Kölelerinden bazıları da 
vezir ve bey oldu. (III. 55) 

Selim Giray Han n Kaplan Giray 
Han b. Hacı Selim Giray Han’ın oğlu¬ 
dur. 1152’de (1739/40) amcası Meııgli 
Giray Han’ın vefatında Kırım hanı ol¬ 
muştur. 1155’de (1742) azledildi. 1159' 
da (1746) ikinci defa han olup Cema- 
ziyelevvel llöl’de (Mayıs 1748) vefat 
etti. Tedbirli ve güçlüydü. (III. 56) 

Selim Giray Han IH Hacı Selim Gi¬ 
rayın tonmlarındandır. Kalgay olup 
azledilmiş olarak Vize’de, Çakıllı Çift¬ 
liğinde oturmuştu. Rebiyülâhir 1178’ 
de (Ekim 1764) Kırım hanı tayin edi¬ 
lip Şevvâl 1180’cle (Maıt 1767) azle¬ 
dildi ve çiftliğine çekildi. Şa’bân 1184’ 
ele (Kasım-Aralık 1770) ikinci defa Kı¬ 
rım hanı oldu. 1185 sonlarında (1772 
başları) Rusların Kırım’a hücumların¬ 
da bir gemiyle İstanbul’a geldi. 1191’ 
de (1777) üçüncü defa Kırım hanı ol¬ 
du. 1192’de (1778) Rusların Şahin Gi¬ 
ray' ı istemeleri harple neticelenerek 
dönüp çiftliğinde oturdu. 1200’cle 
(1786) vefat eylemiştir. Vize kasaba¬ 
sında meclfundur. 73 yaşındaydı. Ce¬ 
sur ve sâclıkdı. (III. 57) 

Selim İbrahim Efendi (Müftîzâde) 

Şeyhülislâm Ahnıed Efendinin oğlu¬ 
dur. Müderris, Şa’bân 1201’de (Mayıs- 


1489 



1490 


Haziran 1787) Yenişehr-i Fenar, 
1210'cla (1795/96) Şam, 1213x1e (1798/ 
99) Mekke mollası ve 1218 ! cle (1803/ 
04) İstanbul kadısı oldu. 1225'de 
(1810) Anadolu payesiyle ordu kadı¬ 
sı olup 1227'de (1812) barış görüş¬ 
melerinde murahhas-ı sânî oldu. Ce- 
maziyeievvel 1227’de (Mayıs-Haziran 
1812) Rumeli pâyesi verildi. Muhar¬ 
rem 1228’de (Ocak 1813) vefat eyle¬ 
di. Fâzıl, âlim, siyasî işlerden anlardı. 
Oğlu Mustafa Rızâ Efendi’dir(-0. (III. 
59/60) 

Selim Mehmed Ağa II. Mahmud’un 
yaycıbaşısı olup 12 Rebiyülevvel 1255’ 
de (26 Mayıs 1839) vefat etmiştir. Ok- 
meydanı’nda medfundur. (III. 6l) 

Selim Mehmed Efendi Gölpazarlı 
Hüseyin’in oğludur. Müderris olup 
Safer 1129’da (Ocak-Şubat 1717) ni¬ 
şancı oldu. Zilhicce 1129’da (Kasım 
1717) azledildi. Sonra Galata mollası 
ve 1138’de (1725/26) fetvâ emini 
olup sonra Mekke kadısı oldu. 11 Zil¬ 
hicce 1138’de (10 Ağustos 1726) git¬ 
meden vefat eylemiştir. Kanlıca’da 
medfundur. Âlim, fâzıl, şair, münşî, 
üç lisanda konuşmaya kadirdi. Di¬ 
van sâhihidir. (III. 55/56) 

Selim Mehmed Efendi Mâliyeden 
yetişerek cizye kesedarı oldu. 1235 
(1819/20) tarihlerinde vefat eylemiş¬ 
tir. (III. 60) 

Selim Mehmed Paşa Hotin’de sivri¬ 
lerek kapıcıbaşı olan Mustafa Ağa’nın 
oğlu olup Sender’de doğdu. Oranın 
istilasında i umnu’ya geldi. Sârbânba- 
şı, sonra tı rnacı pâyesiyle Varna ve 
Yanbolu kasabaları serdârı, sonra ka- 
pıcıbaşı ve başbaki kulu oldu. Bir 
aralık Trablusgarb’a gönderildi. Son¬ 
ra Şam valisinin muhallefatını zapta 
memur olup dönüşte Edirne bostan- 


cıbaşısı oldu. Zilhicce 1234’de (Eylül- 
Ekim 1819) vezirlikle Silistre valisi ve 
20 Muharrem 1240’oa (14 Eylül 1824) 
sadrazam oldu. Yeniçeri Ocağımın 
kaldırılmasında hizmette bulundu. 
Muharrem 1243’de (Ağustos 1827) 
ilâveten serdâr-ı ekrem oldu. 14 Rebi- 
ynilâhir 1244’de (24 Ekim 1828) azle¬ 
dilip Gelibolu'ya gönderildi. Rama¬ 
zan 1244’de (24 Ekim 1829) Rumeli 
valisi olduysa da yine azledildi ve 
Sofya’da ikamet ettirildi. 1245‘de 
(1829/30) Gelibolu’ya getirildi. Ar¬ 
dından Yanya, Debine ve Avlonya 
valisi olup 1246’da (1830/31) Haleb 
taraflarına memur edilip sonra oraya 
vali oldu. Cemaziyelâhir 1247’de (Ka¬ 
sım 1831) Şam valisi oldu. Receb 
1247xle (Aralık 1831) Konağı yanınca 
kendisi de yanarak vefat etti. Cesur, 
gayretli, tedbirliydi. Yaşı 60’a varmıştı. 
200 kese borcu kalıp Rumeli’deki çift¬ 
liklerden ödendi. Üsküdar’da adına 
bir taş dikilmiştir. Kardeşi Halil Bey ri- 
câldendir. Yeğeni Osman Bey’e 1241’ 
de (1825/26) kapıcıbaşılık verildi. Oğ¬ 
lu Mahmud Aziz Bey’dir(-0. Kardeşi¬ 
nin oğlu Ali Gâlib Bey 25 Cemaziye- 
1 evvel 1257'de (15 Temmuz 1841) ve¬ 
fat etti. İnadiye’de medfundur. Hazi¬ 
nedarı Hacı Nu’rnan Ağa’ya da kapıcı- 
başılık verilmiştir. (III. 60/61) 

Selim Mehmed Paşa (Haseki) Sa¬ 
rayda yol hasekisi olup 1242’de (1826/ 
27) asâkir-i hassaya katılmıştır. 1253’ 
de (1837/38) sırasıyla miralay, 1254’ 
de (1838) mîrlivâ ve 1256’da (1840) 
ferik olup Beriyyetü'ş-Şam’da bulun¬ 
duğu sırada, Ramazan 1256’da (Ka¬ 
sım 1840) İzzet Paşa yaralandığından 
Akkâ muhâfızlığı ile serasker kayma¬ 
kamı oldu. 1 Safer 1257’de (25 Mart 
1841) vezirlikle Say da valisi olup Mu- 



harrem 1258’de (Ocak-Şubat 1842) 
ayrıldı. Rebiyülâhir’de (Mayıs-Hazi- 
ran) Maraş valisi oldu. Muharrem _ 
1259’da (Şubat 1843) azledilip Rama¬ 
zan 126ı de (Eylül 1845.) Üsküp vali¬ 
si olmuş ve Rebiyülâhir 1264’de (Mart 
1848) azledilmiştir. Zilhicce 1264 : de 
(Kasım 1848) Kastamonu valisi olup 
senesinde ayrılmıştır. Şa’bân 1266 : da 
(Haziran-Temmuz 1850) Konya, Ra- 
mazan’da (Temmuz-Ağustos) Şehri- 
zor ve Zilhicce 1267’de (Ekim 1851) 
ikinci defa Konya valisi, Şa’bân 1268’ 
de (Mayıs-Haziran 1852) Anadolu 
müşiri, Şevvâl’de (Temmuz-Ağustos) 
hassa müşiri, 1270’de (1853/54) Ba- 
tum kumandanı oldu, Şekvetil’i fet- 
heyledi ve sonra Zilka’de 1270’de 
(Ağustos 1854) azledildi. Ramazan 
1271’de (May:.s-Haziran 1855) ikinci 
defa hassa müşiri olup Muharrem 
1272’de (Eylül-Ekim 1855) Erzurum 
mevki kumandanlığı ilâve edildi. Ba¬ 
rıştan sonra dcndii. Rebiyülevvel 1273’ 
de (Kasım 1856) ayrılıp, Muharrem 
1274’de (Eylül 1857) üçüncü defa 
hassa müşiri olup Rebiyülevvel’de 
(Ekim-Kasım 1857) azledildi. Muhar¬ 
rem 1278’de (Temmuz 1861) üçüncü 
defa Konya valisi olup Şa'bân 1280'de 
(Ocak 1864) azledildi. Receb 128Tele 
(Aralık 1864) Meclis-i Muvakkat-i As- 
kerî’ye memur oldu. Safer 1282’de 
(Temmuz 1865) 4. Ordu müşirliğiyle 
3. Ordu müşir kaymakamı oldu. Mu¬ 
harrem 12854le (Mayıs 1868) 4. Or¬ 
du’dan ve Safer’de (Haziran) kayma¬ 
kamlıktan azledilip İstanbul’a geldi. 3 
Receb 1289 : da (6 Eylül 1872) vefat et¬ 
ti. Üsküdar’da medfundur. Cesur, din¬ 
dar ve doğru idi. Şekvetil’i almış ve 
Akkâ’ya savaşarak girmiş, ayağı uğur¬ 
lu, vilâyet idaresinde orta bir haldey¬ 
di. “Eneste Selim Paşa" denir. (III. 63) 


Selim Mehmed Sırrî Efendi (Sey- 
yid) Üsküdarlıdır. Müderris, 1252’de 
(1836/37) Üsküdar mollası, Şa’bân 
1257’de (Eylül-Ekim 1841) Şam mol¬ 
lası, Muharrem 1263’de (Ocak 1847) 
Mekke mollası olup 1264’de (1848) 
vefat eyledi. İlim ve fazilet sâhibiydi. 
(III. 62) 

Selim Mollazâde bak. Abdürrahİm 
Efendi 

Selim Mustafa Efendi Müderris 
olup Zilhicce 1258’de (Ocak 1843) 
vefat etti. (III. 62) 

Selim Paşa Bosna beylerinden olup 
paşalıkla İhlevne’ye gönderilmiş ve 
1106’da (1694/95) azledilip sonra Ki¬ 
lis ve 1109’da (1697/98) Bihke muta¬ 
sarrıfı olmuştur. Sonra vefat etmiştir. 
(III. 55) 

Selim Paşa Kayseri mutasarrıfı olup 
1127’de (1715) Diyarbekir’de vefat 
etmiştir. (III. 55) 

Selim Paşa Arslan Paşa’nm oğludur. 
Beylerden olup 1129’da (1717) mîri- 
mîran rütbesiyle Şehrizor mutasarrıfı 
oldu. 1137’de (1724/25) Kengırı mu¬ 
tasarrıfı, Rebiyülevvel 1144’de (Eylül 
1731) ilâveten Amasya mutasarrıfı ol¬ 
du. Rebiyülevvel 1146’da (Ağustos- 
Eylül 1733) İran harbinde yararlık ey¬ 
lemekle vezirlik ihsan buyuruldu. Re¬ 
biyülevvel 1148’de (Temmuz-Ağus¬ 
tos 1735) Sayda valisi oldu. Sonra Al¬ 
manya ve Rusya harbinde bulunup 
1150’de (1737/38) Bozcaada’ya gön¬ 
derilip 1152’de (1739/40) affolundu. 
Zilka’de 1158’de (Aralık 1745) Sivas 
valisi, Ramazan ll59 J da (Eylül-Ekim 
1746) Musul valisi oldu. Sonra vefat 
etmiştir. (III. 56) 

Selim Paşa Baban hânedanından 
Han Mehmed Paşa’nm oğludur. 


1491 



1492 


1160’da (1747) Bağdad valisi Ahmed 
Paşa, bu, Baban beyi iken üzerine ge¬ 
lip bunu ve kardeşi Şır Bey’i cezalan¬ 
dırıldı. Il65’de (1752) Bağdad valisi 
Süleyman Paşa ile münakaşa edip 
İran’a kaçarak orada vefat etti. (III. 56) 

Selim Paşa Arnavut beylerindendir. 
Delvine paşası olup 1199 5 da (1785) 
vefat etti. (III. 57) 

Selim Paşa Cezzar Ahmed Paşamın 
kölelerinden olup kethüdası olmuş¬ 
tu. Mısır’dan birlikte gelip Muharrem 
1199’da (Kasım-Aralık 1784) vezir 
rütbesiyle Sayda valisi oldu. Cemazi- 
yelâhir 1200’de (Nisan 1786) vefat et¬ 
miştir. (III. 57) 

Selim Paşa Cezzar Ahmed Paşa men¬ 
suplarından olduğundan Hama müte¬ 
sellimi, Receb 1200’de (Mayıs 1786) 
mîrimîran rütbesiyle Sayda mutasarrı¬ 
fı oldu. 1204’de (1789/90) devlet ka¬ 
pısına gelmekle orduya gönderildi. 
16 Rebiyülâhir 1205’de (23 Aralık 
1790) İsmail’de şehid oldu. (III. 58) 

Selim Paşa Muş tarafında nüfuzlu ol¬ 
duğundan mırimîranlık ile mutasarrıf 
oldu. Gururu ve İranlIlarla muhare¬ 
bede onlara sığınmaya çalışması ha¬ 
inlik belirtisi sayılarak 1242’de (1826/ 
27) katledildi. (III. 60) 

Selim Paşa Seyyid Ömer Paşa’nın 
kölesidir. Enderûn’da seferli odasın¬ 
daydı. Sonra yüzbaşı ve 1244’de 
(1828/29) Haleb binbaşısı ve sonra 
miralay olup Erzurum’da iken 1258’ 
de (1842) süvari mirlivası, 1264’de 
(1848) Suriye Ordusu erkânı, 1267’de 
(1851) ferik oldu ve sonra 4. Ordu er¬ 
kânından olup Yunan hududunda 
bulundu. Sonra Kırım cihetine harbe 
gidip sonra Anadolu’ya gönderildi. 
1278’de (1861/62) orada vefat eyle¬ 
miştir. Hizmeti görülmüştür. (III. 62) 


Selim Paşa 1227’de (1812) doğdu. 
Mısır askeri yüzbaşısı olduğundan, 
Reşid Paşa Konya’da bunun bölüğü¬ 
ne katılmıştı. Sonra 1256’da (1840) 
Osmanlı Devletime hizmete istek 
gösterdi ve 1281’de (1864/65) mira¬ 
lay olup sonra mirlivalıkla Bosna ci¬ 
hetlerine gönderildi. 1292’de (1875) 
ferik oldu. Receb 1293’de (Temmuz- 
Ağustos 1876) Nikşik’de, Karadağ 
harbinde şehid oldu. Cesur ve din¬ 
dardı. Düşman etrafını sarıp teslim 
olmasını istemişlerse de, döğüşe dö- 
ğüşe esirlik alçaklığından şehidlik ni¬ 
metini tercih etmiş ve padişaha sâdık 
bir bende olmuştur. (III. 63) 

Selim Paşa (Ağzıeğri) Askerlikten 
yetişerek mîrlivâ olmuştu. Bir aralık 
zabtiye nâzın muavini olarak seneler¬ 
ce bulundu. Sonra askerlikten çıkarıl¬ 
dı. Tophane’de oturmakta iken 1293’ 
de (1876) evinde yalnız olduğu halde 
ölmüş bulundu. (III. 64) 

Selim Paşa (Kara) Sakızlıdır. 1229’ 
da (1814) doğdu. Husrev Paşa’nın 
kölelerinden olup 1242’de (1826/27) 
askere girmiş, Müheııdishane’den ve 
Tophane’den yetişerek miralay, istih¬ 
kâm livası ve 1268’de (1852) ferik ol¬ 
du. Irak ve Hicaz Ordusu reisi ve 
sonra mühendishane nâzın, Receb 
•1279'da (Ocak 1863) Tophane Mecli¬ 
si reisi, birkaç sene sonra Hassa Mec¬ 
lisi reisi ve sonra Şûrâ-yı Askerî ni¬ 
zam dairesi reisi olup emekli oldu. 
1294’de (1877) tekrar Tophane’de 
görev verildi. Tophane Meclisimde 
reis-i sânı iken 1305'de (1887/88) ve¬ 
fat eylemiştir. Marifet, liyâkat ve ted¬ 
biri olup önceleri seıt mizaçlı ve son¬ 
lan yumuşaktı. Oğlu Subhî Bey Viya¬ 
na sefâreti kâtibidir. (III. 76) 

Selim Paşa (Memişzâde) Acaralı- 
dır. Nüfuzlu beylerden olup 26 Rebi- 



yülâhir 1217’de {26 Ağustos 1802) ve¬ 
zir rütbesiyle Çıldır valisi oldu. Uzun 
yıllar bu görevde kaldı. 1229’da 
(1814) vefat eylemiştir. Derebeyi şek¬ 
linde bir zorbaydı. Oğlu Ahmed Pa- 
şa’dır. (III. 60) 

Selim Paşa (V&rnalızâde) Halil Ha- 
mid Paşamın adamıdır. 1198’de (1784) 
topçubaşı oldu. Receb 1199’da (Mayıs 
1785) azledilip İsmail bina emini oldu. 
1202’de (1787/88) vezir rütbesiyle 
Özi’nin imdadına gönderildi. Sonra 
Bender’in imdadına memur olup Ra¬ 
mazan 1203 J de (Haziran 1789) vefat 
etti. Tedbirli ve gayretliydi. (III. 58) 

Selim Sabit Efendi Kalemden yeti¬ 
şip Dürrîzâde Arif Efendi’ye damad 
olduğundan hâceliğe nâil olmuştur. 
Vüzerâ kapı kechüdâlıklarmda bulu¬ 
nup 1222’de (1807) yeniçeri kâtibi 
vekili, 1223’de (1808) masraf-ı şehri- 
yârî, 1225’de (1810) cizye muhasebe¬ 
cisi oldu. 12364la (1820/21) Dimeto- 
ka’ya gönderildi. Az müddet sonra 
1237’de (1821/22) ruznânıe-i evvel, 
sonra Karadeniz Boğazı nâzın ve Ru¬ 
meli ciheti bina emini oldu. 1242’de 
(1826/27) Haremeyn muhasebecisi 
olup 1245’de (1829/30) cizye muha¬ 
sebecisi, Şevval 1247’de (Mart 1832) 
defter emini ve Zilhicce 1248’de (Ni- 
san-Mayıs 1833) Mısır kapı kethüdası 
olup Ramazan 1249’da (Ocak-Şubat 
1834) vefat etti. Eyüp’de medfundur. 
Kabiliyetli ve hizmet ehliydi. (III. 61) 

Selim Sâtı’ Paşa Manastırlıdır. Mı¬ 
sır’a gidip beylerden oldu. Sonra Os¬ 
manlI Devleti hizmetine dönüp mira¬ 
lay, 1249’da (1833/34) mîrlivâ ve son¬ 
ra ferik ve 1254’de (1838) Mekteb-i 
Harbiye nâzın olup Dâr-ı Şûrâ nizâ- 
matını düzenleyip kaleme aldı. Zil¬ 
hicce 1256’da (Şubat 1841) Aydın va¬ 


lisi olup Rebiyülevvel 1257 J de (Mayıs 
1841) ayrıldı. Sonra vefat etmiştir. 
(III. 61/62) 

Selim Servet Bey Hacı Said Meh- 
med Efendi’nin(->) torunudur. Polis 
komiseri iken 8 Ramazan 1292’de (8 
Ekim 1875) vefat etmiştir. (III. 42) 

Selim Sırrî Bey (Abdülcebbarzâ- 

de) Kapıcıbaşı olup 1234’de (1819) 
vefat eyledi. Vefa’da medfundur. Oğ¬ 
lu Abdurrahman Bey’dir(->). (III. 60) 

Selim Sırrî Paşa Kalemden yetişip 
hâcegândan oldu. Şevvâl 1184’de 
(Ocak-Şubat 1771) cebeciler kâtibi ve 
1189’da (1775) tersane emini olup 
1190’da (1776) azledildi. 1191’de 
(1777) Bağdad kapı kethüdası oldu 
ve Bağdad’a memuriyetle gönderildi. 
1193’de (1779) döndü ve Şevvâl 
1193’de (Ekim-Kasım 1779) arpa 
emini oldu. Ramazan 1196’da (Ağus¬ 
tos 1782) başmuhasebeci olup Şev- 
vâl’de (Eylül) Bursa’ya gönderildi. Az 
müddette affedildi. Şevvâl 1197’de 
(Eylül 1783) yine tersane emini ve 
Cemaziyelevvel 1198 ! de (Nisan 1784) 
çavuşbaşı oldu. Sonra azledildi ve 
Edirne’ye gönderildi. Ardından vezir¬ 
likle Belgrad valisi oldu. Receb 1198’ 
de (Mayıs-Haziran 1784) Kandiye, 
1199’da (1785) Selânik, Safer 1200’de 
(Aralık 1785) Mısır ve Şevvâl 120l’de 
(Temmuz-Ağustos 1787) Bosna valisi 
olup Rebiyülâhır 1202’de (Ocak 
1788) azledildi. 1203’de (1788/89) 
ikinci defa Kandiye ve o sene orduya 
askeri şevki memuriyetiyle Selânik 
valisi olup Şevvâl 1204’de (Haziran- 
Temmuz 1790) Limııiye gönderildi. 
1208’de (1793/94) vefat eylemiştir. 
Bilgili ve cömert ise de sözünü bil¬ 
memekten defalarca gözden düştü. 
(III. 59) 



Selim Sırrı Paşa (Şerif) Evrenos Selmân Çelebi İbrahim Paşa tâbile- 
Bey süiâlesindendir. Beylerden iken rindendi. 995’de (1587) Midilli'de ve- 
1233’de (1818) vezirlikle Rumeli vali- fat etti. Kâtip ve şairdir. (III. 54) 
si, 1234’de (1819) İnebahtı muhafızı, Selmân Efendi Abdülkadir Geylânî 
Şa’bân 1237’de (Nisan-Mayıs 1822) evlâdından olup babası hayatında 
Ankara ve Kengırı mutasarrıfı, sonra Bağdad nakibliğini kendisine terk ey- 
İçel ilâvesiyle Sofya ve Rebiyülevvel lemişti. İstanbul’a gederek Rumeli ka- 
1238’de (Kasım-Aralık 1822) Bosna zaskerliği pâyesi ihsan buyuruldu, 
ve Hersek valisi oldu. 1242’de (1826/ 25-30 sene tevliyeti ve nakibliği idare 

27) azledilerek çiftliğine çekilmiştir, eylemiş ve Zilhicce 1315’de (Nisan- 
Orada vefat eyledi. Güçlüydü. Kethü- Mayıs 1898) Bağdad’da vefat eyle- 
dâsı Osman Aziz Ağa ikbâl günlerin- miştir. Edip, yumuşaklık, cömertlik 
de kapıcıbaşı olmuştur. (III. 60) ve iyilikle maruftu. Yerine kardeşinin 

Selim Sim Paşa (Tepedelenlizâ- °S^ U Seyyid Abdurrahman Efendi 
de) Velîyeddin Paşa’nın oğludur. Bağdad nakibi oldu. (IV. 859/60) 
1215’de (1800/01) doğdu. 1238’de Selmân Paşa Arnavutdur. I. Mah- 
(1822/23) İstanbul’a geldi ve RaûfPa- mud devrinde (1730-1754) paşalıkla 
şa’nın Şark seraskerliğinde maiyetine Yanya mutasarrıfı olmuştur. 20 sene 
memur olup hâcelik rütbesi verildi, kadar orada vali kalıp 1177 ! de (1763/ 
Sonra müsellim olup 1245’de (1829/ 64) vefat etmiştir. Tedbirli ve sertti. 

1494 30) tezkire-i evvel, Şevval 1247’de (III. 54) 

(Mart 1832) maliye tezkirecisi ve son- Selmân Reis Tersane beylerinden 
ra münasip hizmetlerde kullanıldı, olup 929 ! da (1523) Mekke ve Cidde 
Bir aralık Feshane-i Amire müdürü, ve Yememe geçmiştir. Hüseyin Bey o 
1255’de (1839) İzmir muhassılı ve cihetlere gidince, Mısır’a gitmiş ve 
126l’de (1845) ûlâ ile Erzurum def- Hüseyin Bey’in vefatında Yemen’e 
terdarı ve sonra Ayvalık kaymakamı dönerek ordunun başında hizmetler- 
ve sonra Meclis-i Maliye azası oldu, de bulunmuştur. Bir aralık ayağı yara- 
Rebiyülevvel 1264’de (Şubat 1848) lanmış ve sonra vefat etmiştir. (III. 54) 
vezirlikle Belgrad muhâfızı olup Selmân-ı İlâhî Yenice-i Vardarlıdır. 
Şa’bân 1264’de (Temmuz 1848) vefat 979’da (1571/72) vefat etti. Kâtip ve 
eylemiştir. Belgrad kalesinde med- şairdi. (III. 54) 
fundur. Yumuşak huylu, kâtip, şair, Selözzâde bak Hasan Paşa 
zevki severdi. (III. 62) 

Semâî Efendi Kalemden yetişip hace- 
Selim yeğeni bak. Süleyman Efendi gândan olmuştur B dayet-i nizamda 

Selimzâde bak. Emin Süleyman Çe- jurnal müdürü olup 12 Rebiyülevvel 
lebi 1263’de (28 Şubat 1847) vefat etmiştir. 

Selisî Mustafa Efendi (Âvarezâde) Kayalar da medfundur. (III. 102) 

Avare Ca’fer Efendi’nin oğludur. Mü- Semâî Hasan Dede Hünkâr solakla- 
derris ve Edirne mollası oldu. Azle- rından birinin üvey oğlu olup Mevle- 
dilmiş olarak Receb 1056’da (Ağustos vı olmuştur. 998’de (1590) vefat etti. 
1646) vefat etti. Şairdir. (IV. 390) Şairdir. (III. 102) 





Semaî Mehmed Çelebi (Divanî) 

Bahâeddin Sultan Veled’in kızı Mu- 
tahhare Hatunla Germiyâni Süley¬ 
man Beyzade Hızır Bey’den olma 
Abapûş’un oğludur. Karahisar-ı Sâhib 
Mevlevîhanesi şeyhi olup Galata 
Mevlevîhanesi yapılınca bir müddet 
orada oturmuş ve halen mevcut olan 
seni ağacını dikmiştir. Sonra Kon¬ 
ya’da Hz. Mev-ânâ’nın postuna otur¬ 
du. 936 ! da (1529/30) vefat eyledi. Ye¬ 
rine Galata aşçıbaşısı Velî Dede mes- 
nevîhan iken şeyh olup sonra Ceza¬ 
yir’e giderek 955’de (1548) vefat et¬ 
miştir. Yerine Mesnevîhân Mehmed 
Dede şeyh oldu. Ancak az müddette 
vefat etti ve tekke uzun yıllar Mevle- 
vîlerin elinden çıktı. Divanî’nin müri¬ 
dinden Sâdık, Sâdıkî, Sâfî Ahmed 
adında üç şair cardır. (IV. 110/11) 

Semaî Mustafa Efendi Nevesinlidir. 
Müderris, İngiltere ve Felemenk sefir¬ 
leri kâtibi oldu. 1176’da (1762/63) ve¬ 
fat etti. Nazım ve nesirde mâhir ve şa¬ 
irdi. (III. 102) 

Semender Paşa Yükselerek Papa 
beylerbeyi oldu. Sonra Istolni-Belg- 
rad muhâfızı ve sonra Budin’in kurta¬ 
rılmasına memur olmuştur. 1007’de 
(1598/99) şehid oldu. Cesur ve gay¬ 
retliydi. (III. 1C2) 

Semercizâde bak. Mehmed Efendi 

Semin bak. Ali Paşa; Mehmed Giray 
Han II; Mehmed Paşa; Velîyeddin 
Efendi 

Semiz bak. Ahmed Paşa 

Senâî Çelebi Manisalıdır. Karaman 
valisi Şehzâde Mustafa’nın nedimi 
olup 960’da (1553) onunla beraber 
ademe sefer eylemiştir. Şairdir. (II. 65) 

Senâî Mehmed Efendi BalIkesirli¬ 
dir. Kadı olup I. Süleyman (Kanunî) 


devri (1520-1566) sonlarında vefat 
eylemiştir. Şairdir. Ravzatü’l-Ebrârı 
telif eylemiştir. (II. 65) 

Senâyî Ahmed Efendi Daltaban 
Mustafa Paşa’nın(-») damadıdır. Mek¬ 
ke’de 1145’de (1732/33) vefat eyledi. 
Şair ve hattatdı. (II. 65; IV. 413) 

Senâyî Çelebi Merzifonludur. Terzi 
esnafından olup III. Murad devri 
(1574-1595) şairlerindendir. (II. 65) 

Sencivan bak. Haşan Paşa 

Sencivanoğlu Sencivan Haşan Paşa’ 
nın(“0 oğludur. İskenderiye beyi 
olup 1022’de (1613) Trablusgarb ta¬ 
raflarında esir olarak vefat etti. (II. 
124; III. 114) [III. 114’de "Dimyat be¬ 
yidir. 1021’de (1612) şehid oldu” 
denmektedir.] 

Serbendî bak. İsmail Efendi 
Serbendîzâde bak. Ebûssuûd Efendi 
Serbestzâde bak. Mehmed Ağa 

Serçe bak. Ali Alâeddin Efendi; Hü¬ 
seyin Efendi 

Serdârlar Kâtibi bak. Mustafa Efendi 
Serdengeçti bak. Mehmed Ağa 
Serhadli bak. Mehmed Paşa 
Serhalifezâde bak. Vâmık Sâlih Paşa 

Seri’î Haşan Çelebi Menteşelidir. İl¬ 
miye mülâzimlerinden iken 1061’de 
(1651) vefat etti. Şair, seri kâtipdi. 
(III. 15) 

Sermed Ahmed Paşa Şâkir Ahmed 
Paşa’nm oğlu müderris Atıf Bey’in 
oğludur. Kapıcıbaşı, ıstabl payesi ve 
Muharrem 1265’de (Aralık 1848) mî- 
rimîran ve sonra Rumeli beylerbeyi 
pâyesi ve Meclis-i Muhasebe azası ol¬ 
du. 21 Cemaziyelâhir 1281’de (21 Ka¬ 
sım 1864) vefat etti. (III. 10) 

Sermed Efendi N iğ del i Timurtâc 
Beyzâde, Divan-ı Hümâyûn kalemin- 



1496 


den mahreç kapı çukadarı Osman 
Safder Efendimin oğludur. 1248 ! de 
(1832/33) doğdu. Tercüme odasın¬ 
dan yetişip Berlin ve Londra sefâret 
kâtibi, şehbender, sonra Atina ve 
azilden sonra 1299’da (1882) Madrid 
sefiri oldu. 1304 J de (1886/87) vefat 
eyledi. Cenazesi getirilerek Sultan 
Mahmud Türbesi bahçesine defnedil¬ 
di. Yabancı dil bilir ve sefâret işlerin¬ 
den anlardı. (III. 10/11) 

Sermed Mehmed Efendi 1209 da 
(1794/95) doğdu. 1226 ’da (1811) ket- 
hüdâ kalemine ve sonra ihtisâb ve 
ebniye-i hassaya memur olup 1249’ 
da (1833/34) karantina kâtibi oldu, 
1255 : de (1839) azledildi. 1262 : de 
(1846) Zabtiye Meclisi kâtibi olup 
sonra azasından oldu. 1264’de (1848) 
vefat eyledi. Şairdir. (III. 10) 

Sert bak. Mahmud Paşa 

Sertarikzâde bak. Mehmed Efendi 

Server Ağa Sarayda yetişerek 999 : da 
(1591) dârüssaâde ağası olup ayrıl¬ 
dıktan sonra vefat eyledi. (III. 11) 

Server Mehmed Ağa Musâhib-i şeh- 
riyârî olup başmusâhib olmuştu. 15 
Şevvâl 1291’de (25 Kasım 1874) vefat 
etti. Yahyâ Efendi Tekkesine defne¬ 
dildi. Hacı Köçek Camiimi yeniledi. 
Zengin ve dirayetliydi. 

Server Paşa Bâb-ı Seraskerî memur¬ 
larından Servet Mehmed Efendimin 
oğludur. Mektûbî-i hâriciyeden yeti¬ 
şerek sefâret kâtibi, sonra Petersburg 
maslahatgüzarı, Zilhicce 1274’de 
(Temmuz-Ağustos 1858) hariciye 
mektupçusu, Rebiyülâhir 1277’de 
(Ekim-Kasım 1860) ûlâ evveliyle tica¬ 
ret müsteşarı, Şa’bân 1279 ; da (Ocak- 
Şubat 1863) ilâveten 6. Daire reisi ol¬ 
du ve 1284 sonlarında (1868 başları) 


Girit 3 e memuren giderek dönüşte Zİl- 
ka’de 1284 : de (Mart 1868) bâlâ rütbe¬ 
siyle şehremini ve Cemaziyelevvel 
1287’de (Ağustos 1870) hariciye müs¬ 
teşarı ve 25 Cemaziyelâhir 1288’de 
(11 Eylül 1871) vezir rütbesiyle hari¬ 
ciye nâzın ve 6 Cemaziyelâhir 1289' 
da (11 Ağustos 1872) Paris sefiri olup 
Cemaziyelevvel 1290’da (Temmuz 
1873) azledilip ve 5 Şevvâl 1290 ! da 
(26 Kasım 1873) Şûrâ-yı Devlet azalı- 
ğıyla nâfia dairesi reisi, 25 Cemaziye¬ 
levvel 1292 ! de (29 Haziran 1875) n⬠
fia nâzın ve 24 Receb 1292 3 de (26 
Ağustos 1875) Şûrâ-yı Devlet reisi, ar¬ 
dından Hersek komiseri ve Muhar¬ 
rem 1293 : de (Şubat 1876) ikinci defa 
nâfia nâzın olup komiserlikten affo¬ 
lundu. Az müddette nezâretten ayrıl¬ 
dı. 19 Receb 1294’de (30 Temmuz 
1877) ikinci defa hariciye nâzın olup 
Cemaziyelevvel 1295’de (Mayıs 1878) 
mütâreke murahhaslığından dönüşü¬ 
nün ardından azledildi. Receb 1295’ 
de (Temmuz 1878) ticaret nâzın ve 4 
Zilhicce 1295 ! de (29 Kasım 1878) da¬ 
hiliye nâzın olup 12 Zilhicce'de (7 
Aralık) azledildi. Zilhicce 1302 3 de 
(Eylül-Ekim 1885) adliye nâzın olup 
8 Ramazan 1303 : de (10 Haziran 
1886) vefat etti. Sultan Mahmud Tür¬ 
besi bahçesine defnedildi. Güzel ko¬ 
nuşur, yumuşak, kâtip, siyasete vâkıf, 
tedbirliydi. Dâmad-ı şehriyârı Halil 
Paşamın kızı Ayşe Hanimin zevcidir. 
Kızlarını Safvet Paşazade Fehim Bey 
ile Âsim Paşazâde Su a d Bey : e vermiş¬ 
tir. (III. 11/12) 

Server Paşa Bi’l-feth 1245’de (1829/ 
30) askere girmiş ve yükselerek 
1284 5 de (1867/68) miralay olmuştur. 
Hassa topçu livâsı ve sonra topçu da¬ 
iresi azası, 1304’de (1886/87) Edirne 


topçu müfettişi ve Muharrem 1309’da 
(Ağustos 1891} imâlat nâzın oldu. Zil¬ 
hicce 1309’da (Temmuz 1892) vefat 
eyledi. Eyüp’e defnolundu. 73 yaşın¬ 
da olup tedbiri, güçlüydü. (III. 12) 

Serverî Dede Bi’l-feth eski Mevle- 
vîlerden olup müderris iken derviş 
olmuştu. Şairdir. (III. 12) 

Servet Bey Mekteb-i Tıbbiye Men ye¬ 
tişip kaymakam rütbesini hâiz iken 29 
Safer 1299’da (20 Ocak 1882) vefat et¬ 
miştir. Oğlu Mekteb-i Mülkiye müdür 
muavini Ali Nazimâ Bey : dir. (II. 64) 

Servet Bey hariciye mektupçusun- 
dan yetişip hariciye kâtibi muavinliği 
ve sonra bu görevin kaldırılmasında 
Adliye Nezâreti icra memuriyeti hiz¬ 
metlerinde bulunmuş ve 1302’de 
(1884/83) intihar ederek vefat etmiş¬ 
tir. "Gözü Güz eh denirdi. (II. 64) 

Servet Haşan Efendi 1224 de 
(1809) doğup İzmir gümrüğü başk⬠
tibi oldu. Sultan Abdülmecid devri 
(1839-1861) sonlarına yetişti. Beliğ 
şairdir. (II. 64) 

Servet Mehmed Efendi Bâbıâlî k⬠
tiplerinden olup asâkir-i nizâmiye 
teşkilatında hizmette bulunduğun¬ 
dan asâkir-i mansûre başkâtibi oldu. 
9 Muharrem 1257 ! de (3 Mart 1841) 
vefat etti. Eyüp'de Tokmaktepe'de 
medfundur. Oğulları Hibâb İsmail 
Efendi ile Server Paşa’dır. (II. 63) 

Servet Mehmed Efendi (Külâhîzâ- 

de) Tâhir Efendimin oğludur. Müder¬ 
ris, molla, Mekke pâyesi, sonra sad- 
reyn müsteşarı olmuştur. 1298’de 
(1881) vefat etli. Âlimdi. (II. 64) 

Servet Mehmed Efendi (Mollacık- 
zâde) İshak Efendinin torunudur. 
Müderris, 1226’da (1811) Üsküdar 
mollası, Recefc 1238 : de (Mart-Nisan 


1823) Mekke pâyesi, Muharrem 1248’ 
de (Haziran 1832) İstanbul pâyesi, 
1252’de (1836/37) Anadolu pâyesi ol¬ 
du. 6 Şevvâl 1258’de (10 Kasım 1842) 
vefat etti. Kocamustafapaşa’ya defne¬ 
dildi. Ulemâ-yı Tesmiyedendir. (II. 63) 

Servet Osman Efendi Sipahi Sâlih 
Çavuş’un oğludur. Dârüssaâde baş- 
halifesi, Muharrem ll64’de (Aralık 
1750) Dârüssaâde yazıcısı olup 1168’ 
de (1754/55) azledildi. Sonra hâce- 
gân görevlerinde bulunup 1180 baş¬ 
larında (1766 ortaları) Ruha’da vefat 
eylemiştir. Şairdir. Divançe 'si vardır, 
(III. 430) 

Sevdayî Ahmed Çelebi Edirnelidir. 
Edirne Muradiyesinde hânendeydi. 
999’da (1591) Galata Ma vefat etti. Şa¬ 
irdir. (III. 114) 

Sevindik bak. Mehmed Paşa 

Sevindik (Koğacı Dede) İstan¬ 
bul’da, 930’da (1524) vefat etti. Sul- 
tanselim yakınında, kendisinin yap¬ 
mış olduğu mescid ve zaviyesine def- 
nedilmiştir. Keramet sahibidir. Molla 
Kirmastî’yi raks haline itirazdan vaz¬ 
geçilmiştir. (III. 115) 

Seydâ Efendi Kâtip ve sonra hâce- 
gândan olup Alemdar Mustafa Paşa’ 
ya yakınlık peyda eyledi. 19 Safer 
İ223Me (16 Nisan 1808) kasapbaşı 
olup Şevvâl 1223’de (Kasım-Aralık 
1808) azledilmiş olarak vefat etmiştir. 
(III. 119) 

Seydâ Mehmed Ağa Silahşorân-ı 
hassadan olup 1183’de (1769/70) ve¬ 
fat etti. Şairdir. (III. 119) 

Seydâ Mehmed Efendi Reisülküttab 
Hayrı Efendi’nin kardeşidir. Divan-ı 
Hümâyûn kaleminde bulunarak sonra 
müderris oldu. Kardeşi gibi ricâlden 
olmadı. Cemaziyelevvel 1222 de 


1497 




1498 


(Temmuz 1807) Tarsus’a gönderildi. 
Döndükten sonra 1224’de (1809) ve¬ 
fat edip Eyüp’e defnedildi. Güzel ko¬ 
nuşur, hoşsohbet, şairdi. (III. 119) 

Seydâ Mehmed Efendi Dârüssaâde 
kahvecibaşısı Haşan Ağa’nın oğlu 
olup 1185’de (1771/72) doğdu. Di¬ 
van kalemine girip 1213 : de (1798/99) 
beylik kesedarı vekili ve 1215’de 
(1800/01) orduda kesedar ve sonra 
âmedî halifelerinden oldu. Rebiyü- 
levvel 1224 ; de (Nisan-Mayıs 1809) 
âmedî vekili ve sonra ilâveten eshâm 
mukataacısı ve 1224’de (1809) rikâb 
beylikçisi oldu. Ordunun gelişinde 
azledilip çıkışında yine beylikçi veki¬ 
li ve sonra âmedî vekili oldu. 1226’da 
(1811) beylikçi ve 1229’da (1814) re- 
isülküttab olup 1232 başlarında (1816 
sonları) azledildi. Birkaç ay geçince 
zahire nâzın ve 1233’de (1818) tersa¬ 
ne emini ve 27 Zilka’de 1234’de (17 
Eylül 1819) sadâret kethüdası olup 
Zilka’de 1235 (Ağustos 1820) başla¬ 
rında azledildi. 4 Cemaziyelâhir 1236’ 
da (9 Mart 1821) baruthane nâzın ve 
5 Receb 1236’da (8 Nisan 1821) tersa¬ 
ne emini ve 6 Muharrem 1237’de (3 
Ekim 1821) ikinci defa sadâret kethü- 
dâsı oldu. Ramazan 1238’de (Mayıs- 
Haziran 1823) azledilip birkaç günde 
tophane nâzın ve 28 Rebiyülâhir 
1239’da (1 Ocak 1824) ikinci defa re- 
isülküttab oldu. Şa’bân 1242’de (Mart 
1827) azlolunup 13 Ramazan 1242’de 
(10 Nisan 1827) kapdan paşanın ifta¬ 
rında iken aniden vefat etmiştir. Na’şı 
elbisesiyle hanesine naklolunup gas¬ 
ledilmiş ve ertesi gün, bir gün önce 
önünden geçerken “ne güzel yer” di¬ 
ye söylediği yere defnedilmiştir. Sâ- 
lih, dindar, inşa ve kitâbette orta, zen¬ 
gin, akıllı ve tedbirliydi. (III. 219/30) 


Seydâ Mehmed Efendi Mâliyede es¬ 
hâm mümeyyizi olup Zilka’de 1267’ 
de (Eylül 1851) vefat ederek Selimi¬ 
ye’ye defnedildi. (III. 220) 

Seydâ Mehmed Emin Bey Hulûsî 
Ahmed Paşa’nın kardeşidir. O sayede 
hâcegândan oldu. Divan kaleminde 
evâmir-i mühimme müdürü olup 
1299’da (1882) vefat etmiştir. Büyük 
oğlu Ahmed Hâmic Bey 1302’de 
(1884/85) vefat etmiştir. İkinci oğlu 
Şûrâ-yı Devlet azasından Ali Beye¬ 
fendi’dir. (III. 120) 

Seydâ Mustafa Efendi 1151 (1738/ 
39) vefat eden ve yanında medfun 
bulunan Divan-ı Hümâyûn kâtiple¬ 
rinden Feyzullah Efendimin oğludur. 
Yetişerek hâcegândan oldu. Şevvâl 
1199 : da (Ağustos 1785) silahdar kâti¬ 
bi, 1201’de (1786/87) cizye muhase¬ 
becisi ve 1202’de (1787/88) sipah k⬠
tibi, sonra çavuşbaşı vekili olup Rebi¬ 
yülâhir 1203 : de (Ocak 1789) vefat et¬ 
miştir. Karacaahmet’e defnedildi. Oğ¬ 
lu Mehmed Refî’ Efendi 1231’de 
(1816) vefat etmiştir. Diğer oğlu Ah¬ 
med Şerif Efendi’dir(-0. (III. 119) 

Seydî bak. Ahmed Paşa; Ali Bey; Ali 
Paşa; Mehmed Bey 

Seydî Ahmed Efendi (Kiraz) Kara¬ 
manlı İdris’in oğludur. Alâeddİn Ara¬ 
bi’nin şakirdidir. Müderris, Bursa 
mollası, 917’de (1511" İstanbul kadısı 
ve 918’de (1512) Anadolu kazaskeri 
oldu. 919’da (1513) azille Sahn mü¬ 
derrisi olmuştur. 923’4e (1517) vefat 
etmiştir. Fâzıl olduğundan şakirdleri 
çoktur. Oğlu Mehmed Efendi’dir. Di¬ 
ğer oğlu Pepegî Lâtif Efendi’dir(->). 
Bunun oğlu Mehmeci Efendi’dir(-P). 
(III. 120/21). 

Seydî Ali Reis Aslında Sinoplu ve 
sonra Galatalıdır. Babası Hüseyin’dir. 



Babası ve dedemi II. Mehmed (Fâtih) 
devrinden (1451-1481) beri tersane 
kethüdâsıydılar. Kendisi de tersane¬ 
den yetişip azablar kâtibi ve sonra 
tersane kethüdası olmuştur. 960’da 
(1553) Mısır kapdanı olup 96l’de 
(1534) büyük bir savaş yaptı. Onunla 
şöhret aldı. 962 de (1555) Hind’e gi¬ 
dip 964’de (1557) karadan İstanbul’a 
gelmiştir. Cemaziyelevvel 970’de 
(Ocak 1563) vefat eyledi. ‘‘Kâtibi” 
mahlasıyla şair ve derya ve hey’et 
fenlerinde mâhir, Hind denizi hak¬ 
kında Muhit adında bir kitabı ve 
hey’ete dair Mîr’ât-i Kâinâtve Fethi¬ 
ye Tercümesi vardır. Cömert ve mük- 
rim bir zat idi. ClI. 498/99) 

Seydî Bey Divanî hizmetlerde bulu¬ 
nup nişancı olmuştur. 941’de (1534/ 
35) vefat etmiştir. (III. 121) 

Seydî Bey Abcurrahman’ın oğludur. 
Süleymaniye suları bina eminiydi. 999’ 
da (1590/91) Topkapı’da bir mescid 
yaptı. Sonra vefat etti. (III. 121) 

Seydî Bey Adana’da Uzeyr beyinin 
kardeşidir. (III. 121) 

Seydî Çelebi Kuloğullarından olup 
II. Bâyezid’e şehzâdeliğinde intisap 
eyledi. Saltanat devrinde (1481-1512) 
Sofya’da vefat etti. Üç dilde şairdir. 
(III. 120) 

Seydî Efendi (A’rec) Taşköprülüzâ- 
de’nin kız kareleş inin oğludur. Mü¬ 
derris ve 988’de (1580) Kudüs molla¬ 
sı olup Receb 994’de (Haziran-Tem- 
muz 1586) azledildi ve ardından vefat 
etti. Âlimdir. (II.. 121) 

Seydî Efendi (Hacı Mahmudzâde) 

İzmirlidir, Müderris olup Emir Buha- 
rî’den tasavvufu aldı. 918’de (1512) 
vefat etti. Müttakî ve zâhiddi. (III. 
120 ) 


Seydî Efendi (Kara) Hamidlidir. Ali 
Fenârî’nin şâkirdi olup müderris, 
Sahn müderrisi ve sonra İstanbul ka¬ 
dısı oldu. 913 ! de (1507/08) vefat etti. 
Gür sakallı ve şairdi. Oğlu Mehmed 
Efendi’dir(->). Her ikisi de ulemâdan¬ 
dır. (III. 120) 

Seydî Efendi (Manav) Âlâiyeli Ha¬ 
lil’in oğludur. Sahn müderrisi oldu. 
979 : da (1571/72) vefat etti. Yaşı 80’e 
yakındı. (III. 121) 

Seydî Halife Amasyalıdır. Şeyh Ha- 
bib’in halifelerindendi. Amasya’da, 
onun zaviyesinde şeyh oldu. 940’da 
(1533/34) vefat etti. Keramet sâhibi- 
dir. (III. 121) 

Seydîzâde bak. Mehmed Efendi; 
Mehmed Paşa 

Seyfeddin İsmail Efendi Harputlu- 
dur. Müderris, molla, Mekke payesi 
ve Muharrem 1286’da (Nisan-Mayıs 
1869) Şûrâ-yı Devlet’e aza öldü. Son¬ 
ra İstanbul pâyesi olup 8 Receb 1288’ 
de (23 Eylül 1871) azlolundu. Rebi- 
yülâhir 1289’da (Haziran 1872) İstan¬ 
bul kadısı ve sonra ahkâm-ı adliye 
azası olarak Rebiyülâhir 1291’de (Ma- 
yıs-Haziran 1874) muhakemat reisi 
tayin edildi. Zilhicce 1292’de (Ocak 
1876) Şûrâ-yı Devlet’e alındı. Anado¬ 
lu ve Rumeli pâyelerini elde eyledi. 
Zilhicce 1295’de (Aralık 1878) Haleb 
naibi oldu. 1296’da (1879) azledildi 
ve gelip Şûrâ-yı Devlet’e aza oldu. 
Murassâ Nişan-ı Osmanî ihsan buyu¬ 
ruldu ve sonra Mecelle Cemiyeti reisi 
oldu. 17 Safer 1300’de (28 Aralık 1882) 
vefat eylemiştir. Haydarpaşa’da med- 
fundur. Âlimdi. Sudûrdan Sirozîzâde 
Tâhir Efendimin damadıdır. (III. 122) 

Seyfeddin Paşa Yakovalı Mustafa 
Paşamın oğludur. 2 Muharrem 1237’ 



1500 


de (29 Eylül 1821) mırimîran olup Ar¬ 
navutluk’da hizmette bulundu. II. 
Mahmud devri (1808-1839) sonların¬ 
da vefat eylemiştir. (III. 122) 

Seyfeddİn Paşa (Kekozâde) Arna- 
vuttur. Kendini göstererek Şevval 
1201’de (Temmuz-Ağustos 1787) mî- 
rimîran rütbesiyle Üsküp mutasarrıfı 
olup III. Selim devri (1789-1807) baş¬ 
larında vefat etmiştir. (III. 122) 

Seyfî Efendi İstanbullu bir kadı olup 
II. Bâyezid devri (1481-1512) şairle¬ 
rindendir. (III. 123) 

Seyfî Mustafa Efendi (Dülgerzâ- 

de) İstanbulludur. Dârüssaâdeye ho¬ 
ca olup II. Bâyezid’in iltifatına maz- 
haı* olup harem-i hümâyûna ders ver¬ 
mek üzere dahil olmak şerefine maz- 
har olmuştu. Bir aralık Üsküp’e gitti. 
Sonra I. Selim (Yavuz) devrinde 
(1512-1520) dönerek harem-i hüm⬠
yûn gılmânma muallim oldu. 930’da 
(1524) vefat eyledi. Fâzıl, muhaddis, 
miıfessir, üç dilde şairdi. (III. 123) 

Seyfî Mustafa Paşa Mekteb-i Harbi- 
ye’den 1266’da (1850) çıkarak 1281’ 
de (1864/65) miralay ve sonra hassa 
mirlivası ve 1293 5 de (1876) ferik ol¬ 
du. 27 Zilhicce 1297’de (30 Kasım 
1880) vefat etti. Cerrahpaşa’da med- 
fundur. (III. 124) 

Seyfî Seyfullah Efendi Başmukata- 
acı, Şam ve Haleb defterdarı oldu. 
Sonra iki defa Anadolu defterdarı ve 
1006’da (1597/98) şıkk-ı sânî defter¬ 
darı olup I. Ahmed devri (1603-1617) 
başlarında vefat eylemiştir. 40 seneyi 
aşkın hizmette bulunmuştur. Arapça 
şiirde mahir, kâtip, şairdi. Sigetvar 
Fetihnamesi m yazmıştır. (III. 123) 

Seyfîzâde bak . İbrahim Efendi 

Seyfoğlu bak . Hüseyin Bey; Yusuf 
Paşa 


Seyfullah Efendi Hamid’de Agraslı- 
dır. Müderrisdi. 1026 da (1617) vefat 
etti. Vâiz, hadis ve tefsirle meşgul, 
ilim denizinin dalgıçıvdı. (III. 122) 

Seyfullah Efendi Kayserilidir. Mü¬ 
derris, Kudüs mollası olup Şa’bân 
1050’de (Kasım-Aralık 1640) vefat et¬ 
ti. Seyyidlerdendir. (III. 122) 

Seyfullah Efendi Bâbıâlî’den yetişip 
Elmas Mehmed Paşanın sadâretinde 
tezkireci, sonra tevkiî, reis vekili ve 
darbhane emini oldu. Muharrem 
1113’de (Haziran 1701) tekrar tevkiî 
ve reis vekili olup Almanya ile görüş¬ 
melere memur edildi. Sonra başka 
görevlerde bulunup 1136’da (1723/ 
24) başmuhasebeci iken vefat eyle¬ 
miştir. Eğrikapı’da medfundur. Aşırı 
derecede şişmanlığı ve iriliği binme¬ 
sine ve inmesine engel olduğundan 
yüksek makamlara geçemez oldu. 
Sâlih, mücâhid, Gülşenî La’lîzâde’den 
el almıştı. Oğlu Abdülkadir Efendi de 
hâcegândan olup 1147’de (1734/35) 
vefat edip yanına defnedilmiştir. (III. 
123) 

Seyfullah Efendi (Kasapbaşızâde) 

1226’da (1811) vefat etti. Kardeşi 
Mehmed Sâlih Efendi 1212’de (1797/ 
98) vefat eylemiştir. Eyüp’de, Kâşgarî 
Dergâhı yakınında medfundurlar. 
(III. 123) 

Seyfullah Efendi (Manav) Kadı 
Mahmud Efendi’nin oğludur. Müder¬ 
ris, Haleb, Mekke kadısı oldu. Receb 
994’de (Haziran-Teır.muz 1586) vefat 
eyledi. Fâzıl, edip, müttakî idi. Oğlu 
Ahmed Efendi’dir. (III. 122) 

Seyfullah Efendi (Seyyid) (Sa’dî- 
zâde) Mehmed Efendi’nin oğludur. 
Müderris, molla, Şevvâl 1062’de (Şu¬ 
bat 1652) İstanbul kadısı oldu. Rebi- 



yülevvel 1063 de (Şubat 1653) azlo- 
lundu. Zilka’de 1065'de (Eylül 1655) 
vefat etti. Oğlu Sa'dîzâde Fâİzî Abdul¬ 
lah Efendi 5 dir(->). Diğer oğlu Seyfîzâ- 
de İbrahim Efendi’dir. (III. 122/23) 

Seyfullah Efendi (Yorgun Toy) Ha- 

midlidir. Müderris, Ayasofya müderrisi 
olarak emekli oldu. Safer 1010' da 
(Ağustos 1601) vefa: etti. Karaman' 
da, türbesinde medfundur. Fâzıl, 
âbiddi. Şairlere ısrarla mersiyeler söy¬ 
leyip ciltli kitap yapt:. (III. 122) 

Seyfullah Paşa Bcsna hânedamn- 
dandır. Receb lll4 : de (Kasım-Aralık 
1702) Bosna valisi olup 1115’de (1703/ 
04) azledildi. Sonra Hersek valisi ve 
1119 : da (1707/08) Teşene mutasarrı¬ 
fı, 1121 : de (1709) ikinci defa Bosna 
valisi olup 1122 f de C.710) ayrılmış ve 
sonra vefat eylemiştir. (III. 123) 

Seyrekzâde bak. Abdurrahman Efen¬ 
di; Âsim Mehmed Efendi; Câzim Meh- 
med Efendi; Yunus Efendi 

Seyrekzâde hâfız.L bak. Mustafa 
Efendi 

Seyrekzâde I. Ahmed devrinden 
(1603-1617) Emrullah Efendi oğulları¬ 
dır. Kazasker ve moda olarak bir asır 
şereflerini korumuşlardır. (IV. 694) 

Seyyid bak. Abbas Paşa; Abdî Paşa 
(Hacı); Abdullah Ağa; Abdullah Efen¬ 
di; Abdullah Efendi (Hacı); Abdullah 
Efendi (Hocazâde); Abdülkadiı* Efen¬ 
di; Abdüsselâm Çelebi; Ahmed Ağa; 
Ahmed Ağa (Hacı); Ahmed Bey; Ah¬ 
med Efendi; Ahmed Efendi (Kahveci- 
zâde); Ahmed Efendi (Madrubî); Ah¬ 
med Efendi (Mahrnud Efendizâde); 
Ahmed Efendi (Müftızâde); Ahmed 
Efendi (Nalî kaynı); Ahmed Efendi 
(Sahhaflar Şeyhizâde); Alımed Efendi 
(Siyahîmelekzâde); Ahmed Efendi 


(Yağcızâde); Ahmed Hüseynî (Emir 
Buharı); Ahmed Nurî Efendi; Ahmed 
Paşa; Ahmed Paşa (Damad-ı Şehriyâ- 
rî); Ahmed Paşa (Emir); Ahmed Paşa 
(Kara Mütesellim); Ahmed Paşa (Ke¬ 
mankeş); Ahmed Paşa (Müfettiş); Ah¬ 
med Re’fetî Bey (Aşcıbaşızâde); Ali; 
Ali Ağa; Ali Ağa (Şeyh İmamzâde); 
Ali Çelebi; Ali Efendi; Ali Efendi (Aş- 
çıbaşızâde) (Hafız); Ali Nutkî Dede; 
Ali Pasa; Ârif Efendi (Çelebi); Ârif 
Mehmed Efendi; Atâullah Efendi; 
Atâuliah Mehmed Efendi; Atâullah 
Mehmed Efendi (Hacı); Behlûl; 
Ca : fer; Ca’fer Bey; Celâleddin Ali Pa¬ 
şa; Cemâleddin Mehmed Efendi; Dâ- 
niş Abdülvehhab Efendi; Dâniş Meh¬ 
med Efendi; Deniş Mehmed Efendi; 
Deniş Mehmed Efendi (NuruOsma¬ 
niye Hatibizâde); Ebûbekir Efendi; 
Edhem İbrahim Efendi; Emin Meh¬ 
med Ağa; Emin Mehmed Efendi; 
Emin Mehmed Paşa; Es : ad Mehmed 
Bey (Hacı); Es'ad Mehmed Efendi 
(Muhyîzâde); Fahreddin Ahmed 
Efendi (Burdur Müftüsüzâde); Fâzıl 
Mustafa Efendi; Fethi Efendi; Feyzi 
Efendi; Feyzullah Efendi; Gâlib Meh¬ 
med Efendi; Gazi Paşa; Habib Meh¬ 
med Efendi; Halil Ağa; Halil Dede; 
Halil Efendi; Halil Efendi (Hacı); Ha¬ 
lil Efendi (Medenîzâde); Halil Hâlicl 
Efendi; Halil Paşa; Hamdı Paşa; Ha¬ 
mi d Mehmed Efendi; Hamza; Haşan; 
Haşan Ağa; Haşan b. Ali; Haşan Bey; 
Haşan Efendi; Haşan Paşa; Haşan Rı¬ 
zâ Paşa; Hasib Mehmed Efendi; Hâ- 
şinı Mehmed Efendi; Hâşim Mehmed 
Paşa; Hayatî İbrahim Efendi; Hâzık 
Mehmed Efendi; Hulûsî Ahmed Efen¬ 
di (Şirvanîzâde); Hüseyin Bey; Hüse¬ 
yin Efendi; Hüseyin Paşa; Hüseyin 
Râsih Efendi; İbrahim Ağa-, İbrahim 
Bey; İbrahim Edhem Efendi; İbrahim 


1501 




Efendi; İbrahim Paşa; İbrahim Sârim 
Efendi; İhya Yalıya Efendi; İsa Ağa; 
İshak Ağa; îshak Efendi; İsmail; İsma¬ 
il Ağa; İsmail Bey; İsmail Efendi; İs¬ 
mail Paşa: Kâmil Haşan Efendi: Kâmil 
Osman Efendi; Kelim Mûsâ Efendi; 
Kelimi Mûsâ Efendi; Kemâleddin; 
Kemâleddin Efendi; Mahmud Efendi; 
Malımud Efendi (Hafız) (Arab); Man- 
surî Mehmed Efendi; Mehıııed Ağa; 
Mehmed Bey; Melııııed Dede; Meh¬ 
med Efendi; Mehmed Efendi (Es’ad- 
zâde); Melııııed Efendi (Hafız); Meh¬ 
med Külhanı; Mehmed Paşa; Meh¬ 
med Paşa (Hafız); Meıııiş Mehmed 
Efendi; Mulıyiddin Efendi; Murtaza 
Ağa; Murtaza Efendi; Mûsâ Paşa; 
Muslihiddin Efendi; Mustafa Ağa; 
Mustafa Bey; Mustafa Efendi; Mustafa 
Efendi (Biraderzâde); Mustafa Efendi 
(İmaııızâde); Mustafa Kapdan; Mus¬ 
tafa Paşa; Mutahhar Efendi; Mübarek; 
Nazif Mehmed Efendi; Necİb Alımed 
Efendi; Necib Mehmed Bey; Nezirî 
Melııııed Efendi; Niyazı Aiııııed Efen¬ 
di; Niyazı Mustafa Efendi; Nurî Alı- 
ıııed Efendi; Nuri Mehmed Efendi; 
Osman Ağa; Osman Efendi, Osman 
Fazlî Efendi; Ömer Ağa; Ömer Efen¬ 
di; Ömer Paşa; Rakım Mustafa Efen¬ 
di; Râşid Abdullah Efendi; Râşid 
Mehmed Efendi; Râşid Mehmed 
Efendi; Re'fet Mehmed Efendi; Refr 
Efendi; Refik Mehmed Efendi; Rızâ Ali 
Paşa; Rızâ Efendi; Rızâ Mehmed Efen¬ 
di; Sâdık Mehmed Efendi; Sa’dullah 
Melııııed Bey; Sa’dullah Melııııed 
Efendi; Said Melııııed Ağa; Said Meh¬ 
med Efendi; Said Melııııed Efendi 
(Ceııı'i Efendizâde); Salih Efendi; Se¬ 
lâmı Efendi; Selim Efendi; Selim Sırrı 
Efendi; Seyfullalı Efendi; Sırrı Meh¬ 
med Efendi; Süleyman Ağa; Süley¬ 
man Ağa; Süleyman Efendi; Süley¬ 


man Efendi (îiâhîzâde); Süleyman 
Râşid Efendi; Şa ban Paşa; Şefiı Meh¬ 
med Efendi; Şerif Efendi; Şerif Meh¬ 
med Paşa; Şifayı Osman; Şükrullah 
Efendi (Nrmetzâde); Tâhir Mehmed 
Efendi; Tâhir Mehmed Efendi; Tevfik 
Mehmed Efendi; Vahyî Mehmed Efen¬ 
di; Vehbî Hüseyin Efendi (Keçecizâ- 
de); Velâyet; Venyeddin Efendi; Yah- 
yâ; Ya’kub Efendi; Ya’kub Efendi 
(Hafız); Yektâ Mehmed Efendi; Yek- 
tâ Mehmed Efendi; Yusuf Efendi; Yu¬ 
suf Paşa; Zahîr Aiııııed Efendi; Zey- 
nelâbidîn Bey; Zeynelâbidîıı Efendi; 
Zihnî Mehmed Efendi; Zihnî Mustafa 
Efendi 

Seyyid Alımed Efendi Bolevî Mus¬ 
tafa Efendi’nin kardeşi Ali Efendi 5 
nin(-0 oğludur. Müderris. Edirne. Me¬ 
dine mollası olup. Rebiyülâhır ll42 : de 
(Ekim-Kasım 1729) vefat etti. Yaşı 60 
idi. (IH. 524) 

Seyyid Ahmed Efendizâde bak. 
Mustafa Efendi 

Seyyid Alizâde bak. Mehmed Efendi 

Seyyid Baba bak. Mustafa Efendi; 
Nimetullah 

Seyyid Ca’fer damadı bak. Muhar¬ 
rem Efendi. 

Seyyid Çelebi hak. Mehmed Ağa 

Seyyid Çelebi Sultan Alımed Camii 
şeyhinin oğludur. Müderris olup 1171’ 
de (1757/58) Haremeyn müfettişi ol¬ 
du. Sonra vefat eylemiştir. (III. 118) 

Seyyid Dede Yenikapı Mevlevihane- 
si aşçıbaşısı olup 1228 5 de (1813) vefat 
etmiştir. (III. 118) 

Seyyid Halil Bey Abdı Paşamın (Ab- 
dülganî)(-0 oğludur. Hâcegândan ve 
mansıp sahiple İnden olup Receb 
1187x1e (Eylül-Eeim 1773) vefat etti. 



Vefa civarında medfundur. Oğlu Sü¬ 
leyman Feyzî Bey’dir(-0. (III. 409) 

Seyyİd Halil Efendizâde bak. Melı- 
med Efendi 

Seyyid Mehmed Ağa Kesriyeli Ah- 
med Paşa’nın(-0 yeğeni ve damadı¬ 
dır. Kapıcıbaşı olarak 11 Safer 1181’ 
de (9 Temmuz 1767) vefat etti. Top- 
kapı’da defnedildi. (I. 250/51) 

Seyyid Mehmed Elendi Piyâle Paşa 
Camii vaizi ve Savaklar Tekkesi şeyhi 
olup 41 sene şeyhlikten sonra 1158' 
de (1745) vefat etti. Toklu Dede ima¬ 
mı Şeyh Halil Efendiye bir köy vak¬ 
fetti. (IV. 235) 

Seyyid Mehmed Elendi (Kasımzâ- 

de) Dedesi Emir Buharı ile Buhara’ 
dan gelmişti. Kendisi Niyâzî-i Mısrî’ 
den hilafet alıp büyük şeyhlerden ol¬ 
du. 1131’de (1719) vefat eyledi. Şair 
olup Divanı vardır. (IV. 215) 

Seyyid Mustafa Efendi Kâtip olup 
kızını Rızâ Paşa nikâhladı. Meclİs-i 
Muhasebe azası ve vüzerâ kapı kethü- 
dâsı. olmuştur. Cemaziyelevvel 1263’ 
de (Nisan-Mayıs 1847) zabtiye mu¬ 
avini olup 1264’de (1848) azledilmiş 
ve sonra yine Meclis-i Muhasebe aza- 
lığında ve nihayet Hazine-i Hassa 
Meclisi ikinci reisliğinde bulunup 18 
Zilhicce 1278’de (16 Haziran 1862) 
vefat etmiştir. Eyüp’de medfundur. 
(III. 118) 

Seyyid Osman Ağa (Yirmialtı) 

Topçubaşı Ali Ağa nın(-0 kızı Zü- 
beycle Hanımın eşi olması muhte¬ 
meldir. Topçu Ocağı kethüdası olup 
1217'cle (1802/03) vefat etti. Beyoğlu 
Mezarlığında Ali Agahın yanına def¬ 
nedildi. (III. 553) 

Seyyid Paşa Seyyid olup Kastamonu 
beylerbeyi olarak sefere giden sey- 


yidlere başbuğ tayin edildi. Sonra 
1106’da (1694/95) vefat etmiştir. (III. 
118) 

Seyyid Paşa Askerlikten yetişip mi¬ 
ralay ve hassa mirlivası olarak 1270' 
de (1853/54) emekli oldu. Sonra ve¬ 
fat eylemiştir. (III. 118) 

Seyyid Sa’dî Efendizâde bak. Münif 
Efendi 

Seyyid Tevfik Paşa Erzurum valisi 
Feyzullah Paşanın oğlu veya üvey 
oğludur. Mekteb-i Harbiye’den yeti¬ 
şip Tophane’de imâlat miralayı ve 
sonra livâlıkla müdürü ve feriklikle 
nâzın olup Cemaziyelevvel 1290’da 
(Temmuz 1873) tophane nâzın, Re- 
ceb 1292’de (Ağustos 1875) azille 
tekrar imâlat nâzın ve 9 gün geçince 
tophane nâzın olup Cemaziyelevvel 
1293’de (Haziran 1876) yine imâlat 
nâzın oldu. Ali Sâib Paşa’nın seras¬ 
kerliğinde tophane müşir kayma¬ 
kamlığı ile senelerce kalmış, sonra 
imâlattan da azledilip evinde kalarak 
29 Receb 1311’cle (5 Şubat 1894) ve¬ 
fat etmiş, Sütlüce’de tekkeye defne- 
dilmiştir. Fabrikalar işinde gayretli, 
idareye muktedir, servet sâhibi ve 
hayra çalışırdı. Bazı tekke ve mektep 
tamir eylemişti. (III. 118/19) 

Seyyidî bak. Ahmed Efendi 

Sezaî Abdurrahman Efendi Receb 
Edâyî Efencii’nin kardeşidir. Kaçlı 
olup 1080’de (1669/70) vefat etti. 
Âlim ve şairdi. (III. 315) 

Sezaî Efendi Manastırlıdır. Teşrifat! 
İzzî Efendimin eniştesidir. III. Musta¬ 
fa devrinde (1757-1774) vefat eyle¬ 
miştir. (III. 15) 

Sezaî Haşan Efendi Lârendeliciir. 
Edirne’ye göçerek Şeyh Mehmed La’ 
lî’clen el alıp onun yerine Gülşenî 


1503 



1504 


Dergâhı şeyhi oldu. 1151’de (1738/ 
39) vefat etti. Ermiş sayılanlardandır. 
Şair olup Divan’ı vardır. (III. 13) 

Sıbgatullah Efendi Yusuf Rızâ Pa¬ 
şamın sadâretinde kapıcılar kethüdâ- 
sı olup 1217’de (1802/03) surre emini 
olmuştur. Sonra vefat etmiştir. (III. 
223) 

Sıbgatullah Efendi (Râgıbzâde) 

ManisalIdır. Devriyeden yetişerek 
1271’de (1854/53) Diyarbekir mollası 
oldu. Sultan Abdülmecİd devri (1839- 
1861) sonlarına yetişmiştir. Oğlu Hü¬ 
seyin Hilmi Efendi’dir. (III. 223) 

Sıddîk Efendi Müderris olup 1047 5 
de (1637/38) vefat etmiştir. (III. 226) 

Sıddîk Mehmed Bey “Fodla Kâtibi” 
lâkaplı Seyyid Mehmed Efendi’nin(->) 
oğludur. Enderûn’dan yetişme olup 
Zilhicce 1258’de (Ocak 1843) vefat 
etti. Üsküdar’da babasının yanında 
medfundur. (IV. 284) 

Sıddîk Mehmed Efendi (Ebezâde) 

Abdullah Efendimin oğlu Sa’dullah 
Mehmed Efendimin oğlu ve Yahyâ 
Tevfik Efendimin kızının oğludur. Zil- 
ka’de 1176’da (Mayıs-Haziran 1763) 
doğdu. 1208’de (1793/94) müderris 
ve Şeyhülislâm Kâmil Efendiye da- 
mad oldu. 1223’de (1808) Edirne pâ- 
yesi ve Receb 1228’de (Temmuz 
1813) Mekke mollası oldu. 18 ay ora¬ 
da kaldı. Rebiyülevvel 1231’de (Şubat 
1816) Ista. ıbul pâyesi olup o sene na- 
kibüleşraf oldu. Biraz sonra İstanbul 
kadısı olda. 1233 ! de (1818) nekabet- 
den azle< ildi. 15 Ramazan 1235’de 
(26 Haziran 1820) Anadolu pâyesi 
olup 24 Cemaziyelâhir 1236’da (29 
Mart 1821) yine nakibüleşraf oldu. 
Sonra Anadolu kazaskeri olup Rebi- 
yülevvel 1237’de (Aralık 1821) azille 


Merzifon’a gönderildi. 1238’de (1822/ 
23) üçüncü defa nakibüleşraf oldu. 
1239 ! da (1823/24) Rumeli pâyesi 
olup Zilka’de 1239’da (Temmuz 
1824) Rumeli kazaskeri oldu. 29 Şev- 
vâl 1240’da (6 Haziran 1825) vefat ey¬ 
lemiştir. Ârif, âlim, güzel konuşurdu. 
Emir Buharî’de medfundur.' (III. 
226/27) 

Sıddîk Mehmed Efendi (Meşreb- 
zâde) Ârif Mehmed Efendimin oğlu¬ 
dur. 1246’da (1830/31) doğup, 1250’ 
de (1834/35) müderris oldu. Şehrî 
Hâfız Efendi’den taallüm edip Rebi- 
yülâhir 1270’ de (Ocak 1854) Galata 
kadısı oldu. Babasının şeyhülislâmlı¬ 
ğında, Ramazan 1270’de (Haziran 
1854) Mekke pâyesi, Rebiyülâhir 
1272’de (Aralık 1855) İstanbul ve Re¬ 
biyülâhir 1274’de (Kasım-Aralık 1857) 
Anadolu pâyesi oldu. Şa’bân 1275’de 
(Mart 1859) Meclis-i Vâlâ azası olup 
1275’de (1859) babasının vefat eyle¬ 
mesiyle ayrılmıştır. Cemaziyelevvel 
1278’de (Kas nı 186i) Rumeli pâyesi 
oldu. Cemaziyelevvel 1282’de (Ekim 
1865) Ruıııel kazaskeri olup 1 Mu¬ 
harrem 1289'da (11 Mart 1872) ikinci 
defa ve Muharrem 1295’de (Ocak 
1878) üçüncü defa Rumeli kazaskeri 
olmuş ve üçüncü defasında felçli ol¬ 
duğundan Şem’î Efendi vekâlet eyle¬ 
miştir. 27 Receb 1295’de (27 Temmuz 
1878) Miraç gecesi ruhu bedenden 
uçtu. Üsküdar’da, Miskinlerde dede¬ 
sinin yanma defnedilmiştir. Doğru, il¬ 
mi orta, hak sözlü, iffetli, cömert, şa¬ 
irdi. (III. 227 ■ 

Sıddîk Mehmed Efendi (Neccarzâ- 

de) Rızâeddin Mustafa Efendi’nin(-0 
oğludur. Bahasının şeyhi Edirneli 
Arabzâde Hoca Mehmed Ali Efendi 
ile Fenâyî Mustafa Efendi’den el alıp 



Nakşibendî ve Halveti tarikatlerini 
birlikte o tekkede ifa edip babasın¬ 
dan sonra evini de tekke yapmıştır. 
Sonra Rûşen Efendi nin yerine Hüdâî 
Tekkesi’ne ve sonra babasının tekke¬ 
sine şeyh oldu. 1200 (1786) tarihle¬ 
rinde vefat eylemiştir. (IV. 429) 

Sıddîk Yahya Efendi Ayasofya vaizi 
Fâzıl Süleyman Efendimin oğludur. 
Müderris, mahreç mollası, 1150’de 
(1737/38) Edirne mollası ve 1163’de 
(1732) Mekke mollası oldu. O sene 
vefat eyledi. Âlim, şairdi. (IV. 640) 

Sıddîk Yahyâ Efendi Husrevpaşa 
Mahallesi imamı olup 1194’de (1780) 
vefat eyledi. Şairdir. (III. 226) 

Sıddîkîzâde bak. Abdullah Efendi; 
Abdurrahman Efendi; Ahmed Efendi; 
Emin Mehmed Efendi; Halil Mehmed 
Efendi (BekrîzâdeT Sa’deddin Efen¬ 
di; Tâhir Efendi 

Sıdkî Abdullah Elendi ‘Nahifi Sıd- 
kîsi” diye meşhur bir kadı olup sağır¬ 
dı. 1062 ! de (1652) vefat etti. (III. 225) 

Sıdkî Ahmed Efendi (Sürûrîzâde) 

Şair Sürûrî Osman Efendimin oğlu¬ 
dur. 1280’de (1863/64) Trabzon mol¬ 
lası olmuştu. (I. 301; III. 13) 

Sıdkî Çavuş İstanbulludur. Yeniçeri 
çavuşluğundan emekli oldu. III. 
Mehmed devri (1595-1603) şairlerin¬ 
dendir. (III. 225) 

Sıdkî Ebûbekir Efendi Enderûn 
dan yetişme olup sırkâtibi oldu. Zil¬ 
kade 1203’de (Ağustos 1789) Kudüs 
mollası olup sonra vefat eylemiştir. 
(III. 226) 

Sıdkî Ebûbekir Efendi Trabzonlu¬ 
dur. Mâliyeden yetişip Ceride-i Ha¬ 
vadis gazetesi yazı işlerinde çalıştı. 
1297 : de (1880) mümeyyizlikle evkaf 
dairesine nakledilerek 1298’de (1881) 


masraf müdürü ve terfi ile ûlâ evveli 
olmuştu. 22 Receb 1313 de (9 Ocak 
1896) vefat eyledi. Fâtih Camii kabris¬ 
tanında medfundur. Sâlih, müttakî 
adamdı. (III. 226) 

Sıdkî Efendi İmam-ı sânî Emin Efen¬ 
dimin oğludur. Mahreç mollası olup 
1300 (1883) yılma doğru vefat etti. 
(III. 226) 

Sıdkî Emetullah Hatun Kametîzâ- 
de Mehmed Efendimin kızıdır. Şeyh 
Himmet Efendi’den el aldı. 1115’de 
(1703/04) vefat eyledi. Emir Buharı’ 
de medfundur. Âlime, âkile, şairedir. 
Divanı vardır. Kantarcılarda, Demir¬ 
ci Mescidime minber koydu. Küçük 
kız kardeşi Fâize Fatma Kadın’dır(-0. 
Kız kardeşi ile babasının yanlarına 
defnedildi. (III. 225) 

Sıdkî İbrahim Efendi Kâtip ve hâ- 
cegândan oldu. Devlet görevlerinde 
kıdem kazanmış bir pîrdi. 1205’de 
(1790/91) vefat edip Edirnekapı’ya 
defnedildi. (III. 225/26) 

Sıdkî İbrahim Efendi Müderris 
olup 12irde (1796/97) vefat eyledi. 
Yaşlıydı. (III. 226) 

Sıdkî Mehmed Efendi Emin Paşa 
kethüdâsı Hacı Hüseyin Efendi’nin(-*) 
oğludur. Hâcegândan olup Bursa’da 
Muradiye mütevellisiydi. 4 Rebiyülâ- 
hir 1243’de (25 Ekim 1827) vefat ey¬ 
ledi. (III. 226) [II. 217’de biyografisi 
“Enderûn’dan yetişti. Hazine başkâti¬ 
bi olduğu halde 1245 (1829/30) tarih¬ 
lerinde vefat eylemiştir. Oğlu Cemil 
Paşa’dır." biçimindedir.] 

Sıdkî Mustafa Efendi Kethüdâ kale¬ 
minden yetişip Mısır’da ikamet etti. 
ll69 J da (1755/56) kethüdâ kâtibi, 
Şe\vâl 1172’de (Haziran 1759) tersa¬ 
ne emini. Rebiyülâhir 1174 ! de (Kasım 


1505 




1506 


1760) darphane nazırı olup Cemazi- 
yelevvel 1176’da (Kasım-Aralık 1762) 
azledilip Şevvâl 1176’da (Nisan-Ma- 
yıs 1763) başmuhasebeci oldu. 1177’ 
de (1763/34) azledilip sonra Hare¬ 
meyn muhasebecisi ve Şevvâl 1180’de 
(Mart 1767) sipah kâtibi ve azilden 
sonra 1182’de (1768/69) ikinci defa 
sipah kâtibi ve 1183’de (1769/70) 
defter emini vekili oldu. O sene vefat 
etmiştir. Şair ve bilgiliydi. (III. 223) 

Sıdkî Mustafa Efendi Müderris, Ye¬ 
nişehir, Cemaziyelâhir 1202’de (Mart 
1788) Mısır mollası olup Cemaziye- 
levvel 1204 : de (Ocak-Şubat 1790) 
Mekke payesiyle ordu kadısı oldu. 
Sene sonlarında (1790 ortaları) vefat 
eyledi. Âlim, fâzıldı. Oğlu Reşid Ah- 
med Efendi ve torunu Mehmed Rif at 
Bey Mir. (III. 223) 

Sıdkî Mustafa Paşa İsmi Mustafa ve¬ 
ya Ahmed’dir. Bâbıâlî’de yetişerek 
bazı hizmetlerde bulunduktan sonra 
1030’da (1621) sadrazam Hüseyin Pa- 
şa’nın tezkirecisi olup 1038’de (1628/ 
29) defter emini ve sonra reisülküttab 
oldu. Bir müddet sonra azledildi. Re- 
ceb 1058’de (Temmuz-Ağustos 1648) 
yine reisülküttab oldu. Şa’bân 1060’ 
da (Ağustos 1650) ayrıldı. 1062’de 
(1652) üçüncü defa reisülküttab olup, 
azilden sonra Rebiyülâhir 1065’de 
(Şubat 1655) Rumeli payesiyle dör¬ 
düncü defa reisülküttab, sonra nişan¬ 
cı oldu. Sonra Temeşvar valisi olup 
Muharrem 1073’de (Ağustos-Eylül 
1662) vefat etmiştir. Âlim ve şairdir. 
Divan' 1 vardır. Kayalar’da yalısı oldu¬ 
ğundan orada bir mescid inşa ettir¬ 
miştir. (III. 225) 

Sıdkîzâde bak . Hâmid Mustafa Efen¬ 
di; Reşid Ahmed Efendi; Rif at Meh¬ 
med Bey 


Sıdkîzâde III. Selim devrinde (1789- 
1807) ordu cadısı Sıdkî Efendi oğul¬ 
larına denir. Şeyhülislâm ve kazasker 
olanlar vard r. (IV. 695) 

Sırrı Abdülbâkî Dede Nâyî Osman 
Dedemin oğludur. Babasının yerine 
1142’de (1729/30) Galata Mevlevıha- 
nesi şeyhi o du. 1164’de (1751) vefat 
etti. Hoşsohbet, şairdi. (III. 299) 

Sırrı Ahmed Paşa Taşra adamıdır. 
Mühendishane’den çıkıp istihkâm 
alaylarında bulunmuş ve senelerce 
istihkâm livası ve ferik olup taşraya 
gönderilmiştir. Mühendishane nâzır- 
lığında bulunmuş ve sonra 23 Zilhic¬ 
ce 1312’de (7 Haziran 1895) vefat ey¬ 
lemiştir. Fünûnda usta, doğru idi. (III. 
15) 

Sırrı Ali Efendi Şeyh Murad Efendi 
Tekkesi’ne ll47 ! de (1734/35) şeyh 
olup ll69’da (1755/56) vefat etmiştir. 
(III. 14) 

Sini Bey Kırkkiliseli olup Divan-ı 
Hümâyûn’a ve mektûbî kalemlerine 
girmiştir. Şairdir (1850’ler). (III. 14) 

Sırrı Efendi Tekfurdağı Mahkemesi 
kâtibi olup III. Mustafa devrinde 
(1757-1774) vefat etti. Şairdir. (III. 14) 

Sırrı Efendi Sofular’da tekkesi var¬ 
dır. Şeyh olup marifet ve talâkat sâhi- 
biydi. Bir aralık Gelibolu ya gönderi¬ 
lip sonra tekrar getirildi. Kuzguncuk’ 
da evine giderken 1302’de (1884/85) 
boğularak vefat etti. (III. 15) 

Sırrı Halil Efendi Geduslu Hacı Meh¬ 
med Efendi’nin(->) yeğenidir. Müder¬ 
ris, 1267’de (1851) Maraş, 1273 ; de 
(1856/57) Kürdistan mollası olmuştu. 
Oğlu Atâu.lah Mehmed Efendi’ 
dir(—►). (IV. 289) 

Sırrı İbrahim Efendi Üsküdarlıdır. 
Mâliyeden yetişerek Girit defterdarı 



iken 1110’da (1698/99) vefat etti. Hi¬ 
civle tanınan gönül kırıcı bir şairdi. 
(III. 14) 

Sırtı tsâ Çelebi Yen: celidir. 990’da 
(1582) vefat etti. Şairdir. (III. 14) 

Sırrî Mahmud Efendi Unkapa- 
nı’ndaki Ahmed Buha.'î Tekkesi şey¬ 
hi oldu. 24 Ramazan 1294’de (21 Ey¬ 
lül 1878) vefat eyledi. (III, 15) 

Sırrı Mehmed Efendi Kadiri olup 
Nunıosmaniye Camii vaizi iken 1184’ 
de (1770/71) Nazmîzâde Tekkesi ne 
şeyh olup daha sonra vefat etmiştir. 
(III. 303) 

Sırrı Mehmed Efendi Diyarbekirli- 
dir. Ermiş sayılanlardan bir zatın oğlu 
olup Eski Zağra’da yerleşti. 1244’de 
(1828/29) sefer için İstanbul'a gelir¬ 
ken Varna’da vefat eyledi. Fâzıl, zeki, 
kavrayışlıydı. (III. 14) 

Sırrı Mehmed Efend: (Seyyid) (Ha¬ 
cı) Nuru Osmaniye Camii vâizi iken 
1184’de (1770/71) Kadirîye’den Naz- 
mîzâde Tekkesi’ne şeyh oldu. Sonra 
Ayasofya şeyhi olup 12l6’da (1801/ 
02) Kadirıhane şeyhi olup 1226 da 
(1811) vefat eylemiştir. Orada med- 
fundur. Ulemâdandı. ( III. 14; III. 303) 

Sırrı Mehmed Paşa Halebli Melek 
Ahmed Paşa’nın oğludur. 1229 ; da 
(1814) kapıcıbaşı, 12^5’de (1829/30) 
Üsküdar'a zabıta memuru olup sonra 
azledildi. 1260’da (1344) miralaylık 
ile Van, sonra Kars mutasarrıfı ve 
azilden sonra Yemen defterdarı olup 
Cemaziyelevvel 1267 de (Mart 1851) 
vezirlikle Yemen valisi oldu. Muhar¬ 
rem 1268'de (Kasım 1851) azledildi. 
Safer 1270’de (Kasım 1853) Erzurum 
Ordusuna maiyet memuru oldu. Son¬ 
ra döndü. Cemaziyelâhir 1274’de 
(Ocak-Şubat 1858) vefat etmiştir. Üs¬ 


küdar’da, Atik Vâlide Camii’ne defne¬ 
dildi. (III. 14/15) 

Sırrî Mûsâ Çelebi Dimetoka nâibi 
olup müderrisdi. 1174’de (1760/61) 
vefat etti. Şairdir. (III. 14) 

Sırrî Ömer Efendi Kâtib efendi hu- 
lefâsmdan olup 1243 de (1827/28) 
Avlonya mukataacısı oldu. Sonra ke¬ 
sedar olup 1244 ; de (1828/29) vefat 
eyledi. Hamidiye Türbesi bahçesinde 
medfundur. (III. 14) 

Sırrî Paşa Girit’de, Kandiye’de Salih 
Tosun Efendi’nin oğlu olarak 1260’da 
(1844) doğdu. İlim tahsiliyle mahke- 
me-i şer’îye kâtibi olup sonra vüzerâ- 
ya divan kâtibi ve Hekim İsmail Paşa' 
ya damad olmuştur. 1284’de (1867/ 
68) Yanya mektupçu muavini, 1285' 
de (1868/69) Aydın mektupçu muavi¬ 
ni, 1286 ! da (1869/70) Prizren mektup¬ 
çusu, 1289'da (1872) Tuna mektupçu¬ 
su, 1293 ? de (1876) ûlâ sânîsiyle Bihke 
ve ardından beylerbeyi payesiyle İz- 
vornik ve sonra Vidin mutasarrıflığı¬ 
na nail olmuş, 1295 ! de (1878) asker 
ve muhacir sevkıyatı hizmetiyle Vidin 
komiserliğinde ve ardından Karasi 
mutasarrıflığında bulunmuştur. 1296’ 
da (1879) Trabzon, 1297 ! de (1880) 
Kastamonu, o sene ikinci defa Trab¬ 
zon, 1298’de (1881) Ankara, 1300’de 
(1883) Sivas, 1302 ! de (1884/85) Di- 
yarbekir, 1305’de (1887/88) Adana, 
1306'da (1888/89) vezirlikle Bağdad 
valisi, 1307’de (1889/90) Diyarbekir 
valisi olup 1312’de (1894/95) hastalı¬ 
ğı dolayısıyla İstanbul’a gelmiş ve 
1312’de (1894/95) istifa edip 23 Ce¬ 
maziyelâhir 1313 de (11 Aralık 1893) 
vefat eylemiştir. Tedbirli, gayretli, ça¬ 
lışkan olup bulunduğu yerlerde iyi 
hizmeti görülmüş ve azil yüzü gör¬ 
memiştir. İlim ve fazilet bakımından 


1507 



1508 


benzersiz olanlardandır. Şiir ve inşası 
makbul, sert mizaçlı bir zattır. Eserle¬ 
ri: Ahsenü î-Kısas, Sırr-ı Furkân, 
Sırr-ı îmân, Sırr-ı Meryem unvanıyla 
Kur’ân surelerinden Sûre-i Yûsuf, 
Furkân, îmân ve Meryem 1 açıklayan 
dört kıt’a tefsiri ve daha birçok eseri 
vardır. (III. 15/16) 

Sırrı Şerif Efendi Edirne’de, 1230 ! 
da (1815) doğdu. Kadı ve müderris 
oldu. 1270 (1853/54) tarihinden son¬ 
ra vefat eyledi. Şairdir. (III. 14) 

Sırrîzâde bak. Osman Efendi 

Sıyâmî Efendi Hayrabolulu Velî 
Efendimin oğludur. Kadı idi. 971’de 
(1563/64) vefat etti. Tefsir-i Kadı Bey- 
zâvîye ta’likat yazmıştır. (III. 236) 

Sıyâmî Efendi Caniklidir. Müderris, 
sonra Filibe mollası oldu. Şevval 
1058’de (Ekim-Kasım 1648) azledil¬ 
miş olarak vefat etmiştir. (III. 236/37) 

Sihri Çelebi (Kız Memi) İstanbullu¬ 
dur. Sirozı Haşan Çelebi şehremini 
iken, kâtip oldu. Haleb defterdarı ol¬ 
dukta beraber gitti. III. Murad devri 
(1574-1595) sonlarında vefat etti. Şa¬ 
irdir. (III. 9) 

Sİhrî Mehmed Çelebi (Divdest oğ¬ 
lu) Edirnelidir. İbn Kemâl’e Edirne 
kadısı iken, kâtip oldu. I. Süleyman 
(Kanunî) devri <1520-1566) ricâlin-. 
dendir. Şairdi. (III. 9) 

Sikencübin bak. Said Ağa 

Silahdar bak. Ârifî Hüseyin Çelebi; 
Mehmed Paşa 

Silahdarzâde bak. Ali Efendi; Ali Rı¬ 
zâ Bey; Emin Mehmed Efendi 

Silahşor bak . Süleyman Derviş Paşa 

Silahşorzâde bak. Vasfî Mustafa 
Efendi 

Simavna Kadısı bak. Bedreddin 
Mahmud Efendi 


Simkeşzâde bak. Feyzî Haşan Efendi 

Sinan (Keperıekçi Hoca) Yahudi 
asıllıdır. Hz. Muhammed tarafından 
rüyasında din-: mübîn telkin oldu¬ 
ğundan îslâmım ilân eyledi ve seheri 
Divan-ı Hümâyûnda Müslüman oldu. 
İlmiye mesleğine katılarak vazife ve¬ 
rildi. Evine Müslüman olarak döndü¬ 
ğünü gören eş ; kendisini ve oğlunu 
pencereden atıp kendisi vefat etti, oğ¬ 
lu kurtuldu. O da İslâm olup Mes’ud 
adı verildi. Bu Sinan Efendi, aklî ve 
naklî ilimlerde mümtaz ve zengin 
olup 970’de (1562/63) vefat eylemiş¬ 
tir. İstanbul’da bir medrese ve mescid 
yapıp birçok mal vakfetmiştir. Oğlu 
Süleyman Efer.di ile Kantarcılarda 
mektep civarında medfundur. Süley¬ 
man Efendimin oğlu Mehmed Şah 
Efendi'dir(-0. Bunun oğlu Mehmed 
Bâkî Efendi’dirC-O. (III. 107) 

Sinan (Mimar) Arnavutdur. 958’de 
(1551) vefat eyledi. Dökmeciler’de 
medfundur. 400 mescid ve 81 cami 
binasında mimar olmuştur. Kendi 
adına bir mescid yaptı. Süleymaniye 
Camii kubbesini tutturmuş ve Sultan 
Selim Camiine dört duvar üzerine bir 
kubbe koymuştur. Çok şâkird yetiş¬ 
tirdi. Tezkiretüî-Ebniye telifidir. Şâ- 
kirdlerinden Mehmed İsâ Hind’e gi¬ 
dip orada şöhret kazandı. (III. 106) 

Sinan Ağa II. Mehmed (Fâtih) dev¬ 
rinde (145l-l-t81) soğancıbaşıydı. 
Soğanağa Mescidini yaptı. (III. 103) 

Sinan Ağa II. Mehmed’in (Fâtih) (hd 
1451-1481) mimarıdır. Fâtih Camii bi¬ 
na emini oldu. Bu görevde vefat ey¬ 
ledi. Kumrulu Mescidi’ni inşa edip 
mihrabına iki kumru resmi yapmıştır. 
(III. 103) 

Sinan Ağa Matbah emini olup Emin 
Sinan Mescidini II. Mehmed (Fâtih) 


devrinde (1451-1431) yaptı. Orada 
medfundur. (III. 103) 

Sinan Ağa II. Mehmed’in (Fâtih) pi- 
rinççibaşısıdır. 910’ da (1504/05) vefat 
etti. Pirinççi Mescidi banisidir. Kabri 
oradadır. (III. 103) 

Sinan Ağa Yetişerek hazinedar-ı 
şehriyârî oldu. 974’de (1566) Siget- 
var’da vefat eyledi. (III. 107) 

Sinan Ağa (Kabasakal) Müteferri¬ 
ka başı olup vefatında, Üsküdar’da 
yaptırdığı mescidine defnedilmiştir. 
Kabasakal Mescidini de bu yaptırdı 
(15801er). (III. 109) 

Sinan Bey Yahşi Beyin kardeşidir. 
Beylerden olup Aydın beyi oldu. 
829 ! da (1426) şehid oldu. (III. 102) 

Sinan Bey Çeşnigir olup 891’de 
(1486) Aydın beyi olmuş, sonra vefat 
eylemiştir. (III. 104) 

Sinan Bey Beylerden olup 876 : da 
(1471/72) Bosna beyi olup 878’de 
(1473/74) azledilmiş ve 891’de (1476) 
ikinci defa memur olup 892’de 
(1487) ayrılmış ve sonra vefat etmiş¬ 
tir. (III. 104) 

Sinan Bey 950’de (1543/44) Bolu 
beyi olup 964 (155 7 ) yılma kadar kal¬ 
dı. 973’de (1565/66) Bosna beyi de 
olmuştur. 974’de (1566/67) azledil¬ 
miş ve sonra vefat etmiştir. (III. 107) 

Sinan Bey Sipah kâtibi, müteferrika 
ve sonra Mısır beylerinden oldu. Safer 
lOOFde (Kasım 1592) Mısır defterdarı 
olup III. Murad devri (1574-1595) son¬ 
larında vefat etmiştir. (III. 109) 

Sinan Bey (Karİıoğlu) Yenişehir 
beyi olup 920’de (1514) İran muhare¬ 
besinde şehid olmuştur. (III. 104) 

Sinan Çelebi Saman emini oldu. 
857’de (1453) Çukurçeşme Mescidimi 
yaptı. (III. 103) 


Sinan Çelebi Ohri kadısı olup 960’ 
da (1553) vefat etmiştir. Şairdir. (III. 
106 ) 

Sinan Çelebi Şehzâde Bâyezid’in 
defterdarı olup sancaklarda vefatına 
kadar birlikte gezdi. 967’de (1559/60) 
vefat etti. (III. 107) 

Sinan Efendi Adıyla anılan Sinan- 
köy’de yerleşip yalnızlığa çekildi. İl⬠
hî zikrederek zamanını geçirip 886’ 
da (1481) vefat etmiştir. Ermiş sayı¬ 
lanlardandır. (III. 103) 

Sinan Efendi Ferelidir. Tâceddin 
hulefâsından olup celâli galip oldu¬ 
ğundan, Hacı Halife bu zata “takar- 
rüb gayr-i caizdir" diye söylerdi. II. 
Mehmed (Fâtih) ile birkaç defa ko¬ 
nuşmuştur. Bu devirde (1451-1481) 
vefat eyledi. (III. 103) 

Sinan Efendi Germiyanlıdır. Molla 
Hu s rev’in şakirdidir. Tokat’da Süley- 
maniye Medresesi müderrisi ve sonra 
Sahn müderrisi oldu. 904’de (1498/ 
99) vefat etti. Fâzıl ve şairdir. Sad- 
rü’ş-Şeria ya hâşiye yazdı. (III. 104) 

Sinan Efendi Sonisalıdır. Şeyh Hü- 
sam’m oğludur. Kadı iken 960 ; da 
(1553) vefat etti. Şairdi. (III. 106) 

Sinan Efendi Boyâbâdlıdır. Nasûh 
Efendi’ninÇ-O 924'de (1518) vefatı 
üzerine şeyh oldu. Gezencik köyün¬ 
de bir zaviye yaptı. 974’de (1566/67) 
vefat eyledi. (III. 362) 

Sinan Efendi Boyâbâdlıdır. Halveti 
Hacı Halife kolundan Nasûh Efendi 
halifesiycli. 976’da (1568/69) vefat et¬ 
ti. Kendincik köyünde bir zaviye 
yaptı. (III. 107) 

Sinan Efendi Kürdistanlıdır. Ali b. 
Meymûn’un müridi olup Mısır’da yer¬ 
leşti. Vilâyet hâzinesinden verilen va¬ 
zifeyi kabul etmeyip kızlarına vermiş- 



1510 


tir. Günlük masrafları 500 dirhem olup 
mescid ve hayır yaparak fukaraya vak¬ 
fı itiyat eylemiştir. 977’de (1569/70) 
vefat eyledi. (III. 107) 

Sinan Efendi Taraklı-Yeniceli Ah- 
med b. Bayram Dedemin oğludur. 
Ürgüp : de her üçü şeyh olmuşlardır. 
977’de (1569/70) vefat etmiştir. Ermiş 
sayılanlardandır. (III. 107) 

Sinan Efendi Akyazılıdır. Müderris 
ve Şam müftüsü oldu. 980’de (1572/ 
73) vefat etti. (III. 107) 

Sinan Efendi Güzelhisarlıdır. Miilâ- 
zim ve kadı olup Üveys Paşaya akra¬ 
ba oldu. Bu sebepden Sun’ullah 
Efendi’den, Damad İbrahim Paşa 
mevleviyet ricasında bulunduysa da 
Mevlânâ reddetmişdi. Sonra Birgi 
mollası olabildi. 1015 ! de (1606/07) 
azledilmiş olarak vefat etti. Güzel ah¬ 
lâk sahibiydi. (III. 111) 

Sinan Efendi Müderris olup çok ça¬ 
lışmasıyla tanınmıştı. Safer 1027’de 
(Şubat 1618) vefat etti. (III. 112) 

Sinan Efendi Lârendelidir. Müderris, 
Kütahya, Trablusşam, Kayseri mollası 
olup 1031 (1622) sonlarında vefat etti. 
Yumuşak huyluydu. (III. 112) 

Sinan Efendi Gebze’de Mustafa Pa¬ 
şa Zaviyesine ve sonra İstanbul’da 
Mehnıed Ağa Zaviyesi ne şeyh oldu. 
1032'de (1623) vefat etti. Vâiz, nâsıh, 
nefesi mübarek ve fâzıldı. Oğlu su- 
dûrdan Mehmed Efendi’dir. (III. 112) 

Sinan Efendi (Astarcı) Boluludur. 
Müderris olup 1015’de (1606/07) ve¬ 
fat etmiştir. Sâlihdi. Oğlu mevâlîden 
Mehmed Efendi’dir. (III. 111) 

Sinan Efendi (Esved) Boluludur. 
Müderris olup Şaban 989’da (Eylül 
1581) vefat etmiştir. (III. 109) 


Sinan Efendi (Hekim) Tıp ilmini 
tahsil edip Edirne ve İstanbul dârüşşi- 
falarında reis oldu. Sonra I. Selim’in 
(Yavuz) tahta çıkışında (1512) reis-i 
etıbbâ oldu. 951’de (1544) vefat etti. 
Yaşı 100’ü geçmişse de aklı yerindey- 
di. Yalnız elir.e titreme geldi. Tıpda 
mâhirdir. Oğlu Subhî Mustafa Efendi’ 
dir(—►). Diğer oğlu Atâ Efendi 960’da 
(1553) vefat etti. Şair ve içkiye düş¬ 
kündü. (III. 105) 

Sinan Efendi. (Köse) Müderris, Sa¬ 
kız, Manisa, İzmir mollası olarak 1033’ 
de (1623/24) vefat etti. Güzel ahlâk 
sâhibiydi. (III. 112) 

Sinan Efendi (San) Taşra defterdar¬ 
lıklarında ve İstanbul kâğıt eminliğin¬ 
de bulundu ve 1002 (1593/94) tari¬ 
hinden sonra vefat etti. (III. 109) 

Sinan Efendi (Talib Hısımı) Kara¬ 
manlıdır. Müderris, İzmir mollası 
olup Zilka’de 1025’de (Kasım-Aralık 
l6l6) vefat etti. Salâhı, ilmine galipdi. 
(III. 112) 

Sinan Halife Tâceddin’in mürididir. 
Süleyman Halife'in yerine şeyh oldu. 
Büyük cezbe sâhibidir. 959’da (1552) 
vefat etti. (III. 106) 

Sinan Mehmed Paşa (Sofu) Küçük 
Mahmud Paşamın kölelerindendiı*. 
Yetişerek İslâmbol ağası, sekbaııbaşı, 
azilden sonra 998’de (1590) mîrahûr-ı 
sânı ve sonra kul kethüdâsı olup Ga- 
lata’da bir olayda başarısız olunca 
beyliğe gönderildi. 1003 : de (1594/ 
95) Kars, 1004'de (1595/96) Erzurum, 
1005’de (1596/97) Eğri ve 1009’da 
(I 6 OO/OI) Bosna beylerbeyi olup 
1010'da (1601/02) azledildi. 1012’de 
(1603/04) kubbe veziri olup 1013’de 
(1604/05) sadâret kaymakamı oldu. 
Hasta olduğundan azledildi. 10l6’da 



(1607/08) ikinci defa Eosna valisi ve 
1017’de (1608/09) Şan; valisi olup o 
sene Şam’da vefat etti. Ilımlı ve sakin 
bir adamdı. Kethüdâs: Bayburtoğlu 
Ahmed Bey hayır sahibidir. (III. 
111 / 12 ) 

Sinan Nehcî Efendi Boluludur. Mü¬ 
derris, Ankara, Konya, Bağdad, Me¬ 
dine mollası oldu. Hac yolunda 1034 
başlarında (1624 sonları) vefat etti. 
Na’şı Yenbu’ya getirilip defnedildi. 
Âlim ve arif di. (III. 112 > 

Sinan Paşa I. Mehmed (Çelebi) devri 
(1413-1421) beylerinden olup Tırhala 
beylerbeyi oldu. 829’da (1426) Rume¬ 
li beylerbeyi oldu. 845’de (1441/42) 
serdâr olup sonra vefat etmiştir. Ted¬ 
birli, cesurdu. (III. 103"' 

Sinan Paşa II. Bâyezid’e 901’de 
(1493/96) büyük hizmette bulundu¬ 
ğundan kapıcıbaşı olmuştur. Mısır’ın 
fethi senesinde (1517) sipahiler ağası 
oldu. Sonra Âlâiye beyi olarak 932’de 
(1526) İran harbinde şehid olmuştur. 
(III. 105) 

Sinan Paşa Başdefterdar olup 955’ 
de (1548) azledildi ve sonra vefat ey¬ 
ledi. (III. 106) 

Sinan Paşa I. Süleyman (Kanunî) 
devrinde (1520-1566) bostancıbaşı 
olup İncirköy’de bir mescid yapıp 
onda defnedilmiştir. -)6l’de (1554) 
İran elinde ve onun feth ve teshirin¬ 
de bir Sinan Paşa’nın şehid olduğu 
İran tarihlerinde görülmüştür ki, bu 
zatın olması muhtemeldir. (III. 105) 

Sinan Paşa Mâliyeden yetişip Ana¬ 
dolu defterdarı oldu. 990’da (1582) 
Mısır defterdarı oldu. 992’cle (1584) 
Mısır beylerbeyi oldu. Cemaziyelev- 
vel 995’de (Nisan 1587) azledildi. 
998’de (1590) Diyarbekir valisi oldu. 


Sonra İstanbul’a geldi. Sonra Maraş, 
Konya ve 1004’de (1595/96) Sivas va¬ 
lisi olup 1005’de (1596/97) vefat et¬ 
miştir. (III. 110) 

Sinan Paşa Sokollu Mehmed Paşa’ 
nın kapıcıbaşısı olup yükselerek 1000’ 
de (1591/92) Basra valisi olup 1001’ 
de (1592/93) azledildi. Sonra 1003’de 
(1594/95) Maraş beylerbeyi olup 
1007’de (1598/99) harpde şehid ol¬ 
muştur. (III. 110) 

Sinan Paşa Arnavut beylerinden 
olup 1008’de (1599/1600) muharebe¬ 
de yararlık göstermekle Dukagin 
sancağıyla mîdivâ oldu. Sonra vefat 
eylemiştir. (III. 111) 

Sinan Paşa Yemenli Haşan Paşamın 
kethüdasıdır. 1012’de (1603/04) pa¬ 
şası Mısır’a vali olunca Yemen’e mu¬ 
tasarrıf oldu. 1015’de (1606/07) azli¬ 
nin ardından vefat etmiştir. (III. 111) 

Sinan Paşa Arnavutdur. Receb 1072’ 
de (Şubat-Mart 1662) bostancıbaşı ol¬ 
du. 1073’de (1662/63) Silifke paşası 
olup 1074’de (1663/64) Edime bos- 
tancıbaşısı ve 1075’de (1664/65) İs¬ 
tanbul bostancıbaşısı oldu. 1096 ! da 
(1685) emekli oldu ve sonra vefat et¬ 
ti. Basiretli ve kabiliyetliydi. (III. 113) 

Sinan Paşa (Damad-ı Şelıriyârî) 
(Güveyi) Saraydan 897’de (1492) çı¬ 
karak Gelibolu sancağıyla kapdan-ı 
deryâ oldu. 300 parça gemiyle gidip 
Avlonya sahillerini vurdu. 898’de 
(1493) azledildi. Sonra vilâyete çıkıp 
907’de (1501/02) Anadolu beylerbeyi 
olup 909’da (1503/04) vefat etmiştir. 
(III. 104) 

Sinan Paşa (Hadım) Saray akağala- 
rından olup harice çıktı. 952’de 
(1545) Şam valisi olup 957’de (1550) 
vefat etmiştir. (III. 106) 



1512 


Sinan Paşa (Hoca) Hızır Bey’in oğ¬ 
ludur. Babasıyla meşhurlardan ilim 
öğrenip müderris oldu. II. Mehmed’e 
(Fâtih) muallim, nedim ve sonra vezir 
olmuştur. Bir rivayette, Mahmud Pa- 
şa’nın ikinci defaki azlinde sadrazam 
da oldu. 881’de (1476/77) azledildi. 
Sonra emekli olup 891 ! de (1486) ve¬ 
fat eyledi. Vezir iken minbere çıkıp 
vaaz ederdi. Fâzıl, akıllı, tedbirliydi. 
Hidâye’c ien taharete dair risalesi var¬ 
dır. Kızının oğlu Derviş Mehmed 
Efendi’dir(-*). (III. 103) 

Sinan Paşa (Kırkayak) Bostancı ve 
Edirne bostancıbaşısı oldu. İkinci de¬ 
faki bostancıbaşılığmda Silahdar Mus¬ 
tafa Paşa’yı mahkûm eyledi. 1053’de 
(1643) Tırhala beylerbeyi ve 1057’de 
(1647) üçüncü defa Edirne bostancı- 
başısı oldu. 20 Şa’bân 1068’de (23 
Mayıs 1658) vezir rütbesiyle İstanbul 
kaymakamı oldu. 1069’da (1658/59) 
azledildi. 1070’de (1659/60) Adana 
valisi olup 1071 : de (1660/61) kubbe 
veziri olarak bu hizmette vefat eyledi. 
İdareciliği çok zayıftı. (III. 112/13) 

Sinan Paşa (Koca) Arnavutdur. Va¬ 
lilerden Ayaş Paşamın kardeşidir. En¬ 
derun’da yetişerek çeşnigirbaşılıkla 
çıkmıştır. Malatya, Kastamonu, Gaz- 
ze, Trablusşam mîrimîranlıklarında 
bulunup sonra Erzurum ve Haleb 
beylerbeyi ve 975’de (1567/68) Mısır 
valisi oldu. 977’de (1569/70) Yemen 
serdârı, 979 : da (1571/72) ikinci defa 
Mısır valisi olup birbuçuk sene sonra 
980’de (1572/73) altıncı vezir ve do¬ 
nanma serdârı olarak Tunus ve Hal- 
kulvad’ı fetheyledi. 982’de (1574/75) 
kubbenişîn olup Rebiyülevvel 988’de 
(Nİsan-Mayıs 1580) sadrazam olup 
Zilka’de 990’da (Aralık 1582) azledil¬ 
di. 994’de (1586) Şam valisi, 997’de 


(1589) ikinci defa sadrazam olup 
999’da (1591) azledildi. Rebiyülâhır 
1001’de (Ocak 1593) üçüncü defa 
sadrazam olup Cemaziyelâhir 1003’ 
de (Şubat 1595) azledildi ve Malkara’ 
ya gönderildi. Şevvâl 1003’de (Tem¬ 
muz 1595) dördüncü defa sadrazam 
olup Rebiyülâhir 1004’de (Aralık 
1595) azledildi. 10. günü beşinci defa 
sadrazam oldu. 5 Şa’bân 1004’de (4 
Nisan 1596) vefat etti. Sofular’da tür¬ 
besinde medfundur. Yaşı 90’ı aşkın¬ 
dır. Cesur ve gayretli olup savaşlarda 
iyi hizmeti görülmüştür. Servet ve 
hayrâtı çoktur. Hasırcılar’da bir cami 
yaptı. Osmanlı ülkesinde yüz kadar 
camide ona dua edilirdi. Oğlu Meh¬ 
med Paşa ve damadı da Mehmed Pa- 
şa’dır. (III. 109/10) 

Sinan Paşa (Yular Kısdı) Enderûn’ 
dan yetişerek Kayseri beyi oldu. Son¬ 
ra Şehzâde Cem’e kapıcıbaşı ve vezir 
mesabesinde olup sonra Şehzâde 
Ahmed’in hizmetinde bulundu. 918’ 
de (1512) Irar, harbinde şehid oldu. 
İnsaflı ve ılımlıydı. Oğlu Mustafa Bey 
Şehzâde Cem'e damad oldu. 959’da 
(1552) Adilcevaz beyi olup Iranlılarla 
harpde bulunmuştur. (III. 104) 

Sinan Paşalı bak. Süheyl Bey 

Sinan Senâyî Efendi Uzunköpcülü- 
dür. Müderris olup Şeyh Mehmed Kı- 
rımî’den el aldı. 1018’de (1609/10) 
onun vefatında yerine Varna’da şeyh 
oldu. Sonra Yenişehir’e bağlı Fenâr 
kasabasında Hamza Bey Zaviyesi’ne 
şeyh olup Ömer Bey Camii’ne vâiz 
oldu. Rebiyülevvel 1039’da (Ekim- 
Kasım 1629) vefat etti. Âlim bir mür- 
şiddi. (III. 112) 

Sinan Suhte Ni’me’l-ceyşdendir. Bu 
tarihlerde (1450’ler) Eğriminare Mes- 
cidi’ni yapmıştır. (III. 103) 



Sinan Suhte Pîrîpaşa’da bir nıescid 
yaptırmıştır, I. Selim (Yavuz) devri 
(1512-1520) sonlarında vefat eyledi. 
(III. 103) 

Sinan Yusuf P&şa Gürcistan’da Tiflis 
hanı idi. Lala Mustafa Paşa serdârlığın- 
da gelip Müslüman oldu. İsmi Yusuf 
konup sonra paşa olunca “Sinan” l⬠
kabı verildi. III Murad devri (1574- 
1595) başlarında vefat etti. (III. 108) 

Sinan Yusuf Paşa (Cağalazâde) 

Bosnalıdır. Frenk kapdanı Cağala’nm 
oğlu olup annesi Nüde Hisarı dizdarı¬ 
nın kızı iken esir olmuştur. I. Süley¬ 
man (Kanunî) devrinde (1520-1566) 
babası ahzolonup oğlu harem-i sulta¬ 
nî hizmetine lâyık görülüp sırasıyla si- 
lahdar-ı şehriyârî olmuştur. 987’de 
(1579) mîrialemlikle çıkıp, 3 Receb 
987’de (26 Ağustos 1579) yeniçeri 
ağası ve buradan Diyarbekir valisi, 
991’de (1583) Budin, sonra Van ve Er¬ 
zurum valisi ve sonra Bağdad valisi 
olup İran muharebelerinde bulundu. 
995’de (1587) Osman Paşa’nm vefa¬ 
tında orduda kaymakam olmuştu. 
999’da (159D kapdan-ı deryâ olup 
1003’de (1594/95) azledilip kubbe 
veziri oldu. Rebiyülevvel 1005’de 
(Ekim 1596) Eğri seferinde sadrazam 
olup 40 günde azledildi. Cemaziye- 
levvel 1006’da (Aralık 1597) Şam vali¬ 
si ve ardından ikinci defa kapdan-ı 
deryâ oldu. 1012’de (1603/04) bu hiz¬ 
metten İran serdârı oldu. Receb 1014’ 
de (Kasım-Aralık 1605) Diyarbekir de 
vefat etti. Savaşçı ve cesurdu. “Cağa- 
loğlu Sarayı” bunun admadır. Oğlu 
Mahmud Paşa’cır. (III. 111) 

Sinaneddin İbrahim Ümmî Baba¬ 
sının ismi Abdurrahman’dır. Karama- 
nî Hacı Efendi’den el alarak irşad 
olunmuştur. Onun şeyhi Yiğitbaşı 


Şeyh Ahmed ve bunun şeyhi Alâed- 
din Uşşakî ve onun şeyhi Kâmil-i 
Kayserî ve onun şeyhi Pîr Muham- 
med Erzincanî ve onun şeyhi Yahyâ- 
yı Şirvanî-i Halvetî olduğundan Hal- 
vetîye’den ve Uşşakîye’den kol ol¬ 
muş ve kendisi ise Sinanîye tarikati- 
nin pîr ve mürşidi tanınmıştır. Ermiş 
sayılanlardan olup 975’de (1567/68) 
vefat ederek Eyüp’de, halifesi Nasûh 
Efendi’nin yaptırdığı hankâhda def- 
nedilmiştir. Kızı Âbide Molla’yı Alem¬ 
dar Tekfurdağlı Mîr Şeyh Ali nikâhla- 
mış, onların kızı Hadice Molla’yı da 
Şeyh Muhammed b. Abdülkerim Ha- 
lebî nikâhı altına almıştır. Bu Âbide 
Molla 113 yaşında ve Hadice Molla 
110 yaşında vefat eylemişlerdir. Hadi¬ 
ce Molla’nm oğlu Şeyh Haşan Efendi 
ve onun oğlu Şeyh Hüseyin Efendi ve 
onun oğlu Şeyh Mustafa Efendi sıra¬ 
sıyla şeyhliğe geçmiş ve müddetleri 
hayli sürmüştür. Mustafa Efendi’nin 
oğlu diğer Haşan Efendi dahi edip bir 
zat olarak 1210’da (1795/96) çocuksuz 
olarak vefat eylemekle tekkesine dı¬ 
şardan şeyh tayin edilmiştir. (IV. 842) 

Sinaneddin Yusuf II. Murad’m ve¬ 
zirlerinden birinin kölesidir. Bursa’da 
müderris ve sonra Sahn müderrisi ol¬ 
du. 912’de (1506/07) vefat etti. Şer’î 
ve riyâzî ilimlerde derin, müellif ve 
muhaşşî idi. Elvan Camii’ni yaptı. (III. 
104) 

Sinaneddin Yusuf (Ahî) Güzelhi- 
sarlıdır. Celâleddin Devvânî’den oku¬ 
muştur. Müderris olup evlendi. Sonra 
Osmanlı ülkesine dönerek Trabzon’a 
gönderildi. Azilden sonra Bursa’da 
emekliliği seçti. 93ö’da (1529/30) ve¬ 
fat etmiştir. Miftâh-ı Ulûm’a bir mik¬ 
tar şerh yazdı. (III. 105) 

Sinaneddin Yusuf (Hatib) Edirneli¬ 
dir. Tekmil-i tarikat edip orada Üçşe- 




1514 


refeli Camiye imam ve hatip oldu. 
982’tle (1574/75) vefat eyledi. Keşf 
sahipleriııdendir. (III. 107) 

Sinaneddin Yusuf Efendi Müderris 
olup 907'de (1501/02) vefat etmiştir. 
Alimlerin büyüklerindendir. Çağmi- 
nî Şerhi ve Vikaye Şerhi bunundur. 
(III. 104) 

Sinaneddin Yusuf Efendi Genceli- 
dir. Tahsilden sonra Anadolu’ya gelip 
müderris oldu. Amasya müftüsü olup 
922’de (1516) vefat etti. Şerh-i Mevâ- 
kıf HâsiyesL Tecrid Haşiyesi ve heyet¬ 
ten bir makale eserleridir. (III. 104) 

Sinaneddin Yusuf Efendi Molla 
Alâeddin Ali Yegânînin oğludur. Mü¬ 
derris ve sonra Amasya’ya kadı oldu. 
I. Selim (Yavuz) devrinde (1512- 
1520) başdefterdar oldu. Buradan 
Şam kadısı ve sonra Sahn müderrisi 
olarak sonra emekli oldu. 945’de 
(1538/39) vefat etti. Mutasavvıf olup 
Ramazan sonlarında i’tikâfa girerdi. 
Cömert olup Şerh-i Me vâkıf d. lıâşiye 
yazdı. (III. 105) 

Sinaneddin Yusuf Efendi Erdebilli- 
diı*. Çelebi Halifemin müridi olup 
Ayasofya Zaviyesi şeyhi oldu. 951‘de 
(1544) vefat etti. 100 yaşını geçmiştir. 
Erdebil Tekkesinin banisidir. (III. 
105/06) 

Sinaneddin Yusuf Efendi Karasili- 
dir. Bâtınî ve zahirî ilimleri tahsil ile 
otuz yıl tefsir okutmuş ve Edirne’de 
yerleşip vaaz eylemiştir. 9ö5’de (1557/ 
58) vefat eyledi. Şehzade Camiinde 
ilk vaaz eden budur. (III. 106) 

Sinaneddin Yusuf Efendi Şeyh 
Süııbül müridi Şeyh Ya'kub Efendi’ 
11in oğludur. Babasından el alıp tek¬ 
mil-! tarikat etti. Babasının vefatında 
Kocamustafapaşa Tekkesi‘11e şeyh ol¬ 


du. 985'de (1577) Medine’de şeyhül- 
harem oldu. Rebiyülâhir 989‘da (Ma¬ 
yıs 1581) vefat etmiştir. Bakîde ıııed- 
fundur. Fâzıl olup Silsile-i Meşâyih-i 
Halvetîye yi kaleme aldı. Oğlu Kerimî 
Abdülkeriır Efendi(->) “Şeyhülharem- 
zâcle’likle meşhurdur. (III. 108) 

Sinaneddin Yusuf Efendi Müderris 
ve iki defa Yenişehir ve Manisa ve Fi¬ 
libe mollası olup Rebiyülevvel 1019’ 
da (Haziran 1610) Kayseri’de vefat et¬ 
ti. Fâzıl ve edebî sanatlarda akranı 
nadirdir. (III. 112) 

Sinaneddin Yusuf Efendi (Kazan- 
cıkulu) Müderris, Kudüs pâyesiyle 
emekli olup 17 Muharrem 1008’de (9 
Ağustos 1599) vefat etti. İffetli, nezih, 
teklifsizdi. Cerrah İshak Mescidi’ne 
minber koymakla “Kazancı” diye 
adıyla anılır. (III. 110/11) 

Sinaneddin Yusuf Efendi (Köprü- 
ceğizzâde) Kefe’ye ve sonra Amasya’ 
ya müftü olup sonra emekli oldu. 952’ 
de (1545) vefat etmiştir. Şer’î ilimler¬ 
de bilgili ve fakir dostuydu. (III. 106) 

Sinaneddin Yusuf Efendi (Muhaş- 

şî) Amasya’da Sonisa köyü halkın¬ 
dan Şeyh F üsâmeddin b. İlyas’ın oğ¬ 
ludur. Zenbilli Ali Cernâlî talebesin- 
dendir. Emirle talebenin iyilerini Hoca 
Hayreddin Efendi aldıkta, bunu da 
alıp müderris eylemiştir. 946’cla (1539/ 
40) Haleb mollası oldu. Bağciacl vali¬ 
si Üveys Paşa’yı emirle teftiş edip ar- 
ziyle azledildi. Haleb’e geldikte adı 
geçeni vali bulup 949’da (1542/43) 
onun arziyle azledildiyse de Akşe¬ 
hir'e gelince Şam valisi Üveys Paşa ile 
kadısı, birbirini arzeylemeleriyle ikisi 
de azlolunup buna Şam mevleviyeti 
ihsan buyuruldu. Sonra Bursa ve 
Edirne kadısı oldu. Şa’bân 954’de 
(Eylül-Ekim 1547) İstanbul kadısı 



olup 10. günü Anadolu kazaskeri ol¬ 
muştur. Şa’bân 958'de (Ağustos 1551) 
azlolunmuştur. Rüstem Paşamın ar- 
ziyle Fâtih Camii':ide durumu teftiş 
olunup beraat etti. O sırada hacca git¬ 
ti. Rebiylilâhir 9Ğ9 : da (Aralık 156i) 
Süleymaniye Dârülhadisi müderrisi 
oldu. 973'de (1 565/66) 30 akçe zam 
ile vazifesi 210 akçe oldu. Safer 983' 
de (Mayıs-Hazıran 1575) istifa ederek 
vazifesi ihsan olunup 500 filori atiyye 
verildi. Safer 986’da (Nisan 1578) F⬠
tih’de, cuma namazını kılarken sara 
hastalığına uğrayı]) 3- günü, 12 Sa¬ 
fer de (20 Nisan 1578) vefat etmiştir. 
Şeyhülislâm Kadtzâde Şemsecldin 
Ahmed Efendi namazını kılmıştır. 
Kaynatalarının Sarıgerz Mescidime 
defnedildi. Yaşı 9;Vü geçmiştir. Ana- 
doluhisarfnda iki mescit! ve sılasında 
bir ınescid yaptı. Eoûssuûd Efendi ve¬ 
fat edince, ferim makamı teklif edil¬ 
miş, ancak kabul ermemiştir. Şâkirdle- 
ri kazasker olduklarında gelip elini 
öperlerdi. Tefsir A Kâdîye hâşiyeler 
yazmış ve bu lâkabı almasına sebep 
olmuştur. Hidâye şerhleri kenarına 
kelimatı, Mevâkıf Miftâh , Telvih ve 
başka kitaplarda ta'likatı vardır. Oğul¬ 
ları Kara Hüseyin Efendi(~0 ile Melı- 
ıııed Çelebi’dir(-b. Hüseyin Efendi’ 
nin oğulları sudûrdan Mustafa Efendi 
ve ümerâdan Mahmud Paşaklır. Meh- 
med Çelebi’nin oğlu Abdülhay Efen- 
di’dir(->). (III. 108/09) 

Sİnaneddin Yusuf Efendi (Ümmî 
Sinan) Simavlı bir şeyhin oğludur. 
Tahsille kadı olup Sinan Paşa Şark 
serdârı oldukta ordu kadısı olmuştur. 
Sonra müderris olarak 999'da (159 D 
Bosna mollası oldu. 1003 de (1594/ 
95) azledilip 100:'de (1596/97) Kü¬ 
tahya kadısı olup Rebiylilâhir 1006’cla 


(Kasım-Aralık 1597) orada vefat eyle¬ 
miştir. Âlim, sâlilı, hüküm verirken 
asabiydi. 974’cle (1566/67) haccedip 
menâsike dair Türkçe risale yazmış¬ 
tır. Oğlu Şey r h Mehmecl Efendi(-*). 
bunun oğlu Haşan Efendillir(^). To- 
runlarmdan Mustafa Efendi o tekke¬ 
ye şeyh olup 1180’de (1766/67) vefat 
etmiştir. Bunun oğlu Haşan Efendi 
olup nesli kesildi. (III. 110) 

Sİnaneddin Yusuf Paşa II. Bâye- 
zid'in yetiştirmesidir. İlerleyerek Ana¬ 
dolu ve sonra Rumeli beylerbeyi ol¬ 
du. Güzel hizmetlerinden dolayı ve¬ 
zir oldu. 920’de (1514) sadrazam 
olup 9 Zilhicce 922’de (3 Ocak 1517) 
Mısır harbinde şehid olmuştur. Cesur 
ve tedbirliydi. (III. 105) 

Sİnaneddin Yusuf Paşa Sadrazam 
Rüstem Paşa’mn kardeşidir. Ende¬ 
run’da yetişerek Hersek sancağıyla 
çıktı. 955'de (1548) kapdan-ı cleryâ 
olup 96i’de (1554) vefat etti. Üskü¬ 
dar’da, Mihrimâh Sultan Camii’nde 
medfundur. Beşiktaş’ta bir cami ve 
medrese inşasına başladıysa da 963' 
de (1556) tamamlandı. Lütfüpaşa’da 
da bir mescidi vardır. Trablusgarb 
bunun zamanında fetholunciu. Vefa¬ 
tına, ;i Daldı rahmet denizine kapdan” 
tarihdir. (III. 106) 

Sinanî bak. Şeyhî 

Sinanî Abdülbâkî Efendi (Ali 
Efendİzâde) Sirozludur. Müderris, 
Edirne mollası olup 1100'de (1688/ 
89) vefat etti. Çoğu ilimlere vâkıf ve 
şairdi. (III. 296) 

Sinaıızâde bak. Emin Mehmet! Efen¬ 
di; Osman Azmî Efendi 

Sinanzâde I. Süleyman (Kanunî) 
devri (1520-1566) kazaskerlerinden 
Muhaşşî Sinan Efendimin oğullandır. 



1516 


Yarım asırdan fazla ikbâlleri devam 
etmiştir. (IV. 694) 

Sineçâk bak . Deniş Osman; Yusuf 
Sinek bak. Mustafa Paşa 
Sipahi bak. Mehmed Efendi 

Sipahi Mustafa Bey Su nâzın Haşan 
Bey’in oğludur. İstanbul’da doğup si¬ 
pahi oldu. 10l4’de (1605/06) vefat et¬ 
miştir. Edirnekaprda medfundur. Şa¬ 
irdir. (III. 9) 

Sipahizâde bak. D ıra kî Mehmed 
Ağa; Mehmed Efendi 

Sirâceddin Efendi Şark tarafından 
gelip müderris, Nahcıvan, Diyarbe- 
kir, Tebriz mollası oldu. Şa’bân 1012’ 
de (Ocak 1604) azledilmiş olarak ge¬ 
lirken Kayseri’de vefat eyledi. Fâzıldı. 
(III. 10) 

Sirâceddin Hatib İran âlimlerinden 
olup oradan Osmanlı Devleti’ne sı¬ 
ğındı. Sesi güzel olduğundan Fâtih 
Camii’nin inşasında ilk hatip oldu. 
898’de (1492/93) vefat etti. Edip ve 
fasihdi. (III. 10) 

Sirâceddin Mehmed Ömer Halebî 
nin oğludur. Haleb’den Mâverâün- 
nehr’e gidip tahsilini tamamladı. Son¬ 
ra II. Murad devrinde (1421-1451) 
Edirne’ye gelip II. Mehmed’e (Fâtih) 
muallim oldu. Zatına mahsus bir 
medrese yapıldı ve ; ‘Halebî” dendi. 
857’de (1453) vefat eyledi. Âlim, hat¬ 
tat, şairdi. Hattıyla birçok kitap yazdı 
ve hâşiyeler telif eyledi. (III. 9) 

Sirâceddin Paşa II. Mehmed (Fâtih) 
devri (1451-1481) ulemâsından olup 
Hocazâde Mustafa ve Kestelli’den 
okuyup müderris oldu. Sahn müder¬ 
risi olunca, hocası dahi o medresede 
müderris olduğundan her vakit rikâ- 
bını tutup ata bindirirdi. Sonra nişan¬ 


cı olup paşalık verildi. 887’de (1482) 
vefat eyledi. Fâzıl ve âlimdi. (III. 10) 

Sirâcî Çelebi Germiyanlıdır. L Ah- 
med devri (1603-1617) şairlerinden¬ 
dir. (III. 10) 

Sirâcî Sirâceddin Efendi Ayntablı- 
dır. Divan-ı Hümâyûn hâcelerinden 
olup 1173'de (1759/60) vefat eyledi. 
Vefa civarında medfundur. Şairdi. 
(III. 10) 

Siret Ahmed Efendi Teşrifat kale¬ 
minden yetişerek teşrifat kesedarı ve 
12 Rebiyülevvel 1284’de (14 Temmuz 
1867) ûlâ sınıf-ı evveliyle teşrifatçı ol¬ 
du. 1296 (1879) sonlarında azledile¬ 
rek İzmit mutasarrıfı oldu. 1303’de 
(1885/86) ayrıldı. Bursa’da emekliliği 
seçti. Muharrem 1307 sonlarında (Ey¬ 
lül 1889) vefat etti. Zengin ve ılımlıy¬ 
dı. (III. 121) 

Siret Osman Efendi 1233’de (1818) 
doğdu. Tophane ruznâmçecisi ve 
Anadolu ve Rumeli’de divan kâtibi ve 
sonra evkaf tahrirat odası hulefâsm- 
dan oldu. .276 (1859/60) tarihlerinde 
vefat etti. Sairdir. (III. 121) 

Sirke bak, Osman Paşa 

Sirke Osman Paşazâde bak. Ah¬ 
med Bey; Mehmed Bey 

Sirkeci bak. Muslihiddin 
Sirkecizâde bak. Abdullah Efendi 
Sirkezâde bak. İbrahim Efendi 

Sirorîzâde bak. Kâmil Mehmed 
Efendi; Kâmilî Mehmed Efendi; Tâhir 
Mehmed Efendi 

Sirozîzâde Sirozî İsmail Bey’in evl⬠
dı olup vezir ve âlim olmuştur. Ab- 
dürrahim Efendi oğlu sudûrdan Tâhir 
Efendi dahi Sirozîzâde ise de bu aile¬ 
den değile ir. (IV. 694) 

Sisli bak. 4bdî Efendi 



Sitti Hatun Zenbilli Ali Cemâlî Efen¬ 
di’nin kızıdır. Bir mescid yaptı. (III. 9) 

Sivasî bak. Abdülmecid Efendi 

Sivasîzâde bak. Abdurrahman Efen¬ 
di; Emin Mehmed Efendi; Şemseddin 
Ahmed Efendi; Yusuf Ziya Efendi 

Sivasîzâde III. Mehmed devri (1595- 
1603) şeyhlerinden Kara Şemseddin 
ve yeğeni Abdülmecid oğullarıdır. 
Birbuçuk asır kadar devam ediyordu. 
(IV. 694) 

Sivaslızâde bak. Ahmed Efendi (Ha¬ 
cı); Yümnî Ahmed Efendi 

Sivrikoz bak. Mehmed Efendi 

Siyahî bak. Ahmed Bey; Ahmed 
Efendi; Ahmed Paşa; İbrahim Paşa; 
Mehmed Efendi; Mustafa Dede 

Siyahî (Arab Meır i) Zencidir. Ru¬ 
melili ve ilmiye mesleğindendi. 1014 ! 
de (1605/06) vefat etti. Şairdir. (III. 
118) 

Siyahî Ahmed Efendi Beşiktaşlıdır. 
Kısmet-i Askeriye Mahkemesi kâti¬ 
biydi. 1099 da (1688) Kılıç Ali Paşa ile 
dalgalarla Lakova adlı mahalle çıkıp 
ileride birkaç mezar görüp “Bir-iki 
adım İleride bir şenliğe düşemediniz 
mi?” diye lâtife ederken hastalanmış 
ve vefat ederek oraya defnedilmiştir. 
Usta şair olup talik yazısında “îmâd-ı 
Rûm” idi. (I. 225) 

Siyahî Mustafa Çelebi Bosnalıdır. 
Divan kâtibi olup 1063 'de (1653) ve¬ 
fat etti. Şairdir. (III. 118) 

Siyahîmelekzâde bak. Ahmed Efendi 

Siyâmî Mehmed Çelebi İran'da Si- 
yâme şehrindendir. Divan-ı Hümâ- 
yûn’da kâtip olup 1065 ’de (1655) ve¬ 
fat etti. Şairdir. (III. 116) 

Siyâvuş Mustafa Paşa Enderûn'da 
yetişerek silahdar-ı şehriyârî oldu. 


Zilka’de 1066’da (Ağustos-Eylül 1656) 
vezirlikle Şam valisi olup Rebiyülev- 
vel 1067’de (Aralık 1656-Ocak 1657) 
azledilerek Maraş valisi oldu. Şevvâl 
1068’de (Temmuz 1658) azledilmiş 
olarak İstanbul’da vefat etti. Dirâyetli 
ve zekiydi. (III. 117) 

Siyâvuş Paşa Hırvat asıllıdır. Saray¬ 
da terbiye görüp 976’da (1568/69) 
mırahûr, sonra silahdar oldu. 977 ! de 
(1569/70) yeniçeri ağası ve sonra Ru¬ 
meli beylerbeyi olup sonra kubbe ve¬ 
ziri olarak Fatma Sultanla nikâhlandı. 
Zilhicce 990’da (Ocak 1583) sadrazam 
oldu. 992’de (1584) azledildi. 994’de 
(1586) ikinci defa sadrazam olup 
997'de (1589) azledildi. Cemaziyelâ- 
hir 1000’de (Mart-Nisan 1592) üçün¬ 
cü defa sadrazam oldu. Rebiyülâhir 
lOOl’de (Ocak 1593) azl ve emekli 
edildi. 1010’da (1601/02) vefat etti. 
Eyüp’de, türbesinde medfundur. 
Zevcesi sultan adına bir medrese 
yaptı. Taşralarda bazı hayrâtı olup 
Tophane’de iki çeşmesi vardır. Ilımlı, 
yumuşak huyluydu. Sultanından olan 
oğlu 25 yaşında iken Ramazan 1007’ 
de (Nisan 1599) aniden vefat etti. Sul¬ 
tandan 2 oğlu ile bir kızı olmuştur. 
Diğer oğlu Mustafa Paşa ve onun oğ¬ 
lu Mehmed Bey ve kardeşi Dişlenk 
Hüseyin Paşa ve onun oğlu Mustafa 
Paşa’dır. (III. 116) 

Siyâvuş Paşa Abazadır. Enderûn’da 
yetişerek silahdar-ı şehriyârî oldu. 
Zilka’de 1049’da (Mart 1640) yeniçeri 
ağası olup Cemaziyelevvel 1050’de 
(Ağustos-Eylül 1640) kapdan-ı derya 
oldu. 1051’de (1641/42) kubbe veziri 
oldu. 1053’de (1643) Gevherhan Sul¬ 
tanla nikahlandı. Sonra Erzurum va¬ 
lisi olup 1055’de (1645) tekrar kubbe 
veziri oldu. Bir hafta sonra Temeşvar, 



Silistre ve Budin valisi olup yine kub¬ 
be veziri oldu. 4 Ramazan 106'1'de 
(21 Ağustos 1651) sadrazam olup 5 
Zilkade 1061‘de (20 Ekim 1651) azle¬ 
dilerek Malkara ya gönderildi. 1062 : 
de (1652) Bursa valisi olup 1063 de 
(1653) azledilerek 1064‘de (1654) Si¬ 
listre valisi oldu. Muharrem 1066 : da 
(Kasım 1655) Girit serdârı olup 2 Ce- 
maziyelevvel 1066'da (27 Şubat 1656) 
ikinci defa sadrazam olup Receb 
1066'da (Mayıs 1656.) vefat eylemiştir. 
Atik Ali Paşaya defnedildi. Hareketli, 
cesur, sert, gayretli, heybetliydi. Kan¬ 
dillide bir kuyu kazdırdı. (III. 116/17) 

Siyâvuş Paşa Abazadır. Defterdar 
Mime d Paşamın kölesi olup sonra si- 
lahdarı oldu. Sırasıyla başbaki kulu ve 
sipahiler ağası olup 1095de (1684) 
beylerbeyi payesiyle Mora muhafızı 
oldu. Sonra vezirlikle Mora serdârı 
oldu. Fermanının gelişinde 1096da 
(1685) şehid oldu. Yumuşak huylu, 
ikramsever, bahadırdı. Yaşı henüz 
40‘a varmamıştı. (III. 117) 

Siyâvuş Paşa Abazadır. Köprülü 
Mehrned Paşanın kölesidir. Miftâh 
gulâmı, sonra oğlu Fâzıl Ahıııed Paşa’ 
ya kapıcılar kethüdası ve sonra ıikâb-ı 
hümâyûnda kapıcılar kethüdası olup 
Melımecl Paşanın kızı Ayşe Hanıma 
nikahlayarak damadı oldu, 1094de 
(1683) silahdar ağası, o sene cebeci¬ 
ler ağası ve 1095de (1684) sipahiler 
ağası oldu ve hacca gitti. 10964la 
(1685) Diyarbekir valisi, 1097‘de 
(I686) Bosna ve sonra Haleb valisi 
olup 1098de (1687) orduda bulun¬ 
makla sadrazam Süleyman Paşaya 
serdâr vekili oldu. Sonra vezirlikle 
sadrazam oldu. 1099da (1688) yan¬ 
gında yanarak vefat eylemiştir. Üskü- 
daria defnedildi. (III, 117) 


Siyâvuş Paşa Yükselerek gümrükçü 
olup 1104de (1692/93) Şehrizor vali¬ 
si olmuştu. 1107de (1695/96) Cidde 
ve Habeş beylerbeyi olup sonra vefat 
etmiştir. (III. 18) 

Siyâvuş Paşa (Kamalık) Saraydan 
yetişerek mîralıûr-ı evvel oldu. 1053 ; 
de (1643) Haleb, 1054x1e (1644) Te- 
meşvar, 1056da (1646) Anadolu ve 
1057de (1647) Silistre valisi oldu. 
Sonra vefat etmiştir'. (III. 116) 

Siyâvuş Paşaı:âde bak. Abdülhalim 
Bey; Abciülhanid Bey; Âsim Bey; 
Nu'man Bey 

Siyâvuşzâde Sadrazam Damad Siyâ- 
vnş Paşa oğullarıdır. Yarım asırdan 
fazla şerefini korumuş ve sonraları da 
tevliyetlerine mutasarrıf olmuşlardır. 
Bu aileden, sonradan "Şehbâz Paşa- 
zâcleler” türemiştir. (IAÜ 694) 

Sofçu Şeyhzâde bak. Mi Efendi 

Sofu bak. Mi Faşa (Gevlânî); İbrahim 
Pasa; Mehrned Efendi; Melımecl Paşa; 
Melımecl Paşa Koca); Sinan Melımecl 
Paşa 

Sofu Emir bak. Melımecl Efendi 

Sofulu bak. Mehrned Paşa 

Soğanyemez bak. Mâcid Mahmu d 
Paşa 

Sokollu bak. Melımecl Paşa 

Sokolluzâde Uzun Melımecl Paşa ve 
oğullarıdır. Bunlara “İbrahim Halaza¬ 
deler’ de derir. Büyük oğlu Haşan 
Paşadan soya olduğu bilinmiyorsa 
ela diğeri sürmektedir. (IV. 696) 

Sokulluzâde bak. Haşan Paşa 

Solak bak. Ferlıâd Paşa, İsmail Efen¬ 
di; Melımecl Ağa; Melımecl Paşa; 
Mustafa Efendi; Nezir Ağa 




Solakzâde bak. Ahmed Paşa; Halil 
Efendi; Hemdemî Mefımed (Miskalî 
Çelebi); Ramazan Efendi 

Somuncu bak. Muştala Paşa 
Söhrablı bak. Alımed Paşa (Kavanos) 
Subaşı bak. Ebûbekir Paşa; Süleyman 
Subaşızâde bak. Melımed Efendi 

Subhî Abdüllâtîf Efendi Tokatlıdır. 
Yeniçeri ise de talib-i ilin idi. 1104’de 
(1692/93) vefat etti. Şairdir. (III. 220) 

Subhî Abdüllâtîf Paşa Morali Şeyh 
Necibzâde Samı Paşaım büyük oğ¬ 
ludur. 1242’cle (1826/27) doğmuştur. 
Mora 5 dan babasıyla Mısır’a göçtü. As¬ 
kere giıip Kavalalı Melımed Ali Paşa’ 
ya muavin ve karin olup miralay ol¬ 
du. 1266’da (1850) İstanbul’a gelip 
Meclis-i Maarif’e aza oldu. Zilhicce 
1270’de (Eylül 1854) ûlâ evveliyle 
Meclis-i Vâlâ azası, Zilkade 1273de 
(Temmuz 1857) bâlâ ile ilâveten tah- 
rir-i emlâk komisyonu reisi, Rebiyü- 
lâhir 1277de (Ekim-Kasım 1860) def¬ 
ter emini, Muharrem 1278’cle (Tem¬ 
muz 1861) evkaf nâzın, Rebiyülâhir 
1278’de (Ekim 186i) Meclis-i Vâlâ 
azası, Şevval 1279da (Nisan 1863) 
ilâveten Yanya ciheti müfettişi oldu. 
1281 sonlarında (1865 başlan) dön¬ 
dü. Rebiyülâhir 1284de (Ağustos 
1867) maarif nâzırı ve Zilkade 1284’ 
de (Mart 1868) Şûrâ-yı Devlet azası 
ve 9 Receb 1288de (24 Eylül 1871) 
vezirlikle Suriye valisi ve 19 Zilhicce 
1288de (29 Şubat 1872) Şûrâ-yı Dev¬ 
let azası, 30 Muharrem 1295de (3 Şu¬ 
bat 1878) maarif ve ev saf nâzın olup 
Rebiyülâhir 1295 de (Nisan 1878) ay¬ 
rıldı. 3 Zilkade 1296 ela (19 Ekim 

1879) üçüncü defa evsaf nâzın, Ce- 
maziyelâhir 1297de (Mayıs-Haziran 

1880) maliye nâzın, sene sonunda 


dördüncü defa evkaf nâzın, 1298 
(1881) ortasında ikinci defa maliye, 
1299da (1882) ticaret nâzın olup Zil¬ 
hicce 1302’de (Eylül-Ekim 1885) ay¬ 
rılmış ve 5-10 gün sonra beşinci defa 
evkaf nâzın olup 11 Rebiyülâhir 
1303de (17 Ocak 1886) vefat etmiş¬ 
tir. Âlim, fâzıl, şair, münşî, cömert ve 
zevki severdi. Evlâdı çoktur. Büyük 
evlâdı Âyetullah Bey, kendisinden 10 
sene kadar evveli Erzurum mektup¬ 
çuluğunda vefat eylemiştir. Âsâr-ı atî- 
kaya dair bir kitap ve İbn Haldun’dan 
bir miktar tercüme etmiş ve İslâm ta¬ 
rihinden bii' cilt kadar kaleme almış¬ 
tır. (III. 220/21) 

Subhî Ahmed Çelebi Boluludur. 
1080’de (1669/70) vefat etti. Şairdir. 
(III. 219) 

Subhî Ahmed Efendi Tekfurclağlı- 
dır. Müderris olup 1108de (1696/97) 
vefat etti. Şairdir. (III. 220) 

Subhî Ahmed Efendi İstanbullu¬ 
dur. Şehremaneti ruznâmçecisi iken 
1101de (1689/90) vefat etti. Şairdir. 
Oğlu Feyzullah Feyzi Efencli’dir(~>). 
Bunların oğulları Alımed Efendi 1168’ 
de (1754/55) ve Melımed Saicl Efendi 
ll6lde (1748) vefat ederek Eyüp 
üzerine defnedildiler. Ricâlclen Ab¬ 
dullah Efendi ile Abdülaziz Efendi de 
Subhîzâdelerdendir. (III. 219/20) 

Subhî Ali Çelebi Bursalıdır. I. Süley¬ 
man (Kanunî) devri (1520-1566) orta¬ 
larında vefat eyledi. Şairdir. (III. 219) 

Subhî Bey Kâmil Paşa’nın yetişkin 
evlâdıdır. Tercüme kaleminden ma¬ 
arifi umumiye kalemine nakl ile en¬ 
cümen-! teftiş ve muayene, sonra Se- 
lânik maarif müdürlüğünde ve sonra 
encümen-i teftiş ve muayene azalı- 
ğıyla başkitâbetincle bulunmuş ve 




1520 


1302 ortalarında (1885 başları) maarif 
mektupçusu ve sonra ûlâ sınıf-ı evve¬ 
li olmuş ve Şa’bân 1308 başlarında 
(Mart 1891 ortaları) Beyrut’da vefat 
eylemiştir. Asil ve necip, dirâyetli ve 
dil bilir, yumuşak huylu ve cömertti. 
Yaşı 35 kadardı. (III. 221) 

Subhî Mehmed Efendi Beylikçi Ha¬ 
lil Fehmî Efendimin oğludur. Bâbıâlî’ 
den yetişerek vüzerâya divan kâtibi 
oldu. Sonra hâcegânlıkla iki defa pi¬ 
yade mukabelecisi, vak’anüvis, 1150’ 
de (1737/38) küçük evkaf mukabele¬ 
cisi, 1156’da (1743) beylikçi, 1158 5 de 
(1745) maliye tezkirecisi, ll6l’de 
(1748) arpa emini, sonra başmuhase- 
beci ve 1170’de (1756/57) darbhane 
emini olup 1171’de (1757/58) azledil¬ 
di. Şa'bân 1172’de (Nisan 1759) yeni¬ 
çeri kâtibi, Şevval 1175’de (Mayıs 
1762) defter emini, Şevvâl 1177’de (Ni¬ 
san 1764) arpa emini ve Şevvâl 1180’ 
de (Mart 1767) ikinci defa başmuha- 
sebeci olup Safer 1183’de (Haziran 
1769) vefat etti. Sâmî Bey ve Şâkir 
Bey’in tarihlerine birkaç sene zamla 
bir tarih yazdı. İnşası selis, şiirleri l⬠
tifti. Hoca Rüstem Mescidime bir min¬ 
ber koydu. Mühründe “Her şâmı kadr 
ü iyd ola Subhî Mehmed’in” mısraı 
kazılıydı. (III. 220) - 

Subhî Mustafa Efendi Hekim Sinan 
Efendi’nin oğludur. Müderris, kadı 
oldu. 955’de (1548) vefat etti.' Şairdir. 
(III. 219; III. 105) 

Subhî Sâlih Efendi Galata gümrüğü 
başkâtibi olup 1262’de (1846) vefat 
etti. Karacaahmet’de medfundur. (III. 
220 ) 

Subhîzâde bak. Abdullah Efendi; 
Abdülaziz Efendi; Feyzullah Feyzî 
Efendi 


Subhîzâde IV. Mehmed devri (1648- 
1687) şairlerinden Subhî Efendi oğul¬ 
larına denir ki, bir asır kadar sürmüş¬ 
tür. (IV. 695) 

Sûdî Mehmed Emin Efendi Di- 

van-ı Hümâyûn kaleminden yetişip 
hâcelikle rüûs kesedarı oldu. Zilka’de 
1200’de (Eylül 1786) vefat edip Eğri- 
kapı’ya defnedildi. (III. 114) 

Sûfî bak. Abdurrahman Paşa 

Sûfî Ahmed Dede Bursalıdır. Kasım 
Efendimin halifesi olup Muradiye’de 
oturur bir kâmildi. 1040’da (1630/31) 
vefat etti. Hamzabey Mahallesi yakı¬ 
nında medfundur. (III. 236) 

Sûfî Bey Canbek Giray Han’ın 1026’ 
da (1617) Acem seferinde bulunduğu 
sırada şehid olan beylerinin büyüğü¬ 
dür. Bu harpde şehid olan Bahadır 
Bey, Canbek Giray Han’ın şeyhi ve 
İslâm Bey ise kazaskeridir. (III. 236) 

Sûfîoğhı bak. Abdurrahman Efendi 

Sûfîzâde bak. AJımed Efendi; Meh¬ 
med Efene i 

Sûfîzâde damadı bak. Abdürrahim 
Nessâc Efendi 

Suhte bak. Mahmud Paşa; Mustafa 
Paşa 

Sultan Ahmed İmamızâde bak. 
Sa’dullah Mehmed Efendi (Seyyid); 
Said Mehmed Efendi; Süedâ Mehmed 
Bey 

Sultanzâde bak. Ahmed Bey; Ah¬ 
med Bey; Ahmed Bey (Göde); Ah¬ 
med Pîr Bey; Haşan Bey; Husrev Bey; 
İbrahim Faşa; İsmail Bey; Mehmed 
Paşa (Civan Kapıcıbaşı) (Semin); Per¬ 
tev Bey; Râşid Bey: Rif’at Bey; Tevfik 
Bey 

Sunbatzâde bak. Mehmed Paşa 
Sungur bak. Ali Ağa 




SunT Çelebi Ahmed Paşa ile muasır 
bir şairdir. II. Mehmed (Fâtih) devrin¬ 
de (1451-1481) vefat eyledi. (III. 235) 

SunT Çelebi Kastamonuludur. Şeh- 
zâde Mahmud’a Manisa’da divan k⬠
tibi olmuştur. 915’de (1509/10) vefat 
eylemiştir. “Gittin Necâtî hay" tarihi 
bunundur. Zarif bir şairdi. (III. 235) 

Suni Çelebi İznikldir. II. Bâyezid 
devri (1481-1512) şairlerindendir. 
(III. 235) 

Sun’î Çelebi Timar sahiplerinden 
olup II. Selim devri (1566-1574) son¬ 
larında vefat etti. Şairdir. (III. 236) 

Suni Mehmed Çelebi Gelibolulu¬ 
dur. Bazı eminlere kâtiplik ederdi. 
941’de (1534/35) vefat etti. Şair olup 
Divan ’ı vardır. (III. 235) 

Sınıl Sun’ullah Çelebi (Mevlûdcu 
Hüsâmzâde) Genç yaşta, I. Selim 
(Yavuz) devri (1512-1520) sonlarında 
vefat eylemiştir. Şairdir. (III. 233) 

Suni Sun’ullah Dede (Topal) 

Ereğlilidir. Mevlevi fukarasmdandır. 
1005’de (1596/97) vefat etti. Şairdir. 
(III. 236) 

Suni Sun’ullah Efendi Yalvaçlıdır. 
Tedrise muktedir ve şairdi. III. Meh¬ 
med devri (1595-1603) başlarında ve¬ 
fat eyledi. (III, 236) 

Sun’îzâde bak. Emin Mehmed Efendi 

Sunûhî Mehmed Efendi Edincikli- 
dir. Müderris olup Şa’bân 1094 de 
(Ağustos 1683) vefa; etti. (IV. 186) 

Sun’ullah Ağa Sipahiler ağası olup 
1075’de (1664/65) vefat etmiştir. (III. 
234) 

Sun’ullah Efendi Serçe Hüseyin 
Efendi’nin oğludur. Müderris olup 
1071’de (1660/61) vefat etti. (III. 234; 
II. 191) 


Sun’ullah Efendi Âlâiyelidir. Baba¬ 
sı, Ali b. Halil’dir. Müderris, Edirne 
mollası oldu. Rebiyülâhir 1128’de 
(Nisan 1716) Mekke pâyesiyle ordu 
kadısı oldu. Zilhicce 1128’de (Kasım- 
Aralık 1716) İstanbul pâyesi verildi. 
Rebiyülâhir 1130’da (Mart 1718) İs¬ 
tanbul kadısı olup Rebiyülevvel 1131’ 
de (Ocak-Şubat 1719) azlolunmuştur. 
Şevval 1136’da (Haziran-Temmuz 
1724) Anadolu pâyesiyle ikinci defa 
İstanbul kadısı oldu. 11 Rebiyülâhir 
1137’de (28 Aralık 1724) vefat etmiş¬ 
tir. Edirnekapı dışında medfundur. 
Çoğu ilimlerden hissedar olup fakih 
ve tasavvufa maildi. Oğlu Vâhib Ali 
Efendi’dir(~*). (III. 234) 

Sun’ullah Efendi Müderris, molla 
olup ll6l’de (1748) vefat etti. Edir- 
nekapı’da medfundur. (III. 235) 

Sun’ullah Efendi (Hacı) Hamidî 
Mustafa Efendi oğlu olup müderrisdi. 
Bu senelerde (1800-1810 arası) vefat 
etmiştir. (III. 235) 

Sun’ullah Efendi (İmamzâde) 

İmam Nurullah Efendi’nin oğludur. 
Müderris olup Cemaziyelâhir 1142’de 
(Ocak 1730) vefat etti. (III. 235) 

Sun’ullah Efendi (İmamzâde) Ka¬ 
dılardan serlevha-i yemin olup azle¬ 
dilmiş olarak Şa’bân 1198’de (Hazi¬ 
ran-Temmuz 1784) vefat etmiştir. Ba- 
hariye’de medfundur. (III. 235) 

Sun’ullah Efendi (Şeyhzâde) Mü¬ 
derris, 1201de (1786/87) Bosna, son¬ 
ra Sofya ve sonra Kudüs pâyesi olup 
1215’de (1800/01) vefat etmiştir. (III. 
235) 

Sun’ullah Efendizâde bak. Nazim 
İshak Efendi 

Sun’ullah Mehmed Efendi Kayse¬ 
rilidir. Müderris olup Cemaziyelevvel 


1521 



1522 


1139 T da (Ocak 1727) vefat etmiştir. 
(III. 235) 

Sun’uUah Mustafa Efendi (İmâdî) 

Ca’fer Efendi’nin oğludur. Müderris, 
Zilka’de 998 J de (Eylül 1590) Bursa, 
Cemaziyelevvel 999 ; da (Mart 1591) 
Edirne ve Receb 1000’de (Nisan-Ma- 
yıs 1592) İstanbul mollası oldu. Şev¬ 
val 1000’de (Temmuz 1592) Anadolu 
kazaskeri ve Şevval lOOTde (Tem¬ 
muz 1593) Rumeli kazaskeri olup Ce¬ 
maziyelevvel 1003’de (Ocak-Şubat 
1595) azledildi. Rebiyülevvel 1008’de 
(Ekim 1599) şeyhülislâm oldu. Safer 
1010’da (Ağustos 1601) ayrılıp 22 Re¬ 
ceb 101 l’de (5 Ocak 1603) ikinci de¬ 
fa şeyhülislâm oldu. 25 Şa’bân 101E 
de (7 Şubat 1603) azledilip 12 Zilka J 
de 101 V de (23 Mayıs 1603) 720 akçe 
vazife verildi. Muharrem 1013’de 
(Haziran 1604) üçüncü defa şeyhülis¬ 
lâm olup Rebiyülevvel 1015’de (Tem¬ 
muz 1606) ayrılmış ve Receb 1015 ! de 
(Ekim 1606) dördüncü defa şeyhülis¬ 
lâm olmuştur. Safer 1017’de (Haziran 
1608) azl ve emekli edildi ve 750 ak¬ 
çe ma zuliyet vazifesi ihsan buyurul¬ 
du. Sonra hacca gidip döndükten 
sonra 8 Safer 1021 ! de (10 Nisan 1612) 
vefat eylemiştir. Fâtih Camii’nde na¬ 
mazını Hüdâî Mahmud Efendi kılmış¬ 
tır. Hakkında şu beyt söylenmiştir: 
“Muktedâ-yı fuzalâ hâtimetü’l-mücte- 
hidîn/Huccetül-Hakk ale’l-hulk-i 
imamü’d-c in ,; . Hazırcevap olup va¬ 
kitlerinin çoğunu ibadetle geçirirdi. 
Hüsam Be / Mescidi ni yapıp vakfını 
tanzim eyledi. Bazı kitaplara ta’likat 
yazmıştır. Oğlu Derviş Mehmed 
Efendfdir(—>). Büyük oğlu Mehmed 
Çelebrdir(->). (III. 233) 

Sun’ullah Paşa Yükselerek mîrimî- 
ran olup 1135’de (1722/23) İçel mu¬ 


tasarrıfı oldu. Şevvâl 1138’de (Hazi¬ 
ran 1726) vefat etmiştir. (III. 235) 

Sun’ullah Paşa Enderûn’da yetişerek 
çukadar ve sonra silahdar-ı şehriyârî 
oldu. 1185’de (1771/72) vezirlikle 
Anadolu valisi oldu. 1186’da (1772/ 
73) Muarız Boğazı muhâfızı oldu. Son¬ 
ra Ağrıboz muhâfızı oldu. Oraya gi¬ 
derken Cemaziyelevvel 1186’da 
(Ağustos 1772) vefat etti. (III. 235) 

Sun’ullah Paşa Arnavutdur. Ümer⬠
dan olup 1224’de (1809) îzvornik 
mutasarrıfı oldu. Birkaç sene geçince 
vefat etmiştir. (III. 235) 

Sun’ullah Sun’î Efendi AmasyalI¬ 
dır. Halveti olup Atpazarî Osman 
Efendi’den el aldı. Bursa’da Nalban- 
toğlu Tekkesi ne şeyh oldu. 1095’de 
(1684) vefat eylemiştir. Orada, Pmar- 
başı’nda medfundur. Tabirci, talik 
hattatıydı. (III. 234) 

Sun’ullah Sun’î Hamidî Efendi 
(Kara) Yalvaçlıdır. Müderris, Yenişe¬ 
hir ve Haleb mollası olup 1023’de 
(1614) azledilmiş ve felçli olarak ve¬ 
fat etmiştir. Keskindede’de medfun¬ 
dur. 63 yaşındaydı. Âlim, ârif, hemen 
hüküm verir, hâkim, şair, münşi idi. 
Oğlu Şeyhülislâm Mehmed Emin 
Efendi ! dir. (III. 234) 

Surre Eminizâde bak. Ahmed Efen¬ 
di; Ahmed Râzî Efendi (Hacı); Aziz 
Yahyâ Efendi; İbrahim Efendi; İbra¬ 
him Molla 

Susak Dede Ermiş sayılanlardan 
olup III. Selim devri (1789-1807) baş¬ 
larında vefat ederek Halıcılar’a def- 
nedilmiştir. Kabri ziyaretgâhdır. (III. 
236) 

Suûdî Mehmed Efendi Niksar! Emir 
Haşamın oğludur. Müderris, Haleb, 
Medine, Diyarbekir mollası oldu. 


Şevval 999 da (Temmuz-Ağustos 
1591) vefat etti. Âlim, şair, manzum, 
mensur eser sahibiydi. Oğlu şair Kad¬ 
ri Çelebi’dir. (III. 50) 

Suyolcuzâde bak. Es’ad Melımed 
Efendi (Hacı); Mustafa Efendi; Necib 
Efendi; Sâlih Vasfı Mehmed Efendi 

Sûzenîzâde Farsça bilirdi. 996’da 
(1588) vefat eyledi. Arif, zarif, şairdi. 
(III. 114) 

Sûzî Çelebi Prizrer li olup Mihalzâde 
Ali Bey ve Mehmecı Bey : in kâtibiydi. 
II. Bâyezid devrinde (1481-1512) ve¬ 
fat eylemiştir. Şairdm (III. 114) 

Sûzî Çelebi Prizrenli ve Mihallardan- 
dı. Tarik-i İlmiyeden olup I. Süley¬ 
man (Kanunî) devinde (1520-1566) 
vefat etti. Şairdir. (III. 114) 

Sûzî Mahmud Efendi (Ahîzâde) 

Abdülhalim Halimî Efendi’nin(->) oğ¬ 
ludur. Müderris, Selânik, Mısır, Eyüp, 
Bursa, Edirne moialıklarında ikişer 
defa bulunup Zilka : de 1036 5 da (Tem- 
muz-Ağustos ll62~0 şirpençeden ve¬ 
fat etti. 54 yaşındaydı. Babasının ya¬ 
nında medfundur. Namuslu, doğru 
idi. Oğlu Mehmed Efendi’dir(-~0. (IV. 
317; III. 302) 

Sûzî Mustafa Efendi Nevesinlidir. İl¬ 
miye mülâzim ve kâtiplerinden olup 
llTTde (1757/58) vefat etti. Nazımda 
ve nesirde mahir ve şairdir. (III. 114) 

Sûzî Osman Dene Mardin ayanın¬ 
dan birinin oğludur. Mevlevi olup 
1085’de (1674/75) vefat etti. Şairdir. 
(III. 114) 

Sübûtî Çelebi Karamanlıdır. Esnaf¬ 
tan olup 950’de (1543/44) vefat etti. 
Şairdir. (II. 63) 

Sübûtî Çelebi Ka/ahis arlıdır. Esnaftı. 
III. Murad devri (1574-1595) şairlerin¬ 
dendir. (II. 63) 


Sücûdî Çelebi Kalkandelenlidİr. Pırı 
Paşa’ya divan kâtibi olup I. Süleyman 
(Kanunî) devri (1520-1566) ortaların¬ 
da vefat eyledi. Şairdir. (III. 9) 

Sücûdî Hüseyin Efendi Sakızlıdır. 
Husrev Paşa dairesinde terbiye edile¬ 
rek ufak memuriyetlerde ve 15 sene 
kadar Sakız mutasarrıflığında bulun¬ 
du. Azilden sonra 1295 : de (1878) ve¬ 
fat eyledi. Süleymaniye’de defnedil¬ 
di. Gümrükçü Râşid Efendimin da¬ 
madıdır. Oğlu encümen-i teftiş aza¬ 
sından Vâfir Efendi’dir. (III. 9) 

Süedâ Hüseyin Efendi Divan kale¬ 
minde mümeyyiz ve sânîyeden ol¬ 
muştu. 25 Cemaziyelevvel 1274’de 
(11 Ocak 1858) vefat ederek Süley- 
maniye’ye defnedilmiştir. (III. 17) 

Süedâ Mehmed Bey Mahmud Aziz 
Efendi’nin(—0 oğludur. Mazbata oda¬ 
sı halifelerinden iken 1281 de (1864/ 
65) 22 yaşında vefat etti. Süleymani- 
ye’de medfundur. (IV. 336) 

Süedâ Mehmed Bey (Hekimzâde) 

İsmail Ziyâî Bey b. Ali Paşa’nm ikinci 
oğludur. 1183’de (1769/70) müderris 
ve 12l4’de (1799/1800) İzmir, 1221’ 
de (1806) Mısır, Muharrem 1222’de 
(Mart 1807) Medine mollası, Muhar- 
. rem 1228’de (Ocak 1813) İstanbul 
pâyesi, 1 Cemaziyeİâhir 123Ede (29 
Nisan 1816) Anadolu pâyesi, Zilka’de 
1231’de (Ekim 1816) Rumeli pâyesi 
ve Zilka’de 1235’de (Ağustos 1820) 
Rumeli kazaskeri oldu. Sonra taşraya 
gönderildi. Felçli olduğundan 1240’ 
da (1824/25) Rumeli kazaskerliği sı¬ 
rası geldiyse de, icra edemedi. 1242’ 
de (1826/27) vefat etti. Saftı. Evlâdın¬ 
dan Ahmed Kadrî Bey Cemaziyelev¬ 
vel 1253 de (Kasım-Aralık 182/) 
Eyüp mollası olmuştu. (III. 17) 


1523 



1524 


Süedâ Mehmed Bey (Sultan Ah- 
med İmamızâde) Mustafa Efendi' 
nin oğludur. 1264’de (1848) Haleb, 
1272‘de (1855/56) Bursa mollası ol¬ 
du. Sonra vefat etti. (III. 17) 

Süfyan Ağa III. Mustafa'nın kölesi 
Sadrazam Hacı Emin Paşa'ya damacl 
olarak kapıcıbaşı oldu. Çıktıktan son¬ 
ra 1199 ; da (1785) silalıdar ağası olup 
1200 5 de (1786) azledilip Cemazi- 
yelewel 1202 ! de (Şubat 1788) başbaki 
kulu oldu. 16 Zilhicce 12l6xla (19 Ni¬ 
san 1802) vefat etti. Haydarpaşa’da 
ıııedfıındur. Eşi Hamide Hanım 1238 ; 
de (1822/23) ve oğlu Ahmed Kâmil 
Bey 1227 : de (1812) vefat edip yanına 
defnolunmuşlardır. (III. 52) 

Süfyan Efendi Müderris olup 996xia 
(1588) vefat etti. İlim öğrenmeye çalı¬ 
şırdı. (III. 52) 

Sühâyî Çelebi Sirozludur. I. Selim 
(Yavuz) (hd 1512-1520) ile Irakeyn 
seferinde iken vefat etmiştir. Usta şa¬ 
irdir. (III. 115) 

Süheyl Bey Babası tersane kethüdâ- 
sı olup kendisi deıyâ beylerinden ol¬ 
du. Salıpazarında bir mescid yapmış¬ 
tır. (III. 115) 

Süheyl Bey Divan-ı Hümâyûn kâtip¬ 
lerinden olup îshaknâme yi tezyil ile 
Mısır fethinden 1030 (1621) tarihine 
kadar bir tarih kaleme aldı. (III. 116) 

Süheyl Bey Ebûbekir Efendi min(-+) 
oğludur. Erkân-ı harp kaymakamı 
iken Muharrem 1293'de (Şubat 1876) 
aniden vefat eylemiştir. Eyüp'de 
medfuııdur. (III. 116: I. 186) 

Süheyl Bey (Sinan Paşalı) Kocaeli 
beyi olup 972'de (1564/65) vefat etti. 
(III. 115) 

Süheyl Çelebi Ankaralıdır. 1008‘de 
(1599/1600) vefat etti. Şairdir. (III. 
116) 


Süheyl Çelebi (Hemdem Kethü- 
dazâde) 1008 ? de (1599/1600) vefat 
etti. Divan sahibi şairdir. (III. 115/16) 

Süheyl Mehmed Efendi (Arpa 
Emiııizâde) Divan-ı Hümâvûıı kâ- 
tiplerinder olup 1228xte (1813) tuğ- 
ranüvis iken hâcelik verildi. 1237’de 
(1821/22) büyük kale tezkirecisi, 124E 
de (1825/26) sipah kâtibi, 1243'de 
(1827/28) sergi nâzın, 1246xla (1830/ 
31) piyade mukabelecisi ve 1248‘de 
(1832/33) mevkufatçı oldu ve sonra 
sâlise ricalinden sayıldı. 1262’de 
(1846) vefat eylemiştir. Tophane'de, 
Defterdar Camiinde medfundur. (III. 
116 ) 

Sührâb Mehmed Ağa Enderûnlu- 
dur. Yetişerek miftâh ağası olmuştur. 
1 Zilkaxle 1229‘da (15 Ekim 1814) ve¬ 
fat eylemiştir. Kadıköy’de medfun¬ 
dur. (III. 115) 

Sührâb Mehmed Paşa Enderun; d a 
terbiye ecli ip hasodadan Cemaziyelâ- 
hir 1066xla (Nisan 1656) mîralıûr-ı ev¬ 
vel ve Zilka de 1066xla (Ağustos-Ey- 
lül 1656) vezirlikle yeniçeri ağası ol¬ 
du. Şevval 1067'de (Temmuz-Ağustos 
1657) Sivas valisi ve Cemaziyelevvel 
1076’da (Kasım 1665) Bosna valisi ol¬ 
du. 1077’de (1666/67) azledildi. 1079' 
da (1668/69) Uyvar valisi olarak Mu¬ 
harrem 1080x1e (Haziran 1669) vefat 
etmiştir. Güçlü ve sâdıktı. (III. 115) 

Sührâb Paşa Beylerdendir. Bir aralık 
paşa olmuştu. 1005'de (1596/97) ve¬ 
fat etti. (III. 115) 

Sührâb Paşa Şerif Paşanın hazine¬ 
darı olup 1237xîe (1821/22) mîrimî- 
ranlıkla Resmo muhâfızı, 1245'de 
(1829/30) Hanya muhâfızı olup 1246' 
da (1830/31) orada vefat etmiştir. (III. 
115) 



Sükabe Şerif Rümeysemin oğludur. 
747‘cle (1346/47) Mekke emirliğinde 
ortak bulunup birkaç sene geçince 
vefat etmiştir. (II. 65) 

Sükkerî Zekeriyâ Efendi BosnalI¬ 
dır. Mezâkî Süleyman Efendimin 
hemşehrisi olup Dman-ı Hümâyûn’a 
kâtip oldu. Edirne’de 1097'de (1686) 
vefat etmiştir. Divan sahibi şairdir. 
(III. 52) 

Süklün bak . Muslî Ağa 

Sükûtî Ahmed Efendi Merzifon! 
Mustafa Paşamın mensuplarından 
olup bazı makamlara nâil olarak ni¬ 
hayet Şam mukabelecisi olmuş ve 
Rebiyülâhir 1102’de (Ocak 1691) ve¬ 
fat etmiştir. Lâtifeci ve hiciv ve tezyi¬ 
fe düşkün bir şairdir. Nâbî ile karşı¬ 
lıklı hicivleri vardır. (III. 52) 

Sükûtî Mehmed Efendi Mudurnulu 
Mehmed’in oğludur. Bursa’ya göçe¬ 
rek orada okuyup sonra Şeyh Mısrî 
hilâfetle Gelibolu’ya gönderdi ve ora¬ 
da Kasım Subaşı Zaviyesi şeyhi oldu. 
1103 : de (1691/92) vefat etti. Deveci¬ 
lerde meclfundur. Cârnî şerhi Fevâ- 
id-i Aliyye yi telif eyledi. (IV. 192) 

Sükûtî Mustafa Efendi Süvari mu¬ 
hasebecisi kesedarı olup 1150‘de 
(1737/38) vefat ederek Muratpaşaya 
defnedilmiştir. (IV. 425) 

Sülemiş Samsa Çavuş’un kardeşi 
olup Orhan Gazi devri (1326-1361) 
beylerindendir. (III. 114) 

Süleyman Subaşı olup Bâyezid'den 
(Yıldırım) (hd 1389-1402) sonra vefat 
etti. Çok aceleci ve telaşlı bir adamdı, 
(III. 76) 

Süleyman (Abacı) Sultan İbrahim 
devrinde (1640-1648) Abacı Mesci¬ 
dimi yapmıştır. (III. (>6) 


Süleyman (Lâzım) Askerî beyler¬ 
den olup 1007’de (1598/99) vefat et¬ 
miştir. (III. 65) 

Süleyman (Subaşı) Karcı Süleyman 
Mescidi ve Unkapanı Mescidinin ba¬ 
nisidir. Evvelkinin minberini, IV. 
Mehmed devrinde (1648-1687) Ruki- 
ye Hatun koyup camiye çevirdi. (III. 
66 ) 

Süleyman Ağa Hacı Mustafa Ağamın 
çırağıdır. 1029 ! da (1620) efendisinin 
azlinde dârüssaâde ağası oldu. 1031’ 
de (1622) vefat etmiştir. Tavaşî Süley¬ 
man Ağa Mescidimin bânîsi olup ora¬ 
ya defnedildi. Basma buyruktu. (III. 
66 ) 

Süleyman Ağa Sarayda doğancı, 
sonra İkinci doğancı ve Rebiyülâhir 
1068’de (Ocak 1658) doğancıbaşı 
olup sonra azledilmiştir. Daha sonra 
vefat eyledi. (III. 67) 

Süleyman Ağa Peşkir gulâmı olup 
1078’cle (I667/68) mîrialem ve sonra 
emekli oldu. Sonra vefat eylemiştir. 
(III. 67) 

Süleyman Ağa Yeniçeridir. Kul ket- 
hüdâsı olup 1086’da (1675) vefat etti. 
Oğlu ricalden Adlî Mehmed Efendi’ 
dir. (III. 68) 

Süleyman Ağa Gürcüdür. Yeniçeri 
Ocağımda samsoncubaşı iken 1094’ 
de (1683) vefat etmiştir. (III. 68) 

Süleyman Ağa Solakbaşı olup 1099’ 
da (1688) sekbanbaşı oldu. Sonra ve¬ 
fat etti. (III. 68) 

Süleyman Ağa Çerkesdir. Silahşor- 
lerden olup mîrahûr-ı sânî, 1122’de 
(1710) ımîrahûr-ı evvel olup azledil¬ 
miş olarak vefat etmiştir. (III. 72) 

Süleyman Ağa Yeniçeridir. Sakson- 
cıı iken ordu kul kethüdâsı, Cemazi- 


1525 



yelâhir 1127’de (Haziran 1715) Ger- 
dus ağası oldu. 1128’de (1716) vefat 
edip Dülgeroğlu Tekkesine defne- 
dilmiştir. Bu türbe, Davutpaşa Mah¬ 
kemesi yerine yapılıp mahkeme şim¬ 
diki yerine götürülmüştür. (III. 73) 

Süleyman Ağa Hazinedar-ı şehriyârî 
ve sonra kapı ağası olup 1133 de 
(1721) vefat ederek Beşiktaş’daki 
mektebi mezarlığına defnedildi. Ha¬ 
zinedar Camii ile mektebinin bânîsi- 
dir. (III. 73) 

Süleyman Ağa Enderun’da peşkir 
ağası olup 115 Ede (1738/39) vefat 
ederek Karacaahmet’e defnedilmiştir. 

(III. 79) 

Süleyman Ağa Kapıcıbaşı ve başba- 
ki kulu oldu. 1157’de (1744) vefat et¬ 
ti. Küçük Ayaşofya Camiimde med- 
fundur. (III. 80) 

Süleyman Ağa Enderûrîdan yetişe¬ 
rek 1163’de (1750) silahdar-ı şehriy⬠
rî oldu. Az müddette ayrıldı ve sonra 
vefat etti. Bulgurlu’da bir mektep 
yaptı. (III. 81) 

Süleyman Ağa Hâzin-i şehriyârî 
olup ll65 : de (1752) vefat etti. Üskü¬ 
dar’da, Tunusbağı’nda medfundur. 
(III. 81) 

Süleyman Ağa Hazinedar olup 1165’ 
de (1752) vefat etti. Haydarpaşa’ya 
defnedildi. Beşir Ağa’nm hizmetin- 
deydi, Maçka’da bir çeşme yaptı. (III. 
81) 

Süleyman Ağa Enderûnludur. Sonra 
rikâbdar-ı şehriyârî oldu. Çıktıktan 
sonra 1150’de (1737/38) harbe memur 
oldu. Kapıcıbaşılıkla kayırılmakla Re- 
ceb 1157’de (Ağustos 1744) Yeniçeri 
Ocağı’nda silahdar ağası olup sonra 
mîrialem oldu. 1159 : da (1746) ikinci 
defa silahdar ağası, 1163’de (1750) 


üçüncü defa silahdar ağası ve nihayet 
başbaki kulu olup Receb 1169’da (Ni¬ 
san 1756) vefat eylemiştir. (III. 81) 

Süleyman Ağa Kapıcıbaşı olup 1172’ 
de (1758/59) vefat etti. Eyüp’de med¬ 
fundur. (III. 82) 

Süleyman Ağa Yeniçeridir. 1196’da 
(1782) sırasıyla kul kethüdâsı olup 
Zilka’de 1196’da (Ekim 1782) azledil¬ 
di ve ardından vefat etti. (III. 86) 

Süleyman Ağa Boşnakdır. Mâbeyn-i 
hümâyûndan yetişip bâbüssaâde ağa¬ 
sı oldu. 1206’da (1791/92) vefat eyle¬ 
miştir. Seyitahmetderesi’nde medfun¬ 
dur. (III. 89) 

Süleyman Ağa Sarayda kapıcıbaşı- 
lıktan çıkıp zaim olmuştu. 1 Cemazi- 
yelevvel 1208’de (5 Aralık 1793) vefat 
etti. Sur dışında medfundur. (III. 90) 

Süleyman Ağa Mucurludur. Midilli 
nâzın, kapıcıbaşı, 1199’da (1785) top¬ 
hane nâzırı ve azilden sonra 1206’da 
(1791/92) silahdar ağası olup Rama¬ 
zan 1208’de (Nisan 1794) azledildi ve 
sonra vefat etti. (III. 89) 

Süleyman Ağa Baltacızâde Hacı 
Mehmed Efendi’nin(-0 damadıdır. 
Uzunköprü mütevellisi olup 1209’da 
(1794/95) vefat etti, (IV. 269) 

Süleyman Ağa Şehzadelikleri sıra¬ 
sında II. Mahmud’un berberbaşısıydı. 
2 Ramazan 121 l’de (1 Mart 1797) ve¬ 
fat etmişti:*. Meşhur kemankeşdir. 
(III. 91) 

Süleyman Ağa Mâbeyn-i hümâyûn¬ 
da yetişerek çukadar-ı şehriyârî oldu. 
Cemaziyelâhir 1210’de (Aralık 1795) 
azledildi. 1217’de (1802/03) vefat et¬ 
ti. Duvardibi’nde medfundur. (III. 9D 

Süleyman Ağa Kapıcıbaşı ve Kara¬ 
deniz Boğazı nâzın olup 1222’de 
(1807) vefat etmiştir. (III. 92) 




Süleyman Ağa III. Selim zamanında Süleyman Ağa Yükselerek bâbüssa- 
kurulan Nizam-ı Cedid ocak zâbiti âde ağası olup 1270 (1853/54) yılın- 

olup 1223 (1808) ortalarında o un- dan sonra vefat etti. (III. 99) 

vanla reis-i asker oldu. Şevvâl 1223’ Süleyman Ağa Mâbeyn-i hümâyûn 
de (Kasım-Aralık I0O8) İstanbul da hademesinden olup bekçilerbaşı, iş¬ 
ve at etmiştir. (III. 92) tabl-ı âmire müdürü ve zecriye mü- 

Süleyman Ağa Kapıcıbaşı ve 1223’ dürü oldu. 1289’da (1872) vefat eyle- 
de (1808) başbaki kulu olup sonra di. Eyüp’de medfundur. Doğru ve to- 
vefat etmiştir. (III. 92) paldı. (III. 101) 

Süleyman Ağa Yeniçeridir. Ocaktan Süleyman Ağa Eskilerden olup mül- 
yetişip kul kethüdası oldu. 1231’de kiye kaymakamlarından, yani muta- 
(1816) yeniçeri ağası olup Cemaziye- sarrıflarındandı. 1290’da (1873) vefat 
lâhir 1231’de (Mayıs 1816) azledildi, eyledi. Silivrikapı’da medfundur. (III. 

Sonra vefat etmiştir. (III. 93) 101) 

Süleyman Ağa Yeniçeridir. Yüksele- Süleyman Ağa (Bâlâ) II. Mehmed’in 
rek sekbanbaşı oldu. Azilden sonra (Fâtih) topçubaşısı ve sonra bölükat-ı. 
kapıcıbaşı ve 1238’de (1822/23) gu- erbaa’dan birinin ağası olarak sonra 
rebâ-yı yesâr ağası olmuştur. (III. 95) vefat etmiştir. Silivrikapı'da Bâlâ Ca- 
Süleyman Ağa Yeniçeri Ocağı’ndan mii’ni yaptı. (III. 77) 
yetişerek kul kethüdası oldu. Zilhicce Süleyman Ağa (Barutçubaşızâde) 

1239’da (Ağustos 1824) yeniçeri ağa- Barutçubaşı Mehmed Aga’nın (v. 1527 

sı olup Cemaziyelâhiı 1240’da (Ocak- 1157/1744)(-») oğludur. Barutçubaşı 
Şubat 1825) azledildi. Sonra vefat et- olup 1175’de (1761/62) vefat etmiştir, 
ti. (III. 95) (IV. 236) 

Süleyman Ağa Bostancı Ocağı’ndan Süleyman Ağa (Çoban) Yükselerek 
yetişerek Edime bostancıbaşısı ve ka- 996’da (1588) çavuşbaşıl sonra ulûfe- 
pıcıbaşı oldu. 1250 (1834/35) tarihle- ciyân-ı yesâr ağası, 998’de (1590) çe¬ 
rinde vefat eyledi. (II... 97) becibaşı, Rebiyülevvel 1000 ! de (Ara- 

Süleyman Ağa Çelebi Ağazâde olup lık 1591/Ocak 1592) yine çavuşbaşı 
Tekfurdağı tersane memuru ve kapı- olup Rebiyülâhir 1001’de (Ocak 
cıbaşı olmuştur. 1250 (1834/35) tarih- 1593) azledildi ve 1003’de (1594/95) 
lerinde vefat eyledi. (III. 97) yine çavuşbaşı oldu. 1014’de (1605/ 

Süleyman Ağa Silahşor, sonra İzmir °© azledilerek sonra vefat etti. Ço- 
gümrükçüsü ve kapıcıbaşı oldu. 1250 ^an î avu § M e scidi nin banisidir. Ma- 
(1834/35) tarihlerinde vefat, eyledi, hailesi de vardır. (III. 65) 

(III. 97) Süleyman Ağa (Gümüş) 1175'de 

Süleyman Ağa Sarayda yetişerek sa- (1/61/62) bostancıbaşı olup sonra 
ray ağası, 1235 ? de (1819/20) kiler ket- ayrıldı ve vefat etti. (III. 82) 
hüdâsı oldu. Sonra Selçuk Sultan tev- Süleyman Ağa (Hacı) Bekrî Musta- 
liyeti ile çerağ edildi. 2 Muharrem fa Paşa’nm(-*) hazinedarı olup 1137’ 

1259 : da (2 Şubat 1843) vefat etti. Ay- de (1724/25) vefat etti. Topkapı’ya 
rılıkçeşmesi’nde medfundur. (III. 98) defnedildi. (IV. 406) 



1528 


Süleyman Ağa (Hacı) Sâhih-i ayaı 
olup 1139 ela (1726/27) vefat etti. Üs¬ 
küdar'da medfundur. (III. 74) 

Süleyman Ağa (Hacı) Haseki olup 
Ramazan 1140‘da (Nisan-Mayıs 1728) 
bostancıbaşı oldu. 1143 başlarında 
(1730 ortaları) ayrıldı ve sonra vefat 
eyledi. (III. 75) 

Süleyman Ağa (Hacı) Kudüslüdür. 
Kapıcıbaşı ve Edirne bostancıbaşısı 
olup 1208'de (1793/94) vefat etti. Ka- 
racaahmet’e defnedildi. (III. 89/90) 

Süleyman Ağa (Kara Müsellim) 

Abdurrahman Paşamın kethüdâlığm- 
dan kapıcıbaşı olmuştur. Bazı yerlere 
müsellim olarak 17 Şa'bân 1191de 
(20 Eylül 1777) vefat etti. Ayrılıkçeş- 
mesi’nde medfundur. (III. 85) 
Süleyman Ağa (Koloz) Enderûnlu- 
dur. Yetişerek Safer 1238 ; de (Ekim- 
Kasım 1822) peşkir ağası ve 1240’da 
(1824/25) kiler kethüdası olup Cema- 
ziyelâhir 1243’de (Aralık 1827/Ocak 
1828) emekli oldu ve sonra vefat etti. 
(III. 96) 

Süleyman Ağa (Küçük) Mabevn-i 
hümâyûnda yetişerek 1104'de (1692/ 
93) kilercibaşı, 1113 ; de (1701/02) ha- 
zinedarbaşı oldu. Sonra vefat etti. 
(III. 71) 

Süleyman Ağa (Kürkçübaşı) Kum- 
kapı ıMescidimi yaptırmıştır (1640’ 
lar). (III. 66) 

Süleyman Ağa (Lala) Valide sultan 
başağası olup Şevval 1059 : da (Ağus¬ 
tos 1649) dârüssaâde ağası oldu. Şa' 
bân 1062’de (Temmuz 1652) azledile¬ 
rek Mısır'a gönderildi. 1087'de 0676) 
Mısır’dan muhzır ile İstanbul'a gelip 
sonra Linini'ye gönderildi. Orada ve¬ 
fat etmiştir. Akıllı, kâmildi. (III. 68) 

Süleyman Ağa (Mühürdarzâde) 

Ricalden Mühürdar Mehmecl Ağamın 


oğludur. Kapıcıbaşı olup Muharrem 
1157xle (Ş .ıbat-Mart 1744) cizye baş- 
baki kulu, sonra sipalı ve silahdar ve 
başka bölüklerde ağa olup Şevval 
1179’da (Mart-Nisan 1766) yine sipa¬ 
hiler ağası olmuş, azilden sonra vefat 
eylemiştir. (III. 83) 

Süleyman Ağa (Seyyid) Yükselerek 
humbarac başı olmuştur. 5 Şevval 
1238’de (15 Haziran 1823) vefat etti. 
Eyüp'de medfundur. (III. 95) 

Süleyman Ağa (Seyyid) (Çelebi 

Duman) Yeniçeriden yetişerek kul 
kethüdâsı olarak ayrıldı, sonra Tek- 
furdağı ağası olup 1203’de (1788/89) 
çağrılıp sekbanbaşı oldu. Zilhicce 
1203'de (Eylül 1789) ayrıldı. Sonra 
vefat eylemiştir. (III. 89) 

Süleyman Ağa (Uzun) Bâbüssaâde 
ağası olup 912’de (1506/07) vefat et¬ 
ti. Üsküdar'da bir mescid yaptı ve 
oraya defnedildi. Eski Saray yakının¬ 
da bir mektep inşa eyledi. (III. 78) 

Süleyman Ağa (Uzun) Valide sultan 
başagalığmdan Muharrem lllö'da 
(Mayıs 1704) dârüssaâde ağası oldu. 
1125'de (1713) hazinedar-ı şehriyârî 
Beşir Ağa ile beraber azledilip Kıbrıs'a 
sürülmüş ve orada 1127‘de (1715) ve¬ 
fat etmiştir. Hoş, cesur, kerim, cö- 
mertdl. (EL 72) 

Süleyman Ağa (Zenûbı) Ende- 
rıın’dan yetişerek peşkir ağası olmuş 
ve sonra Sultan Bâyezid vakfı ruz- 
nâmçecisi olarak çerağ edilmiştir. Sa¬ 
fer 1251’de (Haziran 1835) vefat etti. 
Eyüp’de medfundur. (III. 97) 

Süleyman Avnî Efendi Kırımlıdır. 
Mustafa Efendi’nin(-0 yerine Eyüp' 
deki Ca’fer Paşa Dergâhı şeyhi oldu. 
14 Zilka'de 1287’de (5 Şubat 1871) 
vefat eylemiştir. Orada medfundur. 
(IV. 471; İh 101) 




Süleyman Baba (Alemdar) İzzed- 
din Efendimin müridlennden Eşrefi 
bir Bursalıdır. 1212 : de (1797/98) ve¬ 
fat edip Devecilerde defnedildi. Er¬ 
miş sayılanlardandır. (IIE 91) 

Süleyman Bey Dulkadırlılardan Nâ- 
sıreddin Mehmed Beyan oğludur. 
846’da (1442/43) babasının yerine 
Maraş ve Elbistan beyi oldu. 858’de 
(1454) vefat eyledi. Çok şişman ve 
çok evliliğe düşkündü. Dörtten fazla 
kadınla evlendiği söylenir. Maraş’da 
camii vardır. Bu zat, I. Bâyezid’in (Yıl¬ 
dırım) vefatından saltanat günlerine 
kadar I. Mehmed’e (Çelebi) sadâkat 
üzere bulunmuş ve hatta kızı Sitti Ha¬ 
tunu II. Mehmed’e (Fâtih) vermiştir. 
Barışı çok sevdiğinden, zamanı asayiş 
ve refahla geçmiştir. (III. 76/77) 

Süleyman Bey Ümerâdan Kemâl 
Paşamın oğlu ve sudûrdan Küpelizâ- 
de Muhyiddin Efendimin damadıydı. 
II. Bâyezid devrinde (1481-1512) ve¬ 
fat eylemiştir. Şeyhülislâm İbn Kemâl 
Şemseddin Efendi bunun oğludur. 
(III. 78) 

Süleyman Bey Prizren beyi olup 
920’de (1514) Çaldıranda şehid oldu. 
(III. 78) 

Süleyman Bey Enderun’dan çıkıp 
bölük ağalıklarına nâi oldu. Sonra 
Karaman beylerbeyi olup 974'de 
(1566) Sigetvar muharebesinde, İstol- 
ni-Belgrad'da Gölbaşında iken vefat 
etmiştir. Oranın kapısı önünde med- 
fundur. (III. 64) 

Süleyman Bey Ayaş Mehmed Paşa’ 
nın oğludur. Ayntab beyi oldu. 977’ 
de (1569/70) Kıbrıs’da şehid oldu. 
(III. 64) 

Süleyman Bey Sadrazam Ayaş Meh¬ 
med Paşa ! nın(-0 oğludur. Ayntab 


beyi iken 9/7’de (1569/70) vefat et¬ 
miştir. (I. 447) 

Süleyman Bey Sadrazam Sofu Meh¬ 
med Paşa’nm oğludur. Beylerden 
olup 1099’da (1688) vefat etti. Şairdir. 
(III. 69; IV. 164) 

Süleyman Bey Sadrazam Kara İbra¬ 
him Paşamın oğludur. Kapıcıbaşı ve 
1114’de (1702/03) silahdar ağası olup 
çeşitli görevlerde bulundu. 1122’de 
(1710) ikinci defa silahdar ağası ve 
1123 ! de (1711) sipahiler ağası olup 
Ramazan 1127’de (Eylül 1715) Mora 
tahrir memuru oldu. Sonra başka hiz¬ 
metlerde bulundu. Bir rivayette 1148* 
de (1735/36) mevkufatçı iken vefat 
eylemiştir. (III. 75) 

Süleyman Bey Âlâiyeli Ebûbekir Pa¬ 
şamın oğludur. 1130’da (1718) doğup 
1151’de (1738/39) kapıcılar kethüdâ- 
lığı pâyesiyle asker sürücüsü oldu. 
1153’de (1740) küçük evkaf muhase¬ 
becisi, sonra küçük ruznâmeci olup 
1159’da (1746) ikinci defa küçük ruz¬ 
nâmeci, llörde (1748) mevkufatçı, 
sonra silahdar kâtibi, daha sonra ter¬ 
sane reisi, 1171’de (1757/58) yine kü¬ 
çük evkaf muhasebecisi, 1174’de 
(1760/61) cizye muhasebecisi, 1176’ 
da (1762/63) Haremeyn muhasebeci¬ 
si, 1180’de (1766/67) atlı mukabeleci¬ 
si, sonra küçük görevlerde bulunup 
başmuhasebeci, 1194’de (1780) şeh¬ 
remini, 1197’de (1783) ruznâme-i ev¬ 
vel, Şevvâl 1199 : da (Ağustos 1785) yi¬ 
ne ruznâme-i evvel ve ertesi günü 
tevkiî olup 1199 yılı Kurban bayramı¬ 
nın dördüncü günü (17 Ekim 1785) 
vefat eylemiştir. Yumuşak huylu, s⬠
dık, doğru, dindar, ağırbaşlıydı. Kim¬ 
seyi incitmeyip fenalığa sebep ol¬ 
mazdı. Süleymaniye’de, babasının 
zevcesi Safiye Sultan yakınma defne- 
dilımiştir. (III. 86/87) 


1529 




1530 


Süleyman Bey Melek Mehmed Paşa : 
nın(->) torunu, Yahya Bey'in(-0 oğ¬ 
ludur. Müderris olup gençken 1222' 
de (1807) vefat eyledi. Oğlu Hâlid 
Mehmed Beyxliıf-H. (IV. 510) 

Süleyman Bey Ahdî Paşamın(->) oğ¬ 
ludur. Müderris olup 15 Rebiyülâhir 
1226'da (9 Mayıs 1811) vefat eyledi. 
Üsküdar'da medfundur. (III. 412) 

Süleyman Bey Sadrazam Koca Yusuf 
Paşamın kardeşidir. 1225 : de (1810) 
mîrahûr-ı sânı ve 1227'cle (1812) ka¬ 
pıcılar kethüdâsı oldu. Kapıcıbaşı 
iken 1232‘de (1817) vefat eylemiştir. 
Şeyh Vefa'da medfundur. Oğlu Kâmil 
Bey'clir. (III. 93) 

Süleyman Bey Ahıskalıdır. Saicl 
Efendi'ye yakınlığı ve akrabalığı var¬ 
dır. Müderris, 1232'de (1817) Selânik, 
1236'da (1820/21) Edirne mollası ve 
sonra Mekke ve İstanbul pâyesi olup 
7 Rebiyülâhir 1243‘de (28 Ekim 1827) 
vefat edip Selimiye Caddesi ne def- 
nedilmiştir. (III. 94) 

Süleyman Bey İzzet Paşa yeğeni 
Rum Beyzâdedir. 21 Şevval 1245‘cle 
(15 Nisan 1830) vefat ederek Üskü¬ 
dar'a defnedilmiştir. (III. 96) 

Süleyman Bey Tersanelidir. Kapıcı- 
haşılıkla Galata nâzın, riyâle ve pat¬ 
rona olmuş ve 1248'de (1832/33) ve¬ 
fat eylemiştir. (III. 97) 

Süleyman Bey Askerlikten yetişme¬ 
dir. Dersaâdet redif miralayı olup Zil- 
ka’de 1276x1a (Mayıs-Haziran 1860) 
vefat etmiştir. (III. 99) 

Süleyman Bey 1238'de (1822/23) 
vefat eden Ülgünlü Halil Bey'in oğlu¬ 
dur. Tersane-i Amire'de senelerce 
başmimar ve 1262'cle (1846) miralay¬ 
lıkla Bahriye Meclisime aza oldu. 
1283xle (1866/67) vefat eyledi. Ter¬ 


sane ardına defnedilmiştir. (III. 100/ 
01 ) 

Süleyman Bey Tiran hanedanların¬ 
dan olup 1284'de (1867/68) ûlâ ile 
Şûrâ-yı Devlet'e aza olmuştu. Sonra 
memleketine dönüp orada vefat et¬ 
miştir. (III. 201) 

Süleyman Bey Askerlikten yetişme 
olup vücudu muharebede yara için¬ 
de kalmış, miralaylıktan emekli ol¬ 
muş ve 1281’de (1874) vefat ederek 
Karacaahmet’e defnolunmuştur. Sü¬ 
lün Bey der ir. (III. 101) 

Süleyman Bey Asâkİr-i nizâımiye mi¬ 
ralayla andandır. Cemaziyelevvel 1292' 
de (Haziran 1875) vefat eyledi. Kara- 
caahmet'e cefnedilmiştir. (III. 101) 

Süleyman Bey Yahyâpaşalı Hurşid 
Paşa'mn oğludur. Mektûbî-i hariciye 
ve ârnedî odalarına girip Paris sefâre- 
ti kitâbetinde bulunmuş ve 1290'da 
(1873) mâbeyn-i hümâyûn kâtibi ol¬ 
muştur. 1295x1e (1878) Petersburg 
sefâreti müsteşarlığı ile çıkıp Zilka' 
de'de (Kası m) ayrılmış ve ardından 
Bükreş sefiri olmuştur. Sırasıyla bâlâ 
rütbesini elde eyledi. 1303x1e (1885/ 
86) vereme tutulup bir hafta içinde 
Köstence'de vefat etmiştir. İffetli, 
edip, zekiye i. (III. 101/02) 

Süleyman Bey Evrenoszâd elerden¬ 
dir. (III. 77) 

Süleyman Bey Frenkden dönmedir. 
Şehzâde CeııTe hâdiım olup Rodos 
hâkimine elçilikle gitti ve Avrupa'ya 
gitmesini tamsiye eyledi. Efendisi uğ¬ 
runda canın: feda etmiştir. (III. 77) 

Süleyman Bey Küçük Ahmed Pa¬ 
şamın kardeşidir. (III. 65) 

Süleyman Bey (Ayaş Paşazade) 

Sadrazam Ayaş Mehmed Paşamın to- 
runlarmdanriır. Evkafının mütevellisi 



olup III. Mustafa devri (1757-1774) 
başlarında vefat eyledi. Üsküdar'da 
İnadiye'de ıııedfundur. Bu sülâleden, 
yerine mütevelli olan Hacı Ahmed 
Bey 1183x1e (1769/70) vefat etti. Ora¬ 
da medfundur. Yine bu sülâleden, 
haseki Hacı Mehmet! Emin Bey 26 
Cemaziyeievvel 1201'de (16 Mart 
1787) vefat etti. Orada medfundur. 
Vakıfın soyundan gedikli Said Meh- 
ıııed Bey 1236x1a (1820/21) vefat 
ederek oraya defnedildi. Bunun oğlu 
mütevelli Abdülaziz Bey 10 Ramazan 
1268xle (28 Haziran 1852) vefat etti. 
Büyük oğlu mütevelliydi. Ortanca 
oğlu Seyyid Ahmed Aziz Bey Rama¬ 
zan 1260'da (Eylül 1884) vefat etti. 
(III. 82) 

Süleyman Bey (Babanlı) b. Mîr 

Mehmed b. Süleyman b. Ahmed b. 
Hüseyin b. Osman b. Mustafa b. Hü¬ 
seyin b. Ömer b. İbrahim b. Mahmııd 
b. İsa b. Hızır b. Mîr Ahmed birader-i 
Mîr Ziyâeddin b. Mîr İzzeddin b. Ab- 
dullah’dır. Hepsi sırasıyla kabile reisi 
olmuşlardır. Mîr Süleyman, Mehmed 
Beyan vefatında kabile beyi oldu. 
İranda harbedip Osmanlı Devleti’ne 
sığınmaya mecbur oldu. Rumeli'ye 
geçirilip harpde Babadağı tarafların¬ 
da yararlık göstermekle orası nâmıy¬ 
la meşhur olmuş ve Girmen beyi, ya¬ 
ni Edime mîrlivâsı olarak 1115’de 
(1703/04) Edirne'de vefat etmiştir. İç¬ 
lerinde Osmanlı Devleti hizmetine ilk 
gireni budur. (III. 71. 

Süleyman Bey (Baltaoğlu) İstan¬ 
bul'un fethinde kapcan-ı deıyâ, yani 
Gelibolu sancağı mutasarrıfıydı. Do¬ 
nanmayı, Rumeli Hisarı yukarısında, 
adına nisbetle "Baltrlimanı" denilen 
yerden Kasımpaşa önüne getirdi. 
862’de (1458) ayrılıp kara muharebe¬ 


lerine tayin olunmuş ve o suretle ve¬ 
fat eylemiştir. (III. 77) 

Süleyman Bey (Cebbarzade) Ah¬ 
med Paşamın oğludur. 1196'da 
(1782) babasının yerine Bozok muta¬ 
sarrıfı oldu. Muharrem 1229’da (Ocak 
1814) vefat etmiştir. Sözü geçer 
â'yândı. Oğlu Celâleddin Paşa’ya ve¬ 
zirlik verilmiştir. Abdülfettâh Bey, 
Abbas Paşa, Selim Bey, Ömer Bey ve 
Hamdî Bey(-D oğullarıdır. Ömer Bey 
ve Hamdî Bey kapıcıbaşı olmuşlardır. 
Bir oğlu da kapıcıbaşı Hamza Bey 
olup bunun oğlu Süleyman Tevfik 
Bey 23 Receb 1250'de (25 Kasım 
1834) vefat edip Haydarpaşa’ya def¬ 
nedildi. Torunlarından İzzet Bey 1283 ! 
de (1866/67) ve diğer İzzet Bey 1300’ 
de (1883) vefat ederek bunun yanma 
defnedilmiştir. (III. 93) 

Süleyman Bey (Civan Kapıcıbaşı- 
zâde) Mehmed Paşamın oğludur. Mî- 
rialem oldu. Gençken Zilhicce 106l’ 
de (Kasım-Aralık 1651) vefat etti. 
Şehzâde Camii’ne defnedildi. Oğlu 
Mehmed Bey'dir. (III. 66; IV. 162) 

Süleyman Bey (Defterdarzâde) 

Muhlis Mehmed Paşamın(->) oğlu¬ 
dur. Müderris olup 20 Zilhicce 1118’ 
de (25 Mart 1707) vefat etti. (IV. 188) 

Süleyman Bey (Evkamalzâde) Ka- 

pıcıbaşı olup 1227'de (1812) başbaki 
kulu olup 15 Ramazan 1229 da (31 
Ağustos 1814) vefat etti. Üsküdar'da 
medfundur. (III. 93) 

Süleyman Bey (Hacı) Kabakulak 
İbrahim Paşamın yeğenidir. Kalem¬ 
den yetişip hâcegândan oldu. 1176' 
da (1762/63) mevkufatî ve başka gö¬ 
revlerde bulunup Zilhicce 1185’de 
(Mart 1772) Anadolu muhasebecisi 
ve Zilka’de 1187'de (Ocak-Şubat 


1531 



1532 


1774) oradan başmuhasebeci paye¬ 
siyle Nemçe imparatorunun tahta çı¬ 
kışını tebrik için Viyana fevkalâde se¬ 
firi oldu. Döndükten sonra Anadolu 
muhasebecisi iken 5 Muharrem 
1190’da (25 Şubat 1776) vefat etti. 
Murad Paşa Camii’nde medfundur. 
Siyasete âşinâ idi. (III. 85) 

Süleyman Bey (Hazinedarzâde) 

Osman Paşa’nınÇ-*) oğludur. Müder¬ 
ris olup 1267’de (1851) vefat etti. Ba¬ 
hariye’de defnedildi. (III. 445) 

Süleyman Bey (Karakaş) Cidde be¬ 
yi olup 1075’de (1664/65) vefat etti. 
(III. 67) 

Süleyman Bey (Mihal Beyzade) 

Beylerdendir. II. Selim devri (1566- 
1574) başlarına yetişmiştir. Kızan¬ 
lıkla bir medrese yapıp Küçük Muh- 
yiddin Efendi 1 ye verdi. (III. 64) 

Süleyman Çelebi Mevlevîdir. I. Bâ- 
yezid’in (Yıldırım) imamı olup sonra 
Şehzâde Emir Süleyman’a nedim ve 
musâhib oldu. 800 (1397/98) tarihin¬ 
den sonra vefat eyledi. Mevzun bir 
mevlid-i şerif yazmıştır ki, halen mev- 
lidçiler okurlar. Şair ve münşî-i ka¬ 
dimdir. (III. 76) 

Süleyman Çelebi Sadrazam Halil 
Paşa’nm oğlu olup babasının sadâre¬ 
tinde kazasker oldu. 85l ? de (1447) 
vefat eylemiştir. (III. 76) 

Süleyman Çelebi II. Bâyezid dev¬ 
rinde (1481-1512) başdefterdar oldu. 
O hizmette vefat etti. Eyüp’de, Tahta- 
minare Mescidimi yaptı ve Çakır Ağa 
Mescidime minber koydu. (III. 78) 

Süleyman Çelebi Sahhaf esnafın- 
daııdır. Acımusluk’da bir mescid yap¬ 
tı. II. Bâyezid devrinde (1481-1512) 
vefat eyledi. (III. 77) 

Süleyman Çelebi (Kiremitçİoğlu) 

II. Mehmed (Fâtih) devri (1451-1481) 


sonlarında vefat eylemiştir. Kızıl Mes¬ 
cidini yapıp oraya defnolunmuştur. 
(III. 77) 

Süleyman Çelebi (Rûmî) Müderris 
olup 937’de (1530/31) sûr-ı hüm⬠
yûnda, İlmî tartışmada bir baygınlık 
sonunda ödü patlayarak vefat eyle¬ 
miştir. Kimseyi ayıplamaz, nefsiyle 
meşgul olurdu. (III. 78) 

Süleyman Dayı İlk defa Trablus’da 
beylerbevilerin üzerine musallat olan 
nüfuzlu dayıdır. Valinin maddî ve 
manevî nüfuzlarına da malik olup 
sonra 1023’de (1614) İstanbul’a geti¬ 
rilip sonra vefat etti. Yerine diğer da¬ 
yı geçtiyse de, o da duramayıp Rama¬ 
zan Dayı geçti ve az müddette istifa 
eyledi. (III. 65) 

Süleyman Derviş Paşa (Silahşor) 

Silahşor, 1098’de (1687) küçük mîra- 
hûr, 1099 (1688) sonlarında azledile¬ 
rek Rakka beylerbeyi ve 1100’de 
(1688/89) Sivas beylerbeyi olup harp- 
de bulunarak Erdel fethine memur ve 
serasker oldu. 1102’de (1690/91) ora¬ 
da vefat etmiştir. (III. 69) 

Süleyman Efendi Bursalıdır. Kadı 
olmuştu. 950'de (1543) Timürtence’ 
de vefat etti. Zâhid, şair, sâlihdi. (III. 
78) 

Süleyman Efendi Aydmlıdır. İbn 
Kemâl’den öğrenim görerek kadı 
olup 95C’de (1543/44) vefat eyledi. 
Şairdir. (III, 78) 

Süleyman Efendi Diyarbekirlidır. 
Tekmil-i şeriat ile Halvetî olup İstan¬ 
bul’a geldi ve Niksarî Mustafa Efendi 
ile dostluk eyledi. II. Selim ile de soh¬ 
bet etmiştir. 982’de (1574/75) vefat 
etti. Küçükkaraman’da, Pirinççi Ca- 
miimde medfundur. Keramet sâhibi- 
dir. (III. 64) 




Süleyman Efendi Kepenekçi Hoca 
Sinan'ın oğludur. 982’de (1574/75) 
vefat etti. Ermiş sayılanlardandır. (III. 
64) 

Süleyman Efendi Geliboludandır. 
Müderris, Bosna ve Kefe müftüsü ol¬ 
du. 985’de (1577) vefat etti. Âlim ve 
sâlihdi. Oğulları Mustafa Efendi ve 
Abdurrahman Efe ıdfdir. (III. 64) 

Süleyman Efendi Âlâiyelidir. Mü¬ 
derris, Zilhicce 1104’de (Ağustos 
1596) Kudüs mollası olup 1005’de 
(1596/97) vefat etti. İznik'de medfun- 
clur. Âlim, mutekid idi. (III. 65) 

Süleyman Efendi Nişancı Ahmecl 
Bey'in kölesidir. Müderris olup Kurd 
Paşa ile Mısır’a gidip Mansûre kadısı 
oldu. Cağalazâde Sinan Paşa İran’a 
serdâr olunca, orcu kadısı oldu. Son¬ 
ra Medine payesiyle mevleviyetlerde 
ve nâibliklerde gezdi. Azledilmiş ola¬ 
rak Hamid’de bulunduğu sırada Ce- 
maziyelevvel 1022'cle (Haziran-Tem- 
muz 1613) vefat etti. İffetli ve sâlihdi. 
(III. 65) 

Süleyman Efendi Karamanlıdır. 
Müderris olup Şa’bân 1045’de (Ocak 
1636) vefat etti. Hoşsohbetti. (III. 66) 

Süleyman Efendi Âlâiyelidir. Halve¬ 
ti olup Hayreddiıı damadı Ali Efen¬ 
dimin halifesidir. Bursa’da Fenârî Ah- 
med Paşa Tekkes: şeyhi oldu. 27 Ce- 
maziyelevvel lC64 : de (15 Nisan 
1654) vefat etti. Orada, Ahmed Paşa 
Camiime defnecildi. Yerine oğlu 
Muslî Efendi geçip 1068’de (1657/58) 
şehid oldu. Yerine seyyâhînden Ah¬ 
med Kalibî geçip 1077‘de (1666/67) 
vefat etmiştir. Yerine müezzin Deb- 
bağ Yunus oğlu Mustafa Efendi şeyh 
olup 1085'de (1574/75) vefat etti. 
Üebbağlığa dair bir risale yazdı. Yeri¬ 


ne Enarı (Narlı) Zaviyesi bânîsi Meh- 
med Emin Efendi geçip 1108 de 
(1696/97) vefat etti. Yerine Bursalı 
Rızâî Ali Aklî Efendi olup 1118’de 
(1706/07) vefat etti. Bunun yerine 
Konyak Seyyid Mehmed Efendi geç¬ 
miştir. (III. 67) 

Süleyman Efendi Şehremini kâtibi 
olup 1091’de (1680) vefat etti. Eyüp’ 
de meclfundur. (III. 68) 

Süleyman Efendi Valide kethüdâsı 
imamı ve müderrisdi. 10 Zilhicce 
1095 : de (18 Kasım 1684) vefat etti. 
Âlimdi. (III. 68) 

Süleyman Efendi Giritlidir. İzmir’e 
gelip Müslüman oldu. Tahsille fâzıl 
olup İzmir müftüsü ve Sakız mollası 
oldu. Sonra ordu kadısı olup 1102’de 
(1690/91) harpde şehid oldu. Mır’ât, 
Mîrkat , Kah istânı de bol ta'likatı var¬ 
dır. (III. 70) 

Süleyman Efendi BalIkesirlidir. Mü¬ 
derris olup Şa'bân 1103’de (Nisan- 
Mayıs 1692) vefat etmiştir. Yumuşak 
huyluydu. (III. 70) 

Süleyman Efendi Halveti şeyhidir. 
Şa’bân 1112’de (Ocak-Şubat 1701) 
vefat etti. (III. 70) 

Süleyman Efendi Yanlı Mehmed 
Efendimin oğlu ve müderrisdir. Rebi- 
yülâhir 1115 : de (Ağustos-Eylül 1703) 
vefat etti. (III. 71) 

Süleyman Efendi İstanbulludur. 
Hacı Mehmed in oğlu olup 1050’de 
(1640) doğdu. Fâtilrde, Kadiri Tek¬ 
kesi şeyhi olup 2 Şa’bân 1115’de (11 
Aralık 1703) vefat etti. (III. 70) 

Süleyman Efendi Kastamonuludur. 
Müderris, Filibe, Medine mollası ol¬ 
du. Zilhicce 1115’de (4 Nisan 1704) 
vefat etti. (III. 71) 




1534 


Süleyman Efendi Karahisarlıdır. Ka¬ 
sım Envarî müridi olup Bursa’da Ça- 
talfırm Tekkesi şeyhi olmuştur. 1118 
de (1706/07) vefat etmiştir. (III. 71) 

Süleyman Efendi Armutlu Abdullah 
oğludur. 1124 : de (1712) vefat etti. 
Meşhur hattatdır. (III. 72) 

Süleyman Efendi Bosnalıdır. Mü¬ 
derris, molla, Mekke payesi oldu. 7 
Cemaziyelâhir 1124 ! de (12 Temmuz 
1712) vefat etti. Fâzıldı. (III. 72) 

Süleyman Efendi Çavuşzâde mülâ- 
zimi olup müderrisdi. Şa : bân 1127 ; de 
(Ağustos 1715) vefat etti. (III. 72) 

Süleyman Efendi Minkalyelidir. 
Etıbbâ-yı hassadan olup Hekimbaşı 
Hayatîzâde Mustafa Feyzi Efendiye 
damad oldu. Müderris, Manisa, Fili¬ 
be, Eyüp ve Mekke mollası olup Re- 
biyülevvel 1127 ! de (Mart 1715) İstan¬ 
bul kadısı olup azledildi. 20 Receb 
1128 : de (10 Temmuz 1716) vefat etti. 
Tıpda mahir olup tıbba ait Türkçe 
terkipler ve muhtasar risaleler telif 
eylemiştir. (III. 73) 

Süleyman Efendi Rizeli bir müder¬ 
ris olup Zilka’de 1128 ; de (Ekim-Ka- 
sım 1716) vefat etti. (III. 72) 

Süleyman Efendi Kızıl Mûsâ Efendi 
mülâzimidir. Müderris iken 16 Receb 
1133’de (13 Mayıs T721) vefat etti. 
(III. 74) 

Süleyman Efendi Tabib ve müder¬ 
ris olup 12 Muharrem 1138’de (20 Ey¬ 
lül 1725) vefat etti. Tıpda mâhirdir. 
(III. 74) 

Süleyman Efendi Bâbıâlî'den yeti¬ 
şip 1138 : de (1725/26) vefat ederek 
Mustafa Paşa Tekkesi civarına defne¬ 
dildi. (III. 74) 

Süleyman Efendi Mektûbî-i sadâret 
kaleminden yetişerek hâcegândan ve 


hulefadan olmuş ve Şa’bân 1140’da 
(Mart-Nisan 1728) vefat etmiştir. Ve- 
fa’da medfundur. (III. 75) 

Süleyman Efendi Müderris, 1143’de 
(1730/31) Diyarbekir mollası oldu. 
1144 ( .731/32) yılından sonra vefat 
etti. (III. 75) 

Süleyman Efendi Topal Osman Paşa’ 
nın kethüdasıdır. Rebiyülevvel Il44 ; 
de (Eylül 1731) sadâretinde çavuşba- 
şı oldu. Ramazan 1144’de (Mart 1732) 
azledilip yine paşasına kethüdâ oldu. 
Rebiyülevvel ll46 : da (Ağustos-Eylül 
1733) kapıcıbaşılığı hâceliğe ve ağalı¬ 
ğı efendiliğe çevrilip ruznâme-i evvel 
oldu. Cemaziyelevvel 1146’da (Ekim- 
Kasım 1733) vefat eylemiştir. Tedbir¬ 
liydi. (III. 75) 

Süleyman Efendi Hâcegândan Mu¬ 
kabeleci Ali Efendi dairesinde terbiye 
olundu. Vefatında, Hâşimızâde mek- 
tupçu olunca sadâret mektûbî kalemi¬ 
ne serhalife oldu. 15 sene sonra 1114 : 
de (1702/03) mektûbî-i sadr-ı âlî oldu. 
1123 ; de (1711) Ömer Efendi mektup- 
çu olunca bu rikâb-ı hümâyûnda 
mektuoçu vekili kaldı. Sonra Ağakapı- 
sfnda kethüdâ yeri kâtibi olup 1124 : 
de (1712) tezkire-i evvel ve Zilhicce 
1125’de (Aralık 1713/Ocak 1714) re- 
isülküttab oldu. Zilhicce 1126 ; da (Ara¬ 
lık 1714) başmuhasebeci ve sonra ri- 
kâb-ı hümâyûn reisi, 1127’de (1715) 
yine başmuhasebeci, 1128'de (1716) 
orduda reisülküttab oldu. 1129 ! da 
(1717) defterdar-ı şıkk-sânî olarak ri- 
kâba dönünce İstanbul'da kalyonlar 
mevâdbini tevzive memur oldu. 
1130 ; ca (1718) darbhane emini, son¬ 
ra deher emini ve Cemaziyelâhir 
1133’c.e (Nisan 1721) yeniçeri kâtibi 
oldu. İl43’e (1730) kadar o hizmette 
kalıp Rebiyülevvel 1143’de (Eylül- 



Ekim 1730) üçüncü defa reisülküttab 
olmuştur. Az müddette yine yeniçeri 
kâtibi, Şevvâl 1143 de (Nisan 1731) 
ruznâme-i evvel olup bir aralık Mı¬ 
sır'a erzak memuriyetiyle gönderildi. 
Döndükten sonra ikinci defa defter- 
dar-ı şıkk-ı sânî olup ll47 ; de (1734/ 
35) ruznâme-i evvel olmuş ve 4 Ce- 
maziyelevvel 1148’ce (22 Eylül 1735) 
vefat eylemiştir. Eyüp’de, Tokmakte- 
pe’de defnedildi. Doğru, münşî, ted¬ 
birliydi. (III. 79) 

Süleyman Efendi Ermiş sayılanlar¬ 
da n, Üsküdar’da medfun bulunan Se¬ 
lim Dede’nin oğlu olup şeyh olmuş¬ 
tu. 1151’de (1738/39) vefat edip yanı¬ 
na defnedilmiştir. (III. 79) 

Süleyman Efendi Nureddin Cerra¬ 
hînin halifesi olup 1133’de (1721) 
yerine, tekkesine şeyh oldu. 1158 : de 
(1745) vefat etmiştir. (III. 80) 

Süleyman Efendi Enderun’da yeti¬ 
şerek hazine-i hümâyûn kethüdâsı 
olup azilden sonra kapıcılar kethüda¬ 
sı olup hacca gitti, Şevval 1156’da 
(Kasım-Aralık 1743) Anadolu muha¬ 
sebe vekili ve Şevval 1159’da (Ekirn- 
Kasım 1746) defteıdar-ı şıkk-i sânî 
olarak 1161’de (1748) vefat etti. 
Eyüp’de medfundur. (III. 80) 

Süleyman Efendi Sultan Mehmed 
kâtibi olup 1163’de (1750) vefat etti. 
Karacaahmet’de medfundur. (III. 81) 

Süleyman Efendi Enderûn’dan yeti¬ 
şerek çukadar-ı şeoriyârî olmuş ve 
çıktıktan sonra hâcegânlıkla Şevvâl 
1173 ; de (Mayıs-Haziran 1760) silah- 
dar kâtibi oldu. Az müddet sonra ve¬ 
fat etti. (III. 82) 

Süleyman Efendi Taşlıburun Tek¬ 
kesi şeyhi olup 1191 : de (1777) vefat 
eyledi. (III. 85) 


Süleyman Efendi Dârüssaâde yazı¬ 
cısı olup 1181’de (1767/68) hâcegân- 
dan oldu. Zilhicce 1181’de (Nisan- 
Mayıs 1768) Şam valisi Osman Paşa’ 
nın kethüdâsı olup Zilhicce 1189’da 
(Şubat 1776) azledildi. Sonra İsmail 
Ordusu bina emini olup Şevvâl 1192’ 
de (Ekim-Kasım 1778) vefat eylemiş¬ 
tir. (III. 85) 

Süleyman Efendi Halveti şeyhlerin¬ 
den olup 1192’de (1778) vefat eyledi. 
(III. 85) 

Süleyman Efendi İbrahim Hanefî’ 
nin oğludur. Ulemâdan olup 1199’da 
(1785) vefat etmiştir. Şerh-i Şifa Hü- 
lâsâtü’l-Vefâ telifidir. (III. 88) 

Süleyman Efendi Müderris, kadı ol¬ 
du. 1208’de (1793/94) vefat etti. (III. 
9D 

Süleyman Efendi Sipah başhalifesi 
olup 12 Zilhicce 1217’de (5 Nisan 
1803) vefat ederek Edirnekapı’ya def¬ 
nedilmiştir. (III. 91) 

Süleyman Efendi Enderûnludur. 
Berberbaşı olup 1199’da (1785) hâce- 
likle çıkıp küçük ruznâmçeci oldu, 
III. Selim devri (1789-1807) başların¬ 
da vefat eylemiştir. (III. 89) 

Süleyman Efendi Masraf-ı şehriyârî 
kalemi başhalifesi olup 1234’de (1819) 
vefat etmiştir. Kadıköy’de medfun¬ 
dur. (III. 95) 

Süleyman Efendi Ahıskalıdır. Mü¬ 
derris, Muharrem 1237’de (Ekim 
1821) Edirne payesi oldu. Sonra vefat 
etmiştir. (III. 94) 

Süleyman Efendi Bâbıâlî kâtiplerin¬ 
den olup hemşehrisi Mûsâ Paşa’ya 
damad oldu. Sonra bir hayli zaman 
boşta kaldı. Zeynelâbidîn Bey rical¬ 
den olunca hâcelikle tezkire-i sânî ol¬ 
du. Sonra İran’a memuriyetle gönde- 


1535 



1536 


rildi. Dönüşte 1237'de (1821/22) mü- 
himmat-ı harbiye nâzın olup 1238’de 
(1822/23) sadâret kethüdası oldu. 18 
Rebiyülâhir 1239’da (22 Aralık 1823) 
tophane nâzın olup 1 Ramazan 1240’ 
da (19 Nisan 1825) vefat eyledi. Eyüp' 
de medfundur. Münşî, tedbirliydi. 
(III. 95) 

Süleyman Efendi Buharalıdır. Sulta¬ 
nahmet'le bir Nakşibendî dergâhı 
açıp şeyh ve Meclis-i Meşâyih’e me¬ 
mur oldu. Buhara ve Türkistan ekâbir 
ve ricaline merkez oldu ve vekiller 
arasında makbul olarak bir aralık Ma¬ 
caristan'a gidip geldi. Sonra Buha¬ 
ra ya gitti. Sonraları Encümen-i Teftiş 
azasından olduğu halde Muharrem 
1308'de (Ağustos-Eylül 1890) vefat 
etti. Yumuşak huylu, şairdi. (III. 101) 

Süleyman Efendi (Acem) Uzak 
Doğüdan gelip müderris olmuştur. 
1109’da (1697/98) vefat etti. (III. 70) 

Süleyman Efendi (Âmedî) Bâbıâlî 
den yetişerek âmedî-i Divan-ı Hüm⬠
yûn olmuştur. Şa'bân 1145'de (Ocak- 
Şubat 1733) mevkufatî ve sonra yeni¬ 
çeri kâtibi, 115rde (1738/39) tevkiî 
ve Şevval 1156'da (Kasım-Aralık 
1743) büyük ruznâmeci vekili olup 
1157 ! de (1744) vefat etti. Sinan Paşa 
Medresesi aide medfundur. Kardeşi 
bina emini Yusuf Efendrdir. (III. 80) 

Süleyman Efendi (Arab) Halebli- 
dir. Müderr s, Konya mollası olup Ce- 
maziyelâhij 1100'de (Nisan 1689) ve¬ 
fat etti. (III. 69) 

Süleyman Efendi (Arifi Damadı) 

Mâliyeden yetişip Girit defterdarı ol¬ 
du. Sonra hâcegândan olmuştur. 
1165 ; de (1752) büyük kale tezkireci- 
si, ll68 ! de (1754/55) kalyonlar kâti¬ 
bi, Ramazan 1172'de (Mayıs 1759) 


defterdar-ı şıkk-, sâlis ve 1175 sonla¬ 
rında (1762 ortaları) defterdar-ı şıkk-ı 
sânî oldu. 10 Cemaziyelâhir 1190 ; da 
(27 Temmuz 1776) o hizmette vefat 
eyledi. Divanyolumda, Sinan Paşa 
Medresesinde medfundur. (III. 85) 

Süleyman Efendi (Beşİktaşî) Kas¬ 
tamonuludur. Beşiktaş'da sâkin oldu¬ 
ğundan “Beşiktaşî” denir. Tekfurdağ- 
lı Mustafa Paşamın imamlığından mü¬ 
derris olup sonra İzmir mollası oldu. 
Cemaziyelâhir 1125 : de (Temmuz 
1713) vefat eyledi. (III. 72) 

Süleyman Efendi (Çaprastılı da¬ 
madı) Kalemden yetişip hâcegândan 
olup 1198'de (1"84) baruthane nâzı- 
rı, Rebiyülevvel 1202 ! de (Aralık 1787) 
ordu nüzul emini ve Şa'bân 1200 r de 
(Mayıs 1788) Anadolu muhasebecisi 
oldu. Muharebede vefat eylemiştir. 
Ebûbekir Paşamın eşi olan kızı 1227 ; 
de (1812) vefat eyledi. Oğlu Ârif 
Efendrdir ki, II. Mahrnud devri 
(1808-1839) başlarında vefat eyledi. 
(III. 89) 

Süleyman Efendi (Defterdarzâde) 

Defterdar Sarı Ali Paşa'nın oğludur. 
Müderris iken 14 Şa'bân 1117 ; de (1 
Aralık 1705) vefat etti. (III. 71) 

Süleyman Efendi (Farukî) Bozkıı- 
lıdır. Ferâiz hocası olup 7 Şevvâl 
1267'de (5 Ağustos 1851) vefat etti. 
(III. 99) 

Süleyman Efendi (Fâzıl) Ahmed b. 
Mehmed Fakih’in oğlu olarak İstan¬ 
bul'da, Demirkapfda doğdu. Arabis¬ 
tan'a, Köprülüzâde Mustafa Paşa ve 
Amcazâde Hüseyin Paşa ile seyahat 
etti ve hacca giderek Mısırda ha¬ 
dissen izin aldı ve IV. Mehmed ün hu- 
zûr dersinde hazır bulunup katar 
şeyhliği ile yetindi. 1130'da (1718) sa- 



ray hocası oldu. 24 Rebiyülâhir 1134’ 
de (11 Şubat 1722) vefat etti. Âlim, f⬠
zıl olup ana kitapları on-onikişer de¬ 
fa okutmuştur. Buharı ve Kadı Bey- 
zât fyi ikişer, Mesabîh , Meşârîk ve 
Şifa-yı Kadı tyazı birçok defa hat- 
metmiştir. Mijtâbu ’l-Felâh u ve halve¬ 
te dair risaleyi telif, Hadis-i Erbain ve 
Akaid-i Adudiye yi şerh eyledi. Oğlu 
Yahya Sıddîk Efendi'dir. (III. 74) 

Süleyman Efendi (Ferhâd Paşaza¬ 
de) Mustafa Bey ! in oğludur. Müderris 
iken Rebiyülevvel 1063 de (Ocak 
1655) vefat etti. (III. 67; IV. 389) 

Süleyman Efendi (Gülşenîzâde) 

Tersane başhalifesi olup 1190'da 
(1776) vefat edip Silivrikapı’ya defne¬ 
dildi. (III. 85) 

Süleyman Efendi (Hacı) Mu has e- 

be-i evvel kalemi halifesi olup sonra 
hâcelikle kalyonlar defterdarı ve son¬ 
ra surre emini olup ll6lxle (1748) ve¬ 
fat etti. Cerrahpaşa'ya defnedildi. Hoı- 
hor’da bir mektep yaptırdı. (III. 80) 

Süleyman Efendi (Hacı) Sirkeci 
imamı olup devrinin şeyhülkurrâsı 
oldu. Il68 : de (1754/55) vefat etti. 
(III. 81) 

Süleyman Elendi (Hacı) Süvari mu¬ 
kabelesi ikinci halifesi olup 1171 ; de 
(1757/58) vefat eyledi. Eyüp‘de Kâş- 
garî Dergâhımda medfundur. (III. 81) 

Süleyman Efendi (Hacı) Bilgilidir. 
Müderris olup Ramazan 1182’de 
(Ocak 1769) vefat etti. Eğrikapıya 
defnedildi. Âlimdir. (III. 83) 

Süleyman Efendi (Hacı) Hâcegân- 
dan olup 29 Ramazan 1192'de (21 
Ekim 1778) vefat etti. Kanlıca ya def¬ 
nedildi. (III. 85) 

Süleyman Efendi (Hacı) Haslar hâ- 
cesi olup 3 Ramazan 1196 ; da (12 


Ağustos 1782) vefat etti. Şehzâde Ca¬ 
mii Mezarlığında medfundur. (III. 86) 

Süleyman Efendi (Hacı) Meşhur 
hattatlardan olup 1255’de (1839) ve¬ 
fat eylemiştir. Karacaahmet’e defne¬ 
dildi.* (III. 98) 

Süleyman Efendi (Hacı) Mevkufat 
kaleminden 1247’de (1831/32) ceride 
başkâtibi, sonra mevkufat mümeyyizi 
ve 1259'da (1843) mevkufat kesedarı 
olmuş ve 26 Şa'bân 1265’de (17 Tem¬ 
muz 1849) vefat etmiştir. (III. 99) 

Süleyman Efendi (Hafız) Kalem¬ 
den yetişip hâcelikle arabacılar kâtibi 
oldu. Şevvâl ll65 r de (Ağustos-Eylül 
1752) başmukataacı oldu. Sonra vefat 
etti. (III. 81) 

Süleyman Efendi (Hafız) Okçu ve 
ulemâdan olup 1190'da (1776) vefat 
etti. Okmeydannıa defnedildi. (III. 85) 

Süleyman Efendi (Hafız) Defterdar 
mektupçusu hulefâsmdan olup hâce¬ 
likle tersane kesedarı oldu. 19 Zilhic¬ 
ce 1228’de (13 Aralık 1813) vefat ey¬ 
lemiştir. Kasımpaşa’da medfundur. 
(III. 93) 

Süleyman Efendi (Hâfız) Enderdir 
dan çıkmadır. 1275'de (1858/59) ve¬ 
fat eyledi. Duvardibi’ne defnedilmiş- 
tir. Meşhur hattatdı. (III. 99) 

Süleyman Efendi (Hekimzâde) 

Nuh Efendimin büyük oğludur. Mü¬ 
derris ve cerrahbaşı oldu. Sonra mol¬ 
la ve 1147’de (1734/35) Mekke pâye- 
si olup 1148’de (1735/36) azledildi. 
Il49‘da (1736/37) vefat eylemiştir. 
Kocamustafapaşa’da babasının ya¬ 
nında defnedilmiştir. Oğlu Hacı Mus¬ 
tafa Bey’dir(->). Torunlarından Der¬ 
viş Süleyman Bey de ll43 : de (1730/ 
31) vefat edip atasının yanma defno- 
lunmuştur. (III. 79) 



Süleyman Efendi (Îlâhîzâde) Meh- Süleyman Efendi (Kiremitçi) Kızıl 
med Efendi’nin(->) torunlarındandır. Mescid’i yaptırmıştır (l640İar). (III. 
Müderris, 1186’da (1772) Galata mol- 66) 

lası olup sonra vefat etmiştir. (IV. 182) sü ı eyman F , fendi (K öse) Müderris 

Süleyman Efendi (Üâhîzâde) (Sey- olup 1014’de (1605/06) vefat etti. (III. 
yid) Mevâlîden olup bu senelerde 65) 

(17901ar) vefat etti. Âlimdi. (III. 84) Süleyman Efendi (KÛsec) Kürsü 
Süleyman Efendi (İmamzâde) Şa- şeyhlerinden olup Rebiyülâhir 1143 ! 
mîzâde Hüseyin Efendinin oğludur, de (Ekim-Kasım 1730) Ayasofya vâizi 
Müderris ve Kudüs mollası oldu. Mu- oldu. Muharrem 1147’de (Haziran 
harrem 1097 : de (Aralık 1685) vefat 1734) Güzelhisara gönderildi. Orada 
etti. (III. 68; II. 193) vefat etmiştir. (III. 76) 

Süleyman Efendi (Kadı) Bursa'da Süleyman Efendi (Küçük) Gürcü- 
ulemâdan bir müderrisdi. Sonra cez- dür. Teberdadıkdan dârüssaâde ağası 
be erişip Sultan Ahmed Medresesi' yazıcısı oldu. Sonra hâcegândan olup 
niıı hücresinin birinde oturdu. 8*Ce- Safer ll69’da (Kasım 1755) masraf-ı 
maziyelevvel 1125 de (2 Haziran şehriyârî oldu. Az müddet sonra azle- 
1713) vefat etti. Yaşı 80'e varmış, er- dildi. Sonra küçük görevlerde bulu- 
miş sayılanlardan bir pîr olup büyük nup 1192 : de (1778) vefat etmiştir, 
ve küçük herkesin inandığıydı. Söz- Miskinlerde, 1176’da (1762/63) ve 
1538 leri mmûzlu olup padişahın gözünde 1181’de (1767/68) vefat eden oğulları 

. olduğundan para ve kumaş toplaya- İsmail Efendi ve İbrahim Efendi civa- 

rak meşhur oldu. (III. 72) nna defnedilmiştir. (III. 85) 

Süleyman Efendi (Kadirî) Kara- Süleyman Efendi (Mezâkî) Saray- 
manlıdır. Bursa ya göçerek Ulu Cami da terbiye görüp sipahilikle çıktı. Fâ- 
de de münzevî oldu. Orada, .1043 de Z ıl Ahmed Paşanın sadâretinde tezki- 
(1633/34) vefat etti. Pmarbaşı nda reci olup Ramazan 1087'de (Kasım 
medfundur. Sâlih, inançlı, sâdık, iyi 1676 ) vefat etti. Bilgili ve şair olup 
huyluydu. (III. 66) Divanı vardır. Oğlu Mustafa Efendi' 

Süleyman Efendi (Kara) Kastamo- diı*. (III. 68) 

nuluduı. Müderris, Gümülçine, Trab- Süleyman Efendi (Müfettiş) Silif- 
lusşam mollası oldu. 1034 de (1624/ kekle İneler köylü Mahmudkm oğlu- 
25) vefat etti. Den iş huylu adamdı, dur. Müderris, molla ve Mekke mol- 
(III. 65/66) j ası 0 }du. 10 7 8'de (1667/68) azledil- 

Süleyman Efendi (Kara) Müderris miş olarak vefat etti. Emir Buharrde 
olup Şa’bân 1043 : de (Şubat 1634) ve- medfundur. Fâzıl olup nahve şiddet- 
fat etti. Her işte usta ve eser yazmaya le tutkundu. O zamanda uzaklıktan 
gücü yeterdi. (III. 66) dolayı kimse rağbet etmeyince Edir- 

Süleyman Efendi (Kethüdâzâde) ne > Sursa, Şam ve Mısır'dan sonra 
Mustafa Efendi'nin(-) oğludur. Mü- Mekke kadısı olmayınca İstanbul ka- 
derris olup 3 Şevvâl 1163'de (5 Eylül diS1 olmamak usûlü kondu. (III. 67) 
1750) vefat etti. Haydarpaşa'ya def- Süleyman Efendi (Ömer Efendi- 
nedilmiştir. (IV. 421) zâde) İstanbulludur. Müderris, evkaf 




müfettişi, Yenişehir mollası ve 1190' 
da (1776) vak’anüvis olmuştu. Şa : bân 
1209’da (Şubat-Mart 1795) Edime pa¬ 
yesi, 1213’de (1797/98) Mekke paye¬ 
si ve 12l6’da (1801 y 02) İstanbul kadı¬ 
sı olup 1222’de (1807) vefat eyledi. 
Faziletli ve inşa sahibiydi. (III. 92) 

Süleyman Efendi (Reis Hocası) 

Reis İsmail Efendimin muallimi olup 
müderris ve molla oldu. 1057’de 
(1647) vefat eyledi. Fâzıldı. (III. 66) 

Süleyman Efendi (Selim yeğeni) 

Kalemden yetişerek hâcegândan 
olup toparabacılar kâtibi oldu. 1193 : 
de (1779) vefat eyledi. Murad Paşa 
Camii’nde medfundur. (III. 85/86) 

Süleyman Efendi (Seyyid) Müder¬ 
ris olup 1219’da ( 804/05) vefat etti. 
Okmeydanı’nda medfundur. Meşhur 
bir kemankeştir. (III. 92) 

Süleyman Efendi (Seyyid) Malik⬠
ne başhalifesi olup 13 Rebiyülevvel 
1234’de (10 Ocak 1819) vefat etmiş 
ve Eğrikapı’ya defnedilmiştir. (III. 95) 

Süleyman Efenci (Şamdanîzâde) 

Tokat bezirganlarından Şamdancı 
Mehmed Ağamın (Oğludur. Babası ha¬ 
miyetli bir adam olup 1143’de (1730/ 
31) gümrükte tüc:ann malını muhâ- 
faza etmişti. MürıiVt-Tevarih nâııııy- 
* la Takvimü : t-Tevcırib 1 genişletmiştir. 
1193’de (1779) vefat etti. (III. 86) 

Süleyman Efendi (Unkud) Defalar¬ 
ca Selanik müftüsü oldu. Zilhicce 
1030’da (Ekim-Kasım 1621) Leh sefe¬ 
rinden dönüşte vefat etti. (III. 66) 

Süleyman Efendi (Uzun) Müderris 
olup Rebiyülâhır lll4 J de (Eylül 
1702) vefat etti. (III. 70) 

Süleyman Efendi (Uzunzâde) Mü¬ 
derris olup 20 Zilhicce 1118'de (25 
Mart 1707) vefat etti. (III. 71) 


Süleyman Efendi (Yekçeşm) Mar¬ 
dinlidir. Müderris ve sonra Yenişehir 
mollası oldu. Safer 1110’da (Ağustos 
1698) vefat etti. (III. 70) 

Süleyman Efendi (Yoğurtçuzâde) 
Kalemden yetişip 1132’de (1720) arpa 
emini oldu. 10 sene hizmetle 1142’de 
(1729/30) darbhane emini olmuştur. 
1143’de (1730) azledilerek Midilli’ye 
gönderildi. Cemaziyelevvel 1143’de 
(Kasım-Aralık 1730) surre emini olup 
sonra vefat etmiştir. (III. 75) 
Süleyman Efendizâde bak Emin 
Mehmed Efendi; Mustafa Efendi 

Süleyman Falıreddin Efendi (Âtıf- 
zâde) Müderris, Üsküdar mollası, 
1247’de (1831/32) Mekke pâyesi 
olup 8 Şa’bân 125hde (29 Kasım 
1835) vefat etti. Haydarpaşa’da med¬ 
fundur. (III. 97) 

Süleyman Faik Efendi Sakız mu- 
hassılı Ali Ağa’nm oğludur. 1198’de 
(1784) doğdu, Sadâret mektûbî oda¬ 
sından muhasebe sergi nâzın ve 1224’ 
de (1809) mektûbî serhalifesi ve ar¬ 
dından mektubî-i sadr-ı âlî, 1230’cla 
(1815) maliye tezkirecisi, sonra kal¬ 
yonlar kâtibi, 1236’da (1820/21) si- 
pah kâtibi, 1239’cla (1823/24) eshâm 
mukataacısı ve Muharrem 1239'da 
(Eylül 1823) ikinci defa sadâret mek¬ 
tupçusu, azilden sonra 1244'de (1828/ 
29) İşkodra müteferrika memuru, 
Şevvâl 1244’de (Nisan 1829) Anadolu 
muhasebecisi ve 1246’da (1830/31) 
Haremeyn muhasebecisi, sonra cizye 
muhasebecisi, Şevvâl 1247’de (Mart 
1832) ruznâme-i evvel ve Şa'bân 1250' 
de (Aralık 1834) ceride nâzın oldu. 
10 Muharrem 1254’de (5 Nisan 1838) 
vefat eylemiştir. Doğruluğu sever, us¬ 
ta şairdi. Sefine-i Rüesâya zeyl yaz¬ 
mıştır. (III. 98) 


1539 



1540 


Süleyman Fehim Efendi Müderris. 
1198'de (1 ”8 i) Kudüs mollası olup 
sonra vefat etmiştir. (III. 86) 

Süleyman Feyzi Bey (Abdı Paşazâ- 

de) Seyyid Hadi Bey'in(~H oğludur. 
Hâteegândan olup mektübî-i sadâret 
^Serfıalifçsi iken 1214'de (1799/1800) 
Vefat edip Vefa civarında babası yanı¬ 
na defned Emiştir. (III. 91: III. 409) 

Süleyman Feyzî Paşa Gürcüdür. İz¬ 
mirli Ahmed Efendimin kölesi olup 
okutup yazdırmakla mektübî-i sadr-ı 
âlî kalemine çerag ettirilmiştir. 1178* 
de (1764/65) başhalife olup Cemazi- 
yelewel 1182’de (Ekim-Kasım 1768) 
mektübî-i sadr-ı âlî olup Cemazive- 
levvel 1183 de (Eylül 1769) azledile¬ 
rek Egridereye gönderildi. Aftan son¬ 
ra maliye tezkirecisi ve Cemaziyelâhir 
1185*de (Evlül-Ekim 1771) mevkufatî, 
Zilka'de 1185’de (Şubat 1772) sipahi¬ 
ler kâtibi, Zilka’de 1187 ! de (Ocak-Şu- 
bat 1774) tezkire-i sânı, 1189’da 
(1775) ikinci defa mektübî-i sadâret. 
8 Rebiyülevvel 1191de (16 Nisan 
1777) sadâret kethüdası, Sa bân 1192' 
de (Eylül 1778.) tersane emini. 1193* 
de (1779) defter emini ve Şevval 1193’ 
de (Ekim-Kasım 1779) reisliIküttab 
olup 1195'de (1781) riyasetten azle¬ 
dilerek Gelibolu'ya gönderildi. Sonra 
darbhane eminligiyle Mısır'a gönde¬ 
rildi. Bir sene sonra, 7 Zilhicce 1197* 
de (.3 Kasım 1783) başmuhasebeci, 4 
Receb 1199*da (13 Mayıs 1785) defter¬ 
dara şıkk-ı evvel oldu. 15 Şa'bân 1199’ 
da (23 Haziran 1785) azlolunup Şev¬ 
val 1199'cla (Ağustos 1785) defter 
emini, 3 Zilhicce 1199’da (7 Ekim 
1785.) tevkiî. 22 Rebiyülewel 1200 ele 
(21 Ocak 1786) ikinci defa sadâret 
kethüdası olup 20 Şa'bân 1200‘de (18 
Haziran 1786) azlolunmuştur. Şevval 
i 200'de (Ağustos 1786) tev r kiî olup 


Şa'bân 1201 ce (Mayıs-Haziran 1787.) 
ikinci defa reisülküttab olup 1202 baş¬ 
larında (1787 sonları) azledilmiş ve ar¬ 
dından vezirlikle Rumeli valisi ve Sof- 
va seraskeri olup 1203'de (O88./80) 
azledilmiş. I204'de (1789/90) Sivas, o 
sene Haleb. Ramazan 1205'de (Mayıs 
1791) ikinci defa Rumeli valisi ve 
Belgrad seraskeri oldu. Zilka'de 1207 ; 
de (Haziran 1793) Pozorofça muhâfı- 
zı olup 1208'de (1793/94) ikinci defa 
Haleb valisi olmuştur. 3 Ramazan 
1208‘de (4 Nisan 1794) vefat eyledi. 
Orada, Şeyh Ebübekir Zaviyesi'nde 
medfundur. hası 70'e yakındı. Askerî 
idarede meşhur olup eski tarzın tak¬ 
ipçisiydi. t riyan, insaflı, ılımlı, ilim ve 
maarifle meşguldü. Çorunrda bir bü¬ 
yük kütüphanesi vardır. Birgivî'nin 
İzhar mı şerh ve bazı kelimatını cerh 
eyledi. İkinci kethüdâlığında, efendi¬ 
si, Mısır'a giderken tavsiye mektubu 
yazmıştır. (III. 90) 

Süleyman Hâdî Bey Reisülküttab 
Recâî Efend'ııin oğulîarmdandır. 
Mektubî-i sadâret hulefâlığmdan Hur- 
şid Paşaya divan kâtibi olup hâceliğe 
nail oldu. Paşasının sadâretinde reis 
keseda rı. kaİv ) nlaı* kâ tibi, maliye tez- 
kirecisi olup azlinde yine divan kita¬ 
betiyle gitti. 3 234 (1819) sonlarında 
Haleb'de vefat eylemiştir. Edip ve k⬠
tip ise de içkfle düşkünlüğü helakine 
sebep oldu. Oğlu Hassan Mehmed 
Bey’dirC 0. (III. 94/95) 

Süleyman Halife II. Mehmed'in (F⬠
tih) kölelerinden olup Şeyh Mesüd' 
dan el alıp şeyh olmuştur. 915 ele 
(1509/10) vefat eyledi. (III. 78) 

Süleyman Halife (Derviş) Tâced- 
din hulefâsındandır. 896‘da (1491) 
vefat etti. Zeyrek de bir mescid yaptı. 
(III. 77) 



Süleyman Hurşid Ağ a Enderûnlu- 
Jıır. Kilar-ı âmire kethüdası olup ıııii- 
tcferrikalıkla çıkmış ve 1176'da (1762/ 
6/) vefat edip Haydarpaşa'ya defne- 
dilmistir. (UT. 82) 

Süleyman İzzet Efendi Müderris, 
Maraş mollası olup I. Abdülhamid 
devri (1174-1789) başlarında vefat 
eylemiştir. Oğlu Melımed Said Efen- 
di'dir(—*•). (III. 84) 

Süleyman İzzet Efendi Süleymani- 
ye müderrislerinden ken 7 Zilhicce 
1209 da (25 Haziran 1795) vefat etti. 
Kanlıca ardında medfıındur. (III. 91) 

Süleyman Kapdan (Hacı) Rivâle-i 
hümâyûn iken Rebiyülevvel 11704le 
(Aralık 1756) vefat ederek Topha¬ 
neye defnedilmiştir. (III. 81) 

Süleyman Muhyidd n Efendi Seı- 
levha-i yemin Abdullah Efendi'nin oğ¬ 
ludur. Müderris, Haltb mollası olup 
azledilmiş olarak 12344le (1819.) vefat 
etti. Fâtih'de medfıındur. (III. 94) 

Süleyman Nâbî Efendi Kalemden 
yetişip tersane reisi oldu. Cemaziye- 
levvel 11774le (Kasım 1763) küçük 
evkaf muhasebecisi olup sonra 
11824le (1768/69) maliye tezkirecisi 
ve İsâkçı da cisr-i kebir bina emini ol¬ 
du. Sonra İstanbul'a dönerek 11864la 
(1772) vefat eylemiştir. Üsküdar'da, 
Valide Camii'ne defnedildi. (III. 84) 

Süleyman Necib Efendi Midilli na¬ 
zırı Ali Beyzade vak’aniivis Edib 
Efendinin oğludur. Bâbıâlî'den yeti¬ 
şerek teşrifat serhalifesi oldu. 122741e 
(1812) teşrifatçı oldu. 12414le (1825/ 
26) tezkire-i sânî. 12434le (1827/28) 
tezkire-i emi olup Muharrem 1244' 
de (Temmuz-Ağustos 1828) çavuşba- 
şı vekili olmuş ve azilden sonra Ta- 
taıpazarcığı'na gönderilmiştir. 1245' 


de (1829/30) Halil Paşa ile Peters- 
burg sefareti müsteşarlığıyla oraya 
gitti. Dönüşünün ardından reisülküt- 
tab olup 12 Zilkade 12474le (13 Nisan 
1832i azledildi. Cemazîyelâhir 1248' 
de (4 Kasım 1832) vefat etti. Fındık¬ 
lıya. babasının kabrine defnedikliyse 
de. yol düzeltilmesinde ikisinin de 
kemikleri Üsküdar'a nakl ve defne¬ 
dilmiştir. Edip ve bilgiliydi. Kızı ve 
Sârim Paşa'nm eşi Fatma Hanım 5 Ce- 
maziyelâlıir 13064la (6 Şubat 1889) 
vefat edip yanma defnolunıııuştur. 
(III. 96/97) 

Süleyman Paşa Enderun'dan yetişe¬ 
rek Anadolu beylerbeyi oldu. Kızıl 
Ahmecl Paşa'dan sonra Kastamonu 
beylerbeyi oldu. 885"de (1480) Rodos 
harbinde şehid olmuştur. (III. 77) 

Süleyman Paşa II. Melımed'in (F⬠
tih) beylerinden olup Rumeli beyler¬ 
beyi ve sonra Anadolu beylerbeyi ol¬ 
muştur. Sonra Amasya ve 896'da 
(149D Semendire beylerbeyi oldu. O 
yıl vefat eylemiştir. (III. 77) 

Süleyman Paşa Beylerden, sonra 
beylerbeyilerden oldu. 920’de (1514) 
Çaldıran harbinde şehid olmuştur. 
(III. 78) 

Süleyman Paşa Kubâd Paşa'nm oğ¬ 
ludur. Beylerden olup 9904la (1582) 
Erzurum beylerbeyi, 99241e (1584) 
Şam beylerbeyi olup 9934le (1585) 
ayrıldı. Ardından vefat etti. (III. 64) 

Süleyman Paşa Derya bey kainden¬ 
dir. 10194la (1610) bir müfreze do¬ 
nanma ile Mesiııa ve Malta önlerinde 
harbeylemiştir. Sonra vefat eyledi. 
(III. 65) 

Süleyman Paşa Enderun'da yetişe¬ 
rek mîrahfır-ı evvel ve 10294la (1620) 
vezirlikle Şam valisi oldu. 103041a 



7 542 


(1621) azledildi. 1031 s de (1622) Di- 
yarbekir ve 1033 : de (1623/24) Bağ- 
dad valisi oldu. Zilkaele 1034xle 
(Ağustos 1625) vefat etmiştir. Ilımlı, 
tedbirliydi. (ÎIT. 66) 

Süleyman Paşa Yeniçeri Ocağı'ndan 
yetişip parlak bir kul kethüdası ve Ce- 
maziyelâhir 1072'de (Ocak-Şubat 
1662) vezirlikle Şam valisi olup hafta¬ 
sında Trablusşam valisi oldu. Şevval 
1075’de (Nisan-Mayıs 1665) Trabzon 
valisi ve hemen ardından Humus mu¬ 
tasarrıfı oldu. Sonra azledildi. 1083"de 
(1672/73) Bosna valisi olup sene so¬ 
nunda harpde şehid oldu. Liyakatli bir 
zat idi. (III. 68) 

Süleyman Paşa Gürcüdür. Hassa si- 
lahşorlerinden olup gedikli çavuşu 
oldu ve 1099 ? da (1688) Rakka beyler¬ 
beyi olarak 1100xle (1688/89) vefat 
etti. (III. 69) 

Süleyman Paşa Arnavutdur. Yükse¬ 
lerek bostancıbaşı oldu. 1101’de 
(1689/90) azledilip 1102'de (1690/ 
91) Köstendil mutasarrıfı ve paşa ol¬ 
du . 1103"de (1691/92) orada vefat et¬ 
miştir. Oğlu Ömer Paşa'dır. (III. 70) 

Süleyman Paşa Arnavutdur. Yükse¬ 
lerek sancakbeyi, sonra İşkodra ve 
Hersek ve 11057le (1693/94) Ihlevne, 
1106 : da (1694/95) îlbasan mutasarrıfı 
ve 1107‘de (1695/96) vezirlikle Ru¬ 
meli valisi, 1108xle 0696/97) Temeş- 
var ve Niş valisi olup 1110 "da (1698/ 
99) Gü mü İçine "de emekli olarak 
oturmaktayken vefat etmiştir. Cesur, 
tedbirliydi. (III. 70) 

Süleyman Paşa Ergenelidir. Defter¬ 
dar Tarı Mehıııed Paşanın kayınpe¬ 
deridir. 1091 "de (1680) başbaki kulu 
ve sonra sipahiler ağası, sonra mîri- 
mîranlıkla 1101x1e (1689/90) Maraş, 


1102xle (1690/91) Tarsus, 1103’de 
(1691/92) Silifke ve sonra Hamid 
beylerbeyi oldu. 1106'da (1694/95) 
Musul, sonra Muğla ve Menteşe, 
1108‘de (1696/97) Şehri zor ve azil¬ 
den sonra Cemaziyelâhir 1113 de 
(Kasım 1701) Sivas beylerbeyi oldu. 
Sonra vefat etmiştir. (III. 71) 

Süleyman Paşa Mezemorta Hüseyin 
Paşanın kethüdasıdır. 1 lirde 0699/ 
1700) Tunus beylerbeyi oldu. 1112’ 
de (1700/01) vefat etti. (III. 70) 

Süleyman Paşa Trabzon alaybeyi 
olup Receb lll6xla (Kasım 1704) 
Trabzon beylerbeyi olmuştur. Bir 
müddet sonra vefat etmiştir. (III. 71) 

Süleyman Paşa Gürcüdür. Peşkir 
gulâmı iken 1107 : de (1695/96) kapı- 
cıbaşılıkla çıkarıldı. 1108xle (1696/ 
97) Sığla sancağı verildi. 1109’da 
(1697/98) Adana beylerbeyi olup 
1111x1e (1699/1700) Karahisar-ı Şarkî 
mîrimîranı oldu. 1126"da (1714) Sarıı- 
han sancağı verildi. Bir-iki sene son¬ 
ra vefat ett . (III. 72) 

Süleyman Paşa Abaza dır. Kızlar 
ağası Yusuf Ağanın kölesidir. Ende¬ 
rdir a çerağ buyuruldu. Abaza Meh- 
med Ağa verine tülbend ağası olup 
Şevvâl 11 5xle (Şubat 1704) çııka- 
dar-ı sehriyâfî ve Zilhicce 1115xle 
(Nisan 1704) silahdar-ı şehriyârî oldu. 
Şakan 1115'cla (Aralık 1704) vezirlik¬ 
le Haleb, 1117xle (1705/06) Kıbrıs 
valisi ve Muharrem 1119x1 a (Nisan 
1707) tevkiî oldu. O sene Anadolu 
valisi olup sonra emekli oldu. 1120" 
de (1708) kubbe veziri, Cemaziyel⬠
hir 1121‘de (Ağustos 1709) tevkiî ol¬ 
du ve Cemaziyelâhir 1122"de (Ağus¬ 
tos 1710) sadâret kaymakamı olup 12 
Şevval 1124‘de (12 Kasım 1712) sad¬ 
razam oldu. 18 Rebiyülevvel 1125 x1e 



(13 Nisan 1713) kapdan-ı deryâ olup 
18 Şevval 1125xle (7 Kasım 1713) İs- 
tanköy muhafızı, buradan Kandiye 
ve sonra Hanya muhafızı olup 
1127xİe (1715) azlecilmiş olarak Ro¬ 
dos'a gönderilmiş ve Sevvâl 1127‘de 
(Ekim 1715) vefat etmiştir. Yaşı 50 : vi 
aşkın ve ağır başlıydı. Divanyolumda 
bir muallimhane ile bir han yapmış¬ 
tır. (III. 73) 

Süleyman Paşa Arnavut beylerin¬ 
den olup Safer 1123’de (Maıt-Nisan 
1711) Bozok mutasarrıflığıyla harbe 
memur oldu. Sonra Çorum mutasarrı¬ 
fı olup sonra mîrimîran oldu. Cernazi- 
yelâhir 1127 ! de (Haziran 1715) vefat 
etti. (III. 73) 

Süleyman Paşa İzmirlidir. Küçük¬ 
ken akrabasından biri Cezayir'e gö¬ 
türdü. Orada gemi hocası oldu. Sonra 
İstanbul’a gelmiştir. Bu aralık, Cezâyir 
dayılığından gelme Mezemoıta Hüse¬ 
yin Paşa kapdan-ı deryâ olduğundan 
buna kalyon kapdaıılığmı vermiştir. 
Sonra yeni kurulan liman reisliğine 
tayin olundu. Zilhicce 1125‘de (Aralık 
1713/Ocak 1714) kapdan-ı deryâ ol¬ 
du. Zilhicce 1126‘da (Aralık 1714) az¬ 
ledilmiş ve 1127x1e (1715) Adana va¬ 
lisi ve Mora seferince Ağrıboz valisi 
ve 1129xla (1717) Yaradın seferinde 
kalyonlar kapdanı oldu. Dönüşte Ce- 
maziyelewel 1130x.a (Nisan 1718) 
ikinci defa kapdaıı-ı deıyâ olup vezir 
rütbesi verilmiştir. Zilka’de 1133'de 
(Eylül 1721) istiska hastalığından bir¬ 
kaç ay muztarip olduğu halde Bi'ıyük- 
değirmenlik'de vefat etti. Sakız'a nak¬ 
ledilip Abdülfettâh Paşa yanma def¬ 
nedildi. Cesur, yiğit, hizmet etmeye 
çalışır bir ihtiyardı. Bunun hastalığın¬ 
da Rodos mutasarrıfı Fındıklık Süley¬ 
man Paşa kaymakamı olmuştur ki, bu 


da tersanede ömrünü tüketmiştir. 
Sadrazam Melek Mehmed Paşa bu¬ 
nun oğludur. (III. 74) 

Süleyman Paşa Tebriz’de Kuz beyi 
olup 1141'de (1728/29) Şirvan bey¬ 
lerbeyi oldu. Sonra vefat etmiştir. (III. 
75) 

Süleyman Paşa Çerkesdir. Mâbeyn-i 
hümâyûnda rikâbdar-ı şehriyârî oldu. 
Yaşı küçük olduğundan Rebİyülevvel 
1115x1e (Temmuz-Ağustos 1703) ka- 
pıcıbaşılıkla çıkarıldı. Ramazan 1122' 
de (Kasım 1710) mîrahûr-ı sânı olup 
sonra azledilerek hayli müddet boşta 
kaldı. 22 Cemaziyelevvel ll43 r de (3 
Aralık 1730) ikinci defa mîrahıır-ı s⬠
nı ve Şa’bân 1144’de (Şubat 1732) si- 
lahdar ağası olup Rumeli beylerbeyi 
payesi verildi. 1145x1e (1732/33) 
Kengırı mutasarrıfı oldu. Sonra Şehri- 
zor mutasarrıfı, 1148’de (1735/36) 
Maraş mutasarrıfı oldu. Sonra taşrada 
vefat etmiştir. (III. 75) 

Süleyman Paşa Deryâ beylerinden 
olup 1149’da (1736/37) mîrimîran 
rütbesiyle kapdan-ı deıyâ olmuştur. 
Zilka’de 1153’de (Ocak-Şubat 1741) 
vefat etti. Deniz işlerini bilirdi. Oğlu 
Mustafa Paşa'dır. (III. 80) 

Süleyman Paşa Yakovalı Mehmed 
Paşamın oğlu olup mîrimîran rütbe¬ 
siyle 1148'de (1735/36) Üsküp muta¬ 
sarrıfı ve 1156x1a (1743) Yanya valisi 
oldu. Azilden sonra 1177xle (1763/ 
64) vefat etmiştir. (III. 82) 

Süleyman Paşa Caniklidir. Kapıcı- 
bası Ahmed Ağamın büyük oğludur. 
1170xle (1756/57) mîrimîranlık ile 
Trabzon valisi oldu. Cemaziyelâhir 
1172’de (Şubat 1759) vezirlik verildi. 
1173'de (1759/60) Maraş valisi olup 
Rebiyülewel 1174x1e (Ekim-Kasım 



1544 


1760) yine Trabzon valisi oldu. Bir¬ 
kaç sene sonra azledildi. Safer 1182’ 
de (Haziran-Temmuz 1768) Kefe va¬ 
lisi oldu. Muharrem 1183 de (Mayıs 
1769) orduya gelip Özi muhafızı ve 
Şa’bân 1183'de (Aralık 1769) Konya 
valisi oldu. Sonradan Niğbolu tarafla¬ 
rı muhafızı ve sonra Ibrail ciheti mu¬ 
hafızı olup Cemaziyelâhir 1184’de 
(Eylül-Ekim 1770) vebadan vefat et¬ 
miştir. Kardeşi Hacı Ali Paşa’dır. Nü¬ 
fuzlu ve tedbirliydi. (III. 83/84) 

Süleyman Paşa İlbeylidir. Mîrimîran 
olup 1176 ; da (1762/63) Kırşehir mu¬ 
tasarrıfı oldu. 1183 : de (1769/70) sa¬ 
vaşlarda bulunup gazi olarak vefat 
eylemiştir. (III. 83) 

Süleyman Paşa İlbasanlıdır. Rus- 
cuk'da mîrimîran oldu. Sonra Ziştovi 
muhafızı iken 13 Zilhicce 1185'de (20 
Mart 1772) vezirlikle Yanya valisi ol¬ 
du. Sonra Üsküp ve Yanya ilâvesiyle 
Hotin muhafızı oldu. 1190‘da (1776) 
İnebahtı, 1191'de (1777) Ohri eklen¬ 
mesiyle Hotin muhâfızı, 1194'de 
(1"80) Selanik valisi oldu. Azilden 
sonra 1195'de (1781) yine Selanik va¬ 
lisi ve ardından Ağriboz muhafızı ol¬ 
du. 1197 (1783) yılına doğru vefat ey¬ 
ledi. Tedbirli, güçlüydü. Oğulları Sa¬ 
lih Paşa, Mahıııud Paşa ve Mehıçıed 
Paşa‘dır. (III. 86) 

Süleyman Paşa Kapıcıbaşı iken 
1192'de (1778) cebecibaşı olup Receb 
1193 de (Temmuz-Ağustos 1779) azle¬ 
dildi. Şa’bân 1196'da (Temmuz-Ağus- 
tos 1782) ikinci defa cebecibaşı olup 
sonra azledildi. 11974le (1783) yeni¬ 
çeri kışlalarının bina emini olup 
1198'de (1784) çavuşbaşı oldu. Cema- 
ziyelevvel 1198 ; de (Nisan 1784) vezir¬ 
likle Erzurum valisi oldu. Ramazan 
1198'deki (Temmuz-Ağustos 1784) 


şiddetli zelzelede halkın büyük kısmı 
ve adamlarıyla beraber kendisi enkaz 
altında kalıp vefat eylemişlerdir. Eli sı¬ 
kı ve hırslıydı. (III. 86) 

Süleyman Paşa İshak Paşa ailesin¬ 
den olup 1/854le (1771/72) vezir rüt¬ 
besiyle Çıldır valisi oldu. 1205 : de 
(1790/91) o hizmette vefat eyledi. 
Doğru, tedbirliydi. Oğlu Mehmeci Şe¬ 
rif Paşa’dır. (III. 88) 

Süleyman Paşa Zorluoglu'nun ket¬ 
hüdasıdır. Özi ağası olup Şa'bân 1193 ! 
de (Ağustos-Eylül 1779) yeniçeri ağa¬ 
sı oldu ve 1195 ! de (1781) azledildi. 
Zilka’de 1196’da (Ekim 1782) Rumeli 
payesiyle Hotin muhafızı olup Şevval 
1201 ! de (Temmuz-Ağustos 1787) Ak¬ 
şehir, Muharrem 1202’de (Ekim-Ka- 
sım 1787) Köstendil mutasarrıfı oldu. 
12034le (1788/89) vezirlikle Rusya 
muharebesine memur olup 1204’de 
(1789/90) Diyarbekir valisi olmuş ve 
1205’de (r/90/91) ayrılmıştır. Sonra 
vefat etti. (III. 89) 

Süleyman Paşa Boşnaktır. Yeniçeri 
olup yükselerek kul kethüdâsı olup 
azledilmişti:. Zilka'de 1205 de (Tem¬ 
muz 1791) vezir rütbesiyle yeniçeri 
ağası oldu. 1206'da (1791/92) azledi¬ 
lerek Filibe'de ikamete memur oldu. 
1208‘de (1793/94) Belgrad valisi olup 
1209 da (1 '”94/95) ayrıldı ve sonra 
vefat eyledi. (III. 89) 

Süleyman Paşa Büyük Süleyman 
Paşa nın enderûn çukadarıydı. Onun 
tavsiyesi üzerine beylerbeyi payesiy¬ 
le Rakka mutasarrıflığına Receb 1209 
da (Ocak-Subat 1795) tayin edildi. 
Uzun yıllar orayı hakça yöneterek ve¬ 
fat etmiştir. (III. 92) 

Süleyman Paşa Babanlı İbrahim Pa- 
şa’nın oğlu olup Köy ve Harir muta- 



sarrıfı oldu. Sonra Baban mutasarrıfı 
olup 1220 (1805) tarihine doğru vefat 
etmiştir. (III. 92) 

Süleyman Paşa Osmanlı Devleti hiz¬ 
metinde yetişerek kapıcıbaşı ve Bel- 
grad muhassılı oldu. 1219 ! da (1804/ 
05) vezir rütbesiyle Belgrad valisi ol¬ 
du. Zilhicce 1223'de (Ocak-Şubat 
1809) Belgrad'dan Niş'e çıktığında, 
Sııplılar yolunu kesip dairesi halkıyla 
beraber şehid eylediler. Serhad ahva¬ 
lini bilen sâdık kişilerdendi, (III. 92) 

Süleyman Paşa Pekinlidir. Bosna 
beylerinden olup 1219'da (1804/05) 
mîrimîran ve Kösten dil mutasarrıfı ol¬ 
du. 1231'de (1816) vezirlikle Bosna 
valisi oldu. 1233 : de (1818) ayrıldı ve 
vefat eyledi. Kilis mutasarrıflığında 
oğlu Osman Bey ; e kapıcıbaşılık veril¬ 
miştir. (III. 94) 

Süleyman Paşa Cezzar Ahmed Pa¬ 
şamın kölesidir. Yetişerek kethüdası 

r> a 

oldu. Sonra Hama mütesellimi ve 
sonra mîrimîranlıkla Trablusşam mu¬ 
tasarrıfı oldu. 1204'de (1789/90) Dey- 
rülkamerde ikamet etti. Sonra hac 
emiri oldu. 1219x1 a (1804/05) Savda 
valisi tayin edildiyse de derhal azle¬ 
dildi. Şa : bân 1219 : da (Kasım 1804) 
vezir rütbesiyle Sayda valisi olup 
1225'de (1810) Şanı valisi oldu. 1227' 
de (1812) azledilip daha sonra Aydın, 
1230’da (1815) Diyarbekirve 1231'de 
(1816) üçüncü defa Sayda ve 1232 : de 
(1817) ikinci defa Şam valisi oldu. 
1234 : de (1819) vefat etti. Tedbirli, 
akıllı, sâdıkdı. Aydımda iken kethü¬ 
dası Mehmed Aga va kapıcıbaşılık 
verilmiştir. (III. 94) 

Süleyman Paşa Avlonvalıdır. İbra¬ 
him Paşamın oğludur. Rebiyülâhir 
1240 ! da (Aralık 1824) Avlonya muta¬ 
sarrıfı oldu. Sonra Maçin muhafızı 


olup 1241 de (1825/26) vezirlikle İb- 
rail muhafızı oldu. 1243 de (1827/28) 
harpde orada bulundu. Sonra vefat 
eylemiştir. Sâdık, cesurdu. (III. 95/96) 

Süleyman Paşa Kapıcıbaşı ve Filibe 
nâzın oldu. 1244‘de (1828/29) ordu¬ 
ya çağrılıp nüzûl emini oldu. O sene 
vezirlik verildi. Sonradan Urfa muta¬ 
sarrıfı olarak vefat eyledi. Oğlu Meh¬ 
med Nazif Bey'dir(->). (III. 96) 

Süleyman Paşa Kalender Paşamın 
oğludur. Maraş hanedanından olup 
1248'de (1832/33) mîrimîranlıkla ora¬ 
ya mutasarrıf oldu. 1254'de (1838) Ni¬ 
zip ordusuna gidip Hafız Paşamın as¬ 
keri harekâtını gördükten sonra dön¬ 
müştür. Rebiyülâhir 1256 : da (Haziran 
1840) vezirlikle Diyarbekir valisi ol¬ 
du. Cemaziyelâhir 1256’da (Ağustos 
1840) vefat etmiştir. Tedbirli, sâdıkdı. 
Oğlu ricalden Keman Bey ile valiler¬ 
den Osman Paşa'dır. (III. 98) 

Süleyman Paşa Yükselerek kapıcı- 
başı, Sakız muhassılı, feshane müdü¬ 
rü ve Şevvâl 1259Ma (Kasım 1843) 
mîrimîran rütbesiyle Adana valisi 
olup Rebiyülevvel 1261 Me (Mart 
1845) vefat etmiştir. Eyüp’de med- 
fundur. (III. 99) 

Süleyman Paşa Askerlikten yetişip 
yâveı-i harp ve miralay olmuştur. 
1266x1a (1850) livâlıkla topçuya ve 
sonra hassaya geçti. 1275 ; de (1858/ 
59) vefat etti. (III. 99) 

Süleyman Paşa Arapgirlidir. Miralay 
ve livâ olarak emekli edilmişti. Zilka T - 
de 1284'cîe (Mart 1868) vefat etmiştir. 
Selimiye'de medfundur. (III. 100) 

Süleyman Paşa 1243 de (1827/28) 
doğdu. Erkân-ı harp olarak yetişmişti. 
Dâr-ı Şûraya aza ve sonra hassa or¬ 
dusuna mîrlivâ olup 1285 'de (1868/ 



1546 


69) vefat etti. Doğancılarda defnedil¬ 
di. (III. 100) 

Süleyman Paşa Tercüme odası hali¬ 
felerinden olup taşrada Köstence, 
Tulca, Lâzistan ve tekrar Tulca muta¬ 
sarrıflığında bulunup beylerbeyi pâ- 
yesine kadar yükseldi. Adana valiliği 
tevcihi için İstanbul’a çağrılacağı sıra¬ 
da 1287’de (1870/71) birden vefat et¬ 
ti. Doğru ve dil bilirdi. (III. 101) 

Süleyman Paşa Taşralıdır. Babası 
şekerci esnafındandı. 1280’de (1863/ 
64) askere girerek tabur kâtibi ve mü- 
lâzim olarak Karadağ muharebelerin¬ 
de bulunmuş ve döndükten sonra 
yüzbaşı, 1280 : de (1863/64) sırasıyla 
binbaşı olarak Mekteb-i Harbiye riya¬ 
ziye ve sonra kitabet hocası ve terfi 
ederek miralay olduğu halde ders n⬠
zın ve sonra mîrlivâ olmuştur. 1291 
(1874) tarihlerinde ferik olup Sırp ve 
Karadağ muharebelerinde bulun¬ 
muştur. 1294’de (1877) vezirlikle Bal¬ 
kan ve Tuna ordularında kumandan 
olarak 1295 ! de (1878) azledilip Bağ- 
dad’da ikamete memur olmuş ve Mu¬ 
harrem 1310’da (Ağustos 1892) orada 
vefat eylemiştir. Mebânî-i İnşa ve il¬ 
mi halleri vardır. Tarihe de vukufu 
vardı. Oğlu Bursa maarif müdürü Sâ- 
rnî Bey’dir. (III. 102) 

Süleyman Paşa (Abdülcelilzâde) 

Mehmed Emin Paşamın oğludur. Mî- 
rimîran ve sonra 1190’da (1776) vezir 
rütbesiyle Şehrizor valisi ve ardından 
Musul valisi, 1191’de (1777) Sivas, 
1193'de (1779) ikinci defa Musul, 
1197 : de (1783) Rakka, 1198’de (1784) 
ikinci defa Sivas, 1199’da (1783) Kay¬ 
seri, ardından Haleb, Zilka’de 1199" 
da (Eylül 1785) Kars ve 1200 ! de 
(1786) üçüncü defa Musul valisi oldu. 
Bir-iki sene sonra vefat etti. Tedbirli, 
doğru idi-. (III. 87) 


Süleyman Paşa (Azmzâde) İsmail 
Paşa’nm kardeşidir. 1137’de (1724/ 
25) mîrimîraıı rütbesiyle çerde baş¬ 
buğu ve Trabluşam mutasarrıfı oldu. 
Cemaziyelevvel 1139 ! da (Ocak 1727) 
Rakka mutasarrıfı. Muharrem 1140’da 
(Ağustos-Eylül 1727) vezir rütbesiyle 
Sayda valisi olup ll46 : da (1733/34) 
Şam valisi o du. 1151 ! de (1738/39) 
azledildi. 1152’de (1739/40) Mısır va¬ 
lisi ve 1154’de (1741) ikinci defa Şam 
valisi oldu. Rebiyülevvel 1156’da 
(Mayıs 1743) vefat etmiştir. İşten an¬ 
lar, akıllı ve i eri görüşlüydü. Şam’da 
. bir mektep, medrese ve hanı, Lâzki- 
ye’de bir cami ve medresesi vardır. 
Evlâdından Halil Bey’in soyu halen 
Şam’da devam etmektedir. (III. 80) 

Süleyman Paşa (Azmzâde) Yükse¬ 
lerek Hama müsellimi oldu. Sonra 
1239’da (1823/24) mîrimîranlıkla Trab- 
lusşam mutasarrıfı oldu. Rebiyülevvel 
1240’da (Kasım 1824) vefat etmiştir. 
(III. 95) 

Süleyman Paşa (Babanlı) Selim Pa- 
şa’nın amcasının oğludur. Il65’de 
(1752) Baban mutasarrıfı oldu. Sonra 
1176’da (1762/63) İran’a gitmiş ve 
1177’de (1763/64) tekrar Baban muta¬ 
sarrıfı olmuştur. 1179 ! da (1765/66) ve¬ 
fat eyledi. Şafiî mezhebinden ve din¬ 
dardı. Oğlu İbrahim Paşa’dır. (III. 83) 

Süleyman Paşa (Babanlı) Abdur- 
rahman Paşamın oğlu olup kardeşi 
Mahmud Paşa'nın azlinde Baban mu¬ 
tasarrıfı olmuştur. 1254’de (1838) ve¬ 
fat eylemiştir. Yerine oğlu Alımed Pa¬ 
şa oldu. 1260 (1844) yılından sonra 
diğer oğlu Abdullah Paşa kaldırılıp 
Baban ocaklığı Bağdad bölgesinde 
yok olmuş ve adı geçenler ile diğer 
oğulları Mehmed Paşa ve Ali Paşa ve 
diğer evlâdı sadâkatle devletin diğer 



hizmetlerinde istihdam olunmuşlar¬ 
dır. Mehmed Paşa İle oğullarından 
Mustafa Bey ve Emi a Bey hayattadır¬ 
lar. (III. 98) 

Süleyman Paşa (Baltacı) Mabeyn i 
hümâyûndan yetişerek Cidde beyler¬ 
beyi oldu. Muharrem lllö'da (Mayıs 
1704) vezir rütbesiyle Mısır valisi ol¬ 
muşsa da Cemaziyelâhirde (Ekim) 
tekrar Cidde valisi olmuştur. 1118’de 
(1706/07) hac emiri ve Şam valisi ol¬ 
du. Cemaziyelevvel 1119'cla (Ağustos 
1707) azledilmiş ve Van valisi olarak 

o 

yarı yolda Receb l'119 ; da (Ekim 
1707) vefat etmiştir. (III. 72) 

Süleyman Paşa (Bodur) İçel ve Sığ¬ 
la beyi olarak Muharrem 1109’da 
(Temmuz-Ağustos ;.697) Sentine’de 
şehid olmuştur. Cesurdu. (III. 70) 

Süleyman Paşa (Büyük) Mardin 
voyvodası Mehmed Efendinin köle¬ 
sidir. Efendisinin vefatında, Mızraklı 
Süleyman Paşaya Bağdad’da intisap 
eyledi. Sonra Ömer Paşanın enderûn 
çııkadarı olup cesur olduğundan 
Basra mütesellimi oldu. Bir aralık 
İran'a esir olup ve sonra kurtuldu. 
Bâbıâlîye arıza takcim edip Bağdad 
ve Basra valiliği kendisine ihsan du¬ 
yurulursa, hizmette kusur etmeyece¬ 
ğini belirtti ve Şevval 1193’de (Ekirn- 
Kasmı 1779) vezirlik.e Basra valisi ve 
birkaç gün sonra da Bağdad valisi ol¬ 
du. Orada gereği gibi 23 sene valilik 
eyledi. Bağdad’da medrese ve kütüp¬ 
hane, içerde ve dışarda nice hayır 
eserleri tamir ve inşa ile adına ihya 
eyledi. Yaşı 80’e yakınken 1219’da 
(1804/05) vefat eyledi. Zamanında 
yollar emin, hayra çalışır bir ulu ve¬ 
zirdi. Her sene devlete büyük meb¬ 
lağlar göndererek devletin güvenini 
tazelerdi. Mısır seferi masrafları için 


iki bin kese takdim eyledi. Vefatı 
devlet ve Irak’ça üzüntü sebebi oldu. 
Oğulları Said Paşa ile Salih Bey ve S⬠
dık Bey’dir. Kethüdası Selim Paşa, 
Basra mütesellimi Selim Ağa ve hazi¬ 
nedarı Dâvud Paşa ile diğer kethüdâ- 
sı Nasıf Ağa damadlarıdır. (III. 91/92) 

Süleyman Paşa (Cevzak) Ende- 
rûn’da yetişerek paşalıkla çıktı. Sonra 
Rumeli beylerbeyi, 1040'da (1630/31) 
vezirlikle Şam valisi, 1042 ! de (1632/ 

33) Temeşvar valisi ve 1043'de (1633/ 

34) Bosna valisi oldu. 1045 (1635/36) 
yılına yakın vefat etmiştir. (III. 66) 

Süleyman Paşa (Damad-ı Şehriyâ- 
rî) (Kız Alİzâde) Bostancı olup Mu¬ 
harrem 1151'de (Mayıs 1738) Edirne 
bostancıbaşısı oldu. 23 Zilhicce 1156’ 
da (7 Şubat 1744) vezirlikle Hotin 
muhâfızı olup Rebiyülevvel 1158’de 
(Nisan 1745) Bosna valisi, Zilka’de 
1159’da (Kasım-Aralık 1746) Anadolu 
valisi oldu. 5 Muharrem 1161’de (6 
Ocak 1748) Zübeyde Sultan nikah¬ 
landı. 2 Şa’bân lldl’de (28 Temmuz 
1748) Karahisar-ı Sâhib’de vefat etti. 
Tedbirli, güçlüydü. Oğlu Seyyid Ah- 
med Paşa’dır. (III. 81) 

Süleyman Paşa (Dev) Beylerden 
olup Temeşvar ve 1007 : de (1598/99) 
Budin valisi oldu. Azilden sonra vefat 
etti. Yüzücüydü. (III. 65) 

Süleyman Paşa (Dev) Deıyâ beyle¬ 
rinden olup hizmette bulunarak bu 
senelerde (1680'ler) vefat etmiştir. 
(III. 68) 

Süleyman Paşa (Ebras) Abdülbâkî 
Ağamın damadıdır. Yeniçeriden yeti¬ 
şerek kul kethüdası oldu. Azilden 
sonra Bağdad ağası oldu. Rebiyülev¬ 
vel 1183’de (Temmuz 1769) çağrılıp 
yeniçeri ağası olup 9 Rebiyülâhır 


1547 





1183 J cle (12 Ağustos 1769) vezir rüt- di. Haydarpaşa'da medfundur. Oğlu 

besiyle sadâret kaymakamı oldu. Zil- Hacı Mehmed Tevfik Bey 26 Muhar- 

ka’de 1183’de (Mart 1770) Kili muhâ- rem 1296'da (20 Ocak 1879) vefat 

fızı oldu, sonra Hanya, oradan Özi edip yanma defnedildi. (III. 99) 

muhafızı, 1184 de (1/70/71) Konya Süleyman Paşa (Hacı Eyvad) (Sa- 

valisi ve Cemaziyelevvel 1186 da rı) Çerkesdir. Sadrazam Husrev Paşa' 

(Ağustos 1772) Mora muhafızı oldu. ya kethüda olmuştu. 1039 ! da (1629./ 

Orada vefat eylemiştir. Hizmet ehli 30 ) yenicen ağası olup 1040'da 

ve gayretliydi. Oğlu Abdullah Bey' (1630/31) paşasıyla birlikte ayrılmıştır. 

dir(~0. (III. 84) Sonra beyler arasına girip yükselerek 

Süleyman Paşa (Emir Şücâeddin) 1058’de (1648) vezirlikle Erzurum vali- 

Kastamonu valisi Timur Bey'in oğlu- si oldu. Azledildikten sonra Zilhicce 

dur. Babası yerine vali oldu. Şöhret 1060’da (Aralık 1650) ikinci defa Erzu- 

kazanıp Emir Çoban'm mazhar-ı ri- rum valisi olarak 1063 : de (1653) azle- 

ayeti oldu. Sinop ve havalisini zap- dilmiştir. 1065’de (1655) Bosna valisi 

t eyledi. I. Murad devrinde (136i - olup 10ö7’de (1656/57) azledildi. Son- 

1389) vefat eyledi. İlim ve hüner eh- ra Ankara valisi, 1070' de (1659/60) 

liydi. (III. 76) Şam valisi, 1072'de (1661/62) hac emi- 

Süleyman Paşa (Hacı) Enderûn’da r * ve 61azze mutasarrıfı oldu. 1075 
yetişerek kiler kethüdası ve 1218’de sonlarında (1655 oltaları) Trabzon \a- 
iî 4 g (1803/04) silahdar-ı şehriyârî oldu, lisi ve 1077 de (1666/6/) Konya valisi 
Rebiyülâhir 1222'de (Haziran 1807) °İ U P sonra vefat etmiştir. Tedbirli ve 

azledildi. Muharrem 1227 : de (Ocak- güçlüydü. (III. 67) 

Şubat 1812) vezirlikle Şam valisi olup Süleyman Paşa (Hadım) Akağalar- 

Cemaziyelâhir 1231 ! de (Mayıs 1816) dandır. Saraydan yetişerek hazine- 

azledildi. 1236'da (1820/21) Sivas ve darbaşı iker I. Süleyman’ın (Kanunî) 

Niğde valisi olup İzdin canibine rne- tahta çıkışında vezirlikle Şam valisi 

mur oldu. 1237’de (1821/22) azledil- olup Mısır hududuna gönderildi. 931 ‘ 

di. Şevval 1242'de (Mayıs 1827) Van de (1525) Mısır valisi oldu. Bir aralık 

valisi olup bir müddet sonra azledile- Süveyş'den Yemen, Hinci ve Çin li- 

rek Konya’da ikamet etti. Sonra Istan- inanlarına kadar seyahat etti. 94l’de 

bul'a getirildi. 23 Zilhicce 1253 : de (22 (1534/35) azledildi. 943’de (1536/37) 

Mart 1838) vefat eylemiştir. Murad ikinci defa Mısır valisi oldu. Rebiyü- 

Paşa Camiine defnedildi. Kâtip, dü- 1 evvel 945‘de (Ağustos 1538) İstan- 

rüst, vakur, sâdıkdı. Oğlu Râgıb Bey' bul'a gelip kubbe veziri oldu. 947'de 

dir. Kethüdası Hacı Mehmed Ağa’ (1540/41) sadrazam oldu. 951‘de 

dır( ->). (III. 97/98) (1544) Husrev Paşa ile tartışınca ikisi 

Süleyman Paşa (Hacı) Behrâm Pa- c ^ e azledildi. Aıdmdan Malkara da ve- 

şa'nın kethüdası ve kapıcıbaşı olup ^ at e ^- tedbirli, cesuıdu. İhtişa- 

sonra mırimîran olmuş ve bir aralık ma düşkü malup bin nefeı kölesi vaı- 

Diyarbekir vali kaymakamlığında bu- dı. (III. /8/ /9) 

lunup sonra azledilmiştir. Cemaziye- Süleyman Paşa (Hazinedarzâde) 

lâhir 1267 'de (Nisan 1851) vefat eyle- Canik muhassılı olup Rebiyülevvel 



1227’de (Mart-Nisan 1812) vezirlikle 
Anadolu hududunu güçlendirmesi 
için Trabzon valisi olup Cemaziyelâ- 
hir 1233'de (Nisan 1818) azledildi. O 
sene vefat eylemişti:'. Dediğini yaptı¬ 
rır, çalışkan ve zorbaydı. Oğulları 
Abdullah Paşa ve Osman Paşa‘dır. Ai¬ 
lesinden Ahmed Paşa, Osman Pa¬ 
şaya damad olmuştur. (III. 94) 

Süleyman Paşa (Kara) Kayserilidir. 
Kapıcıbaşı olup 1242’de (1826/2/) 
vezirlikle Kandiye valisi ve 1245'de 
(1829/30) Girit ve sonra Resmo valisi 
olup Rebiyülevvel ;246'da (Ağustos- 
Eylül 1830) azledilip' kapıcıbaşılık ve¬ 
rildi. İzmir de, evince oturmaktayken 
vefat etmiştir. (III. 96) 

Süleyman Paşa (Karabağı) Tersa¬ 
neden yetişip kapudâne-i hümâyûn 
oldu. Cemaziyelâhir 1168 de (Mart- 
Nisan 1735) mîrimîran rütbesiyle 
kapdan-ı derya oldu. 1170 : de (1756/ 
57) azledildi. Safeı* 1171 de (Ekim-Ka- 
sım 1757) ikinci defa kapdan-ı deıyâ 
olup Muharrem 1173’de (Eylül 1759) 
azledilmiş ve Suğra kalesine sürül¬ 
müştür. Ramazan 1173’de (Nisan-Ma- 
yıs 1760) vezir rütbesiyle üçüncü defa 
kapdan-ı deıyâ oldu. Her ne kadar 
denizcilikte usta ise de aczi görülüp 
Cemaziyelâhir 117""de (Aralık 1763) 
Rodos mutasarrıfı oldu. Az müddette 
orada vefat etmiştir. (III. 83) 

Süleyman Paşa (Koca) Malatyalı İs¬ 
mail Ağanın akrabasından olduğun¬ 
dan "Ermeni" diye şöhret aldı. Saray¬ 
da terbiye edilerek rikâbdar olup Zil¬ 
hicce 1062 ! de (Kasım 1652) vezirlikle 
yeniçeri ağası oldu. Rebiyülâhır 1063 ; 
de (Mart 1653) azledilip Cemaziye- 
lewel‘de (Nisan) Malatya sancağı ile 
Giribe gönderildi 1064'de 0654) 
çağrılarak kubbe veziri oldu. Zilhicce 


1065’de (Ekim 1655) sadrazam ol¬ 
muştur. Cemaziyelâhir 1066’da (Ni¬ 
san 1656) azille Bosna valisi olup Zil- 
ka’de 1066’da (Ağustos-Eylül 1656) 
İstanbul kaymakamı oldu. 1070 7 de 
(1659/60) Akkerman muhâfızı, Zilka’ 
de 1075 T de (Mayıs-Haziran 1665) ikin¬ 
ci defa İstanbul kaymakamı olup azil¬ 
den sonra kubbe veziri iken Erzurum 
valisi ve sonra emekli oldu. 1083’ de 
(1.672/73) tekrar Bosna valisi, 1084 7 
de (1673/74) yine İstanbul kaymaka¬ 
mı olup 1086'da (1675) azledildi, 15 
Rebiyülevvel 1095 : de (2 Mart 1684) 
vefat eyledi. Üsküdar'da, evinin yakı¬ 
nına defnolunmuştur. Yumuşak huy¬ 
lu, dindardı. Talihi kötüydü. (III. 
68/69) 

Süleyman Paşa (Kuğuzâde) Trab¬ 
zon hanedanından olup 1203'cle 
(1788/89) mîrimîran rütbesiyle ordu¬ 
nun sağkol sergerdeliği verildi. 1205' 
de (1790/91) Trabzon valisi olup az 
müddette vefat etmiştir. Anne tarafın¬ 
dan büyükbabamın annesi bunun kı¬ 
zıydı. (III. 89) 

Süleyman Paşa (Kuyucu) Boşnak- 
tır. Yeniçeri efendiliğinden yetişip 
okur yazar adam olduğundan mesle¬ 
ğinde yükseldi. Rebiyülevvel 1184 : de 
(Temmuz 1770) kul kethüdâsı oldu. 
İsâbetli görüş sahibi olduğundan 
Edirne ağalığına tayin edilmiş ve o 
sene çağrılarak yeniçeri ağası olmuş¬ 
tur. Şa’bân 1185 ! de (Kasım 1771) ve¬ 
zirlikle sadâret kaymakamı oldu. Sad¬ 
razamın gelişinden sonra ağalık hiz¬ 
metinde kaldı. Cemaziyelevvel 1187' 
de (Temmuz-Ağustos 1773) Kandiye 
valiliğiyle azledildi. Sonra Boğaz mu- 
hâfızı ve Anadolu asker sürücüsü ol¬ 
du. Rebiyülâhiı* 1188 ; de (Haziran- 
Temmıız 1774) azledilerek ardından 




1550 


Anadolu müfettişi ve Konya valisi ol¬ 
du. 1189 : da (1775) vefat etti. Sertti. 
(III. 84) 

Süleyman Paşa (Küçük) Ali Paşa 
nın damadı ve kız kardeşinin oğludur. 
1219 ! da (1804/05) Bağdad'da adı ge¬ 
çene kethüda oldu. 1222 : de (1807) mî- 
rimîran olup 1224 ! de (1809) vezir rüt¬ 
besiyle Bağdad ve Basra valisi oldu. 
14 Receb 1225'de (15 Ağustos 1810) 
vefat etti. Sütkardeşi kapıcıbaşı Ah- 
med Bey II. Mahmud devri (1808- 
1809) sonlarına yetişmiştir. (III, 93) 

Süleyman Paşa (Mızraklı) Eyyûb 
Haşan Paşazade Ahmed Paşamın kö¬ 
lesidir. Yetişip kızı Âdile Hanımla ev¬ 
lenerek damadı oldu. Paşanın sağlı¬ 
ğında Basra valisi oldu ve paşasının 
Bağdad hâzinesine 1800 ve İran elçi¬ 
lerine 96 kese borcunun ödenmesini 
taahhüt etti. Muharrem 1163 : de (Ara¬ 
lık 1749) Bağdad valiliği ilâve edildi. 
Ahmed Paşamın hayatında, dayanak 
noktası bu zat olduğundan idaresi sü¬ 
resince Bağdad) asayişde bulundur¬ 
du. Şevval 1175’de (Mayıs 1762) 65 
yaşında vefat etti. Yiğitlik ve cesareti 
ve aşırı cömertliği vardı. Arablar ara¬ 
sında mızraklı manasına ; ‘Ebû Şahım' 
ve gece savaşmasından dolayı ;ı Dev- 
vasü'l-leyP diye lâkaplandı. (III. 82) 

Süleyman Paşa (Mücewir) Meh- 
med Paşamın kardeşidir. Sancak beyi 
olup 1108’de (1696/97) Bolu beyi ol¬ 
du. Muharrem 1109’da (Temnıuz- 
Ağustos 1697) Sentine harbinde şe- 
hid oldu. Cesurdu. (III. 70) 

Süleyman Paşa (Rişvanzâde) Ömer 
Paşamın oğludur, Mîrimîran rütbesiyle 
Maraş mutasarrıfı olup 1178 ; de 
(1764/65) bu hizmette vefat etmiştir. 
Oğlu Ömer Paşa'dır. (III. 83) 


Süleyman Paşa (Sarı) Hersek’de Pi- 
repolludur. Saray helvacısı olup mu- 
sâhib Dilsiz Tavşan Ağa’ya kethüda 
oldu. Sonra kapıcıbaşı olup Rebiyülâ- 
hir 1080'de (Eylül 1669) çavuşbaşı ve 
1083’de (1672/73) sadâret kethüdâsı 
ve 1087'de (1676) mîrahûr-ı evvel 
olup Mekke’ye tamire gönderildi. 
1095’de (1684) ikinci vezir ve ordu 
seraskeri oldu. Muharrem 1097’de 
(Aralık 1685) sadrazam ve serdâr -1 ek- 
reııı oldu. Zilhicce 1098 : de (Ekim 
1687) İstanbul’da vefat etmiştir. Üskü¬ 
dar’da, Salacak’ca camii vardır. Oraya 
defnedildi. Bir oğlu vardır. (III. 69) 

Süleyman Paşa (Turunçzâde) Si¬ 
vas mübayaacısî olup kapıcıbaşı ol¬ 
du. Safer 1205’ce (Ekim 1790) vezir 
rütbesiyle Rakka ve Haleb valisi olup 
sonra Karahisarda çiftliğine çekilmiş 
ve 27 Rebiyülevvel 1211’de (30 Eylül 
1796) Konya valisi olup 1212'de 
(1797/98) azledilmiş ve Zilka’de 
1213’de (Nisan 1799) Kıbrıs muhâfızı 
olup orada vefat eylemiştir. (III. 91) 

Süleyman Paşa (Uzun) Ramazano- 
ğuHarındandır. Nablus ve Kudüs beyi 
olup 937 : de (1530/31) Diyarbekir va¬ 
lisi oldu. 939’da (1532/33) azledildi. 
Cemaziyelevvel 94l’de (Kasım 1534) 
Bağdad, 942’dc (1535/36) Budin, 
943’de (1536/37) Şam ve 946'da 
(1539/40) Haleb beylerbeyi olmuş¬ 
tur. Orada kene) tâbileıdnin ihaneti 
ile vefat etti. Mülk idaresine kadirdi. 
(III. 64) 

Süleyman Penâh Efendi Mora da 
Trapoliçeli İsmail Efendimin oğludur. 
1153 : de (1740) cioğup İstanbul’a ge¬ 
lerek Küçük Mustafa Paşaya divan 
kâtibi oldu. Sonra hâcelik rütbesi ve¬ 
rilip Şevval 1177‘de (Nisan 1764) kü¬ 
çük tezkireci ve sonra kethüdâ kâtibi 





oldu. Ramazan 1178de (Mart 1765) 
azledilerek Magosa’ya gönderildi. 9 
ay sonra Bursa’ya nakledildi. Bir 
müddet sonra maliye tezkirecisi olup 
sefer başlayınca ordu ile gitti. Rama¬ 
zan 1183de (Ocak 1770) sipah kâti¬ 
bi, 1184 de (1770/71) mevkufatî, Mu¬ 
harrem 1185de (Nisan-Mayıs 1771) 
süvari mukabelecisi ve Şevvâl’de 
(Ocak 1772) başmuhasebeci olup 
izinli olarak İstanbuPa geldi. Sonra 
iki defa şehremini ve Anadolu muha¬ 
sebecisi ve süvari mukabelecisi olup 
1198 ! de (1784) yine matbah emini ve 
Receb 1198 : de (Mayıs-Haziran 1784) 
tekrar Anadolu muhasebecisi oldu. 
10 Zilkade 1200'de (4 Eylül 1786) ve¬ 
badan vefat etmiştir. Mahmutpaşa’da 
medfundur. Tarikata intisabı, man¬ 
zum İlâhîleri ve şiirleri vardır. Oğulla¬ 
rı Osman Efendi ve Yusuf Âgâh Efen¬ 
didir. (III. 87) 

Süleyman Râşİd Efendi Mâliyeden 
yetişip malikâne halifesi oldu. 15 
Şa : bân 1199da (23 Haziran 1785) bir¬ 
den defterdar -1 şıkk-ı evvel oldu. 10 
Receb 1200’de (9 Mayıs 1786) ayrılıp 
Şevvâl 1200’de ( Ağustos 1786) defter 
emini olup Şevvâl 1201de (Ternmuz- 
Ağustos 1787) azledildi. 1202de 
(1787) ordunun sefere çıkışında def¬ 
terdar vekili olup 8 Rebiyülevvel 
1202de (18 Aralık 1787) ikinci defa 
başdefterdar oldu. Ramazan 1203de 
(Haziran 1789) sadâret kethüdâsı ol¬ 
du. 5 Rebiyülevvel 1204de (23 Kasım 
1789) Cezayirli Haşan Paşa’nın sad⬠
retle orduya gelişi günü vefat etmiş¬ 
tir. (III. 88) 

Süleyman Râşid Efendi Defterdar 
Feyzullah Efendimin oğludur. Hâce- 
gândan olup 1252de (1836/37) vefat 
etti. Eyüp e defnedilmişim. (III. 97) 


Süleyman Râşid Efendi (Seyyid) 
(Feyzullah Efendizâde) Müderris, 
mahreç mollası olup 11 Receb 1252’ 
de (22 Ekim 1836) vefat eylemiştir 
(III. 97) 

Süleyman Re’fet Efendi (Şekerzâ- 

de) Abdülvehhâb Efendi’nin oğlu¬ 
dur. Müderris ve molla oldu. 1277 
(1860/61) tarihinden sonra vefat et¬ 
miştir. (III. 99) 

Süleyman Re’fet Paşa Çukadar Ar¬ 
navut Mustafa Ağa’nın oğludur. 1222’ 
de (1807) doğdu. Enderûndan yeti¬ 
şerek 1242’de (1826/27) enderûn çu- 
kadarı ve talim görüp 1245de (1829/ 
30) yüzbaşı, az müddet sonra binbaşı 
ve miralay, 1256da (1840) liva, 1258’ 
de (1842) ferik ve hassa, Şa’bân 1259" 
da (Eylül 1842) Dâr-ı Şûrâ reisi ve Zil¬ 
kade 1260da (Kasım-Aralık 1844) 
vezirlikle Meclis-i Vâlâ reisi ve Şa’bân 
1261de (Ağustos 1845) serasker olup 
Safer 1262de (Şubat 1846) azledildi. 
Birkaç gün sonra Paris sefiri ve Sa’- 
bân 1264de (Temmuz 1848) ticaret 
nâzırı olup haftasında Memleketeyn 
murahhası oldu. Rebiyülâhir 1265de 
(Mart 1849) döndükten sonra kap- 
dan-ı derya ve Zilkade 1267de (Ey¬ 
lül 1851) Meclis-i Vâlâ azası ve Cema- 
ziyelâhir 1268de (Mart-Nisan 1852) 
Bursa valisi olup Zilkade 1268de 
(Ağustos-Eylül 1852) azledilmiş ve 
Zilhicce 1268de (Eylül-Ekim 1852) 
Haleb valisi olmuştur. Cemaziyelev- 
vel 1271de (Ocak-Şubat 1855) İzmir, 
Muharrem 1272de (Eylül-Ekim 1855) 
Şam, Cemaziyelevvel 1272’de (Ocak 
1856) ikinci defa Bursa valisi olup 
Cemaziyelâhir 1276da (Ocak 1860) 
azledildi. Şa’bân 1276’da (Mart 1860) 
Meclis-i Tanzimat azası olduysa da 
Zilkadede (Mayıs-Haziran 1860) ay- 



rıldı. Şa ban 1277'cle (Subat-Mart 1861) 
Edime valisi, Rebiyülevvel 1278x1e 
(Eylül 1861) bir hafta azledilip Yidin 
ve Zilka'de 1280'de (Nisan 1864) 
ikinci defa Edirne valisi olup Reeeb 
128Ede (Aralık 1864) vefat eyledi. 
Tedbirli, güçlü, yumuşak huylu, cö¬ 
mert, şair, münşî idi. Orta boylu, ba- 
lıketli, güzel yüzlüydü. Büyük oğlu 
Mehmed Fuad Bey 8 Rebiyülevvel 
1305xle (24 Kasım 1887) vefat etmiş 
ve küçüğü Cevad Bey Çatalcaxla mu¬ 
tasarrıf bulunmuştur. (III. 100) 

Süleyman Rıfat Efendi Kalemden 
yetişerek hâcegândan oldu. Bir aralık 
harir emini olmuştur. Ramazan 1246' 
da (Şubat-Mart 1831) vefat etti. Şeh- 
zâdebaşfnda medfundur. (III. 96) 

Süleyman Ruhî Ağa Enderun'da i, 
yetişme olup sonra silahdar Cihangirli 
Mehmed Paşaya kethüda oldu. Sada¬ 
retinde, Şewâl 1184’de (Ocak-Şubat 
1771) kapiCîbaşılıkla çavuşbaşı oldu. 
1'185’de (1771/72) paşasıyla birlikte 
azledildi ve ona kethüda olup birkaç 
sene taşralarda gezdi. 1191x1e (1777) 
başbaki kulu ve 1192xle (1778) ikinci 
defa ca\xîşbaşı olarak 1193’de (1779) 
azledildi. Sonra hizmetlerde buluna¬ 
rak Şa'ban 1200x1e (Haziran 1786) 
üçüncü defa çavuşbaşı oldu. 1201 ”de 
(1786/87) sipahi ağası. Cemaziyelev- 
vel 1202'de (Şubat 1788) dördüncü 
defa çavuşbaşı olup Reeeb 1202'de 
(Nisan 1788) sadâret kethüdası oldu, 
Zilhicce 1202'de ("Eylül 1788) ayrıldı¬ 
ğının üçüncü günü hummadan vefat 
eylemiştir. Fethii 1 İsla m' da medfu nd u r. 
Az vakitte hayli iyilikleri görülmüştür. 
İyi ve istidatlı bir zat idi. (III. 88) 

Süleyman Rüşdı Efendi (Gülüm 
zâde) Kıbrıslıdır. Kalemden yetişerek 
hâcegândan ve ricalden oldu. 1238 


de (1822/23) vefat edip Beyoğlu kab¬ 
ristanına defnedilmiştir. (III, 95) 

Süleyman Rüşdî Efendi (Hafız) 

Sıdkîzâde Rüşdî Efendi nin imamıdır. 
Müderris, Şa’ban 126STle (MayısTia- 
ziran 1852) Kürdistan mollası ve Sa- 
fer ,1273’de (Ekim 1856) Medine mol¬ 
lası olup 5 Reeeb 1274'de (19 Şubat 
1858) vefat etmiştir. Topkapı’da med¬ 
fundur. (III. 99) 

Süleyman Sa’deddin Efendi (Müs- 
takimzâde) 1131 ele (1719) doğdu, 
Yemliha Hasar Efendi ile Yusuf Efen- 
di elen ders gördü. Murtaza Efendimin 
meşihatinde ruûs imtihanına girdiyse 
de başarılı olamadı. Sâlihzâcie Emin 
Efendinin meşihatinde, Bolırda bir 
kaza arpalığı verilmiştir. Tokadı Emin 
ilendi'den el alıp Nakşibendî olmuş¬ 
tur. 1202’de (l _7 87/88) vefat etti. Âlim, 
fâzıldı. Eserleri: Mektûbât Tercümesi, 
Devhatii ’l-Meşâyih , lügatten Eîsine-i 
Selâse , Şerh-i Divan -t Hazret i Ali. 
Tııhfetü 1-Hatîatfıı , Mezelletü 7 1 -Ni - 
sah. Tercüme-i Lügat-ı Kanılııürl- 
Tclelr Kaside-i Mı idâriye , Vird-i Sey- 
yid Yahya , Tercüme-i Fıkh-ı Ekheı\ 
yüz kadar risale. (III. 87/88) 

Süleyman Sâkıb Efendi Müderris 
ve inıam-ı evvel Nurî Efendi nin mek¬ 
tupçusu olup 1271x1e (1854/55) vefat 
etti. EyüpTle Kâşgarî yolunda defne¬ 
dilmiştir. (III. S 9) 

Süleyman Sâlîm Bey (Cağalazâde ) 

Sinan Paşanın s oyundandır 1212’de 
(1797/98) vefat edip Şehzade Camii 
ne defnedildi. Oğlu Tâbir Mehmed 
Bey‘dir( -->). (I. 141) 

Süleyman Sıclkî Efendi Elli seneyi 
askın Taşlıhımın Dergâhı şeyhi ol¬ 
muştur. 17 Safer 1307‘de (13 Ekim 
1889) yaşı 90 a yakınken vefat eyle- 




iniştir. Hiisn-i zan olunur bir zat idi. 
(III. 101) 

Süleyman Sıdkî Efendi (Hasirîzâ- 

de) Hacı Basrî Mustafa Efendi' ! nin(-0 
oğludur. 1239'da (1823/24) Sütlü- 
ce'deki Hasirîzâce Tekkesine şeyh 
olup 1233'de (1837/38) vefat eyle¬ 
miştir. Şairdir. "Sülün Efendi” denir. 
(III. 97; IV. 467) 

Süleyman Sırrı Efendi Kalemden 
yetişip lıâcelik rütbesini aldı. 1241'de 
(1823/27) piskopos mukataacısı ol¬ 
muştur. Sonra dârüttıbâa müdürü 
olup 124841e (1832/33) vefat etti. 
Şelızâelebaşına defnedildi. (III. 96) 

Süleyman Sipahi Arnavutluk eşra- 
fuıdandır. Cesur olduğundan 1255’de 
(1839) İstanbul’a çağrılıp taltif oluna¬ 
rak Bosna alayına gönderilmiştir. 
125841e (1842) İVranyaya gönderilip 
12614le (1845) memuren Varna’ya 
giderek hizmette bulunmuş ve 1281’ 
de (1864/65) vefat eylemiştir. İvran- 
ya’da, Gedik Alımecî Paşa Camii hazi- 
resinde medfuııdur. Cesur ve kerim¬ 
di, Oğlu Maarif Nezâreti evrak müdü¬ 
rü, ulâ ricalinden Ali Gâlib Beyefen- 
di4İir. (III. 99/100) 

Süleyman Sûdı Efendi Trabzon a 
bağlı Of’un ileri gelenlerinden Farzî- 
zâdelere mensuptur. İstanbul’da, Ga- 
lata’da doğdu. Maliye varidât-ı umu¬ 
miye kaleminden yetişip kalem mü¬ 
dürü olmuş, 12844le (1867/68) ula 
sânîsiyle Selanik defterdarı ve 1287’ 
de (1870/71) ûli eweliyle vâridat-ı 
umumiye muhasebecisi olmuştur. 
129141e' (1874) Trabzon defterdarı. 
12934le (1876) Suriye defterdarı ve 
129541e (1878) ikinci defa varidat mu¬ 
hasebecisi olmuştur. 13024le (1884/ 
85) azledilerek bir müddet sonra 
meskukat-ı şahane müdürü, 13054le 


(1887/88) Meclis-i Maliye azası oldu. 

20 Şevval 1313 de (4 Nisan 1896) ve¬ 
fat etti. Fransızca ve İngilizceye âşinâ 
olduğundan birkaç defa memuren 
Avrupa’ya gitmiştir, Riyaziye ilimle¬ 
rinde derin bilgisi olup Defter-i Muk¬ 
tesidi adıyla bir eser yapmıştır. (IV. 

860 ) 

Süleyman Tevftk Bey Said Melımed 
Paşa’nın(-0 oğludur. Müderris olup 
11814le (1767/68) vefat etti. Yüksek- 
kaldırım’da defnedildi. (III. 30) 

Süleymaniyeli bak. Tâlib Alımed 
Efendi 

Sülı Bey Zeyneddin Karaca Bey’in 
oğlu olup 79041a (1388) babasının 
yerine Elbistan ve Maraş beyi oldu. 

Bir-iki defa Mısır askerini yenip peri¬ 
şan eyledi. 802’de (1399/1400) şehid 
olmuştur. (III. 114) 

Sülî Bey Kürt beylerindendir. 1 
1049’da (1639/40) Maraş beyi oldu. 

Sonra vefat eylemiştir. (III. 115) 

Sülûkî Mehmed Çelebi AmasyalIdır. 
Rumelfcle bazı ümerâya kâtip oldu, I. 
Süleyman (Kanunî) devri (1520-1566) 
sonlarında vefat etti. Şairdir. (III. 55) 

Sünbül Ağa Sarayda yetişerek 
10504le (1640/41) dârüssaâde ağası 
oldu. 105441e (1644) azledilip bir gün 
sonra ibka edildi. Yine o sene Mısır’a 
gönderildi. Gemisini düşman gemile¬ 
ri tutarak muharebe ile şehid oldu. 

(III. 113) 

Sünbül Ağa Eski Saray ağası iken 
Şevvâl 12294la (Eylül-Ekim 1814) ve¬ 
fat etti. (III. 114) 

Sünbül Ağa Padişah musahibi iken 
12944le (1877) vefat edip Karacaah- 
mefe defnedildi. (III. 114) 

Sünbül Ali Efendi Mâliyeden yeti¬ 
şip 9824le (1574/75) şıkk-ı sânı def- 



1554 


terdarı oldu. O zaman, Lâlezâr Çelebi 
başdefterdar ve Oğlan Memi Anado¬ 
lu defterdarıydı. Bu zat birkaç sene 
sonra vefat etti. Oğlu Râmî Efen- 
di'dir(—►). (III. 113) 

Sünbül Sinaneddin Efendi Efdal- 
zâde Hamideddin Efendi’den ders 
okudu. Sonra Çelebi Halifeye intisap 
edip birçok zaman Mısır’da ikametle 
irşadda bulundu. Sonra İstanbul’da 
Kocamustafapaşa Tekkesi’ne şeyh 
oldu. Ömrünün sonuna kadar tefsir 
ile halka vaaz ederdi. 936’da (1529/ 
30) vefat etti. Tekkede, Germiyanlı 
Ya’kub Efendimin yanma defnolun- 
du. Ermiş sayılanlardan, kâmil, fâzıl¬ 
dı. Sünbülîye tarikatinin pır ve reisi¬ 
dir. (III, 113) 

Sünbülzâde bak. Abdülbâkî Efendi; 
Vehbî Efendi 

Süngercizâde bak. Recâî Efendi 
Sünnetsiz bak. Visâlî Çelebi 

Sünnî Semendirelidir. I. Süleyman 
(Kanunî) devri (1520-1566) ortaları 
şairlerindendir. (III. 114) 

Sünûhı Efendi Mühimmenüvis olup 
divan kalemi müdürü oldu. 1245 : de 
(1829/30) sergi müdürü, Şevvâl 1248’ 
de (Şubat-Mart 1833) piyade muka¬ 
belecisi ve 1253 ; de (1837/38) evâ- 
mir-i mühimme müdürü ve 1256’da 
(1840) beylikçi kesedarı oldu. 1264’ 
de (1848) TT efat eylemiştir. (III. 114) 

Sünûhî Ef *ndi İmam-ı ewel Zeyne- 
lâbidin Me ımed Efendi’nin(->) oğlu¬ 
dur. Müde ris iken Muharrem 1271’ 
de (Ekim 1854) vefat eyledi. Babası¬ 
nın yanına defnedildi. (III. 114; II. 
435) ' 

Süpürgecizâde bak. Mehmed Efen¬ 
di (Hafız) 


Süreyya Ahmed Paşa İstanbulludur, 
Dârülmaarif mektebinden Meclis-i Vâ- 
lâ kalemine girip 1285’de (1868/69) 
Şûrâ-yı Devle:; teşekkülünde muavin 
olmuştu. Rebiyülâhir 1289’da (Hazi¬ 
ran 1872) Islahat Komisyonu başkâtibi 
olduysa da C'emaziyelâhir’de (Ağus¬ 
tos) yine muavinlikle Şûrâ-yı Devlet’e 
girdi. Safer 1292’de (Mart 1875) ûlâ sâ- 
nîsîyle nâfia mektupçusu, Receb 
1293 ; de (Ağustos 1876) Şûrâ-yı Devlet 
ikinci kâtibi ve Rebiyülâhir 1294’de 
(Nisan-Mayıs 1877) mâbeyn-i hüm⬠
yûn kâtib-i sânîsi ve 1297’de (1880) 
vergi meclisi reisi, 1301’de (1883/84) 
bâlâ rütbesiyle vergi emini ve Zilhic¬ 
ce 1302'de (Eylül-Ekim 1885) m⬠
beyn-i hümâyun başkâtibi olmuş ve 
1303 başlarında (1885 sonları) vezir 
rütbesi ihsan 'Duyurulmuştur. Şa’bân 
1312’de (Şubat 1895) aniden vefat ey¬ 
ledi. İyi kâtip, himmet ve dirâyet eh- 
liydi. (IV. 849/ 50) 

Süreyyâ Bey Evkaf-ı hümâyûn kale¬ 
mi müdavimlerinden olup Cemaziye- 
lewel 1310’da (Kasım-Aralık 1892) 
vefat etti. Şairdi. (II. 64/65.) 

Süreyyâ Mustafa Paşa Gümrükçü 
Osman Paşanın küçük oğludur. 
Mektûbî-i sadr-ı âlîye ve sonra âmedî 
kalemine girip 1273’de (1856/57) Ru¬ 
meli pâymsiyle Kudüs mutasarrıfı ol¬ 
muştur, 25 Ramazan 1280’de (4 Mart 
1864) vezirlikle Haleb valisi olup 21 
Şa’bân 1282’de (9 Ocak 1866) ayrıldı. 
2 Rebiyülewel 1283’de (5 Temmuz 
1866) İzmir valisi, 9 Ramazan 1284’de 
(4 Ocak 1868) Meclis-i Vâlâ azası ve 
21 Zilhicce 1284’de (4 Nisan 1868) 
Bursa valisi olup Receb 1285 ; de 
(Ekim-Kasmı 1868) azlolunmuştur. 
11 Zilhicce 1285 5 de (25 Mart 1869) 
Şûrâ-yı Devlet mülkiye dairesi reisi 





oldu, Rebiyülevvel 1288'de (Mayıs- 
Haziran 1871) Haleb, 1 6 Rebiyülâhir 
1289 : da (23 Haziran 1872) Kudüs ve 
Zilka’de (Ocak 1873) sonunda İzmir 
valisi olup Muharrem 1291 : de (Şubat- 
Mart 1874) ayrıldı. Cemaziyelevvel 
1293’de (Haziran 1876) Ankara valisi 
olup Muharrem ,.295'de (Ocak 1878) 
azledildi ve Safer 1295’de (Şubat 
1878) Sivas valisi olup Ramazan 
1296 ! da (Ağustos-Eylül 1879) vefat 
etti. Tedbirli, güçlü, vilâyet işlerini bi¬ 
lirdi. Vâlide kethüdası Tâhir Paşaya 
damad olmuştu. Oğlu Şekib Bey ha¬ 
riciye memurları adandı. (II. 64) 

Sürmeli bak. Ali Paşa; İsmail Efendi 
Sürmelizâde bak. Mehmed Efendi 

Sürür (Şerif) Şerif Mesaid’in oğlu¬ 
dur. 1187’de ( 773) Mekke emiri 
olup 12 Rebiyülâhir 1202’de (21 
Ocak 1788) vefat etti. Genç ve tedbir¬ 
li olup, bir an gafil olmayıp yolların 
güvenliğini sağlamayı başardı. Yap¬ 
tıkları güzel ve günleri mutluydu. 
Oğlu Şerif Abdullah olup onun oğlu 
Şerif Hâşim İstanbul’a gelerek 1266’ 
da (1850) vefat edip Atikalipaşa kab¬ 
ristanına defnedildi. (III. 11) 

Sürûrî Ali Paşa Âlâiyelidir. Kadı Ab- 
durrahman Paşa’nm torunu olup 
hemşehrileri gibi kadı olmuş, tecrü¬ 
beli olmasıyla tarikince şöhret alıp 
umûr-ı mülkiye işlerine akıl erdirmiş 
ve hatta devriye mollalığından mah¬ 
rece geçip bir aralık Edirne vali mu¬ 
avini olmuş ve sonra Mekke pâyesi 
ve Adliye Nezâreti memuru olarak di- 
van-ı istinaf reisi olmuş ve 1296 : da 
(1879) İstanbul ve 1298’de (1881) 
Anadolu kazaskeri pâyesini elde et¬ 
miştir. 1302’de (1884/85) Manisa mu¬ 
tasarrıfı ve sonra Trabzon valisi ol¬ 
muştur. 3 Receb 1305’de (16 Mart 


1888) meslek değiştirerek vezir rütbe¬ 
si ihsan olunmuştur. 1306’da (1888/ 
89) Konya valisi olup 1308 başlarında 
(1890 sonları) hastalığı şiddetlenince 
affedilerek İzmir’e gelmesi ferman 
olunmuştu, 17 Rebiyülâhir 1308’de 
(30 Kasım 1890) orada vefat eylemiş 
ve üzerine türbe yapılmasına irade 
çıkmıştır. İlmiye, mülkiye, adliye, as¬ 
keriye işlerine akıl erdirmiş, zeki, an¬ 
layışlı, güzel konuşurdu. Oğlu Nazif 
Beydir. (III. 13) 

Sürûrî Çelebi Acem diyarından olup 
Anadolu’ya göç etti. I. Süleyman (Ka¬ 
nunî) devri (1520-1566) sonlarına ye¬ 
tişti. Şairdir. (III. 12) 

Sürûrî Çelebi Burdurludur. Divan-ı 
Hümâyûn kâtiplerinden olup I. Ah- 
med devrinde (1603-1617) vefat etti. 
Şairdir. (III. 13) 

Sürûrî Efendi Mâliyeden yetişip taş¬ 
ra defterdarlıklarında ve uzun yıllar 
bahriye muhasebeciliğinde bulunup 
20 Receb 1308 : de (1 Mart 1891) vefat 
eyledi. Debbağlar Tekkesi’ne defne¬ 
dildi. (III. 13/14) 

Sürûrî Mehmed Paşa Kapıcıbaşı 
olup 1221’de (1806) başbaki kulu ol¬ 
du. Cemaziyelevvel 1221'de (Tem- 
muz-Ağustos 1806) vezir rütbesiyle 
ordu çarhacısı olup Şevvâl 1224’de 
(Kasım 1809) ilâveten Silistre valisi ol¬ 
du. Cemaziyelevvel 1225’de (Haziran 
1810) Hezargrad’da Rusya’ya esir gi¬ 
dip sonra vefat etmiştir. Cesurdur. Oğ¬ 
lu Vahid Mehmed Bey : dir(->). (III. 13) 

Sürûrî Mustafa Efendi Gelibolulu 
Hoca Şa’bânün oğludur. Müderris 
olarak İstanbul Kadısı bâb nâibi oldu. 
Emir Buharî damadı Mahmud Çele¬ 
biden el aldı. 944’de (1537/38) Ka¬ 
sım Paşa nın medresesi bitiminde 



1 555 


müderris oldu. 954’de (1547) müder¬ 
rislikten istifa eylediyse de Kasım Pa¬ 
şamın istidasıyla derviş elbisesiyle 
Mesnevi okuttu. 955’de (1548) hatt-ı 
hümâyûn ile Şehzâde Mustafa’ya mu¬ 
allim oldu. 960 : da (1553) inziva eyle¬ 
mdi. 7 Cemaziyelevvel 962’de (30 Mart 
1555) vefat etti. Mescidinde medfun- 
dur. Yaşı 72’dir. Kasımpaşa’da bir 
mescid yaptı. Fâzıldı. Üç dilde şairdir. 
Eserleri: Tefsir-i Kadı Beyzâvî ye bü¬ 
yük ve küçük haşiyeler. Buharı nin 
yarısına kadar şerh. Telvîh ve Hidâye 
evâiline kadar haşiye, Merâh ve Mis- 
bâh ve îsâgûci ve Emsile şerhleri, 
Farsçadan yüz cüz Mesnevi\ Gülistan 
ve Bostan şerhleri, Divan-ı Hâfız 
Şerhi , Şerh-i Şebistan-ı Hayâl Türk¬ 
çe Şerh-i Muammeyât-ı Cânıİ Risâ- 
leA Muanımâ, nücûmda bir kitap, 
Ravzur-Reyy ahîn, Tercüme-i Mû- 
ciz-i Alem , Bahrü ’l-Maarif (III. 12) 

Sürûrî Mustafa Efendi Kadı Haşan 
Eyyûbî’nin oğludur. Bu sebepten 


“Eyyûbî Sürûrîsi” dendi. Müderris ve 
Lefkoşe mollası olup Rebiyülevvel 
1100’cie (Ocak 1689) vefat etti. (IV. 
405) 

Sürûrî Osman Efendi Adanalıdır. 
Hafız Seyyid Musa Efendimin oğlu 
olup ll65’de (1752) doğdu. 1193'de 
(1779) İstanbul'a gelip Sünbülzâde 
Vehbî Efendiye kethüda oldu. Sonra 
nâibliğe gidip Safer 1229’da (Ocak 
1814) vefat etti. Usta şair olup tarih 
söylemekte emsali nadir ve hezeli- 
yatta bahadırdı. Divan ı ve Hezeli- 
yafı vardır. Oğlu Sürûrizâde Ahmed 
Sıdkî Efendi 1280’de (1863/64) Trab¬ 
zon mollası olmuştu. (III. 13) 

Sürûrîzâde bak. Sıdkî Ahmed Efendi 
Sürücü bak. Mahmud Paşa 
Süsenzâde bak. Abdullah Paşa 
Süvarizâde bak. Mehmed Efendi 
Süveydaroğlu bak. Mehmed Paşa 
Süzekçi bak. Yusuf Efendi 





Şa’bân (Hacı) Altuncu Camii’nin bâ- 
nîsidir. (III. 148) 

Şa’bân (Hacı) Hasköy'de bir mescid 
yapmıştır. (III. 148) 

Şa’bân Ağa Yeniçeriden yetişip 
lOĞl'de (1651) yeniçeri ağası olup az 
müddette ayrıldı ve sonra vefat etti. 
(III. 149) 

Şa’bân Ağa Yükselerek 1058’de 
(1648) mîrahûr-ı sânı olup sonra 1063 : 
de (1653) sipahiler ağası oldu. 1064 : 
de (1634) ayrılıp sonra bostancıbaşı 
olarak 10/7'de (1666/67) ayrılmıştır. 
Sonra vefat etti. Musahibe Şekerpare 
Hatunun zevciydi. (III. 149) 

Şa’bân Ağa (Kör) Gümrük emini ol¬ 
du. 1098 ! de (1687) azledildi. 1099’da 
(1688) koyun emini oldu. Sonra vefat 
eylemiştir. (III. 149/50) 

Şa’bân Bey Erbâb-ı kalemden olup 
Semin Ali Paşa zamanında nişancı ol¬ 
du. Sonra vefat eylemiştir. (III. 148) 

Şa’bân Efendi Kastamonuludur. 
Muslihiddin Efendimin müridi olup 
Halveti şeyhi oldu. 9 11 'de (1569/70) 
vefat eyledi. Türbesi ziyaretgâhdır. 
Şariânîye tarikatının pır ve reisidir. 
Halifesi Yahyâ Efendi ve Osman 
Efendi’diı*. Osman Efendimin halifesi 
Hayreddin Efendi olup bunlar Buı- 
sa’da vefat etmişlerdi *. (III. 148) 

Şa’bân Efendi Kastamonuludur. Şa : - 
bân Efendi ; den Halveti olup sonra İs¬ 
tanbul’da Hekim Çelebi’den Nakşi¬ 
bendî oldu. Sonra Mudurnu’ya gitti. 
II. Selim devrinde (1566-1574) Hoca 


Atâullalrın davetiyle İstanbul’a gelip 
darbhane yakınında Çavuş Tekkesi’ 
ne, sonra Kavaklızâde yerine Emir 
Buharı Tekkesi’ne şeyh oldu. 14 Re- 
biyülevvel 1002’de (8 Aralık 1593) 
vefat etmiştir. Şeyh Camii’nde med- 
fundur. III. Murad birkaç defa tekke¬ 
sini teşrif buyurdular. Ermiş sayılan¬ 
lardandır. (III. 148) 

Şa’bân Efendi Bosna’da Nevesinli- 
dir. Müderris, molla, sonra İstanbul 
pâyesi oldu. 106l’de (1651) Anadolu 
kazaskeri olup 1062’de (1652) azle¬ 
dildi. 1067’de (1656/57) Rumeli ka¬ 
zaskeri olup o sene azledilmiş ve ar¬ 
dından vefat etmiştir. Yeğeni sudûr- 
dan Mehmed Efendi’dir. (III. 149) 

Şa’bân Efendi BalIkesirlidir. Müder¬ 
ris olup Receb 1105’de (Mart 1694) 
vefat etti. (III. 150) 

Şa’bân Efendi Kastamonuludur. Şa’- 
bânîye tarikatinin büyüklerindendir. 
İstanbul’a gelip Eyüp’de Müftü Abdül- 
kadir Efendi Mescidimi Şa’bânîye tek¬ 
kesi yapıp İstanbul’da ilk defa Şa’b⬠
nîye âyinini icra etti. 1082’de (1671/ 
72) vefat etti. Bunun şeyhi Hacı Meh¬ 
med Efendi Hacı Mustafa Efendi’den, 
o, Müntehâ Efendi’den ve o da Yahyâ 
Efendi’den el almıştır ki, hepsi de 
Şa’bânîye büyüklerinden sayılır. Yeri¬ 
ne Yahyâ Efendi geçip 1110’da (1698/ 
99) vefat etti. Sonra oğlu Mehmed 
Efendi geçip ll69’da (1755/56) vefat 
eyledi. Sonra Sa’deddiıı Efendi şeyh 
olup bu da bir müddet devam etti. (III. 
149) 

Şa’bân Efendi Ayasofya kâtibi ve 
Fâtih Camii imamı olup şeyhülkurrâ 
olmuştur. 1197’de (1783) vefat eyle¬ 
di. (III. 151) 

Şa’bân Efendi (Galat) Fındıklılıdır. 
Müderris, Filibe mollası olup 16 Rebi- 


1557 



1558 


yülâhir lll6 s da (18 Ağustos 1704) ve¬ 
fat etti. Güzel ahlâkla meşhurdur. 
(IH. 150) 

Şa’bân Efendi (Kaba) Hızır Paşa 
imamıdır. Tosyalıydı. Müderris, Filibe 
mollası olup 1115’de (1703/04) Edir¬ 
ne kadısı, sonra ikinci defa Filibe 
mollası oldu. 8 Şa'bân 1121’de (13 
Ekim 1709) vefat etti. İri yapılı, şiş¬ 
mandı. (III. 150) 

Şa’bân Efendi (Kûsec) Çerkeşî 
Mehmed Efendimin oğludur. Müder¬ 
ris, Mısır mollası ve Muharrem 1133’ 
de (Kasım 1720) İstanbul kadısı olup 
15 Zilhicce 1133’de (7 Ekim 1721) az- 
lolundu. Şevval 1139 : da (Mayıs-Hazi- 
ran 1727) Anadolu kazaskeri olup 25 
Cemaziyelevvel ll40 : da (8 Ocak 
1728) azledildi. 7 Receb 1140’da (18 
Şubat 1728) vefat etmiştir. (III. 150) 

Şa’bân Efendi (Müezzinzâde) Eyüp- 
lü Eyyûb Efendimin oğludur. Müez¬ 
zinlikten çalışıp müderris oldu. Bağ- 
dad mollası olduktan sonra Zilka’de 
1099’da (Eylül 1688) vefat etmiştir. 
Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa adına 
Tefsir-i Kebiri telif eylemiş âlimler¬ 
dendi. (III. 150) 

Şa’bân Halife IV. Mehmed’in dadısı 
zevci olduğundan vâlide sultan kah- 
vecibaşısı olarak parlayıp meşhur ol¬ 
du. 1072’de (I 66 I/ 62 ) vefat etmiştir. 
(III. 149) 

Şa’bân Hoca 1081’de (1670/71) Tu¬ 
nus beyi olup Zilhicce 1082’de (Ni¬ 
san 1672) ayrılmış ve vefat etmiştir. 
(III. 149) 

Şa’bân Kapdan (Tersaneli) Kapdan 
Camiimin banisidir. 1053 ; de (1643) 
vefat etmiştir. (III. 148) 

Şa’bân .Mehmed Ağa Hasodadan 
küçük defterdar ve ayrıldıktan sonra 


beylerbeyi payesi oldu. 109 5’ de 
(1684) azledilmiş ve vefat etmiştir. 
(III. 149) 

Şa’bân Paşa Kalemden yetişerek ye¬ 
niçeri kâtibi olup Receb 1043’de 
(Ocak 1634) azledildi. Sonra sancağa 
çıkıp 1048’de (1638/39) Yenişehir 
beyi oldu. 1051’de (1641/42) ayrılıp 
sonra vefat emiştir. Saraylı Melek 
Hatun Mescidi ne minber koydu. (III. 
148) 

Şa’bân Paşa Enderun’dan yetişerek 
rikâbdar-ı şehriyârî oldu. Rebiyülâhir 
1054’de (Haziran 1644) yeniçeri ağa¬ 
sı, Rebiyülâhir 1055 : de (Haziran 
1645) Maraş valisi, 1058’de (1648) ve¬ 
zirlikle Kıbrıs /alisi olup sonra vefat 
etmiştir. (III. 149) 

Şa’bân Paşa Siyâvuş Paşamın kethü- 
dâsıdır. 1099 : da (1688) Niğbolu paşa¬ 
sı oldu. O sene vefat etmiştir. (III. 
150) 

Şa’bân Paşa Amavutdur. Ümerâdan 
olup 1176’da (1762/63) Dukagin san¬ 
cağı mutasarrıfı olup orada vefat etti. 
(III. 150) 

Şa’bân Paşa (Seyyid) (Türk) Yeni¬ 
çeri Ocağı’ndan yetişerek kul kethü- 
dâsı ve 1103’de (1691/92) Karahisar 
mutasarrıfı, 1110’da (1698/99) Âlâiye 
mutasarrıfı oldu. 1123’de (1711) An¬ 
kara valisi olup harbe memur oldu. 
Cemaziyelâhir 1127’de (Haziran 
1715) Sivas valisi oldu. Orada vefat 
etmiştir. İş idaresine vakıftı. (III. 150) 

Şa’bân Paşa (Yahyâ Paşazâde) Ba¬ 
bası tersane ümerâsından Anadolulu 
Yahyâ Paşa’dır. Beylerden olup Şev- 
vâl 1003 ! de (Nisan-Mayıs 1595) do¬ 
nanma kumandanı olup hizmette bu¬ 
lundu. Sonra Yergöğü Kalesi mi tamir 
eyledi. 1009’da (1600/01) Kıbrıs bey- 



lerbeyi oldu. Orada vefat etmiştir. 
(III. 148) 

Şa’bân Paşazâde bak. İbrahim Paşa 

Şa bân Şâkir Efendi Mâliyeden yeti¬ 
şerek İstanbul mukataacısı olup III. 
Murad devrinde (1574-1595) vefat et¬ 
miştir. (III. 148) 

Şa ban Şifâyî Efendi Ayaşlı Ahmed 
Efendimin oğludur. Saray tabiblerin- 
den olup müderris, Diyarbekir molla¬ 
sı oldu. Azledilmiş olarak Ankara’dan 
gelirken Zilka’ds lll6’da (Mart 1705) 
vefat etti. İyi tabibdi. Kısas-t Enbiya 
yı Türkçeye tercüme eylemiş, tıbba 
dair Şifâîye ve Tedbir-i Mevlûd adla¬ 
rındaki kitapları yazmıştır. (III. 150) 

Şa’bânîzâde bak. Mehmed Efendi 

Şa’banzâde bak. Ahmed Efendi; 
Azim Mehmed Efendi; Feyzî Râsim 
Efendi; Mehmed Efendi (Muhteşem); 
Râsim Feyzullahı Efendi 

Şa’bânzâde Kazasker Şa’bân Efen¬ 
dimin kardeşinin oğluna denirdi. Bir- 
buçuk asırdan fazla isimleri görül¬ 
müştür. (IV. 695) 

Şadı Ağa Sadâret ağalarından olup 
III. Mustafa devri (1757-1774) şairle¬ 
rindendir. (III. 12 4) 

Şâdî Bey (Mihalzâde) Samako ha¬ 
nedanından ve Köse Mihal torunla- 
rmdandır. İstanbul’a gelip Mümtaz 
Efendiye kâtip ve Hâtemî Efendiye 
damad olarak sadâret mektûbî kale¬ 
mine dahil oldu. Sonra mâbeyn-i hü¬ 
mâyûn kâtibi olup ayrıldıktan sonra 
15 Rebiyülevvel 1306’da (19 Kasım 
1888) vefat eyledi. (III. 124) 

Şâdî Paşa I. Se'.im’in (Yavuz) beyler- 
beyilerinden olup 923’de (1517) Ana¬ 
dolu beylerbeyi olmuştu. Sonra vefat 
eylemiştir. (III. 124) 


Şafiî bak. Abdurrahman Ebû’l-Fazl; 
Mehmed Efendi 

Şâfiîzâde Kadı olup Silistre ve Üsküp 
kadısı oldu. 990’da (1582) Temeşvar 
kadılığında vefat etti. Na’şı Üsküp’e 
nakledilip defnedildi. Fâzıldır. (III. 
124) 

Şâfiyeci bak. Muslihiddin Efendi 

Şah Çelebi Germiyanlıdır, Hz. Mev- 
lânâ evlâdındandır. 780’de (1378/79) 
vefat eyledi. Şairdir. (III. 131) 

Şah Çelebi Germiyanlıdır. Hz. Mev- 
lânâ evlâdındandır. 1000’de (1591/ 
92) vefat eyledi. Şairdir. (III. 131) 

Şah Gazi Paşa (Şehsüvarzâde) Ken- 
gırı beyi Çerkeş Şehsüvar Bey’in oğlu¬ 
dur. Babası gibi beylerden olup Mo¬ 
ra’da sancakbeyi oldu. 1065’de (1655) 
vezirlikle Şam valisi oldu. Az müd¬ 
dette azledilmiş ve 1069’da (1658/59) 
vefat etmiştir. (III. 131) 

Şah Kulu Dinsiz olup Kızılkaya’yı 
kendisine merkez olarak seçti. Sonra 
İran’a gidip 719’da (1319) orada vefat 
etmiştir. (III. 131) 

Şah Mehmed Efendi (Nişancı Hı¬ 
sımı) Kara Nişancımın akrabasm- 
dandır. Müderris, iki defa Trablusşam 
ve Maraş mollası oldu. Başka mevle- 
viyetlerde de bulundu. Ramazan 
1028’de (Ağustos-Eylül 1619) vefat 
etti. Nişancı Camii’nde medfundur. 
İyi halle meşhur ve temiz kalpliydi. 
(III. 131) 

Şahî Şeyh Mahdumî-i Tebrizîzâde 
Kasım Çelebi’nin oğludur. Kürt bey¬ 
lerinden olup I. Selim (Yavuz) zama¬ 
nında göçerek 945 ? de (1538/39) vefat 
etti. Şairdir. Süleymannâmd yi telif 
eyledi. (III. 132) 

Şâhidî Çelebi Edirnelidir. Şehzade 
Cenrin defterdarı oldu. 901 (1495/ 


1559 



1560 


96) tarihinden sonra gözden düşüp 
vefat etmiştir. Şiir ve inşası vardı. (III. 
132 ) 

Şâhİdî Çelebi Önce ilim talibi İken 
sonra sipahi oldu. 960'da (1553) vefat 
etti. Şiirleri tatsızdır. Gülistanı şerh 
etmiştir. (III. 132) 

Şâhidî İbrahim Dede Muğla Mevle- 
vîhanesi şeyhi Hüdâyî Dede’nin oğlu 
olup 875’de (1470/71) doğdu. Divanî 
Mehmed Efendi’den el alıp Mevlevi 
oldu. 957 : de (1650) Karahisar’da ve¬ 
fat eylemiştir. Yaşı 82’dir. Müfessir, 
muhaddisti. Adına Tuhfe si, nazmen 
Şerh-i Mesnevisi , Gülsen-i Tevhidi 
vardır. (III. 132) 

Şahin Ahmed Ağa Hadımdır. Musâ- 
hib ve sonra 1068’de (1657/58) hazi- 
nedar-ı şehriyârî oldu. 1091’de (1680) 
emekli oldu ve sonra vefat etti. (III. 
133) 

Şahin Ahmed Bey Askerlikten yeti¬ 
şerek miralaylıkla Erzurum’da iken 
126l’de (1845) vefat etmiştir. (III. 
135) 

Şahin Ali Paşa Yükselerek mîrimî- 
ran ve îbrail muhafızı oldu. 1237'de 
(1821/22) Çorum sancağı ilâve edildi. 
1238’de (1822/23) cezasını görerek 
vefat etmiştir. Sâdık ve emin değildi. 
(III. 135) 

Şahin Ali Paşa (Hazinedar) Gürcü¬ 
dür, Çelik Mehmed Paşa'nın kölesi 
olup hazinedarı ve bazı yerlere mü- 
sellimi oldu. Cemaziyelevvel 1171’de 
(Ocak-Şubat 1758) eşkıyanın hac 
emirinin bohçasını gasbetmeleri üze¬ 
rine mîrimîranlıkla Adana valisi oldu. 
1182’de (1768/69) Rakka sancağıyla 
harbe memur oldu. 1183’de (1769) 
Hotin muhâfızı olmuştur. Cemaziye- 
lâhir 1183’de (Ekim 1769) vezirlikle 


Konya valisi, Şa ! bân 1183’de (Aralık 
1769) Silistre ve Özi muhâfızı, Cema- 
ziyelâhir 1184’de (Eylül-Ekim 1770) 
Sivas, 1185 de (1771/72) Diyarbekir, 
1187’de (1773) Özi, Ramazan 1189’da 
(Kasım 1775) Mora, Zilhicce 1190’da 
(Ocak 1777) Kütahya, Receb 1191’de 
(Ağustos 1' 7 77) ikinci defa Diyarbe¬ 
kir, sonra Kilis ve Adana, sonra ilâve 
olarak Rakka ve Maraş, Rebiyülevvel 
1194'de (Mart 1780) Konya, Şevvâl 
119 5’de (Eylül-Ekim 1781) Haleb, Re- 
biyülevvel 1197’de (Şubat 1783) Ay¬ 
dın eklenmesiyle Özi valisi ve 20 Ce¬ 
maziyelevvel 1199’da (31 Mart 1785) 
sadrazam olup Cemaziyelâhirde (Ni¬ 
san) gelmiştir. 24 Rebiyülevvel 1200’ 
de (25 Ocak 1786) Selânik valiliğiyle 
İsmail seraskeri olmuştur. 1201‘de 
(1786/87) Bozcaada’ya gönderildi. 
Sonra Seddülbahir’e nakledilip 19 
Ramazan 1203’de (13 Haziran 1789) 
vefat etmiştir. Cesur, gayretli, sâlih, 
âdil ve iyilikseverdi. Oğulları Atâul- 
lah Paşa ile Mehmed Bey’dir. (III. 
134/35) 

Şahin Bey I. Bâyezid (Yıldırım) dev¬ 
ri (1389-1402) beylerindendir. Timur 
harbinde (1402) kayboldu. (III. 132) 

Şahin Emirzâde hak. Beliğ İsmail 
Efendi 

Şahin Giray II. Mehmed Giray Han’ 
m oğlu Saadet Giray’m oğludur. 1016’ 
da (1607/08) nureddin oldu. Sonra 
kardeşiyle Çerkeş’e gidip kardeşi han 
oldukta kalgay olmuştur. Kardeşi III. 
Mehmed Giray vefat edince İran’a gi¬ 
dip 5 sene kaldı. Sonra dönerek 1049’ 
da (1639/40) vefat etmiştir. (III. 132/ 
33) 

Şahin Giray Selâmet Girayın karde¬ 
şinin oğlucur. 1110’da (1698/99) nu¬ 
reddin iken vefat etmiştir. (III. 134) 



Şahin Giray Selâmet Giray Han oğ¬ 
lu Safa Girayzâde Tohtamış Girayın 
oğludur. Şairdir. (III. 133) 

Şahin Giray Hacı Selim Giray Han 
m oğludur. Yanbolu'da sâkin iken 
1124'de (1712) vefat eylemiştir. Hoş¬ 
sohbet şair olup mahlası t: Şâhî" idi. 
(III. 134) 

Şahin Giray Han Topal Ahmed Gi- 
ravTn oğlu ve Sâhib Girayın kardeşi¬ 
dir. 1191'de (1777) Kırım hanlığına 
Rusya'dan bir yaverle geldiyse de 
hanlığı kabul buyuruİmayıp Selim Gi¬ 
ray gönderildi. Ancak tutunamayınca 
bu hanlıkta kaldı. 1196’da (1782) Kı¬ 
rım'dan kovuldu. 1197’de (1783) tek¬ 
rar han olarak Rusya'dan geldi. Rusya 
bu suretle Kırım'ı elde edip buna bir 
miktar maaş verip Kırım'dan başka 
bir yere gönderip iskân ettirildi. 
1201'de (1786/87) Csmanlı toprakla¬ 
rına gelip Rodos'a gönderildi. 1202'de 
(1787/88) orada idam edilerek hıya¬ 
netinin cezasını görmüştür. Hain ve 
haris olup hanedanının mahvına se¬ 
bep olmuştur. (III. 135) 

Şahin Mehmed Pnşa Enderûn'dan 
yetişerek çukadar-ı şehriyârî oldu. 
1096'da (1685) vezirlikle Şam valisi 
ve Yanova muhafızı olup buradan 
Hanya ve Sakız muhâfızı olduğu» hal¬ 
de 7-8 sene kaldırılmamıştır. 1103'de 
(1691/92) Niş'e geçi]) Diyarbekir vil⬠
yetiyle Anadolu müfettişi olmuştur. 
1105'de (1693/94) Şam valisi olup o 
sene Midilli muhafazasında kaldı. 
1106'da (1694/95) Hanya muhâfızı 
olup o sene Diyarbekir valiliğiyle or¬ 
du çarhacısı olmuştur. 1107'de (1695/ 
96 ) Nemçe muharebesinde sol kaşın¬ 
dan vurulup şehid oldu. Dünya kel⬠
mı etmemekle yıkanmadan defnedil¬ 
di. Padişah böyle cesur ve gayretli bir 


mücahidin kaybedilmesine çok üzül¬ 
müştür. Tedbirli, akıllı, kâmildi. (III. 
133/3 ı ) 

Şahin Mehmed Paşa Kul kethüdası 
Türk Şa ban Agu um kölesidir. Zilhic¬ 
ce 1138'de (Ağustos 1, ^avarcıba- 
şı olup Tebriz ve Remın harplerinde 
yeniçeri ağası vekili oldu. Sonra mîri- 
mîran rütbesiyle Inebahtı ve sonra İş- 
kodra, 1140'da (1727/28) Ağrıboz 
muhafızı, sonra Adana valisi ve Ce- 
maziyelâhir 1143'de (Aralık 1730) ye¬ 
niçeri ağası, Rebiyülevvel 1144'de 
(Eylül 1731) sadâret kaymakamı oldu 
ve sadrazamın gelişinde kapdan-ı 
derya oldu. Cemaziyelevvel 1144 
(Kasım 173D sonlarında Hanya, son¬ 
ra Gence valisi, Rebiyülevvel 1145'de 
(Ağustos-Eylül 1732) Trabzon valisi 
ve Inebahtı, 1148'de (1735) Adana, 
Cemaziyelâhir ll48'de (Ekim-Kasım 
1735) Özi, sonra Bender muhafızı ve 
sonra Babadağı seraskeri oldu. Cema¬ 
ziyelevvel 1149 da (Eylül 1736) vefat 
etti. Tedbirli, güçlüydü. (III. 134) 

Şahin Mehmed Paşa (Yavaşça) 

Derya beylerinden olup İstanbul'un 
fethinde hazır bulunmuştur. Sonra 
kapdan-ı deıyâ oldu. Muharrem 870' 
de (Eylül 1465) vefat edip Uzunçar- 
şı’da defnedildi. Orada bir mescidi 
vardır. (III. 132) 

Şahin Mustafa Ağa Enderûn'dan ye¬ 
tişerek Rebiyülevvel 1121'de (Mayıs- 
Haziran 1709) mîrialem oldu. Az 
müddette vefat eylemiştir. (III. 134) 

Şahin Mustafa Paşa Has odadan ye¬ 
tişip 1080'de (1669/70) mîrahûr-ı sânı 
ve sırasıyla silahdar-ı şehriyârî oldu. 
1095 : de (1684) Rumeli payesiyle mî- 
rahûr-ı evvel olup Receb 1095'de 
(Haziran-Temmuz 1684) Boğaz mu¬ 
hafızı oldu. Hemen ardından Mora 



1562 


seraskeri ve vezir oldu. Sene sonun¬ 
da azlolunup Misivri muhafızı olmuş¬ 
tur. 1096’da (1685) İstanbul kayma¬ 
kamı olup o sene Şam valisi ve Narda 
muhâfızı oldu. Muharrem 1097 : de 
(Aralık 1685) Tırhala, 1099’da (1688) 
Maras valisi, sonra Erzurum valisi ol- 
du. 1099’da (1688) Maraş’a giderken 
vefat etmiştir. İyi hizmet etmeye çalı¬ 
şırdı. (III. 133) 

Şahin Paşa Mustafa Paşamın çerağı- 
dır. 1044’de (1634/35) kapıcılar ket¬ 
hüdası, 1046'da (1636/37) yeniçeri 
ağası, 1047’de (1637/38) Trablusşam 
beylerbeyi, 1049’da (1639/40) Bosna 
ve 1050 ; de (1640/41) Kanije valisi ol¬ 
muş ve 1054’de (1644) azledilip, son¬ 
ra vefat etmiştir. İşlerin idaresine ka¬ 
dirdi. (III. 133) 

Şahin Paşa Kürttür. Yeniçeriden ye¬ 
tişerek silahdar ağası olup 1097’de 
(1686) sancakbeyliğine gönderildi. 
Sonra vefat etti. (III. 133) 

Şahin Paşa Dağıstanlıdır. Rusya'da 
tahsil görüp Osmanlı topraklarına 
göçtü. Miralay ve mirliva olarak Bosna 
ve başka yerlerde bulunmuş ve sene¬ 
lerce levazım dairesi reis-i sânîsi ola¬ 
rak 3 Rebiyülevvel 1308 ! de (17 Ekim 
1890) 60 yaşma yakın vefat eylemiştir. 
Doğru, sâdık bir askerdi, (III. 135) 

Şahin Paşa (Kula) Ümerâdan olup 
İL Murad devrinde (1421-1451) Ru¬ 
meli beylerbeyi oldu. Sonra azledile¬ 
rek rivayete göre harpde şehid oldu. 
(III. 132) 

Şahin Paşa (Lala) Orhan Gazimin 
yetiştirmesi olup I. Murad'a lala ol¬ 
muştur. Efendisi tahta çıkınca Rumeli 
beylerbeyi oldu. Edirne ve Filibe şe¬ 
hirlerini fetheylemekle vezirlik veril¬ 
miştir. 772’de (1370/71) vefat etti. Ce¬ 


sur ve gayretliydi. Kirmastı’da bir tek¬ 
ke ve Bursa’da bir medrese yaptı. Os- 
manlı tebaasından ilk defa “paşa” un¬ 
vanını bu zat kazanmıştır. (III. 132) 

Şahinoğlu bak. Mustafa Paşa; Os¬ 
man Paşa 

Şahkulu bak. Mehmed Çelebi 

Şair Menıi Çelebi Selâniklidir. Mülâ- 
zimîn-i İlmiyeden olup I. Süleyman 
(Kanunî) devri (1520-1566) sonların¬ 
da vefat ey .emiştir. Şairdir. (III. 124) 

Şâkî Efendi Kürttür. Dârülmaarif ho¬ 
casıydı ve Enderûn muallimi oldu. 
1280 (1863/64) tarihinden sonra vefat 
eyledi. Âlim, şairdi. (III. 130) 

Şâkî Mehmed Efendi Mevâlîdendi. 
1146 (1733/34) tarihlerinde vefat etti. 
(IV. 228) 

Şâkir Ağa Silahşor, telhisçi ve kapıcı- 
başı olup maden emini ve 1237’de 
(1821/22) ulûfeciyân-ı yesâr ağası ol¬ 
muştur. Daha sonra vefat etti. (III. 
126 ) 

Şâkir Ağa Yeniçeridir. Kul kethüdâsı 
ve sonra yeniçeri ağası oldu. Azilden 
sonra Dimetoka'ya gönderildi. 1242' 
de (1826/27) orada vefat etmiştir. (III. 
126) 

Şâkir Alime d Efendi Bahriye kâtip¬ 
lerinden o up mümeyyiz ve Rebiyü- 
levvel 1260de (Şubat 1848) mütemâ- 
yizle bahriye muhasebecisi oldu. 
1266 : da (1850) azledilerek Şam def¬ 
terdarı olup orada vefat eylemiştir. 
(III. 127) 

Şâkir Ahmed Efendi İstanbulludur. 
Hâfız olarak ■ Şirvanîzâde Mehmed 
Rüşdı Paşa ve Ruscuklu Şeyh Mustafa 
Efendi ve Hâfız Gâlib Efendrden ilim 
tahsil eylemiştir. Birkaç kere birer bü¬ 
yük kalabalığa icâzet vererek ünlü 



dersiam oldu. Mahreç ve Mısır molla¬ 
sı olup 24 Ramazan 1315’de (16 Şu¬ 
bat 1898) vefat ederek Fâtih Camiİ’ne 
defnedilmiştir. Fazilet sahibi hayırlı 
bir zat idi. (IV. 860) 

Şâkir Ahmed Efendi (Hacı) Hacı 
Abdülkerim Ağamın oğludur. Emtia 
gümrüğü sandık emini olup 28 Şa : 
ban 1271'de (16 Mayıs 1855) vefat ey¬ 
lemiştir. Süleymaniye’de medfundur. 
(III. 127) 

Şâkir Ahmed Efendi (Hacı) Midilli 
müftüsünün oğludur. 1217’de (1802/ 
03) orada doğdu. Tahsille müderris, 
zabtiye ve sonra ziraat meclisleri müf¬ 
tüsü oldu. 1267’de (1850/51) Haleb ve 
Rebiyülâhir 1274’de (Kasım-Aralık 
1857) Mısır mollası ve Şa’bân 1275 ! de 
(Mart 1859) Mekke p ayesi ve Rebiyü- 
1 evvel 1283’de (Temmuz-Ağustos 
1866) İstanbul pâyesi oldu. 16 Şa'bân 
1284'de (13 Aralık 1867) vefat etti. 
Eyüp'de medfundur. Âlim, şairdir. 
Avâmiî i Türkçe nazmetti. Kayınpede¬ 
ri kapıcıbaşı Boşnak Mehmed Bey’dir. 
(III. 129) 

Şâkir Ahmed Paşa Trabzonludur. 
İstanbul 5 a gelip Firdevsî Efendi'ye 
imam oldu. Sonra Enderun’a girip tül- 
bend ağası olmuş ve çıktıktan sonra 
hâçelik verilip 1213’de (1798/99) 
darbhane emini olarak 12l6'da (1801/ 
02) azledilmiştir. 1222’de (1807) Ak¬ 
deniz nüzûl emin: olup 1223'de 
(1808) yine* darbhane emini oldu. 11 
Receb 1225’de (12 Ağustos 1810) ve¬ 
zir rütbesiyle sadâre: kaymakamı ol¬ 
du. 1226 : da (1811) ayrıldı. 4 Muhar¬ 
rem 1229'da (27 Aralık 1813) Anado¬ 
lu valisi ve sonra Mora valisi oldu. Re¬ 
biyülâhir 1233 : de (Şubat 1818) hasta 
olduğundan Gelibolu’da ve sonra İs¬ 
tanbul'da oturdu. 1235’de (1819/20) 


vefat eylemiş ve Eyüp'de, Mİhrişah 
Vâlide Sultan Türbesi bahçesine def- 
nolunmuştur. Âlim, tedbirli, güçlü, şa¬ 
irdir. Oğlu müderris Mehmed Âtıf Bey 
olup onun oğlu da Sermed Paşa’dır. 
(III. 125) 

Şâkir Bey Anadolu Ordusu redif mi¬ 
ralaylarından ve kudema-yı askeriye- 
den olup 1269’da (1852/53) vefat ey¬ 
lemiştir. (III. 127) 

Şâkir Bey Haydar Paşa’mn(->) oğlu¬ 
dur. Şûrâ-yı Devlet mazbata odası 
hulefâsındandı. 1300 (1883) yılından 
sonra vefat etmiştir. (II. 2627 

Şâkir Bey Rüsûmat muhâfaza müdü¬ 
rü olup talihinin açıklığıyla ûlâ sınıf-ı 
eweli ve servet sâhibi oldu. 19 Mu¬ 
harrem 1306’da (25 Eylül 1888) vefat 
etti. (III. 129/30) 

Şâkir Efendi Es'ad Paşamın mühür¬ 
darı olup 29 Muharrem 1240'da (23 
Eylül 1824) vefat eylemiştir. Şair, 
münşî idi. Karacaahmet’de medfun¬ 
dur. (III. 126) 

Şâkir Efendi Abdullah Birrî Efendi’ 
nin oğludur. Enderûn'da yetişip 1241’ 
de (1825/26) mâbeynci ve sonra 
emekli olmuştur. Sonra vefat eyledi. 
(III. 126) 

Şâkir Efendi Enderûnludur. Tahsil 
görüp saray ricâline dahil oldu. Tül- 
bend ağası, Şevvâl 1227’de (Ekim 
1812) rikâbdar olup Rebiyülâhir 1228’ 
de (Nisan 1813) emekli olmuştur. Son¬ 
ra tarikatten el alıp 1244'de (1828/29) 
orduda livâ-i saâdet şeyhi oldu. Rebi¬ 
yülâhir 1252'de (Temmuz-Ağustos 
1826) vefat eylemiştir. Fâzıl ve şairdir. 
Mesnevî-i Şerifi nazmen ve Bahâris- 
tan’ı neşren şerh eylemiştir. (III, 126) 

Şâkir Efendi Bâb-ı Seraskerî kâtiple¬ 
rinden olup Zilka'de 1258'de (Aralık 


1563 



1842) serasker mektupçusu oldu. 
1260 : da (1844) Suriye Ordusu muha¬ 
sebecisi olup Rebiyülâhir 1269'da 
(Ocak-Şubat 1853) Dâr-ı Şûrâ-yı As¬ 
kerî başkâtibi oldu. 1276’da (1859/ 
60) vefat eylemiştir. (III. 129) 

Şâkir Efendi Kadirî şeyhlerinden 
olup 1276’da (1859/60) vefat ederek 
Karabaş Mezarlığıma defnolunmuş- 
tur. (III. 128) 

Şâkir Efendi Köse Mehmed Paşa’ 
nın(^) kölesiydi. Efendisinin vefatı 
üzerine Mısır'a gidip tersane muavini 
oldu. Sultan Abdülmecid devri (1839- 
1861) sonlarına yetişti. Şairdi. (IV. 290) 

Şâkir Feyzullah Bey Nailî Abdullah 
Paşamın oğludur. Bâbıâlî’den yetişe¬ 
rek hâçelik verildi. Küçük kale tezki- 
recisi ve ll65'de (1752) ve 1173'de 
(1759/60) iki defa cebeciler kâtibi 
olup 1176’da (1762/63) vefat etmiştir. 
Yenikapı Mevlevıhanesime defnedil¬ 
di. Oğulları Halil Nurî Bey ve Necib 
Beydir. Erbâb-ı kalemdendi. (III. 125) 

Şâkir Haşan Bey Mîrimirandan Ah- 
med Paşamın oğludur. Babasının ve¬ 
fatında yetim kaldı. Enderûn ricaline 
intisap ile karakulak, haseki, 3 Receb 
1221 : de (16 Eylül 1806) bostancıbaşı 
oldu. Memuren Boğaz’a gidip gele¬ 
rek 18 Rebiyülevvel 1222'de (26 Ma¬ 
yıs 1807) vefat etmiştir. Doğancılar 
da, Hacı Ahmed Paşa nın torunu olup 
1192x1e (1778) vefat eden Hacı Meh¬ 
med Bey : in yakınma defnedilmiştir. 
(III. 125) 

Şâkir Hüseyin Bey (Gümrükçü 
Hüseyin Paşazâde) Mustafa Bey in 
oğludur. Müderris, 1146‘da (1733/34) 
vak'anüvis ve II5 5'de (1742) Ha leb 
mollası oldu. 1156’da (1743) vefat et¬ 
ti. Fâzıl, Divan sahibi şair, kâmil bir 
zat idi. (III. 124) 


Şâkir Hüseyin Efendi Kalyonlar k⬠
tibi ve 1236’da (1820/21) cebeciler 
kâtibi olarak sonra vefat etmiştir. (III. 
126) 

Şâkir Mehmed Ağa Enderûnludur. 
Serhâzin ve serhaftânî olup Silahşor- 
lükie çerağ edilmiş ve sonra kapıcı- 
başı olmuştur. Bu senelerde (1820’ 
ler) vefat etti. (III. 126) 

Şâkir Mehmed Bey (Hacı) 2. Oldu 
miralaylarından olup 20 Rebiyülâhir 
1285’de (10 Ağustos 1868) vefat et¬ 
miştir. (III. 129) 

Şâkir Mehmed Bey (Köprülüzâ- 

de) Ferik Emin Paşamın oğludur. Sıh¬ 
hiye Meclisi azasından iken 15 Receb 
1294'de (26 Temmuz 1877) vefat etti. 
Üsküdar’da medfundur. (III. 129) 

Şâkir Mehmed Bey (Müftîzâde) 

Arnavut beylerinden olup kalemden 
yetişerek 1249’da (1833/34) sergi ha¬ 
lifesi oldu. Önemli hizmetlerde bulu¬ 
nup Reşid Paşaya yakınlık peyda et¬ 
ti. Rebiyüiâhir 1271'de (Ocak 1855) 
zimemât komisyonu reisi olup ûlâ sı¬ 
nıf- ı evveli verildi. Cemaziyelevvel 
1275 : de (Aralık 1858) vefat etti. Mer- 
kezefendi'de medfundur. Güzel ko¬ 
nuşurdu. Oğullan Paris eski sefiri Zi- 
yâ Paşa ile Roma sefiri Reşid Bey’dİr. 
(III. 127/28) 

Şâkir Mehmed Efendi Kapdan 
Kaymak Mustafa Paşa imamı olup 
müderris, Kayseri, Erzurum, Gence 
mollası oldu. I. Mahmud devri (1730- 
1754) ortalarında vefat eyledi. Şairdir. 
(III. 124) 

Şâkir Mehmed Efendi Halvetidir. 
Nureddin Cerrâhî tarikinden olup Ni¬ 
şancı Mehmed Paşa Tekkesi ne şeyh 
oldu. 12l6'da (1801/02) vefat edip 
Keskin Dede yanma defnolundu. Ha¬ 
fız, âlim, müfessirdi. (III. 125) 



Şâkir Mehmed Efendi Müderris 
olup Şevval 1235’de (Temmuz-Ağus- 
tos 1820) vefat eyledi. Edirnekapı’da 
medfundur. Âlimdi. (III. 125) 

Şâkir Mehmed Efendi Kapıcılar 
kethüdası olup 23 Safer 1237 : de (19 
Kasım 1821) vefat etti. Karacaah- 
met’de medfundur. (III. 125) 

Şâkir Mehmed Efendi Şehzade 
imamı Sâlih Efendimin oğludur. Di- 
van-ı Hümâyün’da rüûs kesedarı 
olup 20 Şevvâl 1240'da (7 Haziran 
1825) vefat eyledi. Eyüp’de medfun¬ 
dur. Damad Halil Paşa bunun köle- 
siydi. Oğlu Nebil Paşa’dır. (III. 126) 

Şâkir Mehmed Efendi Bilgilidir. 
Hazine kethüdası Sâlih Efendi daire¬ 
sinde büyüyüp mûsikî ve fünûna âşi¬ 
nâ oldu. 1235’de (1820) müezzinbaşı 
olup Ramazan 124l 7 de (Nisan 1826) 
vefat eyledi. Üsküdar’da medfundur. 
Talik hattatıydı. (III. 126) 

Şâkir Mehmed Efendi Yükselerek 
voyvoda oldu. Sonra Urla voyvodalı¬ 
ğından hâcegânlıkla 1244’de (1828/ 
29) kereste gümrükçüsü ve ihtisâb 
nâzın, Şevvâl 1245’de (Nisan 1830) 
kasapbaşı ve 1250’de (1834/35) Hi- 
betullah Sultan kethüdası oldu. 
125 Ede (1835/36) kasapbaşılıktan az¬ 
ledildi. 1252’de (1836/37) su nazırı ve 
sonra unvan değişimiyle ikinci defa 
ağnam müdür! oldu. Zilhicce 1258 ; 
de (Ocak 1843) vefat eylemiştir. 
Eyüp 7 de medfundur. Oğlu Hamdı 
Bey : dir(-0. (III. 127) 

Şâkir Mehmed Efendi Haşan Ağa 7 
nın oğludur. Gümrük kitâbetincle, 
emtia gümrüğü kitâbet-i sânîye ve 
Galata gümrüğü başkitâbetinde 10- 
15 sene hizmetle 1262’de (1846) 
emekli edilmiş ve 16 Rebiyülâhır 


1268’de (8 Şubat 1852) vefat etmiştir. 
Eyüp’de medfundur. Sâdık, halim, 
cömertdi. Babamın ve benim sütba- 
bam ve babamın teyzesinin zevciydi. 
Oğullan Menteşe mutasarrıflığından 
emekli Ahmed Mümtaz Bey, Ankara 
posta ve telgraf başmüdürü Mehmed 
Bahâeddin Bey ve Kadıköy telgraf 
müdürü Mustafa Neş’et Bey’dir. 
Oğullarının üçüncüsü olan Haşan 
Fehmi Bey telgrafhaneden emekliy¬ 
ken Zilka’de 1304’de (Temmuz- 
Ağustos 1887) 53 yaşında vefat eyle¬ 
miştir. (III. 127) 

Şâkir Mehmed Efendi Ebûlubûd 
Emin Mehmed Paşamın divan kitabe¬ 
ti ve sonra taşra kaymakamlığı edip 
bir aralık Sofya mutasarrıfı, Muhar¬ 
rem 1269’da (Ekim-Kasım 1852) ûlâ 
sınıf-ı evveli ve 127 0 7 de (1853/54) 
Cidde deftardarı olup sonra Sevva- 
kin 7 e gönderildi. 1275 ; de (1858/59) 
Münire Sultan kethüdâsı olup 1276' 
da (1859/60) azledilerek Meclis-i Mu- 
hasebe’ye aza oldu. 2 Şa’bân 1277’de 
(13 Şubat 1861) vefat etti. Süleymani- 
ye’de medfundur. Münşi ve servet sâ- 
hibi, mutedil bir zat idi. Büyük oğlu 
Ahmed Zekî Bey mektûbî-i sadâret¬ 
ten Trablusgarb mektupçusu ve son¬ 
ra âmedî hulefâsından oldu. Birkaç 
sene önce vefat etmiştir. Diğer oğul¬ 
ları Mahmud Bey ve Mustafa Bey ise 
ikiz olup 20-30 yaşlarında vefat etti¬ 
ler. Büyük kızı Emine Saide Hanım, 
akrabamızdan mutasarrıf emeklisi 
Ahmed Bey’in eşi olarak 1303 ! de 
(1885/86) vefat etmiştir. (III. 128/29) 

Şâkir Mehmed Efendi Gölpazarlı- 
dır. Müderris ve dersiam olup huzur 
derslerinde reisti : l-mukarrirîn olmuş¬ 
tur. 10 Rebiyülâhir 1283 : de (22 Ağus¬ 
tos 1866) vefat eyledi. Taşkasap’da 


1565 





medfundur. Fâzıl ve kâmil bir zat idi. 
(III. 129) 

Şâkir Mehmed Efendi Yükselerek 
sultan kethüdası ve Yanya kapı ket¬ 
hüdası olup 7 Safer 1284'de (10 Hazi¬ 
ran 186?) vefat eylemiştir. Eyüp'de 
medfundur. (III. 129) 

Şâkir Mehmed Efendi Mâliyeden 
yetişerek rüsûmat muhasebecisi ol¬ 
muş ve azilden sonra 1285 ! de (1868/ 
69) vefat edip Silivrikapfya defnedil¬ 
mişim (III. 129) 

Şâkir Mehmed Efendi Birgilidir. Mü¬ 
derris, ZilkaMe 1284He (Mart 1868) İz¬ 
mir mollası, Receb 1285 ; de (Ekinı- 
Kasım 1868) Mekke payesi ve sonra 
İstanbul pâyesi oldu. Rebiyülâhir 
1298‘cle (Mart 1881) vefat etti. Edirne- 
kapı’da medfundur. Âlim, fâzıldı. (III. 
129) 

Şâkir Mehmed Efendi Mâliyeden 
yetişerek mülga A’şâı* Nezâreti mü¬ 
meyyizi, divan teşekkülünde mü¬ 
meyyiz ve sonra aza ve sonra Divan-ı 
MulıasebaFa aza olarak Receb 1307 
de (Şubat-Mart 1890) ûlâ eweli ihsan 
olunup a'şâr ve tahkikat işleriyle 
Anadolu’da bulunmuştur. 28 Cemazi- 
yelevvel 131 Ede (7 Aralık 1893) vefat 
etmiştir. Merkezefendi'ye defnedil- 
miştir. (III. 130) 

Şâkir Mehmed Efendi (Hacı) En¬ 
derlin‘dan yetişme olup müderris ol¬ 
du. Şevvâl 1258x1e (Kasım 1842) Ga¬ 
lata kadısı ve Receb 1268’de (Nisan- 
Mayıs 1852) Edirne kadısı, sonra 
Mekke pâyesi oldu. Ramazan 1276' 
da (Mart-Nisan 1860) vefat eyledi. Sü- 
leymaniye'de medfundur. İlim ve 
marifet sahibiydi. (III. 128) 

Şâkir Mehmed Efendi (İmamzâ- 

de) Fâtih Camii imamı olup 1204'de 


(1789/90) vefat eden Seyyicl Hacı 
Mehmed Efendi'nin oğludur. Müder¬ 
ris ve 1239 : da (1823/24) Galata mol¬ 
lası olup sonra vefat etti. Kardeşi 
Mehmed Râsid Efendi, babası yanın¬ 
da medfundur. (III. 126) 

Şâkir Mehmed Efendi (Kâmilîzâ- 

de) Müderris, Safer 1248 ; de (Tem¬ 
muz 1832) İzmir "cadısı oldu. 7 Zil- 
ka’de 1255 ! cle (12 Ocak 1840) vefat 
edip Yahya Efendi Tekkesrne defne- 
dilmiştir. Oğlu İsmail Kâmil Paşadır. 
(III. 126/27) 

Şâkir Mehmed Paşa Kumlusunda 
nizamiye askerliğine girip miralay ve 
1255 de (1839) mırlivâ ve 1266’da 
(1850) Suriye’de iken feriklikle Irak 
ve Hicaz ordusu reisi olarak 1269 : da 
(1852/53) azledilmiş, sonra Anadolu 
reis-i erkânı olup şuuru bozulduğun¬ 
dan 1278 (1861/62) sonlarında İstan- 
bul’a getirilmiş ve Aksaray'da, kona¬ 
ğında oturmaktayken 27 Receb 1279' 
da (19 Ocak 1863) vefat etmiştir. Sa- 
raçhanebaşı CamTnde medfundur. 
(III. 128) 

Şâkir Mustafa Efendi Abdüşşekûr 
Efendi'nin oğludur. Kalemden yetişip 
hâcelik verildi. 15 Şa’bân 1228’cle (13 
Ağustos 1813) vefat etti. Nuhkuyu- 
su'na defnedildi. ( II. 125) 

Şâkir Mustafa Efendi (Kâşimîzâ- 

de) Kadı olup 1218’de (1803/04) ve¬ 
fat etmiştir. Edirne kapıya defnedileli. 
(IV. 459) 

Şâkir Mustafa Efendi (Mâhirzâde) 

Müderris olup llSO'da (1747) vefat 
etti. Şairdir. (III. 124) 

Şâkir Paşa Ders im mutasarrıflığın¬ 
dan ayrılma olup 13 Şevvâl 1306'da 
(12 Haziran 1889 1 Emirgâmda vefat 
eylemiştir. (III. 130) 



Şâkir Paşa (Cerrah) Cerrahlık hiz¬ 
metinde tecrübe kazanıp 1265 (1849) 
tarihlerinde sûr-ı hümâyûn hizmetin¬ 
de bulunduğunda a taltif olunarak Hi¬ 
caz kaftan ağası ve taşra kaymakamı 
oldu. 1273 : de (1856/57) sıır-ı hüm⬠
yûnda da hizmete davet olunup mîri- 
mîranlık verilmiştir. Bu senelerde 
(18601ar) vefat eyledi. Fenninde, ha¬ 
zık ve mahirdi. (III. 128) 

Şâkir Paşa (Sarı) Miralaylığa kadar 
terfi edip Rumeli Ordusundan emek¬ 
li olmuş ve 1284 (1867/68) tarihlerin¬ 
de vefat eylemiştir. (III. 128) 

Şâkir Paşazâde II. Mahmud devri 
(1808-1839) vezirlerinden Şâkir Ah- 
med Paşamın oğullarıdır ki, Sermed 
Paşa torunuydu. (IV. 694) 

Şakşâkî bak. İbrahim Paşa 
Şamdancı bak. Haşan Efendi 
Şamdanîzâde bak. Süleyman Efendi 

Şamhal Bey Dağıstan beyi olup 988’ 
de (1580) Lala Mustafa Paşa’ya hizmet 
edip itaat halinde vefat etti. (III. 158) 

Şamî bak. Hüseyin Efendi (Seyyid) 

Şâmî Efendi Müderris ve ll66 : da 
(1753) Diyarbekir mollası oldu. Son¬ 
ra vefat eylemiştir. (III. 130) 

Şâmî Hamza Ak Şemsedclin’in hali¬ 
fesi olup vefa tınca halefi olmuştur. 
Göynük’de vefat etti. (III. 130) 

Şâmî Mustafa Bey (Kmalıoğlu) 

Rüstem Paşamın kethüdası olup şair¬ 
dir. Bu senelerde 1 5604ar) vefat etti. 
Oğlu Meşâmî de şairdir. (IV. 374) 

Şâmî Mustafa Bey (Şamlızâde) II. 

Bâyezici devrinde (1481-1512) san¬ 
cakbeyi olup vefat etti. Usta şairdir. 
(III. 130) 

Şâmî Mustafa Çelebi Şamlıdır. Sa¬ 
ray gılmâmndan olup II. Selim’e çeş- 


ııigirbaşı ve çıktıktan sonra Amasya 
beyi olmuştur. III. Murad devri (1574- 
1595) sonlarında vefat eyledi. Şairdir. 
(III. 130) 

Şâmîzâde bak. Atâullah Mehmet! 
Efendi; Hüseyin Efendi; Mehrned 
Efendi; Mustafa Efendi 

Şâmîzâde II. Mahmud devri (1808- 
1839) vezirlerinden Şamlı Râgıb Paşa’ 
nın oğulları olup yükseldiler. (IV. 694) 

Şâmil Efendi Dağıstan ümerâsından 
olup senelerce Rusya ile savaştı. Son¬ 
ra Osmanlı ülkesine gelip Tâib Paşa 
ve oğulları da göçtüler. Hakkında 
hürmet olunup hacca gitti ve döndü. 
1 Zilka’de 1283’de (7 Mart 1867) vefat 
edip Haydarpaşa’ya defnedildi. 90 : lık 
mücâhid, dirayetli ve cesurdu. Buna 
mensup Ahmed Mes’ud Paşa 1272'de 
(1855/56) vefat etti. Oğlu Gazi Meh- 
med Paşa Mekke’de yerleştiler. Diğer 
oğlu Mehrned Şefî Bey, Rusya askerî 
hizmetindedir. (III. 171) 

Şamlızâde bak. Şâmî Mustafa Bey 

Şânî Abdülkerim Efendi Diyarbe- 
kirlidir. Divaıı-ı Hümâyûn kâtibi olup 
hacda 1087’de (1773) vefat etti. Şair¬ 
dir. (III. 131) 

Şânî Ahmed Çelebi Ebûssuûd Efen¬ 
di mülâzimidir. Bu senelerde (1590' 
lar) vefat etti. Âlim ve şairdi. Üstuvâ- 
nü 'l-Esâtîui telif eylemiştir. (III. 130) 

Şânî Çelebi Kastamonuludur. Ke- 
ımâlpaşazâde mülâzimlerindendir. 
Bağdacl seferinde vefat etti. Şairdir. 
(III. 130) 

Şânî Çelebi Yenİce-i Vardarlıdır. Da- 
nişmend idi. III. Murad devrinde 
(1574-1595) vefat eylemiştir. Şairdir. 
(III. 130) 

Şânî Dede Galatalıdır. Şem’î De- 
de’ııin çırağı Mevlevi deıvişi olup bu 


7567 



1568 


asrın (16. yy) seçkin şairlerindendir. 
(III. 131) 

Şanı Efendi Lârendelidir. Hoca Atâ- 
ullah Efendi mülâzimi ve müderris 
olup III. Murad devri (1574-1593) 
sonlarına yetişmiştir. Şairdir. (III. 130) 

Şânî Efendi Kariye Camii imamının 
oğlu olup babası yerine imam olmuş¬ 
tur. 1180’de (1766/67) vefat etti. Edir- 
nekapı dışında medfundur. Hezeliyat 
ve hasenatı hâvi iki Divanı vardır. 
Hezelde meşhurdur, (III. 131) 

Şânî Mehmed Efendi Lârendelidir. 
Müderris oldu. Nihalî Efendi ve Ya¬ 
vuz Efendi ile kazaskerler huzurunda 
imtihan oldular. Sonra Rodos ve Şam 
müftüsü, sonra Trablus, Maraş, Erzu¬ 
rum ve Diyarbekir mollası oldu. Safer 
1019 : da (Mayıs 1610) vefat etti. Bilgi¬ 
ye talip, nazma kadir, güzel ahlâk sa¬ 
hibiydi. (III. 130/31) 

Şânî Mustafa Efendi Eyüplüdür. 
Müderris olup 1057’de (1647) vefat 
etti. Şairdir. (III. 131) 

Şânî Sâlih Efendi Hoca Atâuliah 
Efendi mülâzimlerinden bir müder- 
risdir. III. Murad devri (1574-1595) 
sonlarında vefat etti. Âlim, şairdi. (III. 
200 ) 

Şânîzâde bak. Atâuliah Mehmed 
Efendi; İbrahim Efendi; Sâdık Meh¬ 
med Efendi; Sâdık Mehmed Efendi 

Şarabdar t ak. Hamza Bey; İlyas Bey 
Şa’ranî bal . Abdürrahim 

Şa’ranîzâde bak. Abdülvehhâb 
Efendi; Ebussuûd Efendi; Mehmed 
Efendi; Ramazan Mehmed Efendi; 
Zeynelâbidîn Efendi 

Şa’rânîzâde I. Ahmed devri (1603- 
1617) âlimlerinden Abdürrahim b. 
Abdülmuhsin Şa’râni oğullarına denir 


ki, yüz sene kadar sürmüştür. (IV. 
695) 

Şârık Emin Baba 1190’da (1776) 
doğmuştur. Kaşıkçı ve 1258’de (1842) 
hacca gidip R.fâî oldu. 127Ude 
(1854/55) seyahatle Selânik’e gidip 
sonra vefat etti. Şairdir. (III. 124) 

Şâribî bak. Mehmed 
Şârih-Î Mesnevi bak. İsmail Dede 
Şârih-i Mülteka bak. Mehmed Efendi 
Şârih-i Şİr’a bak. Ya : kub Efendi 

Şârİhü’l-Menar bak. Abdülhalim 
Efendi 

Şar kan bak. İbrahim Paşa 
Şaşı bak. Hüsâmeddin Efendi 

Şatır bak. Ali Ağa; Ali Paşa; Arslan 
Mehmed Paşa; Hüseyin Paşa; Meh¬ 
med Paşa; Mustafa Paşa 

Şâtıroğlu bak. Hüseyin Paşa 

Şâtırzâde bak. Ahmed Efendi; Emin 
Efendi; Es’ad Mehmed Efendi; Kâşif 
Mehmed Emin Efendi; Osman Ağa 

Şâvur Çelebi Kastamonuludur. Kadı 
idi. 960’da (1553) vefat etti. Şairdir. 
(III. 13D 

Şâvufî Çelebi Kastamonuludur. II. 
Bâyezid devri (1481-1512) şairlerin¬ 
dendir. (III. 131) 

Şeb-âhenk Kadın Eski bir saraylıdır. 
III. Selim devrinin (1789-1807) yâdi- 
gârı olup 15 Zilka’de 1297’de (19 
Ekim 1880) vefat etmiştir. 95 yaşın¬ 
daydı. Yahyâ Efendi Tekkesi’ne def- 
nolunmuştur. Yanma 1299’da (1882) 
vefat eden hazinedarı Dilberûze Usta 
defnedilmiştir. (III. 135) 

Şeci’ Mustafa Efendi Kalemden ye¬ 
tişip hâcegândan oldu. 1223’de 
(1808) maliye tezkirecisi ve o sene 
tezkire-i sânı olcu. Görevleri devre- 




derek Zilka’de 1234’de (Ağustos-Ey- 
lül 1819) ruznâme-i evvel, 1236’da 
(1820/21) muhasebe-i evvel, 1238’de 
(1822/23) tevkil oldu. 28 Receb 
1240’da (18 Mart 1823) vefat etti. Se¬ 
limiye’de medfundur. Yaşlı ve liyâ- 
katliydi. (IV. 468) 

Şeflî Mehmed Efendi (Seyyid) Ke¬ 
felidir. Mevlevi clup 1083’de (1672/ 
73) vefat eyledi. Şairdir. (III. 152) 

Şefik Ali Paşa 1230’da (1815) vefat 
eden Eğinli Hacı Mehmed Ağazâde 
İsmail Hâşim Efendi’nin oğludur. Sa¬ 
dâret mektûbı kalemine, 1251’de 
(1833/36) âmedî odasına çerag oldu. 
Ardından mâbey ı-i hümâyûn kâtibi 
olup 1259’da (1843) ûlâ evveliyle baş¬ 
kâtip olmuştur. Receb 1264’de (Hazi¬ 
ran 1848) tersane nâzın, Şevvâl 
1264’de (Eylül 1848) bâlâ rütbesiyle 
evkaf nâzın, Rebiyülâhır 1266’da (Şu- 
bat-Mart 1850) hazine-i hassa nâzın, 
Cemaziyelâhir 1269’da (Mart-Nisan 
1853) Meclis-i Vâlâ azası, Rebiyülev- 
vel 1270’de (Aralık 1853) tersane 
müsteşarı, Rebiyülevvel 1271’de (Ara¬ 
lık 1854) vezir rütbesiyle maliye nâzı- 
rı, Şa’bân 1271’de (Nisan-Mayıs 1855) 
sadâret kaymakamı ve birkaç gün ge¬ 
çince ilâveten Meclis-i Vâlâ reisi olup 
Şevvâl 1271’de (Haziran-Temmuz 
1855) kaymakamlığı son buldu. Zil¬ 
ka’de 1273’de (Temmuz 1857) Mecâ- 
lis-i Âliye’ye memur, Zilka’de 1276’da 
(Mayıs-Haziran 1860) ikinci defa ev¬ 
kaf nâzın olup Muharrem 1278’de 
(Temmuz 1861) azledildi. Safer 1280’ 
de (Temmuz-Ağustos 1863) üçüncü 
defa evkaf nâzın olup Rebiyülâhir’de 
(Eylül-Ekim) hasta olduğundan emek¬ 
li edildi. 15 Safer 1284’de (18 Haziran 
1867) vefat etti. Akıllı, kâtip, doğru, if¬ 
fetli, sâdıktı. Hatta bu kadar memuri¬ 


yetlerden sonra azlinde zarureti son 
dereceye ulaşmış ve ihtiyacının gide¬ 
rilmesi ancak maaş ihsaniyle olabil¬ 
miştir. (III. 152/53) 

Şefik Aİİ Paşa Taşra mutasarrıfların¬ 
dan olup 1293’de (1876) Erzincan, 
sonra Kars mutasarrıfı olarak vefat 
eylemiştir. Sudûrdan Haşan Tahsin 
Bey’e sıhriyeti vardı. (III. 153) 

Şefik Bey Vâlide kethüdâsı Giritli 
Yusuf Ağa’nm(-0 oğludur. Müderris 
olup 11 Rebiyülevvel 1229’da (4 Mart 
1814) vefat etti. Topkapı’da medfun¬ 
dur. (IV. 669) 

Şefik Bey Bâb-ı Seraskerî’den yetişip 
masraf müdürü olmuş ve 1265 (1849) 
tarihlerinde Dâr-ı Şûrâ-yı Askerî aza- 
lığı ve 1273’de (1856/57) ûlâ evveli 
rütbesini elde eylemiştir. 1277’de 
(1860/61) aynlmış ve 1283 (1866/67) 
tarihlerinde vilâyet kapı kethüdâsı 
olarak 1309’da (1891/92) vefat eyle¬ 
miştir. Bilgiliydi. (III. 154) 

Şefik Bey Teşrifatçı Ferruh Efen- 
di’nin oğludur. Bâbıâlî’den yetişerek 
hazine ve sonra Şûrâ-yı Devlet evrak 
müdürü olmuştur. 28 Cemaziyelâhir 
1310’da (17 Ocak 1893) vefat etti. 
Genç ve gayretliydi. (III. 153/54) 

Şefik Efendi Reisülulemâ Mustafa 
İzzet Efendi şâkirdlerinden usta bir 
hattatdır. 1296 (1879) yılına doğru 
vefat etti. (III. 153) 

Şefik İbrahim Bey (Recâîzâde) Ce- 

lâleddin Bey’in oğludur. 1251’de 
(1835/36) mektûbı-i sadârete girerek 
1263’de (1847) Kâmil Paşa’ya ve 
1265’de (1849) Abbas Paşa’ya divan 
kâtibi olup ûlâ sânısi oldu. Şa’bân 
1268’de (Mayıs-Haziran 1852) evkaf 
muhasebecisi olup 1273’de (1856/ 
57) vefat etti. Babasından 4 yaşında 


1569 




1570 


yetim kaldı. Münşi ve sairdir. (III. 

152 ) 

Şefik İbrahim Efendi Darbhane n⬠
zın Ebûbekir Efendimin yeğeni oldu¬ 
ğundan "sâhib-i ayar yeğeni" diye 
meşhur oldu. Müderris ve Galata 
mollası oldu. 21 Muharrem 1244'de 
(3 Ağustos 1828) vefat ederek Üskü¬ 
dar'da, amcasının yanma defnedil- 
miştir. (III. 152) 

Şefik İsmail Bey Abdullah Bey'in 
torunu olup 1252’de (1836/37) Yeni¬ 
şehir ve 1264 : de (1848) Şam mollası 
olup sonra vefat eylemiştir. (III. 152; 
I. 369) 

Şefik İsmail Bey Mektûbî-i sadâret¬ 
ten yetişerek Viyana sırkâtibi ve 
âmedî hulefası ve 1265'de (1849) 
Meclis-i Vâlâ evrak müdürü, Saf er 
1267‘de (Aralık 1850) deâvî muavin-i 
sânîsi ve Zilhicce 1268 ! de (Aralık 
1851) deâvî muavin-i evveli, Rebiyü- 
levvel 127lkle (Kasım-Aralık 1854) 
hariciye kâtibi olup Şevvâl 1275’de 
(Mayıs 1859) azledilmiştir. Sonra Girit 
kapı kethüdası, Rebiyülâhir 1282 : de 
(Eylül 1865) zabtiye reisi, Cemaziye- 
lâhir 1284‘de (Ekim 1867) Manastır 
mutasarrıfı, Şevvâl 1286'da (Ocak 
1870) Aydın kapı kethüdâsı ve sonra 
Zilhicce 1294x1e (Aralık 1877) maden 
müdürü olup 1296 x1a (1879) azledi¬ 
lerek Rebiyülevvel 1297'de (Şubat- 
Mart 1880) vefat eyledi. Yumuşak 
huylu, cömert, inşası ortaydı. Oğulla¬ 
rından İbrahim Sârim Bey mutasarrıf, 
Said Paşa hassa livâsı ve Mustafa Bey 
tercüme odası hıılefâsı olarak görev¬ 
dedirler. (III. 153) 

Şefik Melmıed Bey (Halil Hamid 
Paşazade) Arif Bey'in torunudur. 
Müderris, 1264 : de (1848) Galata mol¬ 
lası, 1272’de (1855/56) Mısır mollası, 


12//'de (1860/61) Mekke payesi 
olup bir-iki yıl sonra vefat eylemiştir. 
(III. 152) 

Şefik Mehmed Efendi Müderris 
olup 1171‘de (1757/58) vefat etti. Şa¬ 
irdir. (III. 152'i 

Şefik Mehmed Efendi Hâfız Vehbî 
Efendimin kardeşidir. Hazine-i hassa 
mümeyyizi ve sonra komisyon reisi 
olup surre emini olmuştu. Ancak git¬ 
meden 1302x!e (1884/85) aniden ve¬ 
fat etti. (III. 153) 

Şefik Mehmed Efendi (Masrafzâ- 

de) İstanbulludur. Divan-ı Hümâyûn 
kâtiplerinden olup bazı vüzerâya di¬ 
van kâtibi, sonra hâcegândan olarak 
küçük evkaf muhasebecisi ve vak' 
anüvis oldu. 1127’de (1715) vefat et¬ 
miştir. Usta şairdir. Şefiknâmeyi bu 
yazdı. (III. 152) 

Şefik Mehmed Paşa Gazi Evrenos 
sülâlesinden tevliyeti mütevellisi olup 
paye alarak 1292'de (1875) Rumeli 
beylerbeyi payesi olmuştu. Selânik 
Meclisi azalığmda senelerce bulundu. 
15 Şevvâl 1307'de (4 Haziran 1890) 
vefat eyledi. 76 yaşında, asil ve necip- 
di. Oğlu Muhsin Bey'dir. (III. 153) 

Şefkat Abdülfettâh Efendi Bağdad- 
lıdıı*. İstanbul'a gelip Kırım hanlarına 
ve Eflâk ve Boğ dan beylerine kâtip 
oldu. Çok yaşlı olduğundan Kuruçeş¬ 
me'de yalnızlığı seçti. Birkaç sene 
hasta olduktan sonra 1242'de (1826/ 
27) vefat etti. Âlim, fâzıl, şair olup 
Hadikatü 7- V 'izerâ ya zeyl yazmıştır. 
(III. 151) 

Şefkat Ali Efendi Midillilidir. Os¬ 
man Efendimin oğlu olup Melek 
Mehmed Paşaya divan kâtibi olarak 
1187xle (1773) vefat eyledi. Şairdir. 
(III. 151) 


Şefkati Ali Efendi Mektûbî-i, harici¬ 
ye kaleminden yetişerek 1276‘da 
(1859/60) mektûbî-i hariciye oldu. 
Sonra 1284’de (1867/68) sadâret 
mektupçusu ve 1290'da (1873) sad⬠
ret müsteşarı oldu. Sene sonunda az¬ 
ledilmiştir. 292'de (1875) adliye 
mektupçusu olup 1294’de (187/0 Di- 
van-ı Hümâyûn âmedîsi ve 1302’de 
(1884/85) ikinci defa sadâret müste¬ 
şarı oldu. 10 Saler 1308 de (25 Eylül 
1890) vefat etti. Ümmî Sinan Derg⬠
hıma defnedildi. İffetli, edip, şair ve 
münşi idi. (II/. 151) 

Şefkati Edhem Efendi (Hafız) Zağ- 
ralıdır. İstanbul’da okudu ve Sirozlu 
Yusuf Paşaya divan kâtibi oldu. Son¬ 
ra Manastırca ikamet eyledi. Sultan 
Abdülmecid devri (1839-1861) sonla¬ 
rında vefat etmiştir. Şairdir. (III. 151) 

Şehbâz Ağa Enderun'dan olup 998 
de (1590) atmacacıbaşı oldu. Sonra 
bölük ağası olup silahdar ağalığında 
da bulundu. .Ramazan 1014’de (Ocak 
1606) sipahiler kâtibi Kargazâde 
Mahmud Efendi ile birlikte vefat ey¬ 
lediler, (III. 177) 

Şehbâz Giray Çoban Giray sülâle- 
sindendir. 1i09 da (1897/98) sefere 
katılan Tatarların seraskeriydi. Sonra 
kalgay oldu. 1112 : de (1700/01) vefat 
etti. Yiğit, gayretliydi. (III. 177/78) 

Şehbâz Giray IV. Devlet Giray Han : 
ın kardeşidir Zilka'de 1201'de (Ağus- 
tos-Eylül 1787) Kuban, yani Kırım 
hanlığı ve kardeşi Mübarek Giraya 
kalgaylık ve Saadet Giray torunların¬ 
dan Arslan Giray’a nureddinlik veril¬ 
di. Sonra harpçe bir işe muvaffak ola¬ 
madığından Ce ma zivel evvel 1203'de 
(Şubat 1789) azledildi. Vize’de ika¬ 
metle 1207‘de (1792/93) vefat eyle¬ 
miştir. Akıllı, cesur ve dindardı. Bü¬ 


yük oğlu Mehmed Giray 1203'de 
(1788/89) harpde şehid oldu. Diğer 
oğlu Halim Giray olup bunun oğulla¬ 
rı da Şehâmet Giray ile Şehbâz Giray 
olup bu Şehbâz Giray 121 Okla (1795/ 
96) doğup 1252’de (1836/37) İstan¬ 
bul’da vefat eylemiştir. Ehl-i dil ve şa¬ 
irdi. (III. 178) 

Şehbâz Paşa Kapıcıbaşı olup Zilhic¬ 
ce 1053’de (Şubat-Mart 1644) kapıcı¬ 
lar kethüdâsı ve 1054'de (1644) Van 
beylerbeyi oldu. Sonra bahriyede gö¬ 
rev alıp 1064’de (1654) Akdeniz eşkı¬ 
yasını cezalandırarak şöhret almıştır. 
Sonra vefat eyledi. Piyâle Paşa evl⬠
dından Şehbâz Paşazadeler buna 
mensuptur. (III. 177) 

Şehbâz Paşazâde bak . Mustafa Bey 
Şehbâzzâde bak. Alımed Bey 

Şehdı Ali Efendi Divan-ı Hümâyûn 
kâtiplerinden olarak Gürcü Mehmed 
Paşamın sadrazamlığında tezkire-i 
evvel olup sonra azledildi. Divanî gö¬ 
revlerde bulunarak 1072’cle (1661/ 
62) vefat etti. Şair NefTnin yetiştirme¬ 
lerinden usta bir şairdir. (III. 515) 

Şehdî Çelebi Antakyalıdır. Helvacı 
olup I. Selim (Yavuz) devri (1512- 
1520) şairlerindendir. (III. 178) 

Şehdî Mustafa Efendi İstanbullu¬ 
dur. 1098’de (1687) vefat etti. Nevhe- 
ves bir şairdir. (III. 178) 

Şehdî Mustafa Efendi Antakyalıdır. 
1140’da (1727/28) vefat etti. Şairdir. 
(III. 178) 

Şehdî Mustafa Efendi Antakyalıdır. 
İstanbul’da, kibar dairelerinde terbiye 
görüp hâcegândan oldu. 1144'de 
(1731/32) vefat eyledi. Eyüp’de, İdris- 
köşkümde medfunduı*. Arapça, Farsça 
ve Türkçe nazma ve nesre muktedir 
olup Divan sahibi şairdir. (III. 178) 



Şehdî Osman Efendi Çavuşlar kâti¬ 
bi olup azilden sonra Safer 1171'de 
(Ekim-Kasım 1757) Rusva'va sefir ol- 

j j 

du. Döndükten sonra çeşitli görevler 
verilip 1179'da (1765/66) baruthane 
bina emini, sipah kâtibi, Muharrem 
1183’de (Mayıs 1769) başmuhasebeci 
ve Rebiyülevvel 1183 : de (Temmuz 
1769) Bender Ordusu defterdarı olup 
Cemaziyelewel 1183'de (Eylül 1769) 
ordunun dönüşünde vefat eylemiştir, 
îşe elverişli, münşi ve muhasipdi. 
(III. 178) 

Şehdî Yahya Efendi Diyarbekirlidir. 
Sofya'da müderris- ve müftü oldu. 
1083 s de (1672/73) vefat etti. Şairdir. 
(IV. 637) 

Şehid bak. Mustafa Efendi 

Şehidi İran'da Kum şehrindendir. 
945 ! de (1538/39) vefat etti. Şairdir. 
(III. 181) 

Şehidî Çelebi (Şermî) II. Mehnıed 
(Fâtih) devri (1451-1481) ricâlinden- 
dir. Sairdir. Şehname bahrinde 4000 
beyt Tarih-i Osm anî yazdı. (III. 181) 

Şehidî Haşan Dede Edirnelidir. Ne- 
şatî Dedemin hizmetindeydi. Arapça 
ilimlere ve edebi sanatlara vâkıftı. 
1082'de (1671/72) şehid oldu. Şairdir. 
(III. 181) 

Şehidî İbrahim Bey Tiranlıdır. Mü¬ 
tesellim ve sonra idare meclisi aza¬ 
sından oldu. 1265'de (1849) vefat et¬ 
ti. Şair ve tarih söylemede mahirdi. 
(III. 181) 

Şehidî Kasım Çelebi Sevyiddir. I. 
Süleyman'a (Kanunî) Trabzon'da in¬ 
tisap ederek tahta çıktığında maz- 
har-ı hümâyûnları oldu. Ancak devri¬ 
nin (1520-1566) başlarında vefat ey¬ 
lemiştir. Şairdir. (III. 181) 


Şehlâ bak. Abc ıırrahman Efendi; Ah- 
ımed Efendi; Ahmed Paşa; İbrahim 
Paşa; Meyyâl Mehnıed Efendi 

Şehlâzâde bak. Aziz Mehnıed Efendi 
Şehlevendim bak. Abdullah Ağa 

Şehreddin Ağa Saray ağalarından 
olup 131 Tde 1 .1893/94) dârüssaâde 
ağası vekili iken vefat edip Nişanta¬ 
şı'na defnedilmiştir. (III. 178) 

Şehrî bak. Ali Ağa 

Şehrî Ali (Bağçevanzâde) (Derviş) 

Halveti olup 1114'de (1702/03) vefat 
etti. Musikişinas ve şairdir. (III. 179) 

Şehrî Efendi Bâbıâlî’den yetişip 
1105'de (1693/94) cizye muhasebecisi 
ve sonra tersane ruznâmçecisi oldu. 
Sonra tekrar cizye muhasebecisi ve 
1106'da (1694/ 95) vezir kethüdâsı, 
1107’de (1695/96) yine cizye muhase¬ 
becisi olup sonra vefat etti. (III. 179) 

Şehrî Hafız bak. Emin Efendi 

Şehrî Hafız Efendi bak. Salih Meh- 
med Efendi 

Şehrî Mehmed Ağa Yeniçeridir. 
Ocaktan yetişip kul kethüdası oldu. 
Sonra mîrimîraalıkla Paııçova muta¬ 
sarrıfı oldu. Zilka’de 1107’de (Haziran 
1696) ağalıkla dönerek sekbaııbaşı ol¬ 
du. Sonra vefat etmiştir. (III. 179) 

Şehrî Mehmed Ağa Enderun'dan 
yetişerek tülbend gulâmı iken 1101’ 
de (1689/90) çavuşbaşı olarak çıktı. 
Sonra çavıışbaşı vekili ve 1102'de 
(1690/91) yine çavuşbaşı oldu. 1105' 
de (1693/94) oîrimîranlıkla Amasya 
ilâvesiyle Vidin muhafızı oldu. 1118' 
de (1706/07) yine kapıcıbaşı olarak 
üçüncü defa çavuşbaşı oklu. Receb 
1119’da (Ekim 1707) çiçek hastalığın¬ 
dan vefat eylemiştir. İşe elverişliydi. 
(III. 179) 



Şehrî Mehmed Bey Yükselerek ka¬ 
pıcılar kethüdası olup 25 Şevval 
1272‘de (29 Haziran 1856) vefat etti. 
Eyüp'de medfundur. (III. 180) 

Şehrî Mehmed Efendi Kalemden 
yetişip hâcegândan olmuştur. 1140' 
da (1727/28) piyade mukabelecisi 
olup ll47 : de 11734/35) başmuhase- 
beci olmuş ve ll49 ! da (1736/37) az¬ 
ledilip sonra vefat eylemiştir. (III. 
179) 

Şehrî Mehmed Efendi Tekfurdağlı- 
dır. Mevkufat kâtibi olup 1178'de 
(1764/65) vefat eyledi. Şairdir. (III. 
179) 

Şehrî Mehmed Efendi Bâbıâlî’den 
yetişip Halimi Mustafa Paşa’ya damad 
oldu. Cemaziyelâhir 1188 ; de (Ağustos 
1774) kethüda kâtibi oldu. Sonra azle¬ 
dilip sipah ve silahdar ve topçu kita¬ 
beti gibi hizmetlerde bulundu. Muhar¬ 
rem 1200'de (Kasım 1785) teşrifatçı ol¬ 
duysa da Şevvâl 1200x1e (Ağustos 
1786) yine sipah kâtibi ve sonra Ana¬ 
dolu muhasebecisi oldu. 1 Safer 
1204 ! de (21 Ekim 1789) vefat eyledi. 
Şehzade Camii Mezarlığımda med¬ 
fundur. (III. 179) 

Şehrî Mehmed Efendi Kethüda ka¬ 
lemi hulefâsından olup ikinci halife 
olmuştu. 15 Receb 1214’de (13 Aralık 
1799) vefat etti. Haydarpaşa’da med¬ 
fundur. (III. 179/80) 

Şehrî Mehmed Efendi (Kuloğlu) 

Tekfurdağlıdır, Hamamcı esnafından 
olgun bir adamdı. 1147’de (1734/35) 
vefat’eyledi. Civan sahibi şairdir. (III. 
179) 

Şehrîzâde bak. Emin Mehmed Efen¬ 
di; Es’ad Mehmed Efendi; Mustafa 
Efendi; Reşid Mehmed Efendi 

Şehriyâr Efendi Belgradlıdır. 1165 
(1752) yıllarında vefat etti. Fâzıl olup 


1162’de (1749) tefsiri öğreterek hat- 
metmiştir. Usta şairdir. (III. 180) 

Şehsiivar bak. Hamdullah Paşa 

Şehsüvar Ni’me’l-ceyşclen bir tersa¬ 
nelidir. Bir mescidi vardır ki, Yenima¬ 
halle'de olup Şehsüvar Bey Mescidi 
adıyla bilinir. (III. 180) 

Şehsüvar Bey Dulkadırlı beyi Süley¬ 
man Beyan oğludur. Babasının vefa¬ 
tında Osmanlı Devletime sığınınca 
yardım edildi ve 874’de (1469/70) ba¬ 
basının mülkü olan Maraş’ı zaptetti. 
880'de (1475/76) Mısırlılar buna galip 
geldikten sonra vefat etmiştir. (III. 
180) 

Şehsüvar Bey Çerkesdir. Kara Devlet 
Giray hizmetinden sancağa çıktı. Se¬ 
nelerce Kengırı beyi olup savaşlarda 
işe yaradı IV. Murad devrinde (1623- 
1640) vefat eylemiştir. Oğlu Şah Gazi 
Paşa’dır. Bunun oğlu Mehmed Paşa, 
Osman Paşa, Hâlid Paşa, Zeynelâbi- 
dîn Paşa ve Mehmed Paşa’mn oğlu 
Mustafa Paşa ve oğlu Osman Beyle 
Hamdullah Paşa’dır. (III. 180) 

Şehsüvar Paşa Ümerâdan olup 995 ; 
de (1587) Bosna beylerbeyi olup bir- 
iki sene sonra vefat etti. (III. 180) 

Şehsüvar Paşa (İbrahim Paşazâ- 

de) Draç ve Tiran voyvodası iken 
1212’de (1797/98) mîrimîran oldu. 
1221’de (1806) Alacahisar mutasarrıfı 
olup II. Mahmud devri (1808-1839) 
başlarında vefat etti. (III. 180) 

Şehsüvarzâde bak. Abdullah Paşa; 
Ali Bey; Derviş Mehmed Bey; Es’ad 
Bey; Gazi Mehmed Paşa; Hâlid Paşa; 
İsmail Hakkı Efendi; Mehmed Paşa; 
Mustafa Paşa; Osman Bey; Osman Pa¬ 
şa; Şah Gazi Paşa; Zeynelâbidîn Paşa 

Şehsüvarzâde IV. Murad devri 
(1623-1640) ricâlinden Kengırılı Şeh- 


1573 



1574 


süvar Bey oğullarıdır. Bir haylisi paşa 
olup ve yakın zamana kadar gelmiş¬ 
lerdir. (IV. 695) 

Şeker Mehmed Efendi Nişancı Ca¬ 
mii ve sonra Şehzade Camii imamı ol¬ 
du. Muharrem 1099’da (Kasım 1687) 
imam-ı sultanî ve müderris oldu. Zil- 
ka’de 1099’da (Eylül 1688) vefat etti. 
Sesi güzeldi. Hattat Şekerzâde Meh¬ 
med Efendi buna mensup olmalıdır. 
(III. 154) 

Şekerpare Hatun Sultan İbrahim’in 
musâhibesiydi. 1058 (1648) ortaların¬ 
da İbrim’de vefat etmiştir. (III. 155) 

Şekerzâde bak. Feyzullah Efendi; 
Feyzullah Sermed Efendi; Mehmed 
Efendi; Re’fet Süleyman Efendi; Sü¬ 
leyman Re’fet Efendi 

Şekerzâde Hattat Mehmed Efendi ve 
oğlu Feyzullah Efendi böyle anıldılar. 
Oğulları parlayamamıştır. (IV. 695) 

Şekib Abdürrahim Bey (Nâilî Ab¬ 
dullah Paşazâde) Abdürrahim Ne- 
cib Beyin(-0 oğludur. Müderris olup 
12 Ramazan 1235’de (23 Haziran 
1820) vefat etti. Yanında medfundur. 
(III. 158; IV. 543) 

Şekib Efendi Kalemden yetişerek 
hâcegândan oldu. 1226 ’da (1811) ve¬ 
fat etti. Eğrikapı’da medfundur. (III. 
158) 

Şekib Efendi (Paşmakçızâde) 

Mehmed Efendi’nin(->) oğludur. Mü¬ 
derris olup 1101’de (1689/90) vefat 
etti. Şairdir. (IIL 157; IV. 167) 

Şekib Mehmed Paşa Divan-ı Hüm⬠
yûn kalemi halifelerinden olup mü- 
himmenüvis ve 1247’de (1831/32) 
salyâne mukataacısı, Cemaziyelâhir 
1249’da (Ekim-Kasım 1833) Peters- 
burg serkâtibi ve sonra âmedî hulefâ- 
sı ve Cemaziyelâhir 1253’de (Eylül 


1837) âmedî ve Zilhicce’de (Mart 

1838) ma’rûzat-ı dahiliye kâtibi, 29 
Rebiyülâhir 1255’de (12 Temmuz 

1839) beylikçi, Muharrem 1256’da 
(Mart 1840) hariciye müsteşarlığı pa¬ 
yesiyle Londra sefiri, Zilka’de 1257’ 
de (Aralık 1841) Meclİs-i Vâlâ azası, 
Şa’bân 1259’da (Eylül 1843) Dâr-ı Şû- 
râ azası, Şevvâl 1260’da (Ekim-Kasım 
1844) hariciye nâzın, Ramazan 126i’ 
de (Eylül 1845) Beriyyetüş-Şam’a me¬ 
mur olup Şevvâ/de (Ekim) ikinci de¬ 
fa Londra sefiri ve Zilka’de 1262’de 
(Ekim-Kasım 1846) Viyana sefiri olup 
Zilka’de 1264’de (Ekim 1848) azledil¬ 
di. Cemaziyelâhir 1266’da (Nisan-Ma- 
yıs 1850) deâvî nâzın vekili, Rama- 
zan’da (Temmuz) Meclis-i Vâlâ azası, 
Cemaziyelevvel 1270’de (Şubat 1854) 
serdâr-ı ekrem Ömer Paşaya ferman 
götürüp dönüşte sadâret müsteşarı 
ve 23 Cemaziyelâhir 1270’de (23 Mart 
1854) vezir rütbesiyle Meclis-i Vâlâ 
reisi olup 4 Rebiyülâhir 1271’de (25 
Aralık 1854) vefat eyledi. Eyüp’de, 
Bostan İskelesi’nde medfundur. Akıl¬ 
lı ve dirâyetli, kâtip, hattat, siyasî işle¬ 
re vâkıf, iffetli, doğru idi. 1256’da 
(1840) Londra Konferansında hizme¬ 
ti görülmüştür. Oğlu Ahmed Ârifî Pa¬ 
şa merhumdur. Kardeşi Necib Bey’ 
dir(—►). (III. 158) 

Şekib Ömer Dede İstanbulludur. 
Nikatî Ali Efendi’ninO-O küçük kar¬ 
deşidir. Konya’da mesnevîhân, sonra 
Karahisar-ı Sâhib Mevlevîhanesi ve 
Haleb Mevlevîhanesi şeyhi oldu. Şa’ 
ban 1135’de (Kayış 1723) vefat etti. 
Şairdir. (III. 157) [IV. 577’de adı “Ömer 
Efendi"’ olarak kaydedilmiş, III. 589'da 
biyografisi “Ömer Efendi” olarak bir 
kez daha yazılmıştır.) 

Şekibî Mehmed Çelebi (Münecci- 
mek) İstanbulludur. Müneccim olup 




Safer 107 T de (Ekim 1660) müneccim- 
başı oldu. 1076’da (1665/66) Belgrad 
payesi verildi. 1078’de (1667/68) vefat 
etti. Riyaziyede mahir ve şairdi. Sarı 
Nasûh Mescidimi ve Emİrbuhari’de 
diğer bir mescid yaptı. (IV. 177) 

Şekûrî Mûsâ Efendi İstanbulludur. 
Halvetîye’den el alarak Bezirgan 
Tekkesi şeyhi oldu. Muharrem 1078' 
de (Haziran-Temouz 1667) vefat etti. 
Emİrbuhari’de medfundur. Müfessir, 
muhaddis, şairdi. (IV. 523) 

ŞenTÎ Çelebi Prizrenlidir. Seyyah bir 
Mevlevi olup Şeyh Vefa Tekkesi’n- 
deydi. 931’de (1525) vefat etti. Usta 
şairdir. Vefatı gecesi ahbaplarıyla 
toplanarak zikrullah ile tekmil-i hayat 
eyledi. (III. 170) 

ŞenTî Çelebi Hayatını ilim öğretmek¬ 
le geçirmiştir. Şâkirdlerinden pek ço¬ 
ğu İlmiyede yüksek makamlara nail 
olmuşlardır. 1005 de (1596/97) vefat 
etti. Şerh-i Mesnevî-i Şerif, Şerh-i Di - 
van-ı Hafız, Şerh-i Gülistan, Şerh-i 
Bostan eserleridir. (III. 170) 

ŞenTî Efendi Ricaldendir. 1023 ! de 
( 16 l4) reisülkütiab olup 1024’de 
(1615) azledildi. Sonra vefat etti. (III. 
170) 

ŞemT Efendi Konyalıdır. Mevlevi ve 
helvacıydı. 1157’de (1744) vefat etti. 
Şairdir. (III. 170) 

ŞenTî Mehmec Efendi 1131 de 

(1719) doğdu. Kethüda Yusuf Efendi 
dairesine intisap edip 1171’de (1757/ 
58) vefat etti. Şairdir. (III. 171) 

ŞenTî Mehmed Efendi Maraslıdır. 
1223’de (1808) doğdu. İstanbul’a ge¬ 
lip faziletiyle Meşrebzâde Ali Râik 
Efendi’ye damad oldu. Müderris, 
Mahmutpaşa Mahkemesi kâtibi ve 
1257’de (1841) Rumeli tezkirecisi olup 


1258’de (1842) Maraş mollası olarak 
nâibliklerde gezdi. 1269'da (1852/53) 
eytâm müdürü, 1270’de (1853/54) 
mahreç mollası, 1273'de (.1856/57) bi- 
lâd-ı hamse, Muharrem 1276’da (Ağus¬ 
tos 1859) Mekke ve Zilka'de 1280’de 
(Nisan 1864) İstanbul pâyesi ve 
1286’da (1869) Anadolu pâyesi, Şa- 
bân 1286’da (Kasım 1869) Meclis-i 
Tedkikat-ı Şer’îye azalığıyla Meclis-i 
İntihab-ı Hükkâm-ı Şer’î reisi, 1289’da 
(1872) Kur’a Meclisi reisi, 1291’de 
(1874) idare-i emvâl-i eytâm reisi, Zil¬ 
kade 1292’de (Aralık 1875) Anadolu 
kazaskeri oldu. 1293"'de (1876) emvâl-i 
eytâm riyâsetinden azledildi. Muhar¬ 
rem 1295’de (Ocak 1878) Rumeli ka¬ 
zaskeri vekili oldu. 1298’de (1881) ve¬ 
fat etti. Tedbirli, eli sıkı, işlerinde bece¬ 
rikli, fâzıl, şairdi. Oğulları Safiyullah 
Efendi ve Lâmi’ Efendi’dir. (III. 171) 

Şem’îzâde bak. Ali Efendi 

Şemlelizâde hak. Ahmed Efendi 
(Müşemmelzâde) 

Şemseddin II. Mehmed’in (Fâtih) 
(hd 1451-1481) sârbanbaşısı olup 
hacdan dönüşünde Şam’da vefat ey¬ 
ledi. Tophane’deki Sakabaşı Mescidi 
nâmına mensuptur. (III. 160) 

Şemseddin Ahmed (Karaca Ah¬ 
med) Meşhur âlimdir. Bursa’da, Mu¬ 
radiye’de müderris iken vefat eyledi. 
Bazı kitaplarla Şemsîye Şerhini telif 
eylemiştir. (III. 159) 

Şemseddin Ahmed (Molla Güranî) 

Güranî İsmail’in oğludur. İbn Hacer 
ve Molla Yegân’dan okudu. Mani¬ 
sa’da iken II. Mehmed’e (Fâtih) mual¬ 
lim ve ilim ve fazilet sahibi olmasını 
sağladı. Tahta çıktığında, vezirlik tek¬ 
lif olundukda af dilemekle kazasker 
tayin olundu. Sonra vezirlerin rekabe¬ 
tiyle Bursa -kadısı oldu. Kazadan az- 




1576 


linde Mısıra gitti. 862’de (1458) davet 
edilerek dönüp ikinci defa Bursa ka¬ 
dısı olmuştur. 885’de (1480) şeyhülis¬ 
lâm oldu. 893’de (1488) vefat eyledi. 
Borçları vasiyeti üzerine padişah tara¬ 
fından ödendi. Na’şı bir hasıra kona¬ 
rak vasiyeti üzerine yerde sürüklendi. 
Fâzıl ve engin bilgili olup doğru ve 
ceriyü’l-cinan idi. Her gece Kur 3 an 
hatmederdi. Uzun boylu ve gür sakal¬ 
lı olup Bursa’da medfundur. Tefsiri ve 
Buhanye şerhi vardır. (III. 16i) 

Şemseddin Ahmed Ağa Mısırçarşılı 
Mustafa Efendi’nin oğludur. Enderûn’ 
da yetişerek dârüssaâde ağası Mustafa 
Ağa’ya kahvecibaşı olmuş ve emekli 
olup Sultan Bâyezid mütevellisi olup 
16 Zilka’de 1246’da (28 Nisan 1831) 
vefat ederek Haydarpaşa' ya defnedil- 
miştir. Oğlu Haşan Sâdık Efendi 18 Sa- 
fer 1257de (31 Mart 1841) vefat edip 
yanına defnedildi. (III. 168) 

Şemseddin Ahmed Çelebi Karahi- 
sarlıdır. Karahisarlı Cemâl hulefâsm- 
dan olup hattat Esedullah Kirmanı şâ- 
kirdidir. Şeyh Hamdullah muasırı olup 
936’da (1529/30) vefat eyledi. Sütlü- 
ce’de medfundur. Mezarındaki hat 
kendisinin olup tarihini şâkirdi Haşan 
koymuştur. Silsile-i hattatîn içinde bu¬ 
na ulaşan bir kol vardır. (III. 162) 

Şemseddin Ahmed Çelebi Bolulu 
Mustafa Çelebimin oğludur. Müderris 
ve Şam kadısı oldu. Sonra azledildi. 
954’de (1547) vefat etti. “Kaf Ahmed 
Çelebi'’ dendiğinden, oğlu Mahmud 
Reşad Çelebiye(-+) “Kafzâde” dendi. 
Diğer oğlu sudûrdan Feyzullah Efen¬ 
didir. Onun oğlu Abdülhay Efendi’ 
dir. (III. 163) 

Şemseddin Ahmed Efendi Aha- 
veyn Mehmed Efendi’nin kardeşidir. 

(III. 163) 


Şemseddin Ahmed Efendi I. Se- 

lim’in (Yavuz) (hd 1512-1520) musâ- 
hibi bir kâmil zat idi. Oğlu Mahmud 
Efendidir. (III. 162) 

Şemseddin Ahmed Efendi Yusuf 
Bâlî b. Molla Mehmed Yegân’m oğlu¬ 
dur. Kadılardandır. Amasya, Birgi ve 
Gelibolu’da kadılık yaptı. Sonra 
emekli oldu. 930’da (1524) vefat et¬ 
miştir. Kasımpaşa’da camii vardır. 
İlimde zayıf, güzel konuşur, heybetli, 
edipdi. (III. 1Ö2; IV. 102) 

Şemseddin Ahmed Efendi Amas¬ 
yalI İbrahim’in kölesidir. Müderris ve 
Şam kadısı oldu. 942’de (1535/36) 
Şam'da vefat etti. Vakur, sabırlı, edip, 
dindardı. (III. 163) 

Şemseddin Ahmed Efendi Germi- 
yanlıdır. Hoca Hayreddin Efendi mü- 
lâzimlerinder olup Sahn müderrisi 
ve Sultan Selim Medresesi müderrisi 
olmuştur. 957’de (1550) vefat etti. 
(III. 163) 

Şemseddin Ahmed Efendi Zenbilli 
Ali Efendi’nin şâkirdlerinden olup 
müderris idi. Bu senelerde (1560’lar) 
vefat etti. Muteber kitaplara ta’likat 
yazdı. (III. 163) 

Şemseddin Ahmed Efendi Seyrek 
Muhyiddin’in oğludur. 94i’de (1534/ 
35) doğdu. Müderris olup 974’de 
(1566/67) hac yolunda vefat etti. Şair 
olup şiirde “Zeyrekî” ve “Anî” mahlası¬ 
dır. Hidâyd ye ta’likat yazdı. (III. 163) 

Şemseddin Ahmed Efendi Kıvâ- 
meddin Yusuf Hüseynînin oğludur. 
Müderris, Amasya, Şam müftüsü ol¬ 
du. Receb 97 7 ’de (Aralık 1569) Medi¬ 
ne kadısı olup Safer 980’de (Haziran- 
Temmuz 1572) o görevde vefat etti. 
Sahih nesep seyyiddi. (III. 164) 

Şemseddin .Ahmed Efendi (Arab 
Çelebi) Kadı Hamza’mn oğludur. Sı- 



hâh-ı Sitte’den Mısır’da icazet alıp tef- ziran-Temmuz 1792) İstanbul kadısı 
sir, fıkıh, hendese ve heyette maharet olup 1207’de (1792/93) azledildi. Mu- 
gösterdi. Müderris olup 930 : de (1543) harrem 1212’de (Temmuz 1797) Ana- 
vefat etti. Âlim, zâhid, derviş idi. Sad - dolu kazaskeri olup 12l4’de (1799/ 
rü’ş-Şeridyz haşiye yazdı. Eyüp’de 1800) ayrılmıştır. 1218’de (1803/04) 
bir mescid yaptı. (III. 162/63) birinci ve 1222’de (1807) ikinci defa 

Şemseddin Ahmed Efendi (Din- Rumeli kazaskeri oldu. Cemaziyelâ- 
koz) Bursa müderrislerinden olup hir 1223 de (Ağustos 1808) azledilip 
874’de (1469/70) vefat etti. Fâzıldır, ve Bursa’ya gönderildi. Muharrem 
Bursa’ya defnedildi. Şerh-i Maksûd 1224’de (Şubat-Mart 1809) vefat etti, 
ve Şerh-i Merâh bunundur. (III. 160) Gayet güzel konuşur, meclis adamı 

Şemseddin Ahmed Efendi (Heki- olu P ilim f hli de 8 ildL (IIL 2 f 7) _ 
moğlu Ali Paşa Imamızâde) Sâdık Şemseddin Alımed Efendi (Sivasî- 

Mehmed Efendi’nin(—►) oğludur. Mü- zâde) Abdülbâkî Efendi'nin(-Ç) oğlu- 
derris olup 1246’da (1830/31) vefat dur. 13 Safer 1129’da (27 Ocak 1717) 
etti. Keskindede’oe medfundur. (III. vefat etti. Eyüp’de medfundur. (III. 

168; III. 193) 2977 

Şemseddin Ahmed Efendi (Kara) Şemseddin Ahmed Efendi (Tavil) 

Sivaslıdır. Seyyid Abdülhamid Şirvan! Tirelidir. Tahsilden sonra Sünbül 
hulefâsından olup ermiş sayılanlar- Efendi ve Merkez Efendi’den el aldı, 
dandı. Kardeşi Muharrem Efendi 1000 Cehrî zikrederdi. II. Selim şehzâdeli- 2577 
(1591/92) tarihinde vefatında, Sivas’ ğinde Manisa’da iken ziyaretle Iz- 
da Halvet! şeyhi olmuştur. Eğri şefe- mir’de bir zaviye yaptırdı. Nice sene- 

rinde İstanbul’a gelmesi ferman bu- 1er orada oturup sonra Tire’de Molla 

yurulup çok yaşlı olduğundan gele- Çelebi Zaviyesi’ne gitti. 975’de 
memiştir. Sivas’a dönüşünde 1004’de (1567/68) vefat etti. Devran ve raks 

(1595/96) vefat eyledi. Menâzilü 7- mutadı olduğundan zahir ehli ta’n 

Arifin, Menâkıb-ı Çehaıyârve başka ederlerdi. Hatta Tire ve Birgi kadıları 

eserleri vardır. Oğlu Velî Efendi yeri- Defterdarzâde Mehmed Çelebi, Nü¬ 
ne geçtiyse de 1005’de (1596/97) ve- rullah Efendi, Dârülkurrâ şeyhi Meh- 

fat edip diğer oğlu Ahmed Efendi ye- med Çelebi ve Bilâlzâde beraber zikir 

rine geçti. Az miiddettç vefat eyle- meclisinde hazır oldular. Sohbette 

mekle kardeşi Muharrem Efendi nin Dârülkurrâ şeyhinden bir hata zuhûr 

oğlu Abdülmecid Efendi şeyh olmuş- edip küfrüne hükmedilir. Bilâlzâde 

tur. Kız kardeşinin oğlu Abdülahad hatadır deyip istiğfar lâzım gelir diye- 

Nurî Efendi’dir. Hatta bunlardan Şeyh re k kadı efendi, Ebûssuûd Efendi’nin 

Ali Efendi Ramazan 1308'de (Nisan- fetvâsmı gösterince, şeyh “yasak olan 

Mayıs 1891) Sivas’da vefat etmiştir, nefsin arzusuyla raks ve oyundur, de- 

(III. 165) di ğimiz eserler germiyet-i aşk olur” 

Şemseddin Ahmed Efendi (Mah- diye cevap vererek zaviyesine gider, 
mud Çavuşzâde) Müderris Feyzul- O gece, Nurullah Efendi’nin pençe-i 
lah Efendi’nin cğludur. Müderris, kerametle boğazı sıkılır, istiğfar ile 
Mekke pâyesi, Zilka’de 1206’da (Ha- şeyhden af diler. Şeyhiilkurrâ, saraya 



uğrayıp azizin duasıyla kurtulur. Def- 
terdarzâde attan düşerek ve Bilâlzâde 
ansızın vefat ederler. (III. 163/64) 

Şemseddin Alımed Efendi (Va¬ 
rak) Sahn müderrislerinden olup 
950’de (1543) vefat etti. (III. 163) 

Şemseddin Ahıııed Ensarî (Molla 
Ahmed) Gencelidir. Tahsilden sonra 
İstanbul’a gelip müderris oldu. Ce- 
maziyelevvel 989 : da (Haziran 1381) 
Şam ve 990’da (1582) Edirne ve Zil¬ 
hicce 990’da (Ocak 1583) İstanbul 
mollası oldu. 992 Kadir gecesi (1/2 
Ekim 1584) Anadolu kazaskeri olup 
Şa’bân 994’de (Temmuz-Ağustos 
1586) emekli oldu. Muharrem 996’da 
(Aralık 1587) Mısır mollası olup 997’ 
de (1589) haccetti. Receb 998’de (Ma¬ 
yıs 1590) ikinci defa Anadolu kazas¬ 
keri ve Şevvâl 998’de (Ağustos 1590) 
Rumeli kazaskeri oldu. Safer 100l’de 
(Kasım 1592) azledildi. O aralık Si¬ 
nan Paşa’mn yaptırdığı dârülhadis ta¬ 
mam olup müderrisliği 130 akçe ile 
kendisine verildi. Ramazan 1004’de 
(Mayıs 1596) ikinci defa Mısır kadısı 
olup Muharrem 1006’da (Ağustos-Ey- 
lül 1597) emekli oldu. 13 Safer 
1009 : da (24 Ağustos 1600) vefat edip 
Vefa’ya defnedildi. Âlim, fâzıldı. Tef- 
sir-i Beyzâvi ye hâşiye, Telvih , Miftâh 
ve Mevâkıfz ta’likat, Hidâye şerhleri¬ 
ne kelimât yazmıştır. Oğlu sudûrdan 
Nuh Efendi’dir. (III. 165/66) 

Şemseddin Ahmed Mâşî Müderris 
ve Amasya müftüsü oldu. 909’da 
(1506/04) vefat etti. Fakih ve fasihdi. 
(III. 162) 

Şemseddin Ahmed Paşa Aydmlı- 
dır. Kalemden yetişip müteferrika, 
şehremini, 1004’de (1595/96) Anado¬ 
lu defterdarı ve Zilka’de 1006’da (Ha¬ 
ziran 1598) defterdar-ı şıkk-ı sânî 


olup 100771e (1598/99) azledildi. 
Sonra beylerbeyi piyesiyle emekli 
oldu. Sonra Cağalazâde Sinan Paşa 
ile İran’a gidip 1012’de (1603/04) 
başdefterdar olup 1013’de (1604/05) 
vezir payesiyle Diyarbekir valisi ve 
serdâr kaymakamı oldu. Orada dura¬ 
mayıp Erzurum’a gitti ve sonra İstan¬ 
bul’a getirilip emekli edildi. 1043’de 
(1633/34) Güzelhisar’da vefat etmiş¬ 
tir. Sâlih ve dindar, fazlaca yaşlı bir 
zat idi. 1048 de (1638/39) vefat eden 
Yenişehir beyi Şemsî Paşazâde bu¬ 
nun oğlu olmalıdır. Torunu Mehmed 
Emin Paşa’dır. (III. 166) 

Şemseddin Bey Ahmed Paşa’nın oğ¬ 
ludur. Enderûnludur. III. Mustafa’ya 
mâbeynci olup mîrimîran rütbesiyle 
Çirmen mutasarrıfı olmuştur. Receb 
1203’de (Nisan 1789) çağrılıp kapıcılar 
kethüdası olup azilden sonra 1210’da 
(1795/96) ikinci defa kapıcılar kethü- 
dâsı oldu. 1217’de (1802/03) mîra- 
hûr-ı evvel oldu ve Cemaziyelevvel 
1222’de (Temmuz 1807) azledildi. Ce- 
maziyelâhir 1223'de (Ağustos 1808) 
Rodos’a gönderildi. Sonra emekli ol¬ 
du. 124l‘de (1825/26) vefat eyledi. 
Eyüp’de medfundur. (III. 168) 

Şemseddin Bey Enderûnludur. Hâ- 
nende oldu. Sonra saraydan çıkarıla¬ 
rak 1262’de (1846) vefat etti. Şair, 
mûsikîşinascı. (III. 169) 

Şemseddin Bey Tersane kapdanla- 
rmdan 1238’de (1882/83) vefat eden 
Kara Ali Kap dan’m oğludur. Tersane¬ 
den yetişip miralay olmuştu. 1281’de 
(1864/65) vefat eyledi. Babasının ya¬ 
nma, Bahariyeye defnedildi. (III. 
169) 

Şemseddin Bey Seydî Ali Paşazâde 
Hamdî Mehmed Paşamın oğludur. 
Adliyeden yetişip Dersaâdet bidayet 



mahkemesi müdde-i umumîsi ve 
sonra umûr-ı cezaîye müdürü olmuş¬ 
tu. 27 Cemaziyelev/el 1309 ; da (29 
Aralık 1891) vefat etti. (III. 170) 

Şemseddin Bey (Ebû’t-tedbir) Ab- 

dürrezzâk Bahir Paşa’nın oğludur. 
Müderris ve Eyüp mollası oldu. Şa ! 
bân 1220’de (Kasım 1805) vefat etti. 
Üsküdar’da medfundur. (III. 167) 

Şemseddin Çelebi Bursalıdır. Kefe 
kadısı olup 926 : da (1520) vefat etti. 
Şairdir. (III. 162) 

Şemseddin Çelebi Kastamonulu¬ 
dur. Kadı idi. I. Süleyman (Kanunî) 
devri (1520-1566) oaşlarında vefat 
eyledi. İlm-i edvarda mahir ve şairdi. 
(III. 162) 

Şemseddin Efendi Kütahyalıdır. 
Nakşibendî olup Seyyid Ahmed Bu- 
harî’ye mürid oldu. Sonra Bursa'da 
şeyh olmuştur. 968’de (1560/61) ve¬ 
fat etti. I. Süleyman (Kanunî) nikrise 
yakalanınca getirilip nefesi tesir etmiş 
ve in’am-ı şahanesine mazhar olmuş¬ 
tur. (III. 163) 

Şemseddin Efendi Bahr-i Rum mâ- 
verâsmdandır. Müderris olup Rama¬ 
zan 1013’de (Ocak-Şubat 1605) vefat 
etti. Edirnekapı dışında medfundur. 
Fâzıldı. (III. 166) 

Şemseddin Efendi Hubbâ Mollası 
Mehmed Efendi’nin(—0 oğludur. Mü¬ 
derris, Konya ve Varna mollası olup 
1024’de (1615) vefa: etti. (III. 166; IV. 
128) 

Şemseddin Efendi Müderris olup 
Şevval 1029’da (Eylül 1620) vefat etti. 
Sâlihdi. (III. 167) 

Şemseddin Efendi Nasûhî Tekkesi 
şeyhi Fazlullah Efendi nin oğludur. 
Şeriat ve hakikat ilmini öğrenip her 
ikisinden icazet ve el aldı. Babası ye¬ 


rine şeyh olduğunda şeriat ve tarika¬ 
ta dair meselelerin hallinde merci ol¬ 
muştu. 1249’da (1833/34) vefat eyle¬ 
miştir. Pek çok eseri vardır. Yerine, o 
zaman 4 yaşındaki oğlu Muhyiddin 
Mehmed Efendi şeyhlik postuna 
oturmuştur ki, tarikatta pîri, Sofular 
Dergâhı şeyhi Ömer Efendi’dir. Yal¬ 
nız yaşar, ârif ve kâmil, hüsn-i zanm 
câlib bir zat idi. (III. 168 ) 

Şemseddin Efendi Buhara erkân ve 
â’yânından olup Nakşibendî şeyhi 
iken 26 Şa'bân 1278’de (26 Şubat 
1862) vefat etti. Eyüp'de medfundur. 
(III. 169) 

Şemseddin Efendi Zeynîzâde Ge- 
mâleddin Efendimin büyük oğludur. 
Müderris, molla, nihayet Mekke pâ- 
yesi oldu. Babasının tıbbiye nazırlığı 
sırasında Mekteb-i Tıbbiye’de oku¬ 
yup tabib oldu. Şehremâneti Meclisi 
ve Tophane Meclisi azası olduktan 
sonra tabiblikte de bulundu. 1314 or¬ 
talarında (1896 sonları) vefat etti. Sü- 
leymaniye’ye defnedildi. Gayet cö¬ 
mert olup güzel konuşurdu. (IV. 860) 

Şemseddin Efendi (Kadızâde) Kö¬ 
le Bedreddin’in oğludur ki, babası 
Çırçır Mescidi’nin bânîsidir. 918’de 
(1512) doğdu. 960’da (1553) Süley- 
maniye medreselerinin bitiminde biri 
ihsan buyuruldu. Safer 963’de (Aralık 
1555-Ocak 1556) İstanbul kadısı olup 
Safer 974 ; de (Ağustos-Eylül 1566) Ru¬ 
meli kazaskeri oldu. Zilhicce 974’de 
(Haziran 1567) azledilip emekli edil¬ 
di. Sonra Edirne’ye göçtü. Safer 
981’de (Haziran 1573) Edirne’de Dâ- 
rülhadis Medresesi verilip Zilhicce 
982’de (Mart-Nisan 1575) istifa eyledi. 
11 Rebiyülâhir 988’de (26 Mayıs 1580) 
vefat etti. Küçükkaraman’da medfun¬ 
dur. Yaşı 70’dir. Bir mescidi ve dârül- 



kurrâsı vardır. Babasının Edirne'deki Şemseddin Efendi (Nefeszâde) 
mescidini genişletti. İkinci defa ka- Bostan Efendimin tezkirecisi olup mii- 
zaskerlikten şeyhülislâm olmuştur, deniş, molla, Mekke kadısı oldu. 1054' 
Bu, sadâretten Rum'a gelince beyler- de (1644) vefat etti. Oğlu Hüseyin 
beyiler kazaskerlerden önce gelirler- Efendi olup bunun oğlu Mustafa Efen¬ 
di. Rumeli ve Anadolu beylerbeyiler- dİ Safer 1129'da (Ocak-Şubat 1717) ve - 
den başkasına önce gelmek bunun fat eylemiştir. Diğer oğlu Mehmed 
eseridir. 1017’de (1608) Maryol Hüse- Efendi 5 dir(-*). Torunlarından biri Şem- 
yin Paşa Rumeli beylerbeyi olduğun- seddinzâde Mehmed Efendi(->), diğeri 
da, kazasker Abdülaziz Efendi Rume- Mehmed Abdullah Efendi 5 dir(-0. (III. 
li kazaskeri olunca mutlak beylerbe- ı67) 

yilerin önüne geçmeleri ferman olun- Şemse ddin Habib Efendi (Dülge- 
du. Divan-ı Hümâyûn da leğen ibrik ro ği u ) Bir mescid yapıp vefatında 
vüzerâya mahsus olup kazaskere su defnedilmiştir. (III. 167) 

alır, havlu gelirken ayrı leğen ibrik . 

gelmesine sebep olmuştur. Eserleri: Şemseddin İsmail Efendi Rızâ 
Şerh-i Hidâye, Şerh-i Miftâh, Hâşiye-i Efendi nin oğlu olup vâlide kethüdâ- 
Sadn'i ’ş-Şeria. Hâşiye-i Tecride Teîvih , sı Yusuf Ağa nın(->) kızı Zeliha Ha- 
Mevâkıf talikatı, tefsire dair kelimat. nımla evlenmiştir. Kalyonlar serhali- 
Kardeşi Şeyhî Efendi'dir(-*). Oğlu ^ en teısane zimmeti olup 1245 

Mustafa Hilmî Efendi 977 5 de 0569/ de (1829/3C) Adana ya^gönderümişti. 

7 580 70) 25 yaşında vefat etti. Genç ve şa- Döndükten sonra 1275 de (1858/59) 

irdi. Torunu Ahmed Şeyhî Efendi me- at etti. Üsküdar da medfundur. 
valîdendir. Onun oğlu Serbendî îsma- 169; IV. 669) 

il Efendi olup bunun oğlu Serbendî- Şemseddin Mehmed (Fenârî) 
zade Ebûssuûd Efendi'dir. Kadızâ- Hamza b. Mehmed'in oğlu ve Ceıııâ- 
de'nin bir oğlu da defterdar Abdur- ledclin Aksa rayı nin şakirdidir. Sonra 
rahman Efendi'dir. (III. 164/65) Mısır'da Ekmeleddin den tahsil eyle- 

Şemseddin Efendi (Muallimzâde) 6i. Müderris ve Osmanlı Devleti nde 
Hoca Atâullah Efendimin oğlu olup şeyhülislâm oldu. 832 de (1429) 
950 ! de (1543/44) doğdu. Müderris, veya 834 ele (1430/31) vefat etti. İl- 
Galata, iki defa Bursa ve Edirne mol- men ve fazlen dahi asrın şeyhülislâmı 
lası olup Şevvâl 1001'de (Temmuz idi. Şemsîye Şerhi ve Câmî Telhisi 
1593) İstanbul kadısı olarak Receb Şerhi bunundur. Nahivde bir metin 
1002‘de (Mart-Nisan 1594) azledildi, yapıp oğlu Mehmed Şah bunu Bursa' 
1003 : de (1594/95) ikinci defa Istan- da tamamladı. Bu da 836'da (1432/ 
bul kadısı olup 1004’de (1595/96) az- 33) vefat eylemiştir. Gayet zeki ve 
ledildi. Ramazan 1009‘da (Mart 1601) âlimdi. Diğer oğlu Yusuf Efendi ise II. 
Anadolu kazaskeri olup Safer 1010' Mehmed (Fâtih) devrinde (1451-1481) 
da (Ağustos 1601) emekli oldu. Şev- vefat eylemiştir. Mehmed Şairin oğlu 
vâl 101 Ede (Mart-Nisan 1603) vefat et- Haşan Çele M ve damadı Kadı Mûsâ- 
ti. Vefa yakınında medfundur. Âlim, zâde Mehmed Efendi olup bunun og- 
yumuşak huyluydu. Oğlu Mehmed lu Haydar Efendi'dir. Mehmed Şah’m 
Efendi'dir. (III. .166) bir oğlu da vezir Ahmed Paşa'dır. Yu- 




sııf Efendi'nin oğlu sudûrdan Alâed- 
din Ali Efendi olup bunun oğullan 
sudûrdan Muhyiddin Mehmed Şah 
ile Şeyhülislâm Muhyiddin Efendi'dir. 
Muhyiddin Mehmed Şah Efendimin 
oğullan Abdülbâkî Efendi ve Yusuf 
Efendi'dir. Tommlarından Pîrî Elendi 
oğlu Mahmud Efendi, onun oğulları 
Şeyhî Mehnıed Efendi ile Mehnıed 
Sah Efendi'dir. (IIL 159) 

o 

Şemseddin Mehıned Bey (Hat- 
manzâde) (Cihanzâde) Moravî 
Hatmanzâdedir ki, Cihanzâde dahi 
denir. Müderris olup 1226'da (1811) 
vefat eyledi. Haydarpaşa'da medfun- 
dur. Damadı Arabzâde Zekî Efen¬ 
di'dir. (III. 167) 

Şemseddin Mehmed Buharî (Emir 
Sultan) Buharalıdı:'. Babası, Ali Hü¬ 
seyin olup seyyidclir. Bursa ya gelip 
yerleşmiştir. Büyük ve küçük herke¬ 
sin mercii oldu. I. Bâyezid (Yıldırım) 
kendisine evlâdı gibi muhabbet edip 
kızını nikahlamıştır. I. Mehmed (Çele¬ 
bi) ve II. Murad'dan da riayet görmüş¬ 
tür. Bursa'da, tarihi “Intikal-i Emir” 
olan 833‘de (1429/30) vefat eyledi. 
Nurbahşî tarikinden ve ermiş sayılan¬ 
lardan, fâzıl ve kâmildi. Vefatında, 
müridlerinden Karasili Haşan Hoca 
şeyh olmuştur. Mü idlerinden biri de 
Baba Zâkirî olup I. Mehmed (Çelebi) 
devrinde (1413-1421) vefat eyledi. 
Bursa'da, Namazgah yakınında cami 
yapıp orada defne lunmuştur. Bu da 
ermiş sayılanlardandır. Bunun müridi 
de Ramazan Baba olup Bursa'da vefat 
etti. Sonra Emir'İrı halifesi Mahmud 
Bedreddin şeyh olup vefatında oğlu 
Lutfııllah oldu ve II. Bâyezid devrinde 
(1481-1512) vefat eyledi. Yerine Şeyh 
Dâvud ve sonra Abdurrahman b. Lüt¬ 
fü İlah, vefatında oğlu Ahuıed Efendi 


olup I. Süleyman (Kanunî) devrinde 
(1520-1566) vefat eylemiştir. Yerine 
diğer oğlu Lutfullah Efendi olarak 
971'de (1563/64) vefat etti. Yerine 
Mustafa Efendi geçip 984'de (1576) 
vefat etti. Sonra Ali Efendi, vefatında 
1039‘da (1629/30) halifesi Şeyh Aziz- 
zâde Mehmed Efendi olup 1059'da 
(1649) attan düşerek vefat edince oğ¬ 
lu Mustafa Efendi olup 80. gün vefat 
ederek kardeşi şeyh oldu. Sonra Selâ- 
mî halifesi Ali Efendi şeyh olup 1125' 
de (1713) vefat etti. Sonra Eşrefzâde 
Abdlilkadir Efendi hulefâsından Lut¬ 
fullah Efendi b. Şeyh İshak şeyh olup 
1160’da (1747) çiçekten vefat etmiştir. 
(III. 159/60) 

Şemseddin Mehmed Dede Mûsâ 
Dedemin oğludur. 1147'de (1734/33) 
Kasımpaşa Mevlevîhanesi ve 1157‘de 
(1744) Yenikapı Mevlevîhanesi ve 
ll64'de (1751) Galata Mevlevîhane- 
si'ne şeyh olmuştur. 1184‘de (1770/ 
71) hacca gidip 1185‘de (1771) orada 
vefat eyledi. Zamanında tekkeyi III. 
Mustafa yenilemiştir. (III. 167) 

Şemseddin Mehmed Dede Ali De¬ 
demin oğludur. 1242‘de (1826/27) 
vefatında Kasımpaşa Mevlevîhanesi 
şeyhi oldu. 1268 'cle (1851/52) vefat 
edip yerine halen postnişîn olan Ali 
Dede Efendi geçmiştir. (III. 169) 

Şemseddin Mehnıed Efendi Anka¬ 
ralI Muhyiddin Mehmed Efendi 
nin(-0 oğludur. 932'de (1525/26) do¬ 
ğup 975 ; de (1567/68) vefat etmiştir. 
Hiclâye ve Scıclru ’ş-Şeria nm bazı ko¬ 
nularına risaleler ve ta'likat yazdı. 

(IV. 343) 

Şemseddin Mehmed Efendi Gar- 
seddin Ahmed Efendi'nin oğludur. 
Müderris ve saray tabibi oldu. 976'da 
(1568/69) reis-i etıbba oldu. Sonra 


1581 



1582 


Şehzâde Mehraed b. Sultan Selim’e 
muallim oldu. Şehzadenin vefatında 
eski hizmetine devam ederek Zilhic¬ 
ce 982’de (Mart-Nisan 1575) vefat et¬ 
miştir. Ulûm-ı riyâziye ve fenn-i he¬ 
yette ve tecvidde mahirdi. Lâkin ta- 
bibliği eksikti. (III. 164) 

Şemseddin Mehmed Efendi Darp¬ 
haneden yetişerek halife oldu ve Mu¬ 
harrem 1254’de (Nisan 1838) ruznâ- 
me-i evvel oldu. Receb 1255’de (Eylül- 
Ekim 1839) azledildi. 1256’da (1840) 
maliye muhasabecisi olup 1257’de 
(1841) esham muhasebecisi oldu. 7 
Zilhicce 1259’da (29 Aralık 1843) vefat 
etti. Eyüp’de, Bostan İskelesrnde 
medfundur. (III. 169) 

Şemseddin Mehmed Efendi İmam ı 
Sultanî Nurî Mehmed Efendi’ninfyO 
oğlu olup müderris ve 1271’de (1854/ 
55) Trabzon mollası olup sonra vefat 
etti. (III. 169; IV. 59D 

Şemseddin Mehmed Efendi (Ak) 

Şihâbeddin Sühreverdî evlâdından 
Hamza’nm oğludur. Şam'da doğdu. 
Hacı Bayram Velî tarikinden olup İs¬ 
tanbul'un fethinde bulundu. Hz. Hâ- 
lid b. Zeyd EbCı Eyyûb Ensârî’nin me¬ 
zarını keşfetti. İstanbul’un fethinden 
sonra Göynük’e gitti. 880’de (1475/ 
76) vefat etti. Tıbba âşinâ idi. Tasav- 
vuf ve tıpdan risaleleri vardır. Âlim, 
kâmil bir şeyh olup İstanbul’da bir 
mescid yaptı. Oğullarından biri Emrul- 
lah Efendi’dir(-0. Hamdullah Efendi 
oğullarının küçüğüdür. Şairdir. Sa’dul- 
lah Efendi(->) büyük oğludur. Fazlul- 
lah Efendi önce ulemâdan ve sonra 
mutasavvıfeden oldu. Bir de meczup 
oğlu vardır. Ak Şemseddin’in vefatın¬ 
da. yerine halifesi Şâmî Hamza oldu. 
Hulefâsmdan biri de Mısrî oğlu Ab- 
dürrahim olup Vabdetnâme müellifi¬ 


dir. Oğullarından Emrullah Efendi’nin 
oğlu Ömer Efendi ve onun oğlu da 
Mehmed Efendi’dir. (III. 160/61) 

Şemseddin Mehmed Efendi (Mek- 
tûbîzâde) İstanbul pâyeli Ali Rızâ 
Efendi’nin oğludur. Müderris, Şevvâl 
1264’de (Eylül 1848) Sofya kadısı, son¬ 
ra Şam mollası ve Rebiyülevvel 1277’ 
de (Eylül-Ekim 1860) Mekke mollası 
oldu. Nâibliklerde gezerek Şa’bân 
1284’de (Aralık 1867) İstanbul kadısı 
olup Rebiyülâhir 1288’de (Haziran- 
Temmuz 1871) vefat etti. Zevkine 
mecbur, gönül ehli ve yumuşak huy¬ 
luydu. Oğlu müderris Sadreddin 
Mehmed Efendi kerim ve dirayetli bir 
zat idi. Hüdâî Tekkesi şeyhi Rûşen 
Efendiye danıad olmuştu. (III. 169) 

Şemseddin Mehmed Efendi (Mu- 
danyalızâde) Şeyh Rûşen Efendi’nin 
oğludur. Arabzâde Atâullah Efendiye 
danıad oldu. Müderris, Şam mollası 
ve 1225’de (1810) Mekke pâyesi ol¬ 
du. 20 Şevvâl 1228’de (16 Ekim 1813) 
vefat eylemişti. Hüdâî Tekkesi’nde 
medfundur. Oğlu Muhyiddin Meh¬ 
med Efendi’dir(—>). Torunu Mehmed 
Necmeddin Efendi’dir(->). (III. 167) 

Şemseddin Mehmed Efendi (Şe- 
rifzâde) Mustafa Edib Efendi oğlu¬ 
dur. 1228’de (1813) müderris, Şevvâl 
1263’de (Eylül-Ekim 1847) Haleb, 
Muharrem 1268’de (Kasım 1851) Mı¬ 
sır mollası ve Muharrem 1272’de (Ey¬ 
lül-Ekim 1855) Mekke mollası olup 
sonra vefat etti. (III. 169) 

Şemseddin Mehmed Efendi (Şeyh 
Abdullahzâie) Müderris olup 1248’ 
de (1832/33' vefat etti ve Hüdâî Tek- 
kesi’ne defnedildi. (III. 168) 

Şemseddin Mehmed Efendi (Şeyh 
Selâmîzâde) Haşan Efendi’nin(-0 




oğludur. Müderris olup 1179’da 
(1765/66) vefat etti. (II. 150) 

Şemseddin Mehmed Efendi (Ti- 
murtaş) Abdullah’ın oğludur. Mü- 
derrisdi. 1004’de (1595 96) vefat etti. 
Şerh A Tenvirü’l-Ebsâr bunundur. 
(III. 165) 

Şemseddin Nahifi Aydınlıdır. İran’ 
da okuyup davetle Osmanlı ülkesine 
gelip padişahın iltifatımı mazhar oldu. 
Bu nimeti koruyamadı ve bu sebeb- 
den dimağına halel geldi. II. Bâyezid 
devri (1481-1512) ortalarında vefat 
eylemiştir. Üç dilde şair olup hezeli 
severdi. Edip, meânî ve beyânda en¬ 
gin bilgisi vardı. İlm-i edvarda “Bere¬ 
ket” adlı bir eser yaptı. (III. 161/62) 

Şemseddin Velî Emir halifesi Haşan 
Hoca müridlerindend r. Şeyh olup 
Bursa’da Yahnikapan Mescidimi bina 
edip II. Bâyezid devrinde (1481- 
1512) vefatında oraya defnedildi. Ma¬ 
lı çoktu. Evlâdı Bursa eşrafındandır. 
(III. l6l) 

Şemseddinzâde bak . Abdullah Meh¬ 
med Efendi; Mehmed Efendi; Mustafa 
Efendi 

Şemsî Ahmed Efendi Bâbıâlî’den 
yetişip iki defa reisülküttab olup 1102 
(1690/9.1) yılından sonra vefat etti. 
(III. 170) 

Şemsî Ahmed Paşa tsfendiyar aile¬ 
sinden Kızıl Ahmed Bey’in torunu ve 
Mirza Paşamın oğludur. Küçük yaş¬ 
larda I. Selimin (Yavuz) hizmetinde 
bulundu. Enderûn’darı avcıbaşı, bö¬ 
lük ağası, müteferrika ve sonra sipa¬ 
hiler ağası oldu. 958’de (1551) Şam 
ve 9ö2’de (1555) Anadolu ve sonra 
Rumeli beylerbeyi oldu. II. Selim 
devrinde (1566-1574) vezir ve musâ- 
hib oldu. Sonra III. Murad devrinde 


itimada mazhar olarak devşirme usû¬ 
lünün değiştirilmesine sebep oldu. 
988’de (1580) vefat etti. Üsküdar is¬ 
kelesi yakınında cami ve medrese ya¬ 
pıp oraya defnedildi. Cami, vefatı se¬ 
nesi bitti. Şiirde mâhir ve muhazarâta 
vakıftı. “Bugün gözden tolundu Şem¬ 
sî Paşa” vefat tarihidir. Oğlu Mehmed 
Paşa’dır. (III. 170) 

Şemsî Çelebi İranlıdır. I. Selim (Ya¬ 
vuz) devrinde 920’de (1514) İstan¬ 
bul’a gelip Kitab-î Deh Mürgü padi¬ 
şaha takdim ederek göze girmiş bir 
şairdir. (III. 170) 

Şeneklizâde bak. Mustafa Paşa 

Şerbetçizâde bak. Hüseyin Efendi; 
İbrahim Çelebi 

Şeref Abdullah Efendi Enderim 
dan yetişerek hazine-i hümâyûn baş¬ 
kâtibi ve Zilka’de 1273’de (Haziran- 
Temmuz 1857) hazine-i hümâyûn 
kethüdâsı oldu. Receb 1274’de (Şu- 
bat-Mart 1858) ayrıldı, sonra vefat et¬ 
ti. (III. 139) 

Şeref Ahmed Efendi Tâhir Mehmed 
Efendi’nin(-0 oğlu, sudûrdan Abdür- 
rahim Efendi’nin torunudur. Müder¬ 
ris iken 1191’de (1777) vefat eyledi. 
Fâtih’de dedesinin yanma defnedildi. 
(III. 138; III. 242) [ III. 138’de vefat ta¬ 
rihi yanlışlıkla 1091 (1680) olarak 
gösterilmiştir.] 

Şeref Ahmed Efendi Divan ı Hü¬ 
mâyûn kaleminden yetişerek hâce- 
gândan oldu. Sonra Divan-ı Hüm⬠
yûn kesedarı olup 2 Şa’bân 1220’de 
(26 Ekim 1805) vefat etti. Eğrikapı’da 
medfundur. (III. 138) 

Şeref Efendi Matbah emini Lutfullah 
Efendi’nin oğlu olup mektûbî-i sadr-ı 
âlîden yetişerek dahiliye mektupçu¬ 
su, 1295’de (1878) evkaf mektupçusu 




olmuş, 1297'de (1880) azledilmiş ola¬ 
rak ve ûlâ evveli rütbesini alarak 
emekli edilmiştir. 24 Ramazan 1310 ? 
da (11 Nisan 1893) vefat eylemiştir. 
(III. 139) 

Şeref Han Meşhur tarihçidir ki, Kürt 
tarihi Şeref nâmeyi yazmıştır. 'Dedesi 
Şerefeddin Bey : in(-*) mansıbı olan 
Bitlis'e, babası Şems ed din Bey‘in ve¬ 
fatında tayin edilmiştir. 986xla (1378) 
Osmanlı Devletime bağlı olarak vefat 
eylemiştir. (III. 138) 

Şeref Hanım Şair Nebil Mehmed 
Bey J in(-0 kızıdır. 1224'de (1809) doğ¬ 
du. Sultan Abdülmecid devri (1839- 
186l) sonlarına yetişmiştir. Usta şair¬ 
dir. (III. 139) 

Şeref İbrahim Efendi (Hacı) Kâtip, 
sonra hâcegândan olup vüzerâ kapı 
kethüdası oldu. 1245 ? de (1829/30) 
azledilerek Bursa’ya sürülmüştür. 
Sonra yine kapı kethüdası oldu. Şa‘ 
ban 1260x1a (Ağustos-Eylül 1844) ve¬ 
fat etti. Ayrılıkçeşmesimde medfun- 
dıır. (III. 138) 

Şeref Mehmed Efendi 1223 de 
(1808) doğdu. Gedikler ve evkaf tah¬ 
rirat kâtibi ve sonra vüzerâ divan k⬠
tibi olup 1270 (1853/54) yılından 
sonra vefat etmiştir. Şairdir. (III. 139) 

Şeref Mehmed Efendi (Es’adzâde) 

Abdürrahim Fâiz Efendi'nin(->) oğlu¬ 
dur. Müderris iken llöO’da (1747) ve¬ 
fat etti. Şair ve talik hattatıydı. (III. 
138; I. 331) 

Şeref Mehmed Efendi (Eşrefzâde) 

1080'de (1669/70) Bursa'da doğdu. 
1104x1e (1692/93) şeyh oldu. Kumla' 
da şeyh iken ll45 : de (1732/33) hac¬ 
ca gidip döndükten sonra ll46 : da 
(1733/34) vefat eyledi. Ahmed Gaz- 
zî'den el alıp Bursa 'da Şerefiye Tek¬ 


kesi'ni kurdu. Âlim ve şairdi. (III. 138; 
I. 388) 

Şeref Mehmed Efendi (Sâlihzâde) 

Sudûrdan Sâlih Efendimin oğludur. 
Müderris, evkaf müfettişi, 1238'de 
(1822/23) Galata, 1240x1a (1824/25) 
Edirne mollası, 1244 : de (1828/29) 
Mekke payesi ve 1252xle (1836/37) 
İstanbul pâyesi oldu. Birkaç sene 
sonra vefat etmiştir. (III. 138/39) 

Şeref Molla 931 ’de (1525) vefat etti. 
Bir mescidi vardır. (III. 138) 

Şeref Paşa Cezire-i İbri Ömer beyi 
iken Rakka beylerbeyi olmuştur. 1027’ 
de (1618) vefat etmiştir. (III. 138) 

Şeref Süleyman Çelebi Ayasofya 
mütevellisi İsmail Ağamın oğludur. 
1110'da (1698/99) vefat etti. (III. 138) 

Şerefeddin Ağa Musâlıib ve sonra 
başmusâhib ve Hafız Behrâm Ağa' 
nın vefatında dârüssaâde ağası olup 
Muharrem 1306x1a (Eylül 1888) azledi¬ 
lerek Cemaziyelevvel 1306‘da (Ocak 
1889) Medine'de vefat eyledi. (III. 
140) 

Şerefeddin Bey Şeref Han da denir. 
Bitlis beyidir. I. Selinre (Yavuz) kul¬ 
luğunu sunarak sancağı ibka olundu. 
Sonra 940’da (1533/34) vefat etmiştir. 
Oğlu Şemşeddin Bey ve onun oğlu 
Şeref Han'dır. (III. 139) 

Şerefeddin Efendi İranlıdır. Müder¬ 
ris, Amasya müftüsü, sonra emekli 
oldu. 1009xla (1600/01) vefat etmiş¬ 
tir. (m: 140) 

Şerefeddin Kemâl (Kırımı) İbn 

Bezzâz şâkird olup Osmanlı ülkesi¬ 
ne göçtü ve II. Muradın ikramına 
mazhar oldu. 840xla (1436/37) Bur- 
sa'da vefat eyledi. Şerh-iMenâfi yaz¬ 
dı. (III. 139) 



Şerefeddin Mehnıed Efendi Ab- 

düşşekûr Efendinin oğludur. Rebiyü- 
lâlıir 1277xle (Ekim-Kasını 1860) ba¬ 
bası yerine şeyh oldu. Rebiyülâhir 
1291 (Mayıs-Haziran 1874) sonların¬ 
da imam-ı sânî olunca meşihati oğlu¬ 
na terk etti. 1293’de (1876) ayrılıp 
molla ve nihayet Mekke mollası oldu. 
12 Muharrem 1304‘de (11 Ekim 1886) 
vefat eyledi. (III. 140) 

Şerefeddin Mııstaca Efendi Çamlı- 
caxla Selâmı Efendi Tekkesi şeyhi 
olup 1271x1e (1854/35) vefat etti ve 
oraya defnedildi. (II. 301; III. 140) 

Şerefeddin Paşa II. Muradın (hd 
1421-1451) hadımlarından sâdık bir 
yiğitti. (III. 139) 

Şerhi bak. Mehnıed Paşa 

Şerif bak. Abdullah; Abdullah Paşa; 
Abdülkerim; Abdüimuttalib Efendi; 
Aclân; Ahrned; Ahmed Tevfik Bey; 
Ali; Ali Efendi; Ali Mehdi; Ali Paşa; 
Atife (Uteyfe); Berekât; Cafer; Ebû 
Nürney Muhammed I; Ebû Nü mey 
Muhammed II; Ebû Talib I; Ebû Talib 
II; Ebûlberekat; Ebülgays; Fahd; Gâ- 
lib Efendi; Hamud; Haşan; Hasaıı Pa¬ 
şa; Hâşim; Hüseyin Paşa; İbrahim; îd- 
ris; Katâde; Mehnıed Paşa (Emir); 
Mesâi d; Mes’ud I; Mes’ud II; Mes'ud 
III; Muhammed; Muhammed Bey; 
Muhammed Efendi; Rümeyse; Sa : d 
Paşa; Said; Selim Sırrı Paşa; Sürür; 
Yahyâ; Yümni; Zeyd 

Şerif Abdurrahman Efendi Selanik 
nakibi Mehnıed Efendimin oğludur. 
Müderris, Selanik müftüsü ve 1246x1a 
(1830/3D Belgrad mollası oldu. 
1260x1a (1844) vefat eyledi. Şairdir. 
(III. 145) 

Şerif Ağa Enderim dan yetişerek Ce- 
ıııaziyelevvel 1243 de (Kasım-Aralık 


1827) miftâh ağası, Şewâl 1243‘de 
(Nisan-Mayıs 1828) tülbend ağası ve 
sonra rikâbdar-ı şehriyârî oldu. 1246 ? 
da (1830/31) o mesnedin lağviyle se¬ 
feri i kethüdası olup sonra vefat etti. 
(III. 145) 

Şerif Ahmed Efendi Şeyda Mustafa 
Efendi Min(->) oğludur. Mektûbî-i sa¬ 
dâret hulefâsından iken Safer 1232xle 
(Ocak 1817) vefat etti. Babasının ya¬ 
nma defnedildi. Oğlu Said Mehnıed 
Bey ; dir(-0. (III. 119) 

Şerif Ahmed Efendi Mektûbî-i def¬ 
terî hulefâsından olup 124 lxle (1825/ 
26) küçük evkaf muhasebecisi ve 
1242xle (1826/27) haslar mukataacısı 
oldu. Sonra vefat etti. (III. 145) 

Şerif Ahmed Efendi (Feyztzâde) 

Müderris ve mahreç mollası olup 17 
Ramazan 1254 ; de (4 Aralık 1838) ve¬ 
fat etti. (III. 145) 

Şerif Ali Efendi Zeynelibâd Efen- 
diMi(-0 oğludur. Müderris olup Sahn 
müderrisi iken 1020 ele (1611) vefat 
etti. (II. 436) . 

Şerif Atıf Mehmed Efendi Tahsin 
Haşan EfendiMin(->) oğludur. Sad⬠
ret mektûbî kaleminden yetişip hâce- 
gândan oldu. 10 Şa’bân 1262’de (3 
Ağustos 1846) vefat etti. Babasının 
yanında medfunclur. (II. 49) 

Şerif Efendi Şirvanlıdır. Hoca Sa ; - 
deddin Efendimin kethüdâsıydı. Mü¬ 
derris, molla, sonra İstanbul payesiy¬ 
le Ayasofya müderrisi oldu. Nice se¬ 
neler ibadetle Zilka’de 1031 xle (Eylül 
1622) vefat etmiştir. (III. 141) 

Şerif Efendi Yenişehirli Şeyh Mah- 
mud Efendimin oğludur. Müderris, 
Yenişehir ve Bursa mollası oldu. 12 
Sabân 1122’de (6 Ekim 1710) vefat 
etti. Fâzıl ve güler yüzlüydü. Ümıııî 



1586 


Sinan Türbesi haricinde medfundur. 
Oğlu Şeyhülislâm Mehmed Efendi’ 
dir. Diğer oğlu Ali Efendi’dir. (III. 141) 

Şerif Efendi (Çiçekli) Ankaralıdır. 
Bekâr olup 1235’de (1819/20) 80 yaşı¬ 
nı geçerek vefat etti. Şairdir. (III. 144) 

Şerif Efendi (Seyyid) Müderris olup 
Cemaziyelâhir 1153’de (Eylül 1740) 
vefat edip Nasûhî Tekkesine defne¬ 
dildi. (III. 142) 

Şerif Halil Bey (Sekbanbaşızâde) 

Babası hâcegândan Abdullah Efen¬ 
di’dir. Mektûbî-i sadâret hulefâsmdan 
olup 1237’de (1821/22) hâcegânlıkla 
haslar mukataacısı oldu. 1241’de 
(1825/26) ulûfeciyân-ı yemin kâtibi, 
1244’de (1828/29) haslar mukataacı- 
sı, sonra serhalife, Cemaziyelâhir 
1248’de (Kasım 1832) sadâret mek¬ 
tupçusu, 13 Şa’bân 1252’de (23 Ka¬ 
sım 1836) mülkiye müsteşarı olup 11 
Şevval 1254’de (28 Aralık 1838) vefat 
etti. Eyüp’de medfundur. Edip, kâtip 
olup kabiliyetliydi. Oğlu adliye baş¬ 
kâtibi Raûf Bey’dir. Kardeşi Edhem 
Ağa’dır(-+). Damadı Mehmed Ali Ağa’ 
dır(->). (III. 145) 

Şerif Halil Yusuf Paşa Defterhane- 
den yetişip 1143’de (1730/31) tezki- 
re-i sânı ve ll45’de (1732/33) tezkire-i 
evvel ve 1148'de (1735/36) cizye mu¬ 
hasebecisi, ll49 ! da (1736/37) sadâret 
kethüdâsı, 1150’de (1737/38) Rumeli 
askeri sağkol sürücüsü oldu. Muhar¬ 
rem 1152Ve (Nisan-Mayıs 1739) dö¬ 
nüşünde I >aşmuhasebeci ve sonra 
defter emir i, 27 Safer 1156’da (22 Ni¬ 
san 1743) kinci defa sadâret kethü- 
dâsı, sonra vezirlikle Aydın valisi, Ra¬ 
mazan 1159 : da (Eylül-Ekim 1746) 
Trabzon, Şevvâl’de (Ekim-Kasım) 
İnebahtı ve Şewâl llöTde (Eylül- 
Ekim 1748) Belgrad, sonra Ağrıboz 


ve Safer ll64’de (Ocak 1751) Bosna 
valisi olup Rebiyülevvel 1165’de 
(Ocak-Şııbat 1752) aniden vefat et¬ 
miştir. Tedbirli, güçlü ve şairdi. Da- 
mad İbrahim Paşa’ya kasideler ve ta¬ 
rihler yapıp Arapça ve Farsça bazı ki¬ 
tap tercüme eylemiş ve eserleri beğe¬ 
nilmiştir. (III. 142) 

Şerif Mehmed Ağa (Çelebizâde) 

Filibelidir. Eski kapıcıbaşılardan olup 
1247’de (1831/32) Sofya mütesellimi 
oldu. Daha sonra vefat eyledi. (IV. 
288) 

Şerif Mehmed Bey Sadrazam Hamza 
Hâmid Paşa’nın oğludur. Müderris, 
1195’de (1731) Kudüs mollası, 1203’ 
de (1788/8S9 Bursa mollası oldu ve 
1213’de (1798/99) Mekke mollası 
olarak orada vefat eyledi. Oğlu Sey¬ 
yid Hacı Mehmed Hamdı Bey 1240 
(1824/25) tarihine kadar hayatta kal¬ 
mıştır. (III. 143) 

Şerif Mehmed Çelebi İlmiye mesle¬ 
ğin dendi. I. Selim (Yavuz) devri (1512- 
1520) sonlarında vefat eyledi. Şairdir. 
(III. 140) 

Şerif Mehmed Çelebi Eğirdirlidir. 
Şeyh Burhaıeddin’in oğlu olup kadı 
idi. III. Murad devri (1574-1595) orta¬ 
larında vefa; eyledi. Şairdir. Oğlu su- 
dûrdan Şerif Efendi’dir. (III. 141) 

Şerif Mehmed Efendi Gelibolulu¬ 
dur. Şeyhî Efendi’nin oğludur. Mü¬ 
derris olup Zilhicce 1054’de (Şubat 
1645) vefat etti. (III. 141) 

Şerif Mehmed Efendi Dârüssaâde 
ağası yazıcısı olup 1115’de (1703/04) 
azlolundu. Sonra hâcegândan olup 
bazı divanî görevlerde ve bir hayli 
müddet tezkire-i sânîlikte bulundu. 
1143’de (1730/31) azlolunup sonra 
vefat etmiştir. (III. 141/42) 




Şerif Mehmed Efendi Müderris 
olup 1151’de (1738/59) vefat ederek 
Edirnekapı’ya defnedildi. (III. 142) 

Şerif Mehmed Efendi Mustafa Pa- 
şa’mn damadı veya akrabasından 
olup hâcegânlıkla maliye tezkirecisi 
oldu. 1193’de (1779) vefat ederek ai¬ 
le mezarlığına defnedildi. (III. 142) 

Şerif Mehmed Efendi Muhsinzâde 
Mehmed Paşa’nm mühürdarı olup 
sonra İstanbul gümrükçüsü oldu. 3 
Zilka’de 1199 ; da (7 Eylül 1785) vefat 
eylemiştir. Eyüp’e dernedilmiştir. (III. 
142) 

Şerif Mehmed Efendi Karamanlıdır. 
Müderris, Eyüp kadısı, Cemaziyelev- 
vel 1203’de (Şubat 1789) Mısır molla¬ 
sı, Cemaziyelevvel 1209’da (Aralık 
1794) Mekke kadısı sonra İstanbul 
payesi olarak 21 Receb 1213’de (29 
Aralık 1798) vefat eyledi. Zincirliku- 
yu’da medfundur. Ulemâdandır. Oğlu 
Ahmed Necib Efendi dir. (III. 143) 

Şerif Mehmed Efeııdİ Cerrah Meh¬ 
med Paşa câbîsi ve imamı olup 1199’ 
da (1785) vefat ederek 1227’de (1812) 
vefat eden oğlu Mehmed Sâlim Efen¬ 
di ile Topkapı'da de nolundular. (III. 
142) 

Şerif Mehmed Efendi Ricâlden 
Uzun İbrahim Bey’in damadıdır. Ka¬ 
lemden yetişip hâcegândan oldu. Ba¬ 
zı görevlerde bulunup 13 Ramazan 
1237’de (3 Haziran 1823) vefat etti. 
Kasımpaşa'da, Doymazdere’de kayın¬ 
pederi yanma defnedildi. (III. 144) 

Şerif Mehmed Efendi Şeyhülislâm 
Lâdikli Mehmed Efendi’nin(-0 torun- 
larmdandır. Serlevha-i yesâr kadılar¬ 
dan olup 1248’de (1832/33) vefat et¬ 
ti. Haydar civarında medfundur. (IV. 
223) ' 


Şerif Mehmed Efendi Hasib Paşa 
mn kardeşidir. Müderris, molla olup 
1254’de (1838) vefat etti. Eyüp’de 
medfundur. Oğlu Şevket Paşa’dır. 
(III. 145) 

Şerif Mehmed Efendi Buharalıdır. 
Nakşibendî şeyhlerinden olup Mu¬ 
harrem 1257’de (Mart 1841) vefat ey¬ 
lemiştir. Bostan İskelesi’nde defne¬ 
dildi. (III. 145) 

Şerif Mehmed Efendi Enderûnlu- 
dur. Hazine-i hümâyûna başkâtip, 
Zilka’de 1265 ! de (Eylül-Ekim 1849) 
hazine-i hümâyûn kethüdâsı, Receb 
1271’de (Mart-Nisan 1855) Meclis-i 
Vâlâ azası ve 1274’de (1857/58) bâlâ 
oldu. 1275’de (1858/59) azalıktan af¬ 
folundu. Rebiyülevvel 1277'de (Ey¬ 
lül-Ekim 1860) tekrar aza oldu. Mu¬ 
harrem 1278’de (Temmuz 186l) azlo- 
lundu. 1287 (1870) yılma doğru vefat 
eyledi. Yaşlı, doğru, güzel yüzlü, if¬ 
fetliydi. (III. 147) 

Şerif Mehmed Efendi Ahıskalıdır. 
Dersiâm, müderris, molla, evkaf mü¬ 
fettişi ve Şa’bân 1288’de (Ekim-Kasım 
1871) ticaret müfettişi, sonra İstanbul 
ve Anadolu payesi, 1293’de (1876) 
azledilerek bir müddet sonra Anado¬ 
lu kazaskeri ve Receb 1305’de (Mart- 
Nisan 1888) Rumeli pâyesi olmuştu. 
Receb 1308 sonlarında (Mart 1891 
başlan) vefat ederek Fâtih Camii bah¬ 
çesine defnedildi. Âlim, fâzıl, konuş¬ 
ması mükemmeldi. (III. 147) 

Şerif Mehmed Efendi (Debbağzâ- 

de) Nu’man Efendi’nin oğludur. Dev¬ 
riye mollası olup 1256’da (1840) Bosna 
mollası oldu. 1260 (1844) tarihinden 
sonra vefat etmiştir. (III. 145; IV. 202) 

Şerif Mehmed Efendi (Dürrîzâde) 

Abdullah Efendi’nin oğludur. Müder- 



ris, Yenişehir mollası, 1240’da (1824/ Şerif Mehmed Efendi (Ebû İshak- 
25) Bursa mollası, 1242’de (1826/27) zâde) Atâullah Efene i b. Şerif Efendi’ 
Mekke payesi, 1254’de (1838) İstanbul nin oğludur. Müderris, Ramazan 1239’ 
payesi, Receb 1265’de (Haziran 1849) da (Mayıs 1824) İzmir mollası, Mu- 
Anadolu pâyesi,' Rebiyülâhir 1269’da harreııı 1246’da (Haziran-Temmuz 
(Ocak-Şubat 1853) Anadolu kazaskeri, 1830) Bursa mollası. 1254’de (1838) 
Şevval 1271’de (Haziran-Temmuz Mekke pâyesi, Receb 1262’de (Tem- 
1855) Rumeli pâyesi ve 1275’de (1858/ muz 1846) İstanbul pâyesi, Ramazan 
59) Rumeli kazaskeri olup Rebiyülâ- 1264’de (Ağustos 1848) Anadolu pâ- 
hir 1278’de (Ekim 1861) vefat eyledi, yesi, 1267’de (1851) Encümen-i Dâ- 
Bebek’de medfundur. İyilik ve cö- niş reis-i evveli ve Ramazan 1270’de 
mertlik sahibi, zengin, vakûr, edip, (Haziran 1854) Rumeli pâyesi oldu, 
ihtişamı sever, Velî Efendizâde’ye ta- * 1276 : da (1859/60) vefat eyledi. De- 
biat olarak benzer, eğlenceye düş- deleri yanına defnedildi. Yumuşak 
kündü. (III. 146) ■ huylu, edip, maarifperver ve kerimdi. 

Şerif Mehmed Efendi (Ebû İshak- 

zâde) Es’ad Mehmed Efendi’nin oğlu Şerif Mehmed Efendi (Hâfız) Mu- 

olup 1130’da (1718) doğdu. Müderris, -sannif Hacı İsmail Efendi’nin oğlu- 
Receb 1167de (Mayıs 1754) Diyarbe- dur. Enderûn hocası olup müderrisdi. 
kir mollası oldu. Muharrem 1173’de H97de (1783) vefat ederek Üskü- 
(Eylül 1759) Bursa mollası, sonra dar a defnedildi. (III. 142) 

Mekke pâyesi, 1180’de (1766/67) İs- Şerif Mehmed Efendi (Şerifîzâde) 
tanbul kadısı, Cemaziyelâhir 1185’de Şair Şerifî’nin oğlu olup 9ö0’da (1553) 
(Eylül-Ekim 1771) Anadolu kazaskeri doğmuştur. Müderris, Galata, Haleb, 
olarak 2 Rebiyülâhir 1186 da (3 Tem- Şam, Mekke, Edime ve Mısır mollası 
muz 1772) ayrıldı. Cemaziyelâhir oldu. Cemaziyelâhir 1027’de (Haziran 
1189 : da (Ağustos 1775) birinci ve Ce- 1618) İstanbul kadıs: olup senesinde 
maziyelâhir 1192’de (Temmuz 1778) azille Cemaziyelevvel 1029’da (Nisan 
ikinci defa birer sene Rumeli kazas- 1620) Anadolu kazaskeri oldu. Sene- 
keri oldu. 25 Cemaziyelâhir 1192’de sinde azledildi. 1037/de (1623) Bur- 
(21 Temmuz 1778) şeyhülislâm olup sa/ya gönderildi. IV Murad’ın tahta 
5 Şevvâl 1196’da (13 Eylül 1782) ay- çıkmasıyla, Zilka’de 1033 ; de (Ağus- 
rıldı. 27 Zilka’de *1203 ! de (19 Ağustos tos-Eylül 1624) ikinci defa Anadolu 
1789) ikinci defa şeyhülislâm olup 28 kazaskeri oldu. Cemaziyelâhir 1034’ 
Muharrem 1204’de (18 Ekim 1789) de (Mart 1625) nakibüleşraf olup Şev- 
azledildi, 9 Ramazan 1204'de (23 Ma- vâl 1034’de (Temmuz 1625) Rumeli 
yıs 1790) vefat etti. Tedbirli, üç dilde kazaskeri oldu. 1035’de (1625/26) 
şiir ve inşaya muktedir, âlimdi. Sul- Rumeli kazaskerliğinden azledildi, 
tanselim'de, dedesi İsmail Efendi Ca- 1039’da (1629/30) nekahetten istifa 
mifne defnedildi. Annesi Şeyhülis- edip hacca gitti. 8 Zilka’de 1040 (8 
lanı Mirzâde Mehmed Efendi’nin kızı- Haziran 1631) pazar günü vefat evle¬ 
dir. Oğlu Atâullah Efendi’dir. (III. di. Fâzıl, edebiyatta mâhir, cömert ve 
142/43) İyi İdi. “Şerifi” mahlasıyla şiirleri, tah- 



mis, güzel kasideleri makbul ve Arap¬ 
ça inşa ve takrizleri rağbet bulmuş 
olup Kaside-i Bürde ye tahmisi var¬ 
dır. (III. 141) 

Şerif Mehmed Efendi (Şerifzâde) 

Yenişehirli Şerif Efendimin oğlu Şey¬ 
hülislâm Mehmed Efendimin oğludur. 
Müderris, molla olup nihayet Mekke 
kadısı iken Zilhicce 1209 : da (Haziran- 
Temmuz 1795) vefat eyledi. Oğlu 
Es’ad Mehmed Efendi(-+), torunu Şerif 
Mehmed Efendi’dirÇ—►). (III. 143) 

Şerif Mehmed Efendi (Şerifzâde) 

Şerif Mehmed Efendi’nin(->) torunu¬ 
dur. Müderris olup Zilka’de 1239 ! da 
(Temmuz 1824) vefat etti. Tunusba- 
ğı’na defnolunmuştur. (III. 143) 

Şerif Mehmed Efendi (Yardarî 
Şeyhzâde) Mehmed Efendi’nin(-0 
oğludur. Müderris olup 25 Muharrem 
1235’de (13 Kasıır 1819) vefat eyledi. 
Fâtih’de medfundur. (III. 144; IV. 282) 

Şerif Mehmed Mağribî Keramet sâ- 
hiplerinden olup yaşı 60 î geçmiş ol¬ 
duğu halde 809’da (1406/07) vefat et¬ 
miştir. Şairdir. (III. 140) 

Şerif Mehmed Faşa Zaim Ali Ağa’ 
nm oğlu olup Safer llöl’de (Şubat 
1748) doğdu. Kalemden yetişerek 
1185’de (1771/72) arabacılar kâtibi 
olarak hâcegân mesleğine girdi. Son¬ 
ra ruznâme-i sânı, Haremeyn muha¬ 
sebecisi ve defterdar mektupçusu ve 
Şevvâl 1193’de (Ekim-Kasım 1779) 
teşrifatçı olup Zilhicce 1193’de (Aralık 
1779) kethüdâ kâtibi oldu. Rebiyülâ- 
hir 1205’de (Aralık 1790) orduda def- 
terdar-ı şıkk-ı evvel oldu. Şa’bân 
1207’de (Mart-Nisan 1793) azledilip 
Ramazan 1208’de (Nisan 1794) barut¬ 
hane nâzın, sonra başımıhasebeci, 14 
Cemaziyelevvel 1209’da (7 Aralık 


1794) kethüdâ-yı sadr-ı âlî, sonra ikin¬ 
ci defa ilâve olarak baruthane nâzın, 
Şevvâl 1209’da (Nisan-Mayıs 1795) 
ruznâme-i evvel, Cemaziyelevvel 
1210’da (Kasım-Aralık 1795) ikinci 
defa kethüdâ-yı sadr-ı âlî ve barutha¬ 
ne nâzın oldu. 24 Safer 1213’de (7 
Ağustos 1798) kethüdâlıktan azledile¬ 
rek defter emini, 9 Zilka’de 1213’de 
(14 Nisan 1799) rikâb-ı hümâyûn def¬ 
terdarı, 1214’de (1799/1800) tersane 
emini ve Rebiyülevvel 12l6’da (Tem- 
muz-Ağustos 1801) Mısır defterdarı 
oldu. Husrev Paşa ile geçinemeyip 
Cemaziyelevvel 1217’de (Eylül 1802) 
istifa eyledi. Ardından vezirlikle Cid¬ 
de ve Habeş valisi oldu. Cemaziyelâ- 
hir 1218’de (Eylül-Ekim 1803) vefat 
eyledi. Sâdık, doğru, cömert, güler 
yüzlüydü. Ev idaresinde savurgan 
olup hayli paraya malik olduysa da 
güç halle idare edebildi. Oğlu Said Si- 
ret Bey’dir. Bunun oğullan Nihad Bey 
ile Küçük Şerif Paşa’dır. Torunların¬ 
dan biri de Avnî Efendi’dir. (III. 
143/44) 

Şerif Mehmed Paşa İslıak Paşa’nın 
torunu Süleyman Paşamın oğludur. 
Babasının hayatında, henüz 17-18 ya¬ 
şında iken kapıcıbaşı oldu. 1205’de 
(1790/91) babasının vefatında Çıldır 
eyâleti İshak Paşa’ya verildi ve az bir 
müddet sonra kendileri İshak Paşa ye¬ 
rine, 1206’da (1791/92) vezir rütbesiy¬ 
le vali oldu. Receb 121 T’de (Ocak 
1797) azledildi. Az müddette Maraş ve 
Rakka valisi, 1212’de (1797/98) Haleb 
ve sonra Adana valisi olup 1217’de 
(1802/03) azledildi. 1222’de (1807) 
Kars, ardından Diyarbekir, ikinci de¬ 
fa Adana, 1223’de (1808) Karahisar-ı 
Sâhib valisi ve 1224’cle (1809) Trab- 
zon valiliğiyle Karadeniz sevâhili se- 


1589 



1590 


raskeri oldu. Ancak Çıldır valisi Selim 
Paşa ile geçinemeyip azledildi. 1236' 
da (1820/21) Kandiye muhafızı ve 
1238’de (1822/23) Girit seraskeri 
olup Şa'bân 1238'de (Nisan-Mayıs 
1823) vefat etti. Liyakatli ve kabiliyet¬ 
liydi. Kardeşi Said Bey Mir. (III. 144) 

Şerif Mehmed Paşa Kalemden yeti¬ 
şip evkaf kesedarı, 123Kde (1835/36) 
rütbe-i sânîye ile Harem-i Şerif mü¬ 
dürü ve 20 Ramazan 1257’de (3 Ka¬ 
sım 1841) vezirlikle şeyhülharem ol¬ 
du. Muharrem 1264’de (Aralık 1847) 
Cidde valisi olup Şevvâl 1264'de (Ey¬ 
lül 1848) azledilmiş, Ramazan 1267’ 
de (Temmuz 1851) ikinci defa şey¬ 
hülharem olup Muharrem 1268'de 
(Kasım 1851) vefat etmiştir. Doğru, 
dindardı. (III. 146) 

Şerif Mehmed Paşa Mısır’da yetişe¬ 
rek Mısır defterdarı ve mırimîran ol¬ 
du. Abbas Paşalıın valiliğinde Mısırı 
terk ederek İstanbul’a geldi. Receb 
1266kla (Mayıs-Haziran 1850) vezir¬ 
likle Meclis-i Vâlâ azası, Muharrem 
1268 ; de (Kasım 1851) Bursa valisi, Re- 
ceb’de (Nisan-Mayıs 1852) yine Mec- 
lis-i Vâlâ azası olup 1271'de (1854/55) 
Said Paşamın valiliğinde Mısır'a dön¬ 
dü. Gözleri kör olup Ramazan 
1280’de (Şubat 1864) Mısır'da vefat 
etti. Hesap işlerini bilir, tedbirli, zen¬ 
ginlerdendi. Oğulları Halil Şerif Paşa 
ile Ali Paşa’dır. (III. 147) 

Şerif Mehmed Paşa Şerif Paşazâde 
Said Siret Bey’in oğludur. Mısır'da ye¬ 
tişerek bazı müdürlüklerde, defalarca 
heyet-i nüzzârda, hariciye ve dahiliye 
ile riyaset-i nüzzârda bulundu. Rebi¬ 
yülâhır 1293 : de (Mayıs 1876) reis-i 
nüzzâr iken vezirlik verildi. Sonra 
1295’de (1878) tekrar riyâset-i nüzzâ- 
ra geçip birkaç sene sonra ayrılmış ve 


1303 de (1885/86) vefat eylemiştir. 
Mısır erkânından biriydi. Tecrübeli, 
doğru ve asildi. (III. 147) 

Şerif Mehmed Paşa (Seyyid) (Kü¬ 
çük Çavuş) Dergâh-ı âlî çavuşların¬ 
dan olup yükselip defterdar-ı şıkk-ı sâ- 
nî ve 1057’de (1647) yeniçeri ağası ol¬ 
du. Zilhicce 1057'de (Ocak 1648) ve¬ 
zirlikle Mısır valisi oldu. Şa'bân 1059’ 
da (Ağustos 1649) azledilerek İstan¬ 
bul'a gelmiş, tutuklanıp affedildikten 
sonra 1060x1a (1650) vefat edip 
Eyüp'e defnedilmiştir. Hattat ve hâ- 
fızdı. (IV. 164) 

Şerif Muhammed Hindî Hacı Bek- 
taş Velî hâdimi Seyyid Rızâ hulefâsın- 
dan, Ahmed Yesevî tarikindendir. 
Hind'de, Hümâyûn Şah’a vezir oldu. 
Adil Han, Hind’e hâkim olunca Hü¬ 
mâyûn Şah ile Tahmasb’a iltica eyle¬ 
di. Sonra Osmanlı Devletime sığındı. 
I. Süleyman (Kanunî) huzuruna ka¬ 
bul buyurup yetecek kadar maaş ih¬ 
san buyurdular. 4 sene İstanbul'da 
ikametle sonra beğendiği Terneş- 
var’da, Lipova kalesine gitti. Sonra 20 
bin akçe zeâmet ihsan olundu. 974' 
ele (1566/67) vefat eyledi. Seyyid, 
âlim, âbiddi. ( II. 140/41) 

Şerif Mustafa Ağa Yeniçeridir. Ce- 
maziyelâhir 1231xle (Nisan 1816) kul 
kethüdâsı olup az müddette azledildi 
ve Sivas’a sürüldü. Sonra vefat etti. 
(III. 144) 

Şerif Mustafa Paşa (Emir) Yeniçeri 
Ocağıma mensup olup Rebiyiilevvel 
1057’de (Nisan 1647) silahdar ağası, 
Rebiyülâhir 1058’de (Mayıs 1648) ye¬ 
niçeri ağası oldu. Şa'bân 1058’de 
(Ağustos-Eylül 1648) Bolu beyi olup 
Ramazan 1060‘da (Eylül 1650) vezir¬ 
likle başdefterdar oldu. 106l’de 
(1651) Şam valisi olup Cemazivelev- 



vel 1063’de (Nisan i 653) ikinci defa 
defterdar-ı şıkk-ı evvel oldu. 1063 
(1653) sonlarında azledilip Şa’bân 
1064xle (Haziran-Teınmuz 1654) vefat 
etti. Uzun yaşamış bir zat idi. (IV. 393) 

Şerif Osman Efendi Köprülü zade 
Hacı Ahmed Paşamın kethüdası oldu¬ 
ğundan kapıcıbaşı oımuştur. 3 Zilhic¬ 
ce 1188‘de (4 Şubat 1775) vefat ederek 
Üsküdar’a defnedilmiştir. (III. 433) 

Şerif Osman Paşa (Topal) İzmir 
köylülerinden Hacı Şerif Ağamın oğ¬ 
lu olup 1219xla (1804) doğdu. Bahri- 
yeye girerek riyale olmuş ve sonra 
Mısıra gidip 1258 (1842) tarihlerinde 
dönerek bir aralık İzmit kaymakamı 
olmuş ve senelerce orada kalmıştır. 
Sonra Karasi mutasarrıfı, Zilka'de 1265' 
de (Eylül-Ekim 1849) Biga, 1271xle 
(1854/55) Rumeli payesiyle Kıbrıs 
mutasarrıfı, Muharrem 1273 ; de (Eylül 
1856) Belgrad muhafızı, 11 Receb 
1277de (23 Ocak 1861) vezirlikle 
Bosna valisi, Ramazan 1285 ! de (Ara¬ 
lık 1868-Ocak 1869) Tuna valisi olup 
yoldan yine Bosna valiliğiyle döndü¬ 
rülmüş ve 15 Safer 1286’da (27 Mayıs 
1869) azlolunarak stanbul’a getiril¬ 
miştir. 10 Cemaziyelâhir 1291 ’de (25 
Temmuz 1875) vefat etmiştir. Tersa¬ 
ne ardında medfundur. İyi idareye 
mâlik ve siyasî işleri bilirdi. Oğlu Ra- 
ûf Paşa’dır. Kardeşlerinden biri nâib- 
liktedir. (III. 449) 

Şerif Paşa Balıkesir hânedanından- 
dır. Kapıcıbaşı ve Şam mütesellimi 
olup Şevval 1270’de (Temmuz 1854) 
mîrimîran oldu. Sonra Kars ve Karasi 
mutasarrıflıklarında bulundu. Sultan 
Abdülmecid devri ( .839-1861) sonla¬ 
rında vefat eyledi. Oğullan Es’ad 
Bey(-0 ile Rumeli beylerbeyi pâyeli 
Ahmed Şükrı Paşa'cır. (III. 146) 


Şerif Paşa Muşludur. Hanedandan 
olduğundan mîrimîran oldu. Bazı iş¬ 
lerde ve mülkiye kaymakamlıkların¬ 
da bulunmuştur. 1284’de (1867/68) 
Şûrâ-yı Devlet azasından olup ayrıl¬ 
dıktan sonra vefat eyledi. Ilımlı bir 
adamdı. (III. 147) 

Şerif Paşa (Hamal) Nizamiye asker¬ 
liğinin kuruluşunda hamallıktan ne¬ 
fer oldu. 1246 ! da (1830/31) miralay, 
1249'da (1833/34) süvari livası, 1253’ 
de (1837/38) ferik olarak Rakka kay¬ 
makamı ve Receb 1256x1a (Eylül 
1840) İzmit mutasarrıfı ve Rebiyülâhır 
1260’da (Nisan-Mayıs 1844) vezirlikle 
Musul valisi ve Zilka’de 1260'da (Ka¬ 
sım- Aralık 1844) Konya ve Zilhicce' 
de (Aralık 1844-Ocak 1845) Sivas va¬ 
lisi olup Şevvâl 1261’de (Ekim 1845) 
azledilmiş ve 1263’de (1847) vefat ey¬ 
lemiştir. Üsküdar’da, Hüdâî Tekke¬ 
sinde medfundur. Savaşçı ve cesur¬ 
du. (III. 146) 

Şerif Paşazâde bak . Nihad Bey 

Şerif Paşazâde III. Selim devri 
(1789-1807) vezirlerinden Şerif Meh- 
med Paşa oğullarıdır ki, şair Nihad 
Bey ile Mısırlı Küçük Şerif Paşa bun¬ 
lardandır. Beylerbeyi pâyeli BalIke¬ 
sirli Şerif Paşa oğulları defter-i hakanî 
senedât müdürü ve İstanbul pâyeli 
Es’ad Bey, Ahmed Şükrî Paşa ve Ce¬ 
lâl Paşa olup ricâlden Nurî Bey, Gür¬ 
cü Yusuf Paşamın oğlu olarak bunlar¬ 
la akrabalığı vardır. Nurî Bey Bâbıâlî 
kaleminden yetişerek mâbeyn-i hü¬ 
mâyûn kâtibi ve reji komiseri oldu. 
Bâlâ ricâlindendir. (IV. 694/95) 

Şerife Ayşe Hanım İsmail Ağa’nın 
kızıdır. 3 Zilhicce 1296’da (18 Kasım 
1879) vefat eyledi. Hattatdı. (III. 148) 

Şerifi bak. İbrahim Efendi (Seyyid) 


1591 




Şerifi Efendi Bâbıâlîden yetişip 
âmedî kalemine girmiş ve birçok se¬ 
ne orada bulunduktan sonra emekli 
olmuştu. 15 Muharrem 1311’de (29 
Temmuz 1893) vefat etmiştir. Hattat¬ 
lığı vardı. (III. 147) 

Şerifi Mustafa Paşa İşkodralı Gazi 
Mehmed Paşa’nm torunu Mehmed 
Âsaf Paşamın oğlu olup 27 Ramazan 
121 Tde (26 Mart 1797) doğmuştur. 
1225’de (1810) büyük amcası İbrahim 
Paşamın vefatında mîrimîranlıkla îş- 
kodra valisi oldu. 20 Rebiyülâhir 1227’ 
de (3 Mayıs 1812) vezir rütbesi ihsan 
buyuruldu. 1235 ; de (1819/20) Tepe- 
delenli Ali Paşa hadisesinde Berat, 
1239 J da (1823/24) Ohri ve İlbasan 
sancakları ve seraskerlik ilâve edildi. 
1245 : de (1829/30) Vidin seraskeri 
olarak Kalafat ve Rahovayı harben 
almıştır. Cemaziyeîevvel 1247’ de 
(Ekim 183D zamanın sadrazamı Re- 
şid Mehmed Paşa varışında kuman¬ 
dasındaki askerlere kendisini teslim 
ile Osmanlı Devletimin adaletine sı¬ 
ğınmış ve İstanbul’a getirilmiştir. Mu¬ 
harrem 1262’de (Ocak 1845) Bolu ve 
Kastamonu, Şa’bân 1263 : de (Tem- 
muz-Ağustos 1847) Sayda, Ramazan 
1264’de (Ağustos 1848) Adana ve 
Maraş valisi olup Safer 1268 : de (Ara¬ 
lık 1851) azledildi. 1269 ? da (1852/53) 
Hersek, Şevval 1270'de (Temmuz 
1854) Konya, Rebiyülâhir 1273’de 
(Aralık 1856) Cezâyir-i Bahr-i Sefid, o 
sene Cemaziyelevvelinde (Ocak 1857) 
Haleb ve Cemazivelâhir 1274’de 
(Ocak-Şubat 1858) İzmir valisi olup 
ardından şeyhtiIvüzerâ dahi olmuş¬ 
tur. Cemaziyelewel 1275’de (Aralık 
1858) şeyhülharem olup 7 Zilka'de 
1276 : da (27 Mayıs 1860) Medine'de 
vefat eylemiştir. Bakîde medfundur. 
İlim, fazilet ve tedbir sâhibi, cesur ve 


Mevlevi idi. Oğullarından Haşan Hak¬ 
kı Paşa ve Mahmud Paşa vefat eyle¬ 
miş, ancak küçüğü, bâlâ rütbesi ricâ- 
linden ve Şûrâ-yı Devlet azasından 
Ali Rızâ Beyefendi hayattadır. Damadı 
Hüseyin Paşa f dır(->). 1245 ; de (1829/ 
30) Rusların Silistre cihetinden Bal¬ 
kanlara saldırarak Edirne’yi istilaya el 
uzatmalarında maiyetinde bulunan 
40 bin Arnavut yiğidini yanına alarak 
Filibe cihetine memur olup ol vakit 
Rusya Ordusu kumandanına hitâben 
yazdığı bir ihtarnâmede, daha ileriye 
saldıracak olurlarsa Balkanlar cihe¬ 
tinde bulunan dönüş yolunu kesme¬ 
ye mecbur olacağını beyan ederek 
musâlahanm akdine hizmeti geçmiş 
ve barıştan sonra murassa bir kılıç ve 
taltifnâme-i hümâyûn gönderilmiştir. 
(IV. 477) 

Şerifîzâde bak. Şerif Mehmed Efendi 

Şerifzâde bak. Ali Efendi; Edib Mus¬ 
tafa Efendi; Es’ad Mehmed Efendi; İs¬ 
mail Ağa (Seyyid); Mehmed Efendi; 
Mehmed Efendi (Seyyid); Şemseddin 
Mehmed Efendi; Şerif Mehmed Efen¬ 
di; Şerif Mehmed Efendi 

Şerifzâde III. Ahmed devri (1703- 
1730) âlimlerinden Şeyh Mahmudzâ- 
de Şerif Efendi oğullarına denir. Şey¬ 
hülislâm ve kazasker olanı olmuş ve 
çeyrek asır öncesine kadar isimleri 
görülmüştür. (IV. 694) 

Şer’îyatçı bak. Abdullah Efendi; Ha¬ 
lil Efendi (Hâfız); Osman Efendi; 
Ömer Efendi 

Şermî bak. Şehidî Çelebi 

Şermî Ali Çelebi Üsküdarlıdır. Şeş- 
tarî ve topçu olup 1127’de (1715) ve¬ 
fat etti. Şairdir. (III. 140) 

Şermî Mehmed Emin Efendi İvâz 
Paşamın oğlu Mustafa Bey’in dairesi 




yetiştirmelerindendir. III. Selim devri 
(1789-1807) ortalarında vefat eyledi. 
Şairdir. (III. 140) 

Şermî Mustafa Efendi İbrahim Afif 
Efendimin oğlu olup: müderris iken 
Zilhicce 1227’de (Aralık 1812) vefat 
etmiştir. (III. 140) 

Şerınî Mustafa Efendi Afif İbrahim 
Efendi’nin(-0 oğludur. Zilhicce 1277’ 
de (Haziran 1861) vefat etti. (III. 484) 

Şetvan Ahmed Efendi Bingazilidir. 
İstanbul : a yerleşerek 1299 ; da (1882) 
vefat etti. Fâtih Camii bahçesine def-;' 
nedildi. Muhaddis, müfessir, şairdir. 
(III. 136) 

Şevket Ahmed Bey Ağrıbozlu, ule¬ 
mâdan Hacı İsmail Bey’in oğludur. 
Bâbıâlî’den yetişip mâbeyn-i hüm⬠
yûnda kâtip oldu. Cemaziyelevvel 
1289’da (Temmuz 1872) Şûrâ-yı Dev¬ 
let azası, Safer 1290'da (Nisan 1873) 
icra reisi, Muharrem 1291’de (Şubat- 
Mart 1874) şehremini ve Rebiyülâhir 
1291 ! de (Mayıs-Haziran 1874) yine 
Şûrâ-yı Devlet azası oldu. 13 Rama¬ 
zan 1292 : de (13 Ekim 1875) tekrar ic¬ 
ra reisi olarak 28 Muharrem 1295’de 
(1 Şubat 1878) vefat etti. Bostan İske- 
İesrnde medfundur. Doğru, edip, 
asildi. (III. 175) 

Şevket Bey Beykozludur. Adliyede 
sicil müdürü ve ûlâdan olmuştu. 6 
Şa’bân 1313’de (22 Ocak 1896) vefat 
eyledi. (IV. 860) 

Şevket Efendi Maraşlıdır. Divan-ı 
Hümâyûn kâtiplerinden olup Mevle¬ 
vi ve şairdi. Bu senelerde (18501er) 
vefat etti. (III. 174) 

Şevket Mehmed Bey Ağnâm müdü¬ 
rü Mahmud Nedim Beyin oğludur. 
Yetişerek vüzerâ kapı kethüdâların- 
dan olmuştur. 17 Ramazan 1270’de (3 


Nisan 1854) vefat etti. Bostan İskeie- 
si’nde medfundur. (III. 174) 

Şevket Mehmed Efendi Cemaziye¬ 
levvel 1219 da (Ağustos 1804) İstan¬ 
bul'da doğdu. Divan kaleminde 
Arapça ve Farsça öğrenip Firarı Ah¬ 
med Paşaya divan kâtibi oldu. 1267’ 
de (1851) hassa muhasebecisi ve Mu¬ 
harrem 1270’de (Ekim 1853) Dersa- 
âdet muhasebecisi oldu. 1284’de 
(1867/68) kapı kethüdâsı olup sonra 
vefat etti. Şairdi. Eser-i Şevketi sminde 
bir eseri vardır. (III. 174/75) 

Şevket Mehmed Paşa İstanbullu¬ 
dur. 1240’da (1824/25) dö'ğdu. Mali¬ 
ye vâridat muhasebe kaleminden 
Bağdad mal müdürü, 1270’de (1853/ 
54) Bağdad ve 1272’de (1855/56) Er¬ 
zurum ve 1276’da (1859/60) İzmir 
defterdarlığına memur oldu. 1279’da 
(1862/63) İzmir rüsûmat nâzın, 
1286’da (1869/70) ûlâ evveliyle rüsû¬ 
mat meclis reisi, 1296’da (1879) bâlâ 
rütbesiyle şeyhülharem ve 3 Rebiyü- 
levvel 1298’de (3 Şubat 1881) vezir 
rütbesi ihsan buyurulmuş ve o sene 
ayrılarak 20 Zilka’de 1308'de (27 Ha¬ 
ziran 1891) vefat eylemiştir. Eyüp’e 
defnedildi. Zengin ve hesap işlerine 
vâkıftı. (III. 175) 

Şevket Mustafa Bey (Hazinedarzâ- 

de) Abdullah Paşa’nm(->) oğludur. 
12 Cemaziyelevvel 1307’de (4 Ocak 
1890) vefat etmiştir. Eyüp’e defnedil¬ 
di. (III. 397) 

Şevket Mustafa Efendi Sertabib İs¬ 
mail Efendi oğludur. İmtihanla 1280’ 
de (1863/64) müderris olup Zilhicce 
1285’de (Mart-Nisan 1869) ahkâm-ı 
adliye azası oldu. Fâtih dersiâmı ol¬ 
duğundan Meclis-i Tedkikat-ı Şer’îye 
azalığına da memur oldu. Soma mol¬ 
la ve Mekke pâyesi oldu. 19 Muhar- 




rem 1291’de (7 Mart 1874) vefat etti. 
Eğrikapı’da medfundur. Fâzıl, kâmil, 
şehrîlerde ilimde nadirdi. (III. 175) 

Şevket Mustafa Paşa Mekteb-i Har¬ 
biye’den çıkıp miralay, livâ ve piyade 
dairesi müdürü olmuştur. Ferik ola¬ 
rak 10 sene kadar o hizmette bulun¬ 
duktan sonra 1309 başlarında (1891 
ortalan) 5- Ordu kumandan vekâleti 
ile gönderilmiş ve 14 Ramazan 1309’ 
da (12 Nisan 1892) orada vefat etmiş¬ 
tir. (IV. 488) 

Şevket Paşa 1250’de (1834/35) doğ¬ 
du. Yâver-i padişah? ve sonra 1284’de 
(1867/68) livâ ve sonra ferik olarak 
Arabistan canibine gönderilmişti. (III. 
175) 

Şevket Paşa Hasib Paşamın kardeşi 
Şerif Efendimin oğludur. 1259’da 
(1843) doğdu. Annesi sonra Kıbrıslı 
Mehmed Paşaya vardığından Mek¬ 
teb-i Harbiye ye girip erkân-ı harp 
çıktı. 1284’de (1867/68) livâ, sonra 
ferik olarak İşkodra valisi olmuş ve 
17 Ramazan 1290 : da (8 Kasım 1873) 
Boyana nehrinde boğularak vefat ey¬ 
lemiştir. Hamiyetli, gayretli bir gençti. 
(III. 175) 

Şevket Süleyman Paşa Divan kale¬ 
minden yetişerek 125l’de (1835/36) 
âmedî hulefâsmdan oldu. Zilhicce 
1255’de (Şubat 1840) hariciye kâtibi, 
Cemaziyelâhir 1256’da (Ağustos 
1840) beylikçi vekili ve Zilhicce 1256’ 
da (Şubat 1841) asaleten beylikçi 
olup Zilhicce 1259’da (Ocak 1844) 
azledildi. Zilhicce 1260’da (Aralık 
1844) ikinci defa hariciye kâtibi, Re- 
ceb 1261’de (Temmuz 1845) Berlin 
sefiri ve Şevvâl 1262’de (Eylül-Ekim 
1846) ûlâ sânîsiyle ikinci defa beylik¬ 
çi oldu. Şa’bân 1265’de (Haziran- 
Temmuz 1849) ûlâ smıf-ı evveli, Mu¬ 


harrem 1266’da (Kasım-Aralık 1849) 
sadâret müsteşar: vekili olup Cemazi- 
yelevvel 1266 : da (Mart-Nisan 1850) 
vekâleti sona erdi. Receb 1268’den 
(Nisan-Mayıs 1852) Şevvâl 1268’e 
(Temmuz-Ağustos) kadar müsteşar 
vekili oldu ve biliminden birkaç gün 
geçince bâlâ rütbesiyle asâleten müs¬ 
teşar oldu. Cerraziyelevvel 1270’de 
(Şubat 1854) Medis-i Vâlâ azası olup 
Şevvâl’de (Temmuz) ikinci defa sad⬠
ret müsteşarı oldu. Şa’bân 1272’de 
(Nisan 1856) Medis-i Vâlâ azası olup 
Şa’bân 1273 : de (Nisan 1857) vezir 
rütbesiyle Meclis-i Tanzimat azası ol¬ 
du. 2 Şa’bân 1275’da (24 Şubat 1860) 
vefat' eyledi. Eyüp'de medfundur. 
Münşî, tedbirli, bekâr ve zevk ehliy¬ 
di. (III. 174) 

Şevkî Abdullah Efendi Sesi güzel 
olduğundan 1265’de (1849) imam-ı 
sânî-i sultanî olcu. Rebiyülâhir 1267’ 
de (Şubat 1851) Selânik mollası oldu. 
O sene Mekke oâyesi olup 1268’de 
(1851/52) imametten azledildi. Şev¬ 
vâl 128 l’de (Mart 1865) İstanbul ka¬ 
dısı oldu ve Zilhicce 1282’de (Nisan- 
Mayıs 1866) Anadolu payesi oldu. 4 
Ramazan 1285’de (19 Aralık 1868) 
vefat eyledi. Hüdâî Mahmud Efendi 
Tekkesine defnedildi. (III. 173/74) 

Şevkî Ahmed Efendi Tersane kale¬ 
minden yetişerek tersane ruznâmçe- 
cisi ve 1248’de (1832/33) tersane mü¬ 
dürü ve Rebiyül evvel 1250’de (Tem¬ 
muz 1834) mevkufatçı oldu. Sonra 
vefat eyledi. (III. 173) 

Şevkî Ahmed Efendi İzmir müftüsü 
Çelebizâde olup müderris ve Rebiyü¬ 
lâhir 1268’de (Şubat 1852) Ayntab 
mollası oldu. Sor ra vefat etti. (III. 173) 

Şevkî Ahmed Efendi İstanbulludur. 
1264’de (1848) mektûbî-i seraskerî 



odasına girdi. Bu senelerde (18601ar) 
vefat etti. Şairdir. (III. 174) 

Şevkî Alime d Efendi (Çelebizâde) 

Şeyhülislâm Çelebizâcie Zeynelâbi- 
dîn Mehmed Efendi’nm(-0 evlâdın- 
dandır. Müderris, Bosna ve 1287’de 
s (1870/7l) p Beyrut mollası oldu. Sonra 
vefat etmiştir. (I. 301; II. 435) 

Şevkî Çelebi Bursalıoır. I. Selimin 
(Yavuz) lalası Şemsî Bey : e Trab¬ 
zon’da hizmet edip padişahça bilinir 
oldu. Sonraları Bursa’da Sultan Os¬ 
man ve Sultan Orhan türbelerine tür- 
bedar oldu. I. Süleyman (Kanunî) 
devrinde (1520-1566) Süleymannâ- 
me yazdıysa da tamamlayamamıştır. 
Şairdir. (III. 172) 

Şevkî Efendi Türbeler evkaf kâtibi 
olup zenginlerdendi. 1108’de (1696/ 
97) vârissiz vefat etmiş:ir. (III. 172) 

Şevkî Efendi Müderris, sonra emek¬ 
li oldu. 1222’de (1807) vefat eyledi. 
(III. 173) 

Şevkî Haşan Efendi Düşenbelidir. 
Müderris olup Vefa’da Mehmed Çele¬ 
bi Mektebinin ikinci vâkıfı oldu. 18 
Zilhicce 1228’de (12 Aralık 1813) vefat 
etti. O mektebe defnedildi. (III. 173) 

Şevkî Hüseyin Efendi Çavuşlar kâti¬ 
bi Hayrî Efendimin oğludur. Müderris, 
molla ve Mekke kadısı olup 1181 : de 
(1767/68) vefat eyledi. (III. 172) 

Şevkî İbrahim Edhem Efendi Mü¬ 
derris ve 1279’da (1862/63) Ayntab 
mollası oldu. Sonra vefat etti. (III. 173) 

Şevkî İbrahim Efendi Müderris 
iken 16 Rebiyülevvel ll6l’de (16 
Mart 1748) vefat etti. Topkapı'da 
medfundur. (III. 172) 

Şevkî Mehmed Efendi Bursalıdır. 
“Çömez Ahmedzâde” denir. 1101’de 


(1689/90) genç yaşında vefat etti. 
Âlim ve ekser fende mâhir, şairdi. 
1800 hadis-i şerifden oluşan Zübde- 
tü 7 Müteâl li-erbâbi ’l-akl ve ’l-kemâl, 
fıkıhdan Hâce-i Kuzât ve Evveliyat-t 
Şerh-i Mahsmât adlarında eserleri 
vardır. (III. 172) 

Şevkî Mehmed Efendi Sivrihisar 
müftüsünün oğludur. 1189’da (1775) 
vefat etti. Şairdir. (III. 173) 

Şevkî Mehmed Efendi Kalemden 
yetişip ceyb-i hümâyûn kâtibi ve 
1239’da (1823/24) küçük kale tezki- 
reciliği ile hâcegândan oldu. Sonra 
evkaf kesedarı ve sâhib-i ayar oldu. 
10 Muharrem 1254’de (5 Nisan 1838) 
hazine-i hassa müsteşarı ve ûlâ oldu. 
Receb 1255’de (Eylül 1839) evkaf-ı 
hümâyûn nâzın ve 12 Rebiyülevvel 
1257 : de (4 Mayıs 1841) ticaret müste¬ 
şarı ve 6 Zilka’de 1257’de (20 Aralık 
1841) Meclis-i Muhasebe reisi, Cema- 
ziyelâhir 1259’da (Temmuz 1843) 
Meclis-i Vâlâ azası ve sonra Meclis-i 
Maliye azası olup 128Tde (1864/65) 
vefat eyledi. Eyüp’de medfundur. 
(III. 173) 

Şevkî Mehmed Efendi İstanbullu¬ 
dur. 1281 ! de (1864/65) Ayntab molla¬ 
sı oldu. Sonra vefat etti. (III. 173) 

Şevkî Mehmed Efendi Menlikli 
Mustafa Efendimin oğludur. Müder¬ 
ris, Şevvâl 1283’de (Şubat 1867) Sofya 
mollası olup sonra bilâd-ı hamse 
mollası olarak 1295 (1878) yılından 
sonra vefat eyledi. (III. 174) 

Şevkî Mehmed Paşa Osman Nurî 
Paşa’mn oğludur. Bazı hizmetlerde 
ve Zaptiye Meclisi azalığmda bulun¬ 
du. Mîrimîran olmuştu. 1272’de 
(1855/56) vefat etti. Mevlânâkapı’da 
medfundur. (III. 173) 


1595 



1596 


Şevkî Mustafa Bey Ticarethaneden 
yetişerek başkâtip ve ûlâ evveli oldu. 
4 Ramazan 1308’de (13 Nisan 1891) 
vefat etti. (III. 174) 

Şevkî Mustafa Efendi Kalemden 
yetişerek hâcegândan oldu. 1200’de 
(1786) cebeciler kâtibi olup sonra ve¬ 
fat etti. (III. 173) 

Şevkî Yusuf Çelebi Edirnelidir. Şeh- 
zâde Mehmed b. Sultan Bâyezid, Ke¬ 
fe valisi iken divan kâtibi oldu. II. B⬠
yezid devrinde (1481-1512) vefat etti. 
Şairdir. (III. 172) 

Şevkî Yusuf Efendi Râşid Mehmed 
Efendi ! nin(-*) mühürdarıydı. 11 Ce- 
maziyelevvel 1221’de (27 Temmuz 
1806) vefat ederek Üsküdar’a defne¬ 
dildi. (II. 351) 

Şeydâ Abdürrahim Dede Halveti 
fukarasından bir dervişin oğludur. 
Yenikapı Mevlevîhanesi neyzenbaşı- 
sı olup 1212’de (1797/98) vefat eyle¬ 
di. Usta şairdir. (III. 184) 

Şeydâ Çelebi Kastamonuludur. Âşık 
Çelebiye mensup olduğundan “Âşık 
Şeydâsr dendi. Mülâzimîn-i İlmiye¬ 
den olup III. Murad devri (1574- 
1595) sonlarında vefat eyledi. Şairdir. 
(III. 183) 

Şeydâ Dede Mevlevi olup 1140’da 
(1727/28) vefat etti. Galata Mevîevî- 
hanesi’ne defnedilmiştir. Ermiş sayı¬ 
lanlardandır. (III. 183) 

Şeyh bak, Abdullah Efendi; Abdül- 
kerim Efendi (Müftı); Dürrî Mehmed 
Efendi; Hamdullah Efendi; İshak 
Efendi; İzzetî Mehmed Efendi; Kadrî 
Mehmed Efendi; Medenî Mehmed 
Efendi; Mehmed Ağa; Mehmed Efen¬ 
di; Mehmed Paşa; Mustafa; Mustafa 
Efendi; Osman Paşa; Şifayı Mehmed 
Efendi; Temim; Vâsıf Mustafa Efendi; 
Yusuf Efendi 


Şeyh Abdullahzâde bak. Said Meh¬ 
med Efendi; Şemseddin Mehmed 
Efendi 

Şeyh Ca’ferzâde bak. Mehmed 
Efendi 

Şeyh Feyzullah Efendizâde bak. 
Reşid Mehmed Efendi 

Şeyh Hızır Efendizâde bak. Ahmed 
Efendi; Eiasan Efendi; Hüseyin Efendi 

Şeyh İL ralıimzâde bak. Abdülke- 
rim Efendi 

Şeyh İlâhî bak. Abdullah 

Şeyh İmamzâde bak. Ali Ağa (Hacı) 

Şeyh Mahmud Efendi (Bâkîzâde) 

Abdülbâkı Mahmud Efendi’nin(-0 
oğludur. İki defa Selanik mollası olup 
Şevval 1339’da (Mayıs-Haziran 1630) 
vefat etti. (III. 295) 

Şeyh Mahmudzâde bak. Mustafa 
Efendi 

Şeyh Mehmed Efendi (Abdürra- 
himzâde) Mehmed Efendi’nin(->) 
oğludur. Müderris iken 18 Rebiyülâ- 
hir 1110’da (16 Ekim 1698) vefat et¬ 
miştir. (IV. 189) 

Şeyh Mehmed Efendi (Kürt İs- 
hakzâde) İshak Efendi’nin(~>) toru¬ 
nudur. Müderris olup 10 Ramazan 
1141’de (9 Nisan 1729) vefat eyledi. 
Ağırbaşlıydı. (I. 325) 

Şeyh Molla bak. Mahmud Efendi 

Şeyh Mustafa Selâmîzâde bak. 
Kadrî Abdülbâkı Efendi 

Şeyh Selâmîzâde bak. Haşan Efen¬ 
di; Şemseddin Mehmed Efendi 

Şeyh Sinan bak. Yusuf Efendi 

Şeyh Yusufzâde bak. Rüşdî Meh¬ 
med Efendi; Yusuf Efendi 

Şeyh Yusufzâde Ulemâdan Karaca- 
sulu Kum Yusuf Efendi’den gelir bir 



ailedir. Oğlu Mekke pâyelilerden Ah- 
med Efendi ve onun oğlu sudûrdan 
meclis-i tedkikat ve nıeslis-i intihâb-ı 
hükkâm-ı şef ve meclis-i idare-i em- 
vâl-i eytâm reisi merhum Seyyid Ah- 
med Hâlid Efendi ve bunun oğlu Şey¬ 
hülislâm Mehmed Cemâleddin Efen- 
di’dir. İstanbul pâyelilerden Mahmud 
Kemâl Bey ve Divan-ı Hümâyûn âme- 
dî halifelerinden Ahmed Muhtar Bey 
oğullarıdır. Hâlid Efendimin diğer oğ¬ 
lu sudûrdan ve mahkeme-i temyiz ce¬ 
za dairesi azasından Mustafa Neş’et 
Bey olup Şûrâ-yı Devlet mülkiye da¬ 
iresi muâvinlerinden Mehmed Mes’ud 
Bey ile müderris Menmed Said Bey 
oğullarıdır. Hâlid Efendimin üçüncü 
oğlu İbrahim Sâmî Efendi olup, ancak 
bunun soyu yoktur. Adı geçenlerin 
anneleri, sudûrdan Kevâkibîzâde Sa¬ 
id Efendimin kızı ve Bağdad valisi 
Atâullah Paşamın büvük kız kardeşi¬ 
dir. (IV. 711/12) 

Şeyh Zâhidzâde bak. Hâtifî Abdur- 
rahman Efendi 

Şeyhî (Sinanî) Germiyanoğlu ya¬ 
nında tabib iken I. Mehmed e (Çele¬ 
bi) gelip ilaçla tedavi etti. Sonra ilk 
defa Osmanlı Devletimde reis-i etıb- 
bâ oldu. 829 ! cla (1426) vefat etmiştir. 
Şairdir. Husrev u Şîrîn ’i eksik olarak 
nazmetmiştir. Yeğen: Cemâlî tamam¬ 
lamıştır. (III. 113) 

Şeyhî Ahmed Efendi (Merhabazâ- 

de) Merhaba Muhyiddin Mehmed 
Çelebi’nin torunu ve Abdullah Efen- 
di’nin oğludur. Müderris ve molla ol¬ 
duktan sonra Receb 1075’de (Ocak- 
Şubat 1665) İstanbul kadısı olup Ra- 
mazan’da (Maıt-Nisan 1665) azledil¬ 
di. Rebiyülâhir 1077 de (Ekim 1666) 
vefat etti. Emirbuhatf de medfundur. 
Kâtip, fâzıl ve şairdir. (I. 220/21) 


Şeyhî Çelebi Bursa’da esnaftan olup 
Velîyeddin oğlu Ahmed Paşa ile aynı 
devirde yaşamış bir şairdir. II. Meh¬ 
med (Fâtih) devrinde (1451-1481) ve¬ 
fat eyledi. (III. 181) 

Şeyhî Efendi (Aksak) Tosyalıdır. 
Müderris olup 97 T de (1563/64) vefat 
etti. Nişancı Mehmed Paşa’nın kız 
kardeşinin zevcidir. Sadru ’ş-Şeria' 
dan Kitab-ı Gasbe bunundur. (III. 
181) 

Şeyhî Efendi (Edhemzâde) Tireli- 
dir. Müderris, müftü, Medine mollası 
oldu. 1016’da (1607/08) ordu kadısı 
ve ilâveten Mekke mollası oldu. 1018’ 
de (1609/10) Bursa mollası oldu. 
1024’de (1615) azledilmiş olarak ve¬ 
fat eyledi. Edirnekapı’da medfundur. 
Fâzıl, dindar ve sâlihdi. Oğlu Mustafa 
Efendi’dir(-f). (III. 182) 

Şeyhî Efendi (Kadızâde) Şemseddin 
Ahmed Efendi’nin(— 1 9 küçük kardeşi¬ 
dir. Müderris ve Ankara müftüsü olup 
emekli olarak Cemaziyelevvel 987’de 
(Temmuz 1579) vefat etti. Edip ve nu- 
rânî biriydi. (III. 181; III. 165) 

Şeyhî Efendi (Kâkülü Perişan) 

Eyüplüdür. Müderris, Trablus, Mani¬ 
sa, İzmir ve Kütahya mollası olup 
1010’da (1601/02) vefat etti. Sahih 
nesepli seyyiddi. (III. 181) 

Şeyhî Efendi (Lanpazâde) Şair Rüş- 
dî’nin küçük kardeşi olup III. Selim 
devri (1789-1807) şairlerindendir. 
(III. 183) 

Şeyhî Mehmed Ağa Çavuşlar emini 
ve Rebiyülâhir 1127 : de (Nisan 1715) 
çavuşbaşı vekili oldu. Sonra vefat et¬ 
ti. (III. 182) 

Şeyhî Mehmed Çelebi Sahn müder¬ 
risi olup 951 ! de (1544) vefat etti. Zekî 
ve yumuşak huyluydu. (III. 181) 


1597 



Şeyhî Mehmed Dede Bursa Mevle- 
vîhanesi şeyhi Mehmed Dede’nin(-y) 
oğludur. 1131 ; de (1719) kardeşi Sâ- 
hib Sâlih Dede’nin(-0 yerine şeyh ol¬ 
du. 1143 (1732/33) yılından sonra ve¬ 
fat eyledi. (III. 202) 

Şeyhî Mehmed Efendi Muhaşşî Si- 
nanzâde Hüseyin Efendi danişmen- 
didir. I. Süleyman (Kanunî) devri 
(1520-1366) sonlarında vefat eyledi. 
Şairdir. (III. 181) 

Şeyhî Mehmed Efendi Dokuz Meh¬ 
med Efendimin(->) oğludur. 970’de 
(1562/63) doğdu. Müderris, Bağdad 
ve İzmir mollası olup 1034 : de (1024/ 
25) vefat etti. Âlim, âmil, sâdıkdı. (III. 
182; IV. 132) 

Şeyhî Mehmed Efendi Şeyhülislâm 
Ankaralı Mehmed Efendiye mensup 
bir müderristir. “Ankaravî Şeyhîsr 
dendi. 1099’da (1688) vefat eyledi. 
(III. 182) 

Şeyhî Mehmed Efendi Halvetıye’ 
den Şeyh Nuri Efendimin hulefâsm- 
dan olup 1102’de (1690/91) vefat 
eden Simkeşzâde Feyzî Haşan Efen¬ 
dimin oğludur. Müderris, sonra terk 
ederek babası yerine şeyh oldu. 80 
yaşında 1145’de (1732/33) vefat etti. 
Zaviye haziresinde medfundur. Ede¬ 
biyatta mahirdir. Divanı ve iki cilt 
Zeyi-i Şakayık: 1 vardır. Bu tekkeye 
babasından önce Mustafa Efendi, 
Taşçızâde Mehmed, Hamza, Sefer ve 
Menteşeli Hacı Halife şeyh olmuşlar¬ 
dır. (III. 183) 

Şeyhî Mehmed Efendi Osmancıklı- 
dır. Müderris, molla ve Medine mol¬ 
lası oldu. Receb 1113'de (Aralık 
1701) vefat etti. Bakrde ımedfundur. 
Ekseriya omdu bir âbiddi. “Örekezâ- 
de Tabii” dendi. (III. 182) 


Şeyhî Mehmed Efendi Eyüplüdür. 
Beşiktaş! Yusuf Efendimin müridi 
olup 1136 da (1723/24) vefat etti. Şa¬ 
irdir. (III. 183) 

Şeyhî Mehmed Efendi Ahmed 
Efendi’nin oğludur. Müderris, Bağ¬ 
dad, Tebriz mollası olup Erzurum’a 
gönderildi. Ömrünün sonunda beli 
bükülüp Ramazan ll4Tde (Nisan 
1729) vefat etti. Şairdir. Feth-i Esrar 
adıyla İzharı şerh etti. Oğlu mevâlî- 
den Abdurrahman Efendi'dir. (III. 
183) 

Şeyhî Mehmed Efendi Bursa’da 
Yeşil İmareti şeyhi Mehmed Efen¬ 
dimin oğludur. 113Tde (1719) baba¬ 
sının yerine şeyh olup 1151’de 
(1738/39) vefat etti. Şairdir. (III. 183) 

Şeyhî Mehmed Efendi Sudûrdan 
Abdülbâkı Efendimin oğlu ve şairdir. 
(III. 182) 

Şeyhî Mehmed Efendi (Eftas) Ab- 

dülbâkî Efendimin oğludur. Müder¬ 
ris, molla, Medine mollası oldu. Re¬ 
ceb 1108’de (Şubat 1697) vefat etti. 
Başlarında Es’adzâdemin tezkirecisi 
olduğundan ‘‘Es’adzâde Emini” den¬ 
di. (III. 182) 

Şeyhî Mehmed Efendi (Fen arız â- 

de) Mahımud Efendi min(-0 oğludur. 
Müderris, molla, Mekke kadısı oldu. 
11 sene sonra azledilip nihayet Eyüp 
kadısı olup 1055 ! de (1645) vefat etti. 
Emirbuharîde medfundur. Oğulları 
Ahmed Elendi ve Mehmed Efendi’ 
dir. (III. 182; IV. 315) 

Şeyhî Me hmed Efendi (Kadızâde) 

Kadılardan Abdürrahim Efendimin 
oğludur. Müderris olup Galata kadısı 
iken Rebıyülevvel 1105'de (Kasım 
1693) vebadan vefat etti. Emirbuha- 
rî’de medfundur. (III. 182) 



Şeyhî Mehmed Efendi (Kadızâde) 

Abdürrahim Efendi’mn oğludur. Mü¬ 
derris, Galata mollası olup Rebiyü- 
1 evvel 1140’da (Eki m-Kasım 1727) 
vebadan vefat etti. (III. 183) 

Şeyhî Mehmed Efendi (Kadızâde) 

Müderris olup III. Selim devrinde 
(1789-1807) vefat eyledi. (III. 183) 

Şeyhî Mehmed Efendi (Kametîzâ- 

de) Müderris olup III. Selim devrinde 
(1789-1807) vefat etti. (III. 301) 

Şeyhî Mehmed Efendi (Kudsîzâ- 

de) Sudûrdan Nişancızâde Kudsî 
Efendimin oğludur. Müderris olup 
Şevvâl 1057’de (Kasım 1647) İstanbul 
kadısı olarak Muharrem 1058’de (Şu¬ 
bat 1648) azledildi. Cemaziyelevvel 
106rde (Nisan/-Mayıs 1651) Anadolu 
kazaskeri olup Ramazan’da (Ağustos- 
Eylül) azl ve Boğaz Hisarı’na sürgün 
edildi. 1062’de (1652) affolunup Zil¬ 
kade 1064’de (Eylül 1654) ikinci defa 
Anadolu kazaskeri olup Şevvâl 
1065 : de (Ağustos 1655) ayrıldı. Cema- 
ziyelâhir 1068de (Mart 1658) nakibü- 
leşraf olup 18 sene ou hizmette bu¬ 
lundu. Cemaziyelâhi; 1085de (Eylül 
1674) vefat etti. Âlim cömert, merha¬ 
metli, kerim, şairdir. Oğlu Mehmed 
Efendidir(->). (IV. 181/82) 

Şeyhî Mehmed Efendi (Leysîzâde) 

İnıam-ı sultanî Abdülkerim Efen¬ 
dimin damadıydı. Müderris, Galata, 
Bursa ve Edirne mollası oldu. Cema¬ 
ziyelevvel 1016da (Eylül 1607) vefat 
etti. Örfiyatı galip, güzel ahlâk sahi¬ 
biydi. (IV. 140) 

Şeyhî Mehmed Efendi (Menteşzâ- 

de) Abdurrahman Elendi’nin(->) oğ¬ 
ludur. Müderris olup* 1130da (1718) 
vefat etti. (IV. 149) 

Şeyhî Mehmed Efe ndi (Tayyibzâ- 

de) Abdürrahim Efendimin(->) kar¬ 


deşidir. Babası kadı idi. Müderris 
iken 1000de (1591/92) vefat eyledi. 
Âlim ve şairdi. (III. 329) 

Şeyhî Mustafa Efendi Yenişehirlidir. 
Müderris olup 2 Şevvâl 1115de (8 Şu¬ 
bat 1704) vefat etmiştir. (III. 182) 

Şeyhî Mustafa Efendi (Kargazâde) 

Kadı olup I. Mahmud devri (1730- 
1754) ortalarında vefat etti. Şairdir. 
(III. 183) 

Şeyhî Paşa Ümerâdan olup 1045de 
(1635/36) Kars muhâfızı oldu. Sonra 
vefat eyledi. (III. 182) 

Şeyhîzâde bak . Abdüşşekûr Efendi; 
Mehmed Efendi 

Şeyhim Efendi Şirvanlıdır. Müder¬ 
ris, Gence ve 3-4 defa Tebriz ve Nah- 
cıvan mollası oldu. Şa’bân 1012de 
(Ocak 1604) İnanlılar o taraflara tasal¬ 
lutla bunu şehid eylediler. Fâzıl ve ri¬ 
yaziyatta mahir, nezih, hoş-muhab- 
bet idi. (III. 181) 

Şeyhoğlu bak. Abdı Ağa; Ali Paşa; 
Haşan Paşa 

Şeyhülharemzâde bak. Hâşim Meh¬ 
med Efendi (Seyyid); Kerimî Abdülke¬ 
rim Efendi 

Şeyhzâde bak. Abdî Efendi; Abdul¬ 
lah Efendi; Abdurrahman Efendi; Ah- 
med Efendi; Ahmed Paşa; Aziz Bey; 
Haşan Efendi; İbrahim Efendi; İbra¬ 
him Paşa (Seyyid); İsmail Ağa; İsmail 
Paşa; Mehmed Efendi; Mustafa Efen¬ 
di; Nuh Efendi; Osman Paşa; Râşid 
Mustafa Efendi; Refî’ Mehmed Efen¬ 
di; Sâdık Mehmed Efendi; Said Meh¬ 
med Efendi; Suırullah Efendi; Yüııınî 
Süleyman Efendi 

Şeyhzâde II. Bâyezid devri (1481- 
1512) hattatlarından Şeyh Hamdullah 
ile oğlu ve torunlarına denir. Yarını 


1599 



asır kadar sürmüştür. Şeyh Abdürra- 
him Efendi damadı sudûrdan Abdur- 
rahman Efendi, Şeyh Sinan oğlu Meh- 
med Efendi, fetva emini oğlu Meh- 
med Sâdık Efendi ve Şeyhülharemzâ- 
de Abdülkerim Efendi’ye “Şeyhzâde” 
denmiştir. Bundan başka Evrenos 
Bey torunlarından Mehmed b. Mah- 
mud Efendi “Vardan Şeyhzâde” ve 
sahhaflar şeyhi Ali Efendi oğlu Mah- 
mud Efendiye “Sahhaflar Şeyhizâde” 
denmiş, bu iki aile yarım asır öncesi¬ 
ne kadar sünnüş ve içlerinde kazas¬ 
ker ve molla görülmüştür. (IV. 695) 

Şeyhzâde Çelebi Vefalıdır. Yeniçeri 
kâtibi oldu. 1062’de (1652) ikinci de¬ 
fa o göreve getirildi. Sonra vefat etti. 
(III. 181) 

Şeytan bak. Ahmed Çavuş; Murad 
Paşa 

Şiblızâde bak. Haşan Bey 

Şibli Paşa Kürt ümerâsından olup 
Sultan Abdülaziz devrinde (186i- 
1876) Hille, Divaniye ve Musul muta¬ 
sarrıflıklarında bulunarak Rumeli pa¬ 
yesini almıştı. Bu devir sonunda vefat 
etti. (III. 136) 

Şifâî Mehmed Çelebi İstanbulludur. 
Manisa Muradiye Dârüşşifası’nda re- 
is-i etıbbâ oldu. 1078 ! de (1667/68) 
vefat eyledi. Şairdir. (III. 151) 

Şifâî Ömer Efendi Müderris Abbas 
Efendi’nin oğludur. Bursa’da tabib- 
likle meşlıur oldu. 1159 da (1746) ve¬ 
fat etti. Ş; ir olup nazma ve nesre ka¬ 
dirdi. (III 151) 

Şifâyı Mehmed Efendi (Şeyh) (Ha- 
sanzâde) Biber biraderi Haşan Efen¬ 
dimin oğludur. Müderris, molla olup 
Şa’bân 106l’de (Temmuz-Ağustos 
1651) İstanbul kadısı olup Şewâl 5 de 
(Eylül-Ekim) azledildi. Muharrem 


1068’de (Ekim 1657) Anadolu kazas¬ 
keri oldu ve o sene hacca gitmeye 
izin alıp dünyadan uzaklaştı. Kon¬ 
ya’ya varışında çelebi efendiden el 
alıp bütün varlığını sattı ve eşini bo¬ 
şayıp ibadetle meşgul oldu. Şevvâl 
1083’de (Ccak-Şubat 1673) vefat etti. 
Âlim, şairdir. (IV. 180) 

Şifâyı Osman Efendi (Seyyid) Kay¬ 
seri kadılığından azledilmiş olarak 
1182’de (l' 7 68/69) vefat eyledi. Üskü¬ 
dar’da medfundur. (III. 431) 

Şihâbeddm (Köle) Sivaslıdır. Zey- 
neddiıı Mehmed Hâfı hulefâsmdan 
Şeyh Mehmed’e intisap ederek tah- 
sil-i kemâl eyledi. Ayasluğ’da sâkin 
olarak meşhur oldu. II. Mehmed (F⬠
tih) devri (1451-1481) sonlarına yetiş¬ 
ti. Uyûnu^Tefâsîr unvanıyla Tefsir-i 
Şeyh bunundur. Bir kitap daha yazdı. 
(III. 176 ) 

Şihâbeddm Ahmed Mehmed b. Os¬ 
man’ın oğludur. İmam ve musannif 
bir fâzıldır. 1003’de (1594/95) vefat 
etti. (III. T 7 6) 

Şihâbeddin Ahmed (Muhaşşî) 
(Hafacî) Mısırlı Muhammed b. Ömer 
olup Hanefî mezhebindendir. Mı¬ 
sır’da tahsil görüp İstanbul’a gelip 
müderris ve Mısır mollası oldu. 1052' 
de (1642) İstanbul ve sonra Anadolu 
pâyesi olcu. 12 Ramazan 1069 ! da (3 
Haziran 1559) vefat etti. Yaşı 100’ü 
geçmişti. Eserleri: Îrıayetui-Kadı , Ne- 
simü’r-Riyaz fi Şerh-i Kadı Iyaz , 
Şerh-i Dürretü ’l-Kavas, Reyhânetü 7- 
Elibba , Hâsiye-i Şer bibi Ferdiz. Kita- 
bü’s-Sevag , Hâşiyeîü ’r-Râzî ve’l-Câ- 
m î } Diva 1 7 ü ’l-Edeb, Tırazu ’l-Mecâlis. 
Müstakil risaleleri ve ta’likatı vardı. 
(III. 176/77) 

Şihâbedd in Ahmed Efendi Sudûr- 



dan Tarsusîzâde Mustafa Efendi’ 
nin(-0 damadıdır. Müderris iken 
1200’de (1786) vefat etmiştir. Yanına 
defnedildi. (III. 177; IV. 451) 

Şihâbeddin Ali Efendi Divan ı Hü¬ 
mâyûn kâtiplerinden olup 1241’de 
(1825/26) başmukataacı ve sonra 
âmedî hulefâsı ve 1244’de (1828/29) 
İstanbul muka:aacısı, 1247’de (1831/ 
32) kâğıd-ı bîrûn emini, Zilka’de 
1251’de (Şubat-Mart 1836) reis kese¬ 
darı ve reisülküttablığm haricf/e nâ- 
zırlığma dönüşmesiyle hariciye kâti¬ 
bi, Cemaziyelâhir 1253 (Eylül 1837) 
sonlarında dahiliye kâtibi ve Safer 
1258’de (Mart-Nisan 1842) deâvî rau- 
avin-i evveli olup Zilhicce 1260’da 
(Aralık 1844) azledildi ve vefat etti. 
İnşa sâhibiydi. (III. 177) 

Şihâbeddin E)ey I. Süleyman (Kanu¬ 
nî) devrinde (..520-1566) yeniçeri k⬠
tibi olarak vefat eylemiştir. Şair Yah- 
yâ Bey’in üstadıdır. (III. 176) 

Şihâbeddin Bey Pertev Paşa’nın oğ¬ 
ludur. Bâbıâlî kalemine girmiştir. Yük¬ 
selerek 1270 : de (1853/54) Meclis-i 
Tanzimat başkâtibi oldu. 1278’de 
(1861/62) meclisin lağvında evinde 
ma’zul kalıp Ramazan 1288’de (Ka- 
sım-Aralık 1871) İntihab-ı Memurin 
Komisyonu reisi ‘olarak 1289’ela 
(1872) azledilmiştir. 4 Receb 1298’de 
(2 Haziran 1831) vefat eyledi. Selimi¬ 
ye Tekkesine defııolundu. Edipdi. 
(III. 177) 

Şihâbeddin .Dede Maçka Mescidini 
bu yapmıştır. (III. 176) 

Şihâbeddin Mehmed Efendi (Mu- 
danyalızâde) Ruşen Efendi'nin oğ¬ 
ludur. 1209’da (1794/95) babasına 
halefen Hüdâî Mahmud Efendi Tek¬ 
kesi şeyhi oldu. 25 Rebiyülâhir 1235’ 


de (10 Şubat 1820) vefat eyledi. Tek¬ 
kede medfundur. (III. 177) 

Şihâbeddin Mehmed Efendi (Paş- 
makçızâde) Selim Efendi’nin(~0 oğ¬ 
ludur. Müderris iken 10 Cemaziyelev- 
vel 1201’de (28 Şubat 1787) vefat etti. 
Eğrikapida medfundur. (III. 177; III* 
59) 

Şihâbeddin Paşa Hadımlardandır. 
Beylerbeyi olmuştu. Harplerde de 
bulunmuştur. Bir rivayete göre 848’ 
de (1444) harpde şehid olmuştur. 
(III. 176) 

Şihâbeddin Paşa (Hadım) Ende- 
rûn’dan yetişerek 843’de (1439/40) 
sevahil muhâfızı oldu. Sonra Rumeli 
beylerbeyi olup 847’de (1443/44) ve¬ 
zir oldu. 857’de (1453) ayrıldı ve 
emekliyken vefat etti. Akağalardan- 
dır. (III. 176) 

Şikârı Ahmed Bey Han Kasım Pa- 
şa’nın(-0 torunudur. Şemsî Paşamın 
akrabasından olup münzevî ve der¬ 
vişti. 992’de (1585) vefat etti. Şairdir. 
(III. 154; IV. 46) 

Şikârı bak. Yusuf Efendi 

Şikârı Çelebi İpsalalı bir kadıdır. I. 
Ahmed devri (1603-1617) şairlerin¬ 
dendir. (III. 154) 

Şikârîzâde bak. Mehmed Efendi 

Şikârîzâde Bestekâr ve zâkirbaşı ve 
Hacı Evhad Tekkesi şeyhi olmuştu. 
124l’de (1825/26) vefat eylemiştir. 
(ÜI. 154) 

Şikestî Bey Kastamonuludur. II. Bâ- 
yezid devri (1481-1512) şairlerinden¬ 
dir. Mûsikîşinastı. (III. 158) 

Şinâsî Abdurrahman Efendi Kadı 
olup 1086’da (1675) vefat eyledi. Şa¬ 
irdir. (III. 315) 

Şinâsî Aİİ Efendi Bitlis asıllı olup 



1602 


Tophane’de sakin oldu. Mektûbî-i sa¬ 
dâret halifelerinden olarak Paris’e tah¬ 
sile gitti. Dönüşünde Meclis-i Maarif 
azası oldu. Sonra ayrıldı. Tasvir-i Ef¬ 
kâr adında bir gazete yayınladı. Sonra 
Paris’e gidip birkaç sene sonra dönüp, 
Cemaziyelâhir 1288’de (Ağustos-Eylül 
1871) vefat etti. Fransızca bilir, şair, 
kâtipdi. Türkçe bir lügat kitabı yazdı. 
(III. 172) 

Şinâsî Dede I. Ahmed devrinde 
(1603-1617) vefat etmiş bir mevlevî 
dervişidir. Nâzım ve şairdir. (III. 171) 

Şinâsî Mehmed Efendi İstanbullu¬ 
dur. İçağası, mühürdar ve divan kâti¬ 
bi oldu. 1114’de (1702/03) vefat eyle¬ 
di. Şairdir. (III. 171) 

Şîr Mehmed Çelebi İstanbulludur. 
Seyyidlerdendir. Divan-ı Hümâyûn 
kâtibi olup 1105’de (1693/94) vefat 
etti. Şairdir. (III. 184) 

Şîr Paşa Ruha beylerbeyi idi. Oğlu 
Ulu Bey İran’a gitmişti. Sonra azledil¬ 
miş olarak Musul’a geldi ve orada ve¬ 
fat etti. (III. 184) 

Şîrî Ali Çelebi Silistre’de bir sipahi 
idi. 1003 ! de (1594/95) vefat etti. Şair¬ 
dir. (III. 184) 

Şîrîn bak. Hüseyin Ağa 

Şîrîn Hüseyin Ağa Enderûnludur, 
1197’de (1783) çukadar-ı şehriyâıî ol¬ 
du. Sonra çerağ olarak vefat eylemiş¬ 
tir. Şairdir. (III. 184) 

Şîrînzâde bak. Es’ad Medhî Efendi; 
Halil Ağa; Halil Bey; İzzet Bey 

Şîrmerd .Bey Bâyezid ümerâsından 
olup nerede vefat ettiği belli değildir. 
(III. 184) 

Şîrmerd Çavuş 920’de (1514) bir 
mescid yaptı. Orada kendi ve kızı Ka- 
merşah medfundurlar. Bu mescidin 


minberini Zâl Mahmud Paşa’nın ket- 
hüdâsı Mustafa Paşa koymuştur. (III. 
184) 

Şirvanîzâde bak. Hulûs! Ahmed 
Efendi; İsmail Hakkı Bey 

Şişman bak. Hüseyin Ağa; İbrahim 
Paşa; Mehmed Efendi; Tevfik Ali Paşa 

Şîvekâr Kadın Sultan İbrahim’in ye¬ 
dinci hasekisi olup 1104’de (1692/93) 
vefat etti. 1092’de (1681) vefat eden, 
adı geçen padişahın diğer bir kadını 
yakınında Şehzâdebaşı Camii Mezar¬ 
lığımda defnedilmiştir. (III. 184) 

Şöhreti Haydar Çelebi Diyarbekir- 
lidir. Şam’da timar defterdarıydı. 
1014’de (160506) Şam’da vefat eyle¬ 
di. Şair ve heccavdı. (III. 178) 

Şöhretî Mehmed Dede Mehmed 
Efendi’nin(->) yerine ll68’de (1754/ 
55) Eyüp’deki Şah Sultan Tekkesine 
şeyh oldu. 1159 sonlarında (1756 or¬ 
taları) vefat etti. Oğlu Abdürrahim 
Efendi’dir(->). (IV. 241) 

Şuayb Efendi Meşhur kadıdır. 
973’de (1565/66) vefat etti. Fâzıl ve 
kâmildir. (III. 151) 

Şuayb Efendi (Ali Sâtı’zâde) İlmî 
damadı Ali Sâtı’ Efendi’nin(-0 oğlu¬ 
dur. Müderris ve Arabzâde Sâdık 
Efendiye kethüdâ olup Rebfyülevvel 
1200’de (Oca'< 1786) vefat etti. (III. 
546; III. 151) 

Şuayb Hâini Efendi Divan kâtibi 
Osman Bey’in oğludur. Müderris, 
molla olup 1270 (1853/54) yılından 
sonra vefat etmiştir. (III. 151) 

Şuhı Hatun Harem-i hümâyûn ket- 
hüdâsı olup 1197’de (1783) vefat etti. 
Ayazma’da medfundur. (III. 172) 

Şûrî Çelebi Bursa Yenişehirlidir. Yu¬ 
suf Sineçâk’ıa terbiyesinde yetişti. 




Meczub tabiatlıydı. Yollarda yalına¬ 
yak, başı açık gezerdi. Mevlevi idi. 990’ 
da (1582) vefat etti. Şairdir. Seyahatin¬ 
de Şam’da Ruhî-i Bağdadî, Mezâkî, 
Samtî’ye Mesnevi okudu. (III. 172) 

Şûrî Haşan Ağa Diyarbekirlidir. Ye¬ 
niçeri çavuşlarından olup 1060’da 
(1650) vefat etti. Şairdir. (III. 172) 

Şuûrî Haşan Çelebi Haleblidir, Di- 
van-ı Hümâyûn ve maliye kalemleri¬ 
ne kâtip olmuştur. 1105 de (1693/94) 
vefat etti. Ferheng-i Şuûrî\ Düştüm 7- 
Amel Riyâzî Zeyli , Pendnâme-i At- 
tafm Türkçe nazmı bunundur. Di¬ 
van sâhibi şairdir. (III. 151) 

Şücâ’ Ağa (Uzun) II. Mehmed in 
(Fâtih) (hd 1451-1481) şâtırlarından- 
dı. Üç mescid yapmıştır. (III. 136) 

Şücâ’ Efendi Kastamonuludur. Mü¬ 
derris, Tokat, Kudüs, Yenişehir mol¬ 
lası oldu. 6 Muharrem 1019’da (31 
Mart 1610) vefat etti. Âlim, kâmildi. 
Kudüs’de Sahratullah’a iki manzara 
yaptı. (III. 136) 

Şücâ’ Efendi Müderris olup Şa’bân 
1028’de (Temmuz-Ağustos 1619) ve¬ 
fat etti. Sâlih ve mübarek bir zat idi. 
(III. 136) 

Şücâeddin Bir mürşid-i kâmildi. II. 
Murad’ın ayağı kayıp adı geçen tut¬ 
muştu. Kim olduğu anlaşılıp nâmına 
bir mescid yapılması ferman duyurul¬ 
muştur. Şeyh her kerpici üç ihlâsla 
yerine koydu. Bu mescit, Eskişe¬ 
hir’den 12 saat kadar ilerde ufak bir 
köyde olup Abdurrahman Gazi’ye 
yakındır. Arazisi oraya vakıftır. II. 
Mehmed (Fâtih) devri (1451-1481) 
başlarında vefat eylemiştir. I. Süley¬ 
man (Kanunî) devrinde (1520-1566) 
bu mescid cami olmuştur. Mimarı rü¬ 
yada şeyhin irşadıyla Müslüman ol¬ 


muş ve ismi Hidâyet konulmuştur. 
(III. 136) 

Şücâeddin (Ekserci) Sultanselim’de 
Ekserci Mescidi’ni yapmıştır. (III. 
138 ) 

Şücâeddin (Paşmakçı) Adına bir 
mescid yapıp vefatında mihrabı önü¬ 
ne defnedilmiştir. (III. 138) 

Şücâeddin Ağa Azebler ağası olup 
İbrahim Paşa’yı Mısır’dan davete git¬ 
mekle 929’da (1523) yeniçeri ağası 
oldu. Zilhicce 932’de (Eylül 1526) 
harpde şehid oldu. (III. 137) 

Şücâeddin Ağa I. Süleyman (Kanu¬ 
nî) devrinde (1520-1566) dökmeciba- 
şıydı. Tophane’de büyük topları ya¬ 
pan kişidir ki, 981’de (1573/74) dök¬ 
müştür. Karanohut Mescidi ni yaptı. 
Vefatında Tophane’de, Yamalı Ha¬ 
mam yakınma defnedildi. (III. 137) 

Şücâeddin Ağa Cebecibaşı olup Es¬ 
ki Nişancı’da bir mescid yapmıştır. 
(III. 138) 

Şücâeddin Ağa (Uzun) Reis-i şâtı- 
râıı olup Yemişçiler Mescidi’ni yap¬ 
mış ve minberini imam-ı evvel Mah- 
mud Efendi koymuştur. (III. 138) 

Şücâeddin Efendi Devşirme gıl- 
manlarındandı. Halvetîye'den Şa’bân 
Efendi’den el aldı. III. Murad da bun¬ 
dan el almıştır. Tahta çıktıktan sonra 
hünkâr şeyhi oldu. 996’da (1588) ve¬ 
fat etti. İleri gelen devlet adamları ce¬ 
naze namazında hazır bulundular. 
Halic’in ilerisine defnedildi. Ümmî 
iken tasavvuf ıstılahlarında bilgi sâhi¬ 
bi olup hali derûn ve keramet dava- 
smdaydı. Damadı Yahyâ Paşa’dır. 
(III. 137) 

Şücâeddin Efendi Müderris olup 
Amasya müftüsü iken 1016’da (1607/ 
08) vefat etti. Sâlihdi. (III. 138) 



1604 


Şücâeddin İbrahim Efendi (Voy- 
nuk) Bir mescid hanisidir. (III. 138) 

Şücâeddin İl yas Efendi Kastamo¬ 
nuludur. Hocazâde şakirdidir. Sahn 
müderrisi oldu. Yaşı 90’ı geçmekle 
emekli edildi. 933xi e (1526/27) vefat 
etti. Güzel huyluydu. Genç ve fâzıl 
Yusuf adında bir oğlu, hayatında ve¬ 
fat etti. (III. 137) 

Şücâeddin İlyas Efendi Karamanlı¬ 
dır. Tabibdi. Sonra tabibliği terk etti. 
982'de (1574/75) vefat eylemiştir. 
Müfessir, muhaddis, fakihdi. Bunun 
oğlu sudûrdan Mûsâ Efendi'dir. (III. 
137) 

Şücâeddin İlyas Efendi (Rûmî) Di- 

ıııetokalıdır. Sahn müderrisi olup 
Edirne ve Bursa 1 'ya kadı oldu. Sonra 
yine Sahn müderrisi oldu. Sağırlık 
arız olduğundan emekli oldu. 929’da 
(1523) yaşı 904 aşkınken vefat etmiş¬ 
tir. Âlim ve sûfileri severdi. Bir mes¬ 
cid bina eyledi. Şerh-i Teori d. Hâşi- 
ye-i Met âli, Hâs iye-i Hayâlı eserle¬ 
rindendir. Ebû Hâıııid Efendi ve Lut- 
fullah Efendi yanında ıııedfundurlar. 
(III. 137) 

Şücâeddin İlyas Efendi (Uslu) 

Sahn müderrisi olup 907xle (1501/ 
02) vefat etti. Âlim, fâzıldı. (III. 136) 

Şücâeddin İlyas Müfred (Üsküp 
Şeyhi) Üsküpxle İshakiye Medrese¬ 
sinde kırk sene müderris oldu. Sûfi- 
ye fukarası elbisesini giyer, duası ka¬ 
bul olunur bir zat idi. Molla Zeyrek 
bunun şakirdidir. (III. 136) 

Şücâeddin Mehmed Efendi Tabib 
olup 1290'ela (1873) vefat etti. Eğrika- 
pıxla medfundur. (III. 138) 

Şücâeddin Niyâzî Efendi Molla Vil- 
dan’m kardeşi ve Hacı Halifemin mü¬ 
rididir. Manastır kadısı iken tarike gi¬ 


rip 914'de (1508/09) vefat etti. Bin 
gazelli Türkçe bir Divan ı vardır. (III. 
136 ) 

Şücâeddin Süleyman Efendi Halil 
Mahmudî'nin oğludur. Kürt müder¬ 
rislerinden olup kadı olmuştur. 
965x1e (1557/58) Nablus kadısı iken 
vefat eyledi. Fâzıldı. (III. 137) 

Şücâeddin Süleyman Efendi Kale- 
ciklidir. Müderris, Hama ve Maarre ka¬ 
dısı oldu. Karaman müftüsü iken 912 
de (1564/65) vefat etti. Hâşiye-i Teo¬ 
ri d başına talikan vardır. (III. 137) 

Şühûdî Çelebi Manisalıdır. III. Murad 
devri (1574-1595) sonlarında vefat et¬ 
ti. Şair ve mutasavvıfdır. (III. 180) 

Şühûdî Mehmed Efendi Babaeski- 
lidir. Orada bâtın tahsil edip imam, 
hatip, muallim oldu. Haşan Efendi 
hacca gittikde Kocamustafapaşa Za¬ 
viyesinde vekil olup vefatında sılası¬ 
na gitti. 1021 ! de (1612) vefat etti. Za¬ 
hir ve bâtını mamurdu. (III. 180) 

Şühûdî Mehmed Efendi (Çene) 

Emir Buharı hatibi ve mevlûdcu ve 
Muhammediyehân olarak geçimini 
sağlardı, 1130x:a (1718) vefat etti. 
Derviş huylu, şair, mûsikîşinas, ke- 
mankeşdi. (III. 180/81) 

Şükrî Ahmed Bey Enderûnludur. II. 
Mahmud'a mâ beyne ilik etmiş ve 
1243xle (1827/28) çıkarak 7 Şa'bân 
1283’de (15 Aralık 1866) vefat eyle¬ 
miştir. Yahyâ Efendi Tekkesi'ne def- 
nolunımıştur. (III. 157) 

Şükrî Ahmed Bey Mehmed Necib 
Paşamın büyük oğludur. Bâbıâlî elen 
yetişip hâcegândan oldu. 1237 x1e 
(1821/22) Rodos mukataacısı olup 
başka görevlerde bulunduktan sonra 
1256x1a (1840) ]fosta nâzın oldu. Re- 
biyülevvel 1263 de (Şuhat-Mart 1847) 



Meclis-i Vâlâ azası oldu. Rebiyülevvel 
1271'de (Aralık 1854) gümrük emini 
oldu. Zilka’de 1273’de (Temmuz 
1857) bâlâ olup Safer 1276x1a (Eylül 
1859) şehremini oldu. Muharrem 
1278’de (Temmuz 1861) ayrıldı. Re- 
ceb 1288 : e (Eylül-Ekim 1871) kadar 
boşta kaldı. O ayda posta ve telgraf 
nâzın oldu. Cemaziyelâhir 1289’da 
(Ağustos 1872; azledildi. 1294‘de 
(1877) vefat eyledi. Eyüpkle babası¬ 
nın yanma defnolunmuştur. Yumu¬ 
şak. kerim ve zarifdi. Oğullan İffet 
Bey. Ali Haydar Bey ve Mehmed 
Beydir. Mehmed Bey Avupaya gidip 
dönüşte burada vefat etmiştir. (I. 303) 

Şüfcrî Ahmed Efendi Müderris, mîrî 
kâtibi, Şevvâl 1250’de (Şubat 1835) 
evkaf-ı hümâyûn müfettişi ve 1252‘de 
(1836/37) Üsküdar mollası oldu. 
1253'de (1837/38) müfettişlikten azille 
1254 r de (1838) biiâd-ı hamse, 1258 ; 
de (1843) Mekke mollası ve Zilhicce 
1260xla (Aralık 1844) ikinci defa ev¬ 
kaf müfettişi ve Receb 1265’de (Hazi¬ 
ran 1849) İstanbul payesi ve Şevvâl 
1270xle (Temmuz 1854) İstanbul ka¬ 
dısı oldu. Sonra Kütahya'ya gönderil¬ 
di. Sonra Şa’bârı 1272‘de (Mart 1856) 
Anadolu payesi ve Şa’bân 1276 : da 
(Mart 1860) Rumeli pâyesi oldu. 
1277‘de (1860/61) vefat eyledi. Âlim¬ 
di. (III. 156) 

Şükrî Ahmed Efendi Edirnelidir. 
Taşralarda muhasebecilik ve kadim 
kaymakamlık hizmetlerinde bulunup 
Kayseri’den azledildi ve emekli oldu. 
9 Cemaziyelâhir 1290xİa (4 Ağustos 
1873) vefat etti. Nakkaş xl a medfıın- 
dur. Yaşı 70ü aşkın, yumuşak huylu 
ve safdildi. Damadı Süleyman Paşa 
da taşra kaymakamlıklarında bulu¬ 
nup bu senelerde Cidde'de vefat ey¬ 


lemiştir. Şükrî Ahmed Efendi akraba¬ 
mızdan Rüşdî Beyan dayısıdır. (I. 
301) 

Şükrî Ahmed Efendi 1286’da (1869/ 
70) vefat eden Beylerbeyi Camii ima¬ 
mı Mehmed Emin Efendi’nin oğlu¬ 
dur. Bâb-ı seraskerîden yetişerek 
ikinci şube müdürü olup 1291’de 
(1874) vefat etti ve Üsküdar'da baba¬ 
sı yanma defnedildi. (I. 301) 

Şükrî Ahmed Efendi (Hacı) Mü¬ 
derris, molla olmuş ve Haleb niyâbe- 
tinden ayrılmış olarak 8 Receb 
1301x1e (4 Mayıs 1884) vefat etmiştir. 
Çamlıca'da, Selâmî Efendi Tekkesime 
defnedildi. (III. 157) 

Şükrî Ahmed Efendi (Yusufçukzâ- 
de) (Hacı) Devriye müderrislerinden 
olup 1251 ? de (1835/36) Maraş ve 
1253’de (1837/38) Bağdad ve Zilhic¬ 
ce 1260 ? da (Aralık 1844) Filibe molla¬ 
sı, Cemaziyelevvel 1262'de (Mayıs 
1846) Mekke pâyesi, Muharrem 
1265x1e (Aralık 1248) Medine kadısı 
ve Rebiylilâhir 1274x1e (Kasım-Aralık 
1857) İstanbul pâyesi ve kassâm-ı as¬ 
kerî oldu. Ramazan 1276 : da (Mart-Ni- 
san 1860) vefat edip Edirnekapı'ya 
defııedilmiştir. Âlimdi. Yeğeni devri¬ 
ye mollası Halil Salih Efendi 1284He 
(1867/68) Beyrut mollası olmuştu. 
(III. 156) 

Şükrî Ahmed Paşa (Bacaksız) 

1222’de (1807) doğdu. 1242’de (1826/ 
27) asker olmuş, miralay, liva ve 
1278'de (1861/62) ferik olmuştur. Ru¬ 
meli cihetinde bulunarak emekli ol¬ 
muştur. Savaş çıktığında tekrar hiz¬ 
mete alınıp Yanya ciheti kumandanı 
oldu. 1296x1a (1879) vefat eyledi. Ce¬ 
sur ve gayretliydi. (I. 304) 

Şükrî Bey Kürt heylerindendir. I. Sü¬ 
leyman (Kanunî) ile Belgrad ve İran 


1605 



1606 


seferlerinde bulunmuştur. O devirde 
(1520-1566) vefat eyledi. Şair olup 
Fütuhât-ı Selimiye'yi nazrnen telif ey¬ 
lemiştir. (III. 155) 

Şükrî Bey 7 Balâ ricali şeyhi, Sicill-i Ah¬ 
val Komisyonu reisi, hazine-i hassa ve 
evkaf-ı hümâyûn nâzın Bursalı Ali Rı¬ 
zâ Efendimin büyük oğludur. Taşra 
mutasarrıflığından azledilmiş olarak 
1296 x1a (1879) vefat eylemiştir. Bey¬ 
lerbeyimde medfundur. (III. 157) 

Şükrî Çelebi Genç iken 960x1a 
(1553) vefat eyledi. Şairdir. (III. 155) 

Şükrî Efendi Edirne ileri gelenlerin- 
dendir. Varna bina emini olup 
1248 : de (1832/33) vefat eyledi. Zen¬ 
gindi. (III. 155) 

Şükrî Efendi Enderûmdan çıkarak 
haraç kapı kethüclâsı oldu. 1247xle 
(1831/32) hâcegândan oldu. 1250'cle 
(1834/35) süvari yoklamacısı, ardın¬ 
dan redif kâtibi olup sonra vefat et¬ 
miştir. (III. 155) 

Sükrî Haşan Efendi Müderris, Sev- 
hülislâm Sa'deddin Efendi'ye kethü¬ 
da, Tophane müftüsü, devriye ve 
1284xle (1867/68) mahreç mollası ve 
kassâm-ı askerî olup Mekke pâyesi 
olmuş ve 1297‘de (1880) vefat eyle¬ 
miştir. Güzel konuşur, rnîr-i kelâm, 
ilimden hissedardı. (III. 157) 

Şükrî İbrahim Efendi Müderris, 
Belgrad ve Sofya mollası oldu. Şa'bân 
1081'de (Aralık 1670-Ocak 1671) ve¬ 
fat eyledi. Şairdir. (I. 107) 

Şükrî Mehmed Ağa Telhisî-i sadr-ı 
âlî olup 1241'cle (1825/26) kapıcıbaşı 
A 7 e ulûfeciyân-ı vesâr ağası oldu. Son- 

j j o 

ra telhisî-i hümâyûn olup sonra azle¬ 
dildi. 12 Cemaziyelâhir 1259 da (10 
Temmuz 1843) vefat etti. (III. 156 ) 

Şükrî Mehmed Efendi Ussa kî şeyh- 
lerindendir. Il4lxle (1728/29) vefat 


etti. Alaca Mescid bânîsi Çelebioğlu 
Alâeddin in yanında medfundur. 
“Tahmisi" lâkabıyla şairdir. (III. 155) 

Şükrî Mehmed Efendi İstanbullu¬ 
dur. Müderris, molla, kassâm-ı askerî 
oldu. Bu senelerde (1880'ler) vefat 
etmiştir. Cerbezeli bir adamdı. (III. 
157)" 

Şükrî Mehmed Efendi (Afyonîzâ- 

de) Aksaray’da bir afyoncunun oğlu¬ 
dur. Hâfız olmuştur. Sesi güzel oldu¬ 
ğundan saraya alınıp 12ö8’de (1852) 
imam-ı sânî-i padişahı ve müderris ol¬ 
du. Cemaziyelevvel 1269 da (Şubat- 
Mart 1853) imam-ı ewel oldu. Rebiyü- 
lâhir 127Cxle (Ocak 1854) İzmir pâye¬ 
si, Rebiyl lâhir 1274 : de (Kasım-Aralık 
1857) Mekke ve 1276'da (1859/60) İs¬ 
tanbul pâyesi oldu. Zilhicce 1277 son¬ 
larında (Temmuz 186 i başları) ima¬ 
metten azledildi. Safer 1278’cle (Ağus¬ 
tos 1861) Anadolu pâyesi olup 27 Ra¬ 
mazan 1281x1e (23 Şubat 1865) vefat 
eyledi. Yahya Efendi Tekkesine def- 
nedilmiştir. (III. 156) 

Şükrî Mustafa Efendi Rusçuk kadı¬ 
sı iken 1178xle (1764/65) vefat etti. 
Şairdir. (III. 155) 

Şükrî Mustafa Efendi Saray aşçıba- 
şısı Hüse-rîn Ağa'nm oğludur. Müder¬ 
ris iken 17 Cemaziyelâhir 1233xle (24 
Nisan 1818) vefat etti. Haydarpaşa'da 
medfundur. (III. 155) 

Şükrî Paşa Tersanelidir. Yükselerek 
kapudâne ve sonra azille kapıcıbaşı 
olmuştur. Sonra Rodos mutasarrıfı, 
1249'da (1833/34) İzmit mutasarrıflı¬ 
ğıyla kereste memuru ve sonra mirli¬ 
va ve bahriye feriki oldu. 7 Şevvâl 
1258x1e (.11 Kasım 1842) vefat edip 
Seyitahmetderesi'ne defnedildi. (III. 
156 ) 



Şükrî Paşa Süvari miralayı ve Şevval hariçle medfıınclur. Damadı Hüseyin 

1263'de (Eylül-Ekim 1847) mirliva ol- Efendidir!-0. (III. 154) 

du. Anadolu ^ erkânından iken Şükrullah Efendi (Ni’metzâde) 

12/8 de (1861/ 52) vefat eylemiştir. (Seyyid) Nımetııllah Efendimin!—►) 

(ITT. 136) oğludur. Şam nıollası olup Ceıııaziye- 

Şükrî Paşa Askerlikten yetişerek mi- levvel 1202x1e (Şubat 1788) Bey- 
ralay, mirliva ve ferik oldu. Cernazi- rut'da vefat etmiştir. (III. 155; IV. 575) 
yel evvel 1277 de (Kasını-Aralık 1860) Şükrullah Mehmed Çelebi Şirvan! 

Anadolu Ordusu reisi ve Şevval İbrahim H ekilir in oğludur. II. Meh- 
1279 da (Mart-Nisan 1863) Fırka-i Hi- mecl (Fâtih) devrinde (1451-1481) 
caziye reisi, 1281 de (1864/65) 2. Oı- etıbbâ-yı hassadandı. Sonra bir ıııüd- 
clu reisi olup 1234 de (1867/68) vefat c {et Mekke'de yerleşti. Döndükten 
etmiştir. Askerî oilgisi vardı. (III. 157) sonra 890'da (1485) vefat edip Şeyh 
Şükrî Paşa 1220xle (1805) doğdu. Vefa haziresine defnedilmiştir. Orada 
Topçu askerine 1240xla (1824/25) bir mektep yapıp Silivri'de bir ıııezra- 
girmiştir. Terfi ederek 1280xle (1863/ yı vakfetti. (III. 154) 

64) mîrlivâ olup ordularda topçu mır- şükrullah Mehmed Efendi Tabi İs- 
livâsı olmuş ve 1288 (1871) yılından mail Efendimin oğlu Abdürrahim 
sonra vefat etmiştir. (III. 157) Efendimin oğludur. Darbhane kâtibi 

Şükrullah Bey (Kesrİyelizâde) Kes- iken 12 Rebiyülevvel 1221'de (30 Ma- 
riyeli Ahmed Paşamın(->) torunu, yıs 1806) vefat etti. Ayrılıkçeşme- 1607 
Hamdullah Bey in oğludur. Müderris simde medfundur. Beliğ şairdir. (III. 
olup Receb 1277‘de (Ocak 1861) vefat 155; I. 360) 

etti. Üsküdar'da medfundur. (I. 252) şükrullah Mehmed Efendi Osman 
Şükrullah Çelebi Şihâbecidin Ah- Efendinin oğludur. Hırka-i Şerif şey- 
med b. Zeynecdin'in oğludur. Ule- hi olup müderris, Şevvâl 1252'cle 
mâdan olup II. Mehımed (Fâtih), sefâ- (Ocak 1837) Edirne ve 1254x1e 
retle Karamanoğlu'na göndermişti. (1838) Mekke mollası oldu. 5 Sabân 
864xle (1460) vefat etmiştir. Minhâ- 1254x1e (24 Ekim 1838) vefat etti. Eğ- 
cü’r-Reşâd ve Behcetü't-Tevcırih bu- rikapıda defnedildi. (III. 155) 
nündür. II. Murad ve II. Mehmed ya- şürbî Mustafa Efendi Müderris, 
nında saygı görür bir fâzıldı. (III. 154) mo n a 0 lup 1222'de (1807) vefat et- 
Şükrullah Çelebi Meşhur hattat iniştir. (IV. 460) 

Şeyh Hamdullah'ın damadı ve şâkir- şükruüah Mustafa Efendi (Rin¬ 
didir. 950 de (1543/44) vefat etti, mîzâde) Sudûrdan Mehmed Lâyıh 
Meşhur hattatclır. (III. 154; II. 243) Efendimin oğludur. Müderris, Bursa 
Şükrullah Efendi (Kara) Anadolu- mollası oldıı. 22 Rebiyiilevvel 120T 
ludur. Mustafa'mı oğludur. Müderris de (12 Ocak 1787) vefat etti. Damadı 
ve Mekke mollası oldu. Azilden son- Kevâkibîzâde Abdülbâkî Efendidir, 
ra 1055 de (1645) vefat etti. Emir Bu- (III. 155) 




1608 


T 




Tabakzâde bak. Hüseyin Efendi 
Tabamyassı bak. Mehmed Paşa 

Tabduk Emre Sakarya'da münzevî 
bir zattır. 835’de (1431/32) vefat etti. 
Müridi Yunus Emre’dir. (III. 240) 

Tab’î Ahmed Çelebi Danişmenddi. 
1026’da (1Ğ17) vefat etmiştir. Şairdir. 
(III. 251) 

Tabî Çelebi Kadı olup sonra Emir 
Buharî’ye derviş oldu. 960'da (1553) 
vefat eyledi. Şairdir. (II. 45) 

Tab’î İsmail Efendi İstanbulludur. 
1046'da (1636/37) vefat etti. Usta şa¬ 
irdir. (III. 251) 

Tab’î Kasım Çelebi (Halifezâde) I. 

Ahmed devri (1603-1617) şairlerin¬ 
dendir. (III. 251) 

Tab’î Mehmed Ağa Selâniklidir. Si¬ 
pahi idi. 1077 ! de (1666/67) vefat etti. 
Usta şairdir. (III. 251) 

Tâbî Mehmed Efendi Trabzonlu¬ 
dur. Bestekâr olup Şeyh Abdî ile hac¬ 
ca gitti. 960'da (1553) vefat eyledi. 
Usta şairdir. (II. 45) 

Tab’î Mehmed Efendi (Bakkalzâ- 

de) Edibî Ali Efendi’nin(-0 oğludur. 
Müderris olup 1043’de (1633/34) ve¬ 
fat eyledi. Şairdir. (IV. 316) 

Tab’î Mustafa Efendi İstanbulludur. 
Kadı olup 1078'de (1667/68) vefat et¬ 
ti. Usta şairdir. (III. 251) 

Tab’î Süleyman Çelebi Gelibolulu¬ 
dur. Kadı ve defterdar oldu. 1020’de 
(l6ll) Haleb'de vefat etmiştir. Şair¬ 
dir, (III. 65; III. 251) 


Tabib bak. Ahmed Efendi; Zeynelâ- 
bidîn Efendi 

Tabibî Çelebi Filibelidir. Dil bilirdi. 
III. Murad devri (1574-1595) sonla¬ 
rında vefat etmiştir. Şairdir. (III. 251) 

Tabiî (İştipîzâde) Arabzâde’den 
mülâzim ve kadı oldu. I. Süleyman 
(Kanunî) devri (1520-1566) sonların¬ 
da vefat etti. Şairdir. (III. 251) 

Tâbiî Çelebi Edirnelidir. Cânân Paşa 
tâbii idi. I. Selim (Yavuz) devri (1512- 
1520) sonlarında vefat eyledi. Şairdir. 

(II. 45) 

Tabiî Mustafa Efendi Müezzin i 
şehriyârî olup sonra kardeşi Kurbî 
Efendi yerine kapıcılar kâtibi oldu. 
III. Mustara devrinde (1757-1774) ve¬ 
fat eyledi. Şairdir. (III. 251) 

Tabi bak İsmail Efendi 
Tablbâz bak. Muhyiddin Mehmed 
Tablîzâde bak. Âkil Ali Efendi 
Tabtab bak. Tâhir Efendi 
Tâc Beyzade bak. Sa’dî Bey 

Tâceddiıı Ümerâdan olup Şehzâde 
Mustafa Çelebi isyanında ona tâbi ol¬ 
du ve Mİhaloğlu Mehmed Bey'i kat¬ 
letti. Şehzâdenin yenilmesinde kaç- 
tıysa da bir tavuk kümesinde bulu¬ 
nup 825’de (1422) katledilerek ceza¬ 
sını bulmuştur. (II. 46) 

Tâceddiıı Efendi ManisalI¬ 

dır. Müderris olup 979’da (1571/72) 
Filibe’de kadı iken vefat etti. Âlimdi. 
(II. 47) 

Tâceddin Efendi Anadoludandır. 
Müderris, Amasya müftüsü ve sonra 
emekli oldu. Safer 1009 ; da (Ağustos- 
Eylül 1600) vefat etti. Şairdir. Oğlu Ali 
Efendi'dir(~0. (II. 47) 

Tâceddiıı Efendi Âlâiyelidir. Müder¬ 
ris, Kütahya, Diyarbekir, Konya, Kay- 




seri, Trablusşam ve Konya mevlevi- 
yetlerinde bulundu. Azledilmiş ola¬ 
rak 1009’da (1600/01) vefat etti. Mu- 
haşşî Sinan Efendi yanında medfun- 
dur. Âlim, âbid, sâlihdi. Menasik-i 
Hac ve mev’izaya dair bazı risaleler 
yazmıştır. (II. 47) 

Tâceddin Efendi Karamanlıdır. Mü¬ 
derris iken Manisa mollası oldu, an¬ 
cak kabul etmedi. Şevval 1018’de 
(Ocak 1610) vefat etti. Lûgatçilerden 
olup Tercüme-î Kamus’z tutkundu. 
(II. 47) 

Tâceddin Efendi Müderris olup 
1020’de (1611) vefat etti. (II. 47) 

Tâceddin Efendi (Eşekarısı) Mü¬ 
derris ve şıkk-ı sânı ilhakıyla Muhille 
mollası oldu. 1015 ? de (1606/07) vefat 
eylemiştir. Cahi.ce ve garip tavırlı 
adamdı. (II. 47) 

Tâceddin Efendi (Göden) Müderris 
ve Seydîgazi müftüsü iken III. Murad 
devrinde (1574-1595) yolda eşkıya 
tarafından şehid edilmiştir. Sâlih 
adamdı. (II. 46) 

Tâceddin Efendi (Kara) Müderris 
olup Kefe, Rodos ve Şam’a müftü ol¬ 
du. Rebiyülevve 990’da (Nisan 1582) 
vefat etti. (II. 47) 

Tâceddin Efendi (Sahhaf) Müder¬ 
ris olup 1013 : de (1604/05) vefat etti. 
(II. 47) 

Tâceddin Efendi (Tezkireci) Anka¬ 
ralIdır. Müderris, iki defa Ankara 
müftüsü oldu. 1018’de (1609/10) ve¬ 
fat etti. Başlarında Bostanzâde tezki- 
recisi olmuş, fakih, iffetliydi. (II. 47) 

Tâceddin İbrahim Bir hatibin oğlu¬ 
dur. Molla Yeganın şakirdi olup İz¬ 
nik müderrisi oldu. 864’de (1460) ve¬ 
fat eyledi. (II. 4(0 


Tâceddin İbrahim Bahşî Manavgat¬ 
lIdır. Abdüllâtif ve Pırı Halife müridi¬ 
dir. Bursa’da Hoca Rüstem ona bir 
tekke yaptı ki, şimdi Zeynîler Tekkesi 
denir. Şeyh Abdüllâtif e mensup zavi¬ 
yeyi ise “Bahşâyiş” adında bir Acem 
yapmıştır. Bu zat, II. Mehmed (Fâtih) 
devri (1451-1481) sonlarında vefat ey¬ 
ledi. Hulefâsından Süleyman Halife 
mücerredi olup 896’da (1491) vefat 
etti. Zeyrek’de bir han ve bir mescid 
yapmıştır. Yerine Sinan Halife şeyh 
olup 959 : da (1552) vefat etti. Büyük 
cezbe sahibidir. Tâceddin hulefâsın- 
dan biri de Fereli Sinan Efendi’dir. 
Bunun vefatında Seyyid Ali Efendi 
makamına kaim olmuştur. (II. 46) 

Tâceddin İbrahim Efendi Sahtiya¬ 
nın laciverdini bulan zatın oğludur. 
Hoca Sinan Paşa’dan ilim tahsil eyle¬ 
yip Şehzâde Abdullah’a muallim ol¬ 
du. Sonra kadı oldu. Sonra II. Bâye- 
zid devrinde yine Sinan Paşamın göz¬ 
den düşmesiyle medrese verilerek 
müderris olmuştur. 909’da (1503/04) 
vefat etti. (II. 46) 

Tâceddin İbrahim Efendi H anıza 
adlı zatın oğludur. Noktacı Camii’nde 
vaiz, müfessir ve muhaddis oldu. 970’ 
de (1562/63) vefat etti. Zahirî ve bâtı¬ 
nı marifet sâhibi olup Câmiü’l-Envar 
adında bir tefsir yazmıştır. (II. 46) 

Tâceddin İbrahim Efendi (Kü¬ 
çük) Tahsille müderris olup Sahn 
müderrisi iken Amasya’ya müftü ol¬ 
muştur. 6 sene sonra istifa eyledi. Re- 
biyülevvel 973’de (Ekim 1565) vefat 
eyledi. Namazını Ebûssuud Efendi 
kılmış ve Emir Buharî’ye defnedilmiş- 
tir. Sadrü’ş-Şeriayz hâşiye yazdı. Za¬ 
manın fâzıllarındandı. Oğulları mevâ- 
lîden Haydar Efendi ve Abdülvehhâb 
Efendi’dir. (II. 46/47) 


1609 




Tâceddin İbrahim Efendi (Mana- 
vîzâde) Âlâiyelidir. Dersiâm ve Sahn 
ve Muradiye müderrisi oldu. 970'de 
(1562/63) Manisa müftüsü oldu. 973 : 
de (1565/66) Şam Süleymaniye Med¬ 
resesi müderrisi oldu. 974 ; de (1566/ 
67) vefat etti. Meşhur âlimlerden olup 
hafıza kuvveti akıllara hayret verecek 
derecedeydi. (II. 47) 

Tâceddin Kürdî Sirâceddin Urmevî 
şâkirdi olup Dâvud-ı Kayseri yerine 
îznik müderrisi oldu. Ganimet malla¬ 
rı hakkında İznik'in fethinde (1331) 
Orhan Gazi fetva istedi. Bu da ‘‘Eğer 
Lala Şahin köle değilse, aldığı mal 
ona helaldir, köle ise heytülmalindir” 
dedi. Lala Şahin Paşa bu mal ile hay¬ 
ratını yaptı. Bu zat da vefat eyledi. 
Sadrazam Hayreddin Paşa bunun da¬ 
madıdır. (II. 45/46) 

Tâceddin Mehmed Efendi (Reİs- 
zâde) Şeyhülislâm Âşir Efendi torun- 
larmdandır. Müderris, molla olup Re- 
ceb 125 Ede (Kasım 1835) Edirne mol¬ 
lası ve 1254'de (1838) Mekke pâyesi 
oldu. Sonra bilfiil Mekke kadısı ve Zil- 
ka’de 1263'de (Ekim-Kasım 1847) İs¬ 
tanbul payesi olmuştur. 1265 ! de 
(1849) vefat etti. (II. 47) 

Tâcî bak. Hibetullah Mehmed Efendi 

Tacı Bey II. Bâyezid şehzâde iken 
müdir-i umûm ve tahta çıktıktan son¬ 
ra defterdar olmuştur. Bu devir (1481- 
1512) ortalarında vefat eylemiştir. Şair 
ve münşidir. Oğulları Sa'dî Çelebi ve 
Ca : fer Çelebi olup torunu Nâsır Bâlî 
Çelebi'dir. (II. 47) 

Tâczâde bak. Bâlî Celebi; Cafer Ce- 

* * $ 

lebi; Mehmed Çelebi 

Tâczâde II. Bâyezid devri (1481- 
1512) ricâlinden Tâc Bey'iıı oğulları 
Cafer Çelebi ve Sa'dî Çelebi torunla¬ 


rıdır. Adları yarım asır kadar sürmüş 
âlim kimselerdir. (IV. 686) 

Tâhâzâde bak. Ahmed Efendi 

Tâhir Abdullah Çelebi Bursalıdır. 
1088 : de (1677) vefat etti. Şairdir. (III. 
241) 

Tâhir Abdullah Efendi İzmitlidir. 
Müderris ve Muharrem 1287’de (Ni¬ 
san 1870) Bosna mollası oldu. Sonra 
vefat eyledi. (III. 249) 

Tâhir Ağa Ahmed Ağa’nın(-0 oğlu¬ 
dur. 1182 ! de (1768/69) vefat edip ba¬ 
basının yanma defnedildi. (I. 265) 

Tâhir Ağa Hâcegî, sonra Ayasofya 
mütevellisi oldu. Sonra kuyumcubaşı 
oldu. Zilka’de 1174’de (Haziran 1761) 
azledildi. Sonra 1177’de (1763/64) yi¬ 
ne kuyumcubaşı olup bazı hizmetler¬ 
de istihdam edildi. 1193’de (1779) 
surre emini olup Medine'de ikameti 
seçti. 1196’de (1782) Şam’a çağrılıp 
orada vefat etti. Müftühamamı civa¬ 
rında Âşıkpaşa Mahallesi'nde bir tek¬ 
kesi vardır ki, cesedi nakledilerek 
oraya defnedildi. Oğlu Seyyid Şâkir 
Mehmed Ağa Receb 1218'de (Ekim- 
Kasım 1803) vefat ederek yanına def¬ 
nedildi. Torunu müderris İzzet Efen¬ 
di 1239 ? da (1823/24), Seyyid Meh¬ 
med Atâullah Efendi 8 Şevvâl 1218'de 
(21 Ocak 1804) vçfat eylediler. Diğer 
torunu Necib Efendi 1235 ! de (1819/ 
20) vefat etti. Diğer torunları Es’ad 
Efendi ve Said Efendi'dir. Hepsi ora¬ 
da medfundur. Bunlara “Hazinedar- 
başızâdeler" denir. (III. 242/43) 

Tâhir Ağa Enderûn'dan yetişerek ri- 
kâbdar-ı şehviyârî olarak Şevvâl 1200' 
de (Ağustos 1786) voynuk beyliği İle 
ihraç edilmiştir. Sonra vefat etti. (III. 
243 )" 

Tâhir Ağa Yükselerek kapıcıbaşı 
olup sârbânbaşı ve nüzûl emini ve 



1223 ! de (1808) Edirne bostancıbaşısı 
oldu. Sonra vefat eyledi. (III. 244) 

Tâhir Ağa Edirnelidir. Silahşor olup 
Kara Mehmed Paşa’yı kethüda oldu. 
Sonra 1244’de (1828/29) Limniye mu¬ 
hafız oldu. Sonra vefat etti. (III. 245) 

Tâhir Ağa Abdüİmecid’in lalalık yüce 
hizmetinde bulundu Cemaziyelâhir 
1256’da (Ağustos 1840) dârüssaâde 
ağası oldu. 1260’da (1844) vefat eyle¬ 
miştir. Eyüp’de medfundur. Kethüdası 
Çete Haşan Efendi’diı(-0. (III. 247) 

Tâhir Ahmed Bey Ali Râtib Bey’in(->) 
oğludur. Adliye mektûbı serhalifesi 
iken 2 Rebiyülevvel 1280’de (17 Ağus¬ 
tos 1860) vefat etmiştir. (III. 570) 

Tâhir Ahmed Efendi (Hacı) İstan¬ 
bulludur. Müneccim olup riyazî ilim¬ 
lerde meşhur oldu. Şevval 1280 : de 
(Mart 1864) müneccim-i sânı, Muhar¬ 
rem 1284’de (Mayıs 1867) İzmir pâyesi 
ve sonra müneccim-i evvel oldu. Re- 
ceb 1288 : de (Eylül-Ekim 1871) Meclis-i 
Maarif reis-i sânîsi olup sonra reis-i ev¬ 
veli oldu. Meclisin lağvının ardından 
1294’de (1877) Mekke, İstanbul ve 
Anadolu payelerini de kazanmıştır. 3 
Şa’bân 1297’de (11 Temmuz 1880) ve¬ 
fat eyledi. Üsküdar’da, Ayrılıkçeşme- 
si’nde medfundur. Aklı ve naklî ilimler 
ve özellikle riyâziyede bilgisi eliğindi. 
İdareciliği de yolunda olup yumuşak 
huylu, vakûrdu. (III. 250) 

Tâhir Bey I. Bâyezid’in (Yıldırım) 
beylerinden olup Timur harbinde 
(1402) şehid oldu. (O. 241) 

Tâhir Bey Üsküdar mollası olmuştu. 
Sonra Hadim’e sürüldü ve dönerek 
1247’de (1831/32) vefat eyledi. (III. 
245) 

Tâhir Çelebi Sinan Paşa sadâretinde 
ruznâmeci ve 1004’de (1595/96) 


mevkûfatçı oldu. Sonra vefat etti. (III. 
241) 

Tâhir Efendi Maliye evrak-ı sahiha 
müdürü, Konya, Edirne ve Haleb 
defterdarlığında bulunmuştur. Bu se¬ 
neler (1860’lar) ricâlindendir. (III. 
249) 

Tâhir Efendi (A’rec) Adanalıdır. 
Kardeşi Yusuf Neyyir Bey’le(-0 İs¬ 
tanbul’a geldi. İkisi de çalışıp kitabet¬ 
çe beğenilmekle yükseldiler. Bu zat 
taşra defterdarlıklarında gezip niha¬ 
yet bir hayli yıl zabtiye mektupçusu 
oldu. Cemaziyelevvel 1306’da (Ocak 
1889) vefat etti. (III. 251) 

Tâhir Efendi (Hacı) Emir Buharı 
Tekkesi şeyhi iken 16 Receb 1311 de 
(23 Ocak 1894) vefat eyledi. (III. 251) 

Tâhir Efendi (Halifezâde) 1188 ele 
(1774) kâtip iken vefat etti. Şair, mû- 
sikîşinas, bilgiliydi. (III. 242) 

Tâhir Efendi (Lâlezârzâde) Müder¬ 
ris, molla oldu. 1201’de (1786/87) 
Eyüp mollası olup sonra vefat etmiş¬ 
tir. (III. 243) 

Tâhir Efendi (Sıddîkîzâde) Halil 
Mehmed Efendi’nin(-0 oğludur. Mü¬ 
derris olup 1211’de (1796/97) vefat 
etti. (III. 243; II. 295) 

Tâhir Efendi (Tabtab) Den iş Efen- 
di’nin oğludur. Hâcegândan olup 
Şevval 1223 ? de (Kasım-Aralık 1808) 
taşraya gönderilip beş ay geçince 
döndü. Sonra vefat etmiştir. (III. 245) 

Tâhir Kazvinî İran şairlerinden olup 
1100’de (1689) vefat etmiştir. Nazım 
ve nesirde eşsizdi. Dört dilde, yani 
Türkçe, Hintçe, Farsça ve Arapça’da 
nazım ve nesirde muktedirdi. Şiir kül¬ 
liyatı vardır. (III. 241/42) 

Tâhir Mehmed Ağa İslimye â "yânı¬ 
dır. Silahşor ve sonra kapıcıbaşı ol- 


1611 



muştur. Sonra (1830'larda) vefat etti. Tâhir Meîımed Bey Sirozlu İsmail 
(III 245) Bey’in(-0 oğludur. Kapıcıbaşı olup 

Tâhir Mehmed Ağa Defterdar mek- 12 50 083^/35) tarihlerinde vefat et- 
tubî kaleminden çıkıp tuğrakeş oldu. 

1236 ’da (1820/21) hâcelik verilip 1237’ Tâhir Mehmed Bey Miralaylardan 
de (1821/22) ulûfeciyân-ı yemin kâti- ve Hassa Meclisi azasından olup 27 
bi oldu. Şevvâl 1240’da (Mayıs-Hazi- Şa’bân 1266’da (8 Temmuz 1850) ve- 
ran 1825) birden defterdar-ı şıkk-ı ev- fat etmişti::. Eyüp : e defnedildi. (III. 
vel oldu. 1243’de (1827/28) azledilip 248) 

Yenişehir defterdarı oldu. 1244’de Tâhir Mehmed Bey Bâbıâlî evrak 
(1828/29) orduya çağrılıp sadâret ket- müdürü Haşan Efendimin oğludur, 
hüdâsı ve birkaç ay geçince ikinci de- Mektubî-i sadâret ve sonra âmedî ka¬ 
fa defterdar-ı şıkk-ı evvel oldu. 1245’ lemlerine girip Receb 1272’de (Mart 
de (1829/30) istifa eyledi. 1246 ; da 1856) Meclis-i Vâlâ azası oldu. Receb 

(1830/31) evkaf nâzın, Şevvâl 1247 ; 1277'de ((Ocak 1863) hazine-i evrak 

de (Mart 1832) tevkiî ve Mısır Ordusu müdürü, Cemaziyelâhir 1281 (Kasım 
defterdarı oldu. Safer 1248 T de (Tem- 1864) sonlarında zabtiye mektupçıı- 
muz 1832) orduda vefat etmiştir. Ce- su> Şa ! bân 1284 : de (Aralık 1867) Mec- 
nazesi İstanbul’a getirilip Harem İs- Ii s -i Muhasebe azası ve sonra tahsilat 
keleşimde inşa eylediği camiine def- komisyonu azası olup 1287 ; de (1870/ 
1612 nedilmiştir. Hesaptan anlar ve işbilir 71 ) vefat eylemiştir. Ana tarafından 
bir zat idi. (III. 245/46) dedesi, ricâlden Nurî Ahmed Bey in 

Tâhir Mehmed Ağa (Emin Ağazâ- yanında medfundur. (III. 249) 
de) Sâdık Ağamın oğludur. Kapıcıba- Tâhir Mehmed Bey (Cağalazâde) 
şı, 1185’de (1771/72) başbaki kulu ve Süleyman Sâliım Bey’in(-0 oğludur, 
nüzûl emini, 1188 : de (1774) silahdar Üsküdar mollası olup 1242 de ( 1826 / 
ağası ve 1190 : da (1776) baruthane 27) Bektaşilik suçlamasıyla sürüldü, 
nâzın oldu. Bu gibi görevlerde bulu- 1243’de (1827/28) serbest bırakılıp 
nup 9 Ramazan 1201’de (25 Haziran 1247 ! de (1831/32) vefat eyledi. Babası- 
1786) vefat eyledi. Rumelihisarı mda, nın yanına defnedildi. (III. 245; I. 141) 
Kayalarda medfundur. Oğlu Meh- Tâh ir Mehmed Bey (Haşan Paşa- 
med Emin Efendidir. (III. 243) zade) Sadrazam Seyyid Haşan Paşa- 

Tâhir Mehmed Bey Jandarma mira- nın torunu, Saicl Mehmed Bey : in(->) 
iaylarmdan olup 28 Ramazan 1303 ; de oğludur. Enderûn ağalarından olup 
(30 Haziran 1808) vefat ederek Kara- seferli odasında iken Şevvâl 1239’da 
caahmete defnedilmiştir. (III. 251) (Haziran 1824) vefat etmiştir. Rumeli- 
Tâhir Mehmed Bey Şamlı Râgıb Pa- hisarı nda medfundur. (III. 32) 
şa’nın oğludur. Kalemden yetişip hâ- Tâhir Mehmed Bey (Ispanakçızâ- 
cegândan oldu. 1224’de (1809) süva- de) Hâfız Mustafa Paşamın oğludur, 
ıî mukabelecisi, 1228 : de (1813) mev- Müderris, 12l6 ; da (1801/02) İzmir, 
kufatî oldu. Sonra vefat etmiştir. (III. Safer 122 rda (Mart 1811) Mısır ımol- 
245 ) lası., Rebivülâhir 123 T de (Mart 1816) 




Mekke payesi, sonra İstanbul pâyesi, 
1238 sonlarında (1823 ortaları) Ana¬ 
dolu pâyesi, Rebiyülâhır 1241 ortala¬ 
rında (Kasım 1823 sonları) Anadolu 
kazaskeri ve 1243’de (1827/28) Ru¬ 
meli pâyesi oldu. Yaşlı ve düşkün ol¬ 
duğundan hayli müddet hasta yattı. 
18 Ramazan 1259’da (12 Ekim 1843) 
vefat eyledi. Fâtih civarında medfun- 
dur. Oğlu Mustafa İzzet Bey’dir. İlmi 
ortaydı. (III. 246) 

Tâhir Mehmed Bey (Muhsinzâde) 

Hacı Ahmed Beyin oğludur. Hâce- 
gândan ve seçkin kâtiplerden olup 
1196’da (1782) vefat eylemiştir. Eyüp 7 
de, babasının yanında medfundur. 
(III. 243) 

Tâhir Mehmed Efendi Bâbıâlı den 
yetişip rüûs kesedarı oldu. Il45’de 
(1732/33) vefat edip Edirnekapı’ya 
defnedildi. (III. 242) 

Tâhir Mehmed Efendi Mevâlîden 
Mahmud Efendimin oğludur. Sudûr- 
dan Abdürrahim Efendiye darnad ol¬ 
du. Müderris, 1186 ! cla (1772) Kudüs 
mollası, sonra Medine mollası olup 
1196 ; da (1782) Şam’a varışında vefat 
eyledi. Fâzıl ve şairdi. Sâlihzâdelere 
yakınlığı vardır. Oğulları Şeref Ah¬ 
med Efendi(~0 ile Ali Eşref Efen- 
di’diri». Fâtih’de dedelerinin yanın¬ 
da defnedilmişlerdir. (III. 242) 

Tâhir Mehmed Efendi Ocak imamı 
Hâfız İbrahim Efendi oğlu olup mü- 
derrisdi. 1215’de (1800/01) vefat et¬ 
miştir. (III, 243) 

Tâhir Mehmed Efendi Mehmed 
Reşid Ağamın oğlu olup müderrisler¬ 
dendi. 19 Muharrem 1221’de (8 Nisan 
1806) vefat eyledi. Haydarpaşa'da 
medfundur. (III. 243) 

Tâhir Mehmed Efendi Derviş Paşa 
kaynı olup Bâbıâlî’de yetişerek hâce- 


gândan oldu. 1201’de (1786/87) kü¬ 
çük ruznâmeci, Şa’bân 1202’de (Ma¬ 
yıs 1788) mektubî vekili oldu. III. Se¬ 
lim devri (1789-1807) başlarında ve¬ 
fat eylemiştir. (III. 243) 

Tâhir Mehmed Efendi Köstendilli 
dir. Müderris, İzmir mollası olup 
1207’de (1792/93) Kastamonu’ya 
gönderildi. Döndükten sonra Mekke 
payesiyle meclis-i mükâlemeye me¬ 
mur edildi. Cemaziyelâhir 1223 
(Ağustos 1808) sonlarında İstanbul 
kadısı ve sonra Anadolu pâyesi oldu. 
11 Zilhicce 1223’de (28 Ocak 1809) 
azledilerek Mihalıç’a sürüldü. Az 
müddette dönerek 1226 : da (1811) 
Anadolu kazaskeri olup Cemaziyel⬠
hir 1227’de (Haziran-Temmuz 1812) 
azille Tireye sürüldü. Orada vefat et¬ 
ti. Âlim, fasih, beliğ ise de sert dilli ve 
bu hali nefsine ziyandı. (III. 244/45) 

Tâhir Mehmed Efendi Haremeyn 
mukataacısı serhalifesi olup 15 Rebi¬ 
yülâhır 1234’de (11 Şubat 1819) vefat 
etti. Haydarpaşa’da medfundur. (III. 

245) 

Tâhir Mehmed Efendi İbrahim Han- 
zâdeler’le alâkası olup gümrük ruz- 
namçecisi olmuştu. Senelerce o hiz¬ 
mette ve sonra sandık emânetinde bu¬ 
lunup 1247 ? de (1831/32) vefat eyle¬ 
miştir. Oğlu Şemseddin Bey 1240’da 
(1824/25) vefat eylemiştir. (III. 246) 

Tâhir Mehmed Efendi Haremeyn 
başyazıcısı olup ayrılmıştı. 21 Safer 
1257’de (14 Nisan 1841) vefat eyledi. 
Beyoğlu Mezarlığıma defnedildi. 
Âlimdi. (III. 246) 

Tâhir Mehmed Efendi Mekke’de 
medfun bulunan Seyyicl Yahyâ Efen¬ 
dimin oğludur. Müderris olup 18 Zil- 
ka’de 1258’de (21 Aralık 1842) vefat 



1614 


etti. Mizanü ’l-Edetii tercüme eyle¬ 
miştir. (III. 246/47) 

Tâhir Mehmed Efendi Kudüs müf¬ 
tüsü olup İstanbul’da hastalanarak 
1282’de (1865/66) vefat eylemiştir. 
(III. 249) 

Tâhir Mehmed Efendi Mazbata 
odasından yetişerek Rebiyülâhır 1275’ 
de (Kasım 1858) zabtiye muhasebeci¬ 
si ve mektupçusu oldu. Cemaziyelâhir 
1280 ! de (Eylül-Ekim 1863) ayrıldı. 
Sonra hassa muhasebecisi olup Rama¬ 
zan 1282 : de (Ocak-Şubat 1866) vefat 
etti. Üsküdar'da, Mihrimâh Sultan Ca¬ 
mimde medfundur. (III. 249) 

Tâhir Mehmed Efendi Şam kadısı 
olup Zilka’de 1274’de (Haziran-Tem- 
muz 1858) İzmir ve Receb 1285’de 
(Ekim-Kasım 1868) Edirne pâyesi ol¬ 
du. Sonra vefat etti. (III. 249) 

Tâhir Mehmed Efendi Mardinli 
Mahmud Efendi’nin oğludur. Müder¬ 
ris, molla, Şevval 1286'da (Ocak 1870) 
Edirne mollası oldu. Bu senelerde 
(18801er) vefat etti. (III. 250) 

Tâhir Mehmed Efendi Eğinli İbra¬ 
him Efendi’nin oğlu olup 1277'de 
(1860/61) Yenişehr-i Fenâr mollası, 
sonra bilâd-ı hamse ve Mekke pâyesi 
oldu 7 Rebiyülevvel 1299’da (27 
Ocak 1882) vefat etmiştir. Topka- 
pı’da medfundur. (III. 250) 

Tâhir Mehmed Efendi (Arabzâde) 

Hacı Haşan Efendi'nin(~0 veya Emin 
Mehmed Efendi’nin(-0 oğludur. Aya- 
sofya’da mektep hocası olup 8 Şevvâl 
121 l’de (6 Nisan 1797) vefat etti. Hay¬ 
darpaşa’da medfundur. (IV. 218) 

Tâhir Mehmed Efendi (Âtıfzâde) 

Sudûrdan Mehmed Emin Âtıf Efendi’ 
nin oğludur. Müderris, Üsküdar mol¬ 
lası ve 1221’de (1806) Edirne mollası 


oldu. 1225’de (1810) vefat eylemiştir. 
Okmeydam’nda medfundur. (III. 
244) 

Tâhir Mehmed Efendi (Cizyedar- 
zâde) Evkaf-ı hümâyûn kaymakamı 
iken 1225’de (1810) vefat eyledi. 
Eyüp’e defnedilmiştir. (III. 244) 

Tâhir Mehmed Efendi (Çiçekçiba- 
şızâde) ,:? eyzullah Efendi’nin(-0 kar¬ 
deşidir. ..197’de (1783) Eyüp mollası 
olup sonra vefat etmiştir. (IV. 37; III. 
243) [III. 243’de “Seyyid Feyzullah 
Efendi’nin oğludur” denilmektedir.] 

Tâhir Mehmed Efendi (Dürrîzâ- 

de) Mustafa Efendi’nin(->) oğludur. 
Müderris, Zilka’de 1180’de (Nisan 
1767) Selânik kadısı olup 1181’de 
(1767/68) vefat etti. Babasının yanın¬ 
da medfundur. (III. 242; IV. 445) 

Tâhir Mehmed Efendi (Hacı) Me- 

vâlîden ve Üsküp eski müftüsü olup 
bu senelere (1870’ler) yetişmiştir. (III. 
250) 

Tâhir Mehmed Efendi (Hacı Meh¬ 
med Ağazâde) Kalemden yetişerek 
Şevvâl 1199’da (Ağustos 1785) topçu¬ 
lar kâtibi, sonra mevkufatî oldu. 1203’ 
de (1788/89) vefat ederek Üsküdar’a 
defnedilmiştir. (III. 243) 

Tâhir Mehmed Efendi (Hamma- 
mızâde) Ahrned Efendi’nin(->) oğlu¬ 
dur. Kadı olup 1227’de (1812) vefat 
eyledi. C. 284) 

Tâhir M ehmed Efendi (Kadızâde) 

Müderris, 1229’da (1814) Yenişehr-i 
Fenâr mollası, Cemaziyelâhir 1229’da 
(Mayıs-Haziran 1814) bilâd-ı erbaa ve 
sonra Mekke pâyesi olmuştur. Cema¬ 
ziyelâhir 1233’de (Nisan 1818) İstan¬ 
bul kadısı, 1238 sonlarında (1823 or¬ 
taları) Anadolu pâyesi, 10 Zilka’de 
1240’da (26 Haziran 1825) Anadolu 




kazaskeri oldu. 13 Rebiyülâhir 1241’ 
de (25 Kasım 1825) şeyhülislâm oldu. 
22 Şevvâl 1243’de (7 Mayıs 1828) az¬ 
ledildi. 27 Receb 12 54’de (16 Ekim 
1838) vefat eyledi. Eyüp’de medfun- 
dur. Âlim, fâzıl, doğru, sâdıkdı. Asâ- 
kir-i Mansûre’nin kuruluşunda güzel 
hizmet etmiştir. Kethüdası Hacı Emin 
Efendi’dir(->). (III. 2^:6) 

Tâhir Mehmed Efendi (Külahız â- 

de) Emin Mehmed Efendi’nin(-~ü oğ¬ 
ludur. Müderris ve 1237’de (1821/22) 
Üsküdar mollası olup daha sonra ve¬ 
fat etmiştir. Oğlu Servet Mehmed 
Efendi’dir. (I. 415; II. 245) 

Tâhir Mehmed Efendi (Mekkîzâ- 

de) Mekkî Mehmed Emin Efendi’ 
nin(-0 oğludur. Müderris ve Kudüs 
mollası olup 11 Zilka’de 1128’de (27 
Ekim 1716) vefat etmiştir. Emir Buha¬ 
rı’de medfundur. Üç dilde şairdir. îh- 
lâs Suresi’ne Arapça ve Türkçe tefsir 
yazdı. (III. 242; IV. 507) 

Tâhir Mehmed Efendi (Osman 
Pazarîzâde) Müderris, Cemaziyelâ- 
hir 126l’de (Haziran 1845) İzmir mol¬ 
lası ve Muharrem 1269’da (Ekim-Ka- 
sım 1852) Filibe mollası oldu. Sonra 
vefat eylemiştir. (III. 248) 

Tâhir Mehmed Efendi (Sâlihzâde) 

Şeref Mollamın oğludur. Bu seneler¬ 
de (1870’ler) vefat eri. (III. 250) 

Tâhir Mehmed Efendi (Seyyid) 

Kalemden yetişerek 1225’de (1810) 
çavuşlar kâtibi, sonra baruthane bina 
emini olup 1240’da (1824/25) mev- 
kufatçı, Şevvâl 1242’de (Mayıs 1827) 
kalyonlar kâtibi, sonra kereste nâzın 
ve 1248’de (1832/33) İzmit müteselli¬ 
mi oldu. Azilden sonra 5 Safer 126T 
de (13 Şubat 1845) vefat etmiştir. Ka- 
racaahmet’de medfundur. (III. 247) 


Tâhir Mehmed Efendi (Seyyid) 

Büyük hattatlardan olup muallim-i 
hatt-ı sultanî olmuştu. 1262’de (1846) 
vefat edip Yahya Efendi Türbesi’ne 
defnedilmiştir. Torunu İsmail Remzî 
Efendi’dir(-0. (ffl. 247) 

Tâhir Mehmed Efendi (Sirozîzâde) 

Sirozlu Abdurrahman Efendi’nİn oğlu¬ 
dur. Müderris, molla, Şevvâl 1256’da 
(Aralık 1840) Şam mollası, 1260’da 
(1844) Mekke mollası, Receb 1265’de 
(Haziran 1849) İstanbul pâyesi, Şev¬ 
vâl 1271’de (Haziran-Temmuz 1855) 
İstanbul kadısı, ardından Anadolu 
pâyesi, Rebiyülâhir 1272’de (Aralık 
1855) Meclis-i Maarif reisi, Zilhicce 
1275’de (Temmuz 1859) Anadolu ka¬ 
zaskeri, Safer 1276’da (Eylül 1859) 
Meclis-i Vâlâ müftüsü, Safer 1279’da 
(Ağustos 1862) Rumeli pâyesi ve 1281’ 
de (1864/65) Rumeli kazaskeri oldu. 
14 Zilhicce 1281’de (10 Mayıs 1865) 
vefat eyledi. Âlim, edip, nazik, nahif- 
di. Oğlu Bahâeddin Mehmed Bey 
1275’de (1858/59), diğeri Ali Bey Ça¬ 
talca’da iken kazaen vefat etmiştir. 
Hepsi Haydarpaşa’da medfundurlar. 
Kardeşi Mehmed Kâmilî Efen- 
di’dir(->). (III. 248/49) 

Tâhir Mehmed Efendi (Yenişehrî- 
zâde) Yenişehirli Hüseyin Efendi’nİn, 
oğludur. 1240’da (1824/25) Selanik 
mollası olup Şevvâl 1240’da (Mayıs- 
Haziran 1825) taşraya gönderildi. 
Döndükten sonra Muharrem 1250’de 
(Mayıs-Haziran 1834) Mısır mollası 
oldu. 20 Receb 1252’de (31 Ekim 
1836) vefat etti. (III. 246) 

Tâhir Mehmed Paşa İbrahim Paşa’ 
nın oğludur. Kethüdâsı olduğundan 
1219 ’da (1804/05) mîrimîran olmuş¬ 
tur. Cemaziyelevvel 1224’de (Hazi¬ 
ran-Temmuz 1809) İşkodra valisi ol- 


1615 



du. 122/’de (1812) vefat eylemiştir. 
(III. 244) 

Tâhir Mehmed Paşa Taşralıdır. Bir 
müddet gümrükçüler yanında hiz¬ 
mette bulunup sonra Tüfenkhâne-i 
Âmire imalat memuru oldu. 1243’de 
(1827/28) tenkih-i defâtir memuru, İz¬ 
mir ihtisâb memuru, Ramazan 1250’ 
de (Ocak 1835) çağrılıp emtia gümrü¬ 
ğü emini, Zilka’de 1255’de (Ocak 
1840) ûlâ evveliyle valide sultan ket¬ 
hüdası, Zilka’de 1257’de (Aralık 
1841/Ocak 1842) ilâveten ticaret na¬ 
zırı, Cemaziyelevvel 1258’de (Hazi- 
ran-Temmuz 1842) bağlı olarak hazi- 
ne-i hassa nazırı ve Receb 1258’de 
(Ağustos 1842) ilâveten ikinci defa 
gümrük emini oldu. Şa’bân 1261’de 
(Eylül 1845) yalnız ticaret nezâretin¬ 
den ayrıldı. Rebiyülâhir 1262’de (Ni¬ 
san 1846) bâlâ rütbesi ihdas edilince 
ihsan buyuruldu. Şevvâl 1262’de 
(Ekim 1846) gümrükten affedildi. Ce- 
maziyelâhir 1263’de (Mayıs-Haziran 

1847) vezir rütbesi ihsan buyuruldu 
ve 15 Rebiyülâhir 1264’de (21 Mart 

1848) vefat eyledi. Eyüp 7 de nıedfun- 
dur. Tedbirli, muhasebeci, döıt-beş 
hizmeti birden idareye muktedir, sö¬ 
zü geçer, eli sıkıydı. Bir hayli serveti 
kaldı. Oğlu Hüseyin Bey ve damadı 
Süreyyâ Paşa’dır. (III. 247/48) 

Tâhir Mehmed Paşa (Çengelzâde) 

Cezâyir Ocağı’nda bulunduktan son¬ 
ra Tersane-i Âmire’ye girdi. Navarin 
harbinde donanma kumandanlığında 
bulundu. 1242’de (1826/27) Topha¬ 
ne’ye memur olarak topçu ve topara- 
bacılığı feshedildi. 1244’de (1828/29) 
patrona olup Rusya harbinde bulun¬ 
du. 1246’da (1830/31) topçu feriki ol¬ 
du. 23 Cemaziyelâhir 1248’de (17 Ka¬ 
sım 1832) kapdan-ı derya olup Mu¬ 


harrem 1252’de (Nisan-Mayıs 1836) 
Trablusgarb’da hizmette bulundu. 1 
Şa’bân 1252’de (11 Kasım 1836) top¬ 
hane müşiri oldu. Zilhicce’de (Mart 
1837) Trablusgarb’dan gelip Rebiyü¬ 
lâhir 1253’de (Temmuz 1837) ayrıldı. 
8 Zilhicce 1253 ! de (5 Mart 1838) Mec- 
lis-i Vâlâ azası oldu. 6 Safer 1257’de 
(30 Mart 1841) ikinci defa kapdan-ı 
deryâ oldu. 9 Muharrem 1259’da (9 
Şubat 1843) ayrıldı. Zilka’de 126l’de 
(Kasım 1845) Edirne valisi oldu. Re- 
biyülevvel 1263'de (Şubat-Mart 1847) 
istifa eyledi. Receb 1263’de (Haziran- 
Temmuz 1847) Bosna valisi olup Şa’ 
bân 1263’de (Temmuz-Ağustos 1847) 
vefat eyledi. Na’şı İstanbul’a getirilip 
Eyüp'e defnedildi. Akıllı, tedbirli, ce¬ 
sur ve sert dilliydi. Oğullarından Ha¬ 
lim Bey Cemaziyelevvel 1247’de 
(Ekim 1831) vefat etmiştir. Diğerleri 
Âsim Paşa ve Haşan Bey’dir. (III. 248) 

Tâhir Mehmed Paşa (Hoca) Mek- 
teb-i Harbiye’den yetişerek erkân-ı 
harb ve muallim oldu. Mekteb-i Har¬ 
biye ve Dârülmaarif riyâziyat mual¬ 
limliğine e senelerce bulundu, mira¬ 
lay ve liva ve ferik oldu. Sonra emek¬ 
li edilmiştir. 23 Rebiyülâhir 1296’da 
(16 Nisan 1879) vefat eyledi. Orta 
boylu, ryâziyatta âlim, kâmil bir in¬ 
sandı. (III. 249/50) 

Tâhir Mehmed Selâm Bey Çavuş- 
başı Said Efendi’nin ikinci oğludur. 
Mektûbî-i sadr-ı âlîden yetişerek ser- 
halife, mektûbî-i sadâret ve 1238’de 
(1822/23) çavuşbaşı oldu. 1240’da 
(1824/25) azledilmiştir. 124l’de (1825/ 
26), 124' 7 ’de (1831/32), 1249‘da (1833/ 
34) ve 1252’de (1836/37) dört defa 
başmuhasebeci oldu. Cemaziyelev¬ 
vel 1256’da (Temmuz 1840) Meclis-i 
Vâlâ azası, Zilhicce 1258’de (Ocak 



1843) deâvî nazırı, yani ikinci defa 
çavuşbaşı olup Şevval 1259’da (Ka¬ 
sım 1843) azledildi. Ramazan 1260’da 
(Eylül-Ekim 1844) vefat etti. Bahçe- 
kapı’da babası yanında medfundur. 
Orası kaldırıldığında, ikisinin na’şı da 
Eyüp’e, Tokmaktepe’ys nakledilmiş¬ 
tir. Âlim, kâtip, şairdi. Divanı , Kudû- 
rî’nin fıkhına şerhi, Makâmat-ı Harî- 
rî Şerhi vardır. (III. 247) 

Tâhir Mustafa Efendi Çengelköylü- 
dür. Babası Karakulak Hacı Abdı Ağa 
olup kaleme girerek hâcegândan ol¬ 
du. 25 Ramazan 1214 ! de (20 Şubat 
1800) vefat etti. Haydarpaşa’da med¬ 
fundur. (III. 243) 

Tâhir Mustafa Efendi Yükselerek 
1222’de (1807) kapıcılar kethüdası ol¬ 
du. Sonra vefat etti. (IV. 460) 

Tâhir Mustafa Efendi Gedikliler¬ 
den olup Receb 1221’de (Eylül-Ekim 
1806) kapıcılar kethüciâsı olup 1223’ 
de (1808) azledildi. Sonradan vefat 
etmiştir. (III. 244) 

Tâhir Ömer Sayda ve Akkâ tarafların¬ 
da meşhur olmuş bir adam olup 
1187’de (1773) Akkâ muhâfızlığı tev¬ 
cih edilmiştir. Ebû’z-Zeheb Mehmed 
Bey’e mağlup olup iltica etti. Ebû’z- 
Zeheb’in vefatında bu da Akkâ ya çe¬ 
kildi. Cezâyirli Haşan Paşa üzerine 
gönderilip kardeşi Said ile yakalana¬ 
rak katledilmiştir. Oğulları Şeyhülbe- 
led Osman Bey, Fâzıl Bey ve Kâmil 
Bey İstanbul’a getirilip ilki paşa ve 
sonrakiler şair oldular. Torunlarından 
biri de Yusuf Hâlis Efendi’dir. (III. 593) 

Tâhir Ömer Bey Hâfız Nurî Mustafa 
Paşa’nm(“») oğludur. Hâcegândan 
olup 1258’de (1842) vefat ederek 
Eyüp’e defnedildi. Oğlu Ali Muhlis 
Bey’dir(-0. (IV. 464) 


Tâhir Ömer Bey Gümrükçü Osman 
Paşa’nın(-y) oğludur. Müderris olup 
1263’de (1847) vefat etti. Babasının 
yanında medfundur. (III. 444/45) 

Tâhir Ömer Bey Hurşid Ahmed Pa¬ 
şamın yeğeni ve maden emini Mustafa 
Paşamın damadı olup kalemden yeti¬ 
şerek hâcegândan oldu. Sonra maliye 
tezkirecisi olup 1246’da (1830/31) tah¬ 
rir memuru oldu. Zabtiye Meclisi aza¬ 
sından olup 1270’de (1853/54) vefatla 
Duvardibime defnedilen Tâhir Ömer 
Efendi bu zat olmalıdır. Derviş huyluy¬ 
du. (III. 599/600) 

Tâhir Ömer Bey (Mustafa Nurî Pa¬ 
şazade) Hâcegândandır. 1258’de 
(1842) vefat ederek Eyüp’e defnolun- 
' muştur. (III. 247) 

Tâhir Ömer Dede Meşhur Hâlet 
Efendimin kardeşi olup Mevlevî der¬ 
vişi olmuştur. 123Ede (1816) vefat 
eyledi. Galata Mevlevîhanesi’ne def- 
nedilmiştir. (III. 245) 

Tâhir Ömerzâde bak. Ârif Mehmed 
Efendi; Hâlis Yusuf Efendi 

Tâhir Ömerzâde Akkâ’da meşhur 
olan Tâhir Ömer’in evlâdına denir ki, 
meşhurları şair Fâzıl Bey’dir. Bunlar¬ 
dan Ârif Efendi, Bâbıâlî tercüme kale¬ 
mi halifelerinden olup telgrafın kuru¬ 
luşunda muavin, sonra müdür olup 
ve az müddette azledilmiştir. Sonra 
yine görev verildi. (IV. 696) 

Tâhir Paşa Toska’da Belişelİdir. Pa- 
laslı Mehmed Paşa’nın yanında Arna¬ 
vut binbaşısı olup Vidin muharebe¬ 
sinde beraber bulunmuştur. Sonra 
Yusuf Ziya Paşa ile Mısır’a gidip mîri- 
mîran oldu. Paşanın ve ordunun dö¬ 
nüşünde Mısır’da kaldı. 1218’de 
(1803) Husrev Paşamın azlinde 23 
gün kadar Mısır'da vali kaymakamı 


1617 



1618 


olup Husrev Paşa Dimyat’a gitti. 4 Sa- 
fer 1218’de (26 Mayıs 1803) yanarak 
vefat etti. Zayıf bünyeli, kara sakallı, 
derviş huylu ve meczuplara düşkün¬ 
dü. Arapçayı değil, Türkçeyi az bilir¬ 
di. Kardeşi Haşan Paşa’dır. (III. 243/ 
44) 

Tâhir Paşa Yükselerek mîrimîran 
olup 1202’de (1787/88) Ada-i Kebir 
muhafızı oldu. Bir müddet orada kalıp 
sonra Resmo muhafızı, Rebiyülâhiı* 
1210’da (Ekim-Kasım 1795) Âlâiye, 
1212’de (1797/98) Kırşehir ve sonra¬ 
dan İzmit mutasarrıfı oldu. 1213 ! de 
(1798/99) vezirlik ihsan olundu. Ce- 
maziyelevvel 1217 : de (Eylül 1802) 
Konya valisi olup 1221’de (1806) Aksa¬ 
ray ve Karasi ilâvesiyle Akkerman mu¬ 
hafızı oldu. Bir-iki sene sonra vefat ey¬ 
lemiştir. Tedbirli ve doğru idi. (III. 244) 

Tâhir Paşa Leskoviklidiı*. Mîrimîran- 
lıkla Köstendil mutasarrıfı olup 1210’ 
da (1795/96) azledilerek İstanbul’a 
getirildi. 1228’de (1813) vefat edip 
Edirnekapı’ya defnedildi. (III. 245) 

Tâhir Paşa Bursa hânedanındandır. 
Cemaziyelâhir 1278’ de (Aralık 186i) 
Rumeli beylerbeyi payesiyle Bursa 
mutasarrıfı olup Zilka’de 1278’de 
(Mayus 1862) ayrıldı. 1286 (1869/70) 
tarihlerinde vefat eyledi, ikram sâhibi 
ve yaşlı bir zat idi. (III. 249) 

Tâhir Paşa Askerlikten yetişerek mi¬ 
ralay ve İmâ oldu. 126l’de (1845) 
Şam’da hastalandığından İstanbul’a 
getirildi ve bir müddet hasta kaldı. 
Sonra iyileşip ferik olup Beyrut ku¬ 
mandanı olmuştur. 1283’de (1866/ 
67) emekli edilmiştir. 6 Şa’bân 1295’ 
de (5 Ağustos 1878) vefat etti. Üskü¬ 
dar’da, Hüdâî Tekkesi’nde medfun- 
dur. (III. 250) 


Tâhir Paşa (Mahmud Beyzâde) 

Mîrimîran olup 1126’da (1714") Duka- 
gin ve 1152’c e (1739/40) Konya mu¬ 
tasarrıfı olup sonra vefat eylemiştir. 
(III. 242) 

Tâhir Paşa (Mes’ud Ağazâde) Kapı- 
cıbaşı ve sonra mîrimîran oldu. 1244’ 
de (1828/29) orduya memur oldu. 
1245’de (1829/30) Hamid mutasarrıfı 
oldu. Sonra vefat etmiştir. (III. 245) 

Tâhir Şevki Mehmed Efendi Edir¬ 
neli Abdullah Efendimin oğludur. As¬ 
kere girmiş ve güzel kitâbeti oldu¬ 
ğundan kalem İşlerinde istihdam 
edilmiştir. Sonra Tophane Meclisime 
kâtip olmuştur. Sonra başkâtip olup 
Muharrem .280’de (Haziran-Teru¬ 
muz 1868) tophane mektupçusu ve 
ûlâ oldu. Receb 1288’de (Eylül-Ekim 
1871) muhasebecilik ilâve edildi. Ra¬ 
mazan 1289 ! da (Kasım 1872) inhisâr-ı 
duhan nâzın olup sonra azledildi. 
Cemaziyelevvel 1293’de (Haziran 
1876 ) beytül nal müdürü ve sonra ev¬ 
kaf idare meclisi reisi ve bu aralık ev¬ 
kaf nâzır vekili oldu. 8 Şa’bân 1298’ 
de (6 Temmuz 1881) vefat etti. Hay¬ 
darpaşa’da, 1277’de (1860/61) vefat 
eden babasının yanma defnedildi. 
Her işe elverişli, zeki ve kavrayışlıydı. 
(III. 250/51) 

Tahmures Han İran ümerâsından 
olup 1024’do- (1615) Osmanlı Devleti’ 
ne sığındı. Burada vefat etmiştir. (III. 
258) 

Tahsin Efendi Mâliyeden yetişip 
Zilhicce 1274’de (Temmuz-Ağustos 
1858) emvâl-i eytâm müdürü oldu ve 
senesinde azledildi. Sonra vüzerâ ka¬ 
pı kethüdâsı olup 24 Zilhicce 1281’de 
(20 Mayıs 1365) vefat etti. Eyüp’de, 
Kaşgârî Dergâhımda ıuedfundur. (II. 
50) 




Tahsin Efendi Arnavutdur. İlim tah¬ 
sili ile Paris Sefâreti’ne imam olmuş¬ 
tur. Fuad Paşa Nis'de vefat eylediğin¬ 
de cenazesiyle İstanbul’a gelmiş ve 
Avrupa’da felsefe ve riyaziyatla meş¬ 
guliyetinden dolayı Dârülfünûn-ı Ce- 
did müdürlüğüne tayin edilmiştir. 
1287’de (1870) Dârülfünûn ilga edil¬ 
miş ve bu da ayrı kalmıştır. 1309 : da 
(1891/92) vefat eyledi. Erenköy’de 
medfundur. 20 seneden fazla riyazi 
ilimler muallimliği ile meşgul kalmış, 
küre yapmış ve bazı eserler yazmıştır. 
(II. 31) 

Tahsin Efendi Bâb-ı Seraskerî eski¬ 
lerinden olup hassa 1. şubesi müdü¬ 
rü iken 29 Cemaziyelâhir 1310’da (18 
Ocak 1893) vefat etti. (II. 51) 

Tahsin Efendi (Hacı) Yahya Efendi 
Tekkesi şeyhi Nu::î Efendi’nin karde¬ 
şidir. Mâliyeden y etişip Rebiyülevvel 
1269’da (Aralık 1852) beytülmal mü¬ 
dürü, Zilhicce 1275’de (Temmuz 
1859) tahsilat muhasebecisi olmuş ve 
senesinde tekrar beytülmal müdürü 
olup Ramazan 12.80’de (Şubat 1864) 
Divan-ı Muhasebat azası ve sonra 
surre emini ve 1289 (1872) başlarında 
üçüncü defa beytülmal müdürü olup 
6 Cemaziyelevve] 1293 : de (30 Mayıs 
1876) vefat etmiştir. Anılan tekkede 
medfundur. (II. 53) 

Tahsin Haşan Bey Kıbrıs eski mu- 
hassılı Hacı Mehmed Ağa’nm oğlu 
olup Kıbrıs’da dağdu. Babası surre 
emini oldukta birlikte hacca gidip 
Şeyh Mehmed Çan’dan hilafet aldı. 
1242’de (1826/27) müderris ve 1250’ 
de (1834/35) Bağdad mollası olup 
sonra mahreç payesi ve yükselerek 
Mekke pâyesi oldu. Ardından İstan¬ 
bul, Anadolu ve Cemaziyelevvel 1263’ 
de (Nisan-Mayıs 1847) Rumeli paye¬ 


lerini hâiz oldu. Safer 1264’de (Ocak 
1848) nakibüleşraf oldu. Zilhicce 
1265’de (Ekim-Kasım 1849) ilâveten 
Meclis-i Vâlâ azası olup Zilhicce 1267’ 
de (Ekim 1851) emvâl-i eytâm nazırı 
oldu. Muharrem 1269’da (Ekim-Ka- 
sım 1852) nezâretten ayrıldı. 1 Rama¬ 
zan 1270’de (28 Mayıs 1854) birinci 
ve Receb 1275’de (Şubat 1859) ikinci 
defa Rumeli kazaskeri olup reisülule- 
mâ olmuştur. Zilhicce 1277’de (Hazi- 
ran-Temmuz 1861) nakibüleşraflık- 
tan ayrılmıştır. 11 Safer 1278’de (18 
Ağustos 1861) vefat eyledi. Âlim, edip, 
zengin ve cömertdi. Kimyagerliğe ve 
güzel elbiseler giymeye meyli görül¬ 
müştür. Bir gözü a’ma olduğundan 
“Kör Tahsin Bey” diye ad almıştır. 10 
kadar oğlu ve kızı olup bunlardan bi¬ 
ri Mekke pâyeli İbrahim Necib Bey’ 
dir. Diğerleri Ahmed Muineddin 
Bey(-0 ile Mehmed Said Bey’dir(->). 
İkisi de babasının yanında medfun¬ 
dur. (II. 49/50) 

Tahsin Haşan Bey Kapdan Hâfız Ali 
Paşamın oğlu olup kapıcıbaşı olmuş¬ 
tu. 7 Şa’bân 1293’de (28 Ağustos 
1876) vefat eyledi. Topkapı’da med¬ 
fundur. (II. 50) 

Tahsin Haşan Bey Çelebi Mustafa 
Paşamın torunlarından olduğundan 
müderris, molla ve bilâd-ı hamse p⬠
yesi oldu. 1296 (1879) tarihlerinde 
vefat etmiştir. (II. 50) 

Tahsin Haşan Efendi Hüseyin Efen¬ 
di’nin oğludur. Mâliyeden yetişip hâ- 
cegândan olarak bazı mansıpları zap- 
tederek 1217’de (1802/03) defterdar-ı 
şıkk-ı evvel oldu. Safer 1218’de (Ma- 
yıs-Haziran 1803) azledildi. Receb 
1221’de (Eylül-Ekim 1806) defter emi¬ 
ni oldu. 18 Rebiyülevvel 1222’de (26 
Mayıs 1807) rikâb-ı hümâyûn kethü- 


1619 





elası olup 22 Rebiyülahır 1222'de (29 mîrimîran olarak 1275 (1858/59) ta- 
Haziran 1807) cavuşbaşı ve o sene yi- rihlerinde Beyoğlu mutasarrıfı olup 
ne defterdar -1 şıkk-ı ewel olup az .1278kİ e (1861/62) ayrılmıştır. Sonra 
müddette ayrıldı. 1223’de (1808) ruz- beylerbeyi payesiyle İzmit ve Tırhala 
nâme-i evvel, 1225 de (1810) nişancı mutasarrıflığında dahi bulunmuş ve 
ve 1226‘da (1811) hıımbarahane nâzı- 1285 (1868/()9) tarihlerinde taşrada 
n, 1227kle (1812) basımıhasebeci ve vefat etmiştir. (II. 50) 

Safer 1232‘de (Ocak 1817) kıla-ı ha- Tahsin Mehmed Efendi îstanbullu- 
kaniye müfettişi olarak Tuna ya me- dur. İlim tahsil edip müderris olmuş- 
mur oldu. Sonra yine ımıhasebe-i ev- tur< Sonra sadâret mektûbî kalemine 
vel, 1234kle (1819) nişancı, 1239 da girerek hâcegândan olmuş ve serhali- 
(1823/24) defter emini ve Şevval 1242 ; f e olduktan sonra Receb 1221 kle (Ey- 
de (Mayıs 1827) yine nişancı oldu. lül-Ekim 1806) mektûbî-i sadr-ı âlî ol- 
1245kle (1829/30) o hizmette vefat et- muştur. Rebiyülevvel 1222kle (Mayıs 
ti. Eyüpkle medfundur. Çeşmesi var- 1807) ayrıldı. 19 Safer 1223’de (16 Ni- 
dır. Ilımlı ve insaflıydı. Oğlu Şerif Âtıf san 1808) çavuşbaşı, 19 Receb kle (10 
Mehmed Efendfdir(->). (II. 48/49) Eylül) baruthane nâzın, 23 Şa'bân 
Tahsin Haşan Efendi Edirneli Em- 1223 de (14 Ekim 1808) defterdar-ı 
rullah Ağamın oğludur. Kâtip olup şıkk-ı evvel olmuş ve Ramazan 1223 
1266 : da (1850) Edirne meclis başkâtibi sonlarında (Kasım 1808 ortalarında) 
oldu. Sultan Abdülaziz devri (1861- Alemdar Paşa taraftarlığı ile katledil- 
1876) başlarında vefat eylemiştir. Şa- iniştir. Yedikule de medfundur. Âlim, 
irdir. (II. 50) şair, kâtip, tedbirliydi. (II. 48) 

Tahsin Haşan Efendi İstanbulludur. Tahsin Paşa Mekteb-i Harbiye den 
Tercüme odasından çıkarak 1288 (/kıp padişaha yâver-i harp, miralay 
(1871) tarihlerinde Matbaa-i Âmire ve dkiver Paşaya damacl olmuştun 
müdürü olmuş ve 1296kla (1879) Mîrlivâ olarak 19 Safeı 1300 de (30 
Şehremaneti Meclisi ne aza nasbedil- Aralık 1882) genç iken vefat etti. Üs- 
miş ve Cemaziyelâhir 1313kle (Ka- küdaı da medfunduı. (II. 50) 
sım-Aralık 1895) ûlâ eweli olmuştur. Tahsin Paşa Taşra adamıdır. İstan- 
1313 sonlarında (1896 ortaları) vefat bulkla Rüşdı Paşa dairesine intisap ile 
eylemiştir. Yaşı 801 aşkın, yumuşak kethüdası olarak 1276 (1859/60) ta- 
huyluydu. Bunun Emin Efendi ve rihlerinde mîrimîranlıkla taşraya mu- 
Hayreddin Efendi ve Aziz Efendi tasarnf olmuş, loir hayli müddet taşra- 
adında 3 kardeşi olup kendinden ev- da gezip Divan-ı Zabtiye riyasetiyle 
vel vefat eylediler ki, telgraf memur- Ziraat Meclisi reis-i sânîliğinde dahi 
larından idiler. Bunlardan haşmuha- bulunmuş ve sonra yalnızlığı ve 
bere memuru Aziz Efendi, süthalam emekliliği seçmiştir. Cemaziyelâhir 
Hâdiye Hanımın zevciydi. Oğulları 130i kle (Mart 1887) vefat eyledi. Sü- 
Azmî Bey ve Zivâ Beyklir. (IV. 849) k /maniyekle medfundur. Eski tavırlı 

Tahsin Haşan Paşa Gerzelidir. Pe- kiı zat idi. (I.. 50) 

pe Mehmed Paşa4ım dairesinden bü- Tâib Abbas Paşa İran beylerinden 

vüyüp zabtiyede çalışmış ve sonra olup IV, Mehmed devrinde (1648- 




1687) Osmanlı Devletine sığınınca 
beylerbeyilik payesi verilmiştir. Safer 
1102'de (Kasım 1690) vefat etti. Şair¬ 
dir. (III. 292; IV. 90 3) 

Tâib Ahıııed Efendi (Osmanzâde) 

Süleynıaniye ruznâmçecisi Osman 
Efendinin oğludur. Müderris ve niha¬ 
yet Mısır mollası olup 2 Ramazan 
1136 ; da (25 Mayıs 1724) vefat etmiş¬ 
tir. Edip, âlim ve şairdi. Şehzade İbra¬ 
him'in doğumunda arzeylediği tarih 
üzerine padişah ı; Makbul-i hümâyû¬ 
num olmuştur. Asrın melikli‘ş-şuarâsı 
olduğu vucûh ile zahir ve matlabı ih- 
san-ı hümâyûnum olmuştur" diye 
hatt-ı hümâyûn çıkarmıştır, 112Cfde 
(1708) kahve 5 kuruşa çıktığında hiç¬ 
bir yerde has kahve verilmeyip no¬ 
hutlu kahve yayılır.ca söylediği tarih¬ 
tir: "Olalı kahve-i Rûmî nümâyân/No- 
hûdî-meşreb oldu cümle yaran". Nâbî 
Efendi başımı hasebe ci olunca 14 ya¬ 
şındaki oğlu Hayrı:İlah Efendi ile ka¬ 
lemin halifesi Kubûrîzâdeaıin güzel 
davranışı için demiştir: "Eğerçi oldu 
Nâbî nıansıb amma/Fakat hayrı Ku- 
bûrîzâcle gördü". Eserleri: İcmalli ’t- 
Tevarih , HadîkatıVl-Vüzerâ , Telhi- 
süİ-Hikem , Tercüme-i Hümâyûnnâ- 
nıe , İcaz-ı Nasihati i i-Hükemâ , Şerh-i 
Hadis-i Erbain, Telhis-i Mehâsiıı-i 
Ahlâk-ı Âmini , Tercüme-i Ahlâk-ı 
Hasen-i Hüseyin /aiz, Divan. Oğlu 
Hüseyin Efendidir -»). (I. 242/43) 

Tâib İbrahim Bey Koca Halil Pa- 
şa‘nm(-0 oğludur. Müderris olup 21 
Safer 1109x1a (8 Eylül 1697) vefat et¬ 
ti. Şairdir. (II. 288; 1. 113) 

Tâib Mehmed Çelebi Divan kâtiple¬ 
rinden olup 1095Ve 0684) veiat etti. 
Çok tarih söylerdi. Divanı vardır. (II. 

45) 

Tâib Melımed Çelebi (Câbîzâde) 

İstanbulludur. K i tabet ve ticaretle 


meşgu ldü. 1126 Via (1714) vefat etti. 
Şairdir. (II. 45) 

Tâib Mehmed Efendi Nevıekoplu- 
dur. Müderris olup Şevvâl 1094’de 
(Ekim 1683) vefat etti. (I\V 186) 

Tâib Mustafa Efendi Aydın Alaşehi- 
rinden olup bazı paşalara mensup ol¬ 
du. Nihayet Vize müsellimi olup 
1122 ! de (1710) vefat etti. Şairdir. (II. 
45) 

Tâibî Mustafa Efendi (Hoca) 
(îmamzâde) Mehmed Efendi’nin(-0 
oğludur. Zilka’de ll43 ; de (Mayıs 
1731) vefat etti. (IV. 19D 

Takiyeddin Abdullah Efendi (Hat- 
vanîzâde) Haşan Efendimin oğludur. 
Müderris ve molla ve Receb 1228’de 
(Temmuz 1813) Edirne mollası, Re¬ 
biyülâhır 1229 ! da (Mart-Nisan 1814) 
Medine mollası olup Receb 1230'da 
(Haziran 1815) vefat etti. (II. 52) 

Takiyeddin Efendi Mısırlıdır. Müder¬ 
ris. Kudüs mollası oldu. 1056'da 
(1646) orada vefat etti. Sâlihdir. (II. 52) 

Takiyeddin Efendi (Temimî) Şeyh 
Muhammed b. Marufun oğlu olup 
927'de (1521) doğdu. Mısırda müder¬ 
ris olup Şark’a gelmiş ve Safer 979 : da 
(Temmuz 1571) müneccimbaşı olup 
sonra Mısır kadılarına katılmıştır. 
Ulûm-ı rivâziye, felekiyat, nücûm ve 
hendesede efâil-i acibeye kadir oldu¬ 
ğundan o makamda payidar oldu. 987' 
de (1579) Galata Kulesinde rasatha¬ 
ne yapıp rasat işi tamam olmuşken 
zamanın şeyhülislâmı İran'da bu ra¬ 
sadın uğursuz olacağını arzedip Zil¬ 
hiccemle (Ocak-Şubat 1580) kapdan 
paşa hatt-ı hümâyûn ile gidip güneş 
ışığını kesip çukurunu çerçöp ile dol¬ 
durdu. 993 : de (1585) bu fâzıl vefat et¬ 
ti. (II. 52) 


1627 




Takiyeddin Efendi (Temimîzâde) 

Ashabdan Hz. Temim-i Darı evlâdın- 
dandır. 950 ! de (1543) Gazze'de doğ¬ 
du. Şey hû niye müderrisi olup 982 ; de 
(1574/75) İstanbul'a geldi. Eserlerini 
Hoca Sa'deddin Efendi beğenip Mı¬ 
sır'da kadılık verdi ve 150 akçe ile 
mevâlîden oldu. Receb 997’de (Ma- 
yıs-Haziran 1589) İbrim'e gönderildi. 
1000'de (1591/92) İstanbul'a gelirken 
gemisi battı ve üryan çıkmakla man¬ 
sıp ihsan buyuruldu. 1005’de (1596/ 
97) vefat eyledi. Oğlu Haşan Efendi 
1050'de (1640/41) vefat etti. Hanefî 
âlimlerine dâir tabakat, İbn Musannif 
Elfiye sine hâşiye, emsâl-i Arabda bir 
mecmua yazmış ve Yetime-i Emâli yi 
ihtisar eylemiştir. (II. 52) 

Takiyeddin Mehmed Efendi (Kav- 
sîzâde) Müderris, mahreç mollası 
olup 1247'de (1831/32) vefat etmiştir. 
(II. 52) 

Takiyeddin Mehmed Paşa (Mü- 
derriszâde) Kilis ulemâsından bir 
zatın oğlu olup Haleb’de fakir olan 
Abdurrahman Efendi’nin oğludur. 
Orada ilim tahsiliyle Haleb'de müftü 
olmuştur. 1267’de (1851) Şam’a git¬ 
miş, bir-iki ay sonra mîrimîranlık ile 
Kars, birkaç yıl geçince beylerbeyi 
payesiyle Şehrizor mutasarrıfı ve 10 
Zilka'de 1284'de (5 Mart 1868) vezir¬ 
likle Bağdad vali kaymakamı olmuş¬ 
tur. Muharrem 1285’de (Mayıs 1868) 
Bağdad valisi ve heyet-i ordu-yı hü¬ 
mâyûn nâzın oldu. 5 Zilka'de 1285' 
de (17 Şubat 1869) ayrılmış, 15 Mu¬ 
harrem 1286'da (27 Nisan 1869) Ada¬ 
na valisi olup Receb 1288'de (Eylül- 
Ekim 1871) azledilmiştir. Zilhicce 
1289’da (Şubat 1873) Konya valisi 
olup Safer 1290’da (Nisan 1873) Edir¬ 
ne valisi, haftasında Sivas valisi ve 
Ramazan 129 E de (Ekim-Kasım 1874) 


Hicaz valisi olup 1292’de (1875) ayrıl¬ 
mış ve 1295’de (1878) ikinci defa Bağ¬ 
dad valisi olup 1297’de (1880) ayrıl¬ 
mış ve 1299’da (1882) ikinci defa Hi¬ 
caz valisi olup 1302’de (1884/85) 
emekli olmuştur. 1310’da (1892/93) 
Hicaz’a memur olarak gönderilip dö¬ 
nüşünden bir-iki ay geçince 10 Rama¬ 
zan 1310’da (28 Mart 1893) vefat eyle¬ 
miştir. Eyüp'e defnedildi. Âlim, fâzıl, 
şair, kâtipdi. Ancak sert olup büyük 
servete de makkdi. Kardeşi Hüseyin 
Paşa’dır(-0. Kardeşi İhsanullah Efendi 
de 1309 (1891/92) tarihinde vefat ey¬ 
lemiştir. Diğer kardeşi Mekke pâyeli 
Atâullah Efendi hayattadır. (II. 52/53) 

Takyedûz bak Mehmed Dede 

Tal’at Bey Niyâzî Abdullah Efendi' 
nin(->) büyük oğludur. Dİvan-ı Hü¬ 
mâyûn mühimmenüvislerinden olup 
Cemaziyelevvel 1298’de (Nisan 1881) 
vefat etti. (IV. 597) 

Tal’at Efendi Tekfurdağlıdır. İstan¬ 
bul’a gelip sonra memleketine gitti. 
Sultan Abdülmecid devri (1839-1861) 
sonlarına yetişti. Şairdir. (III. 253) 

Takat Mehmed Efendi Divan kale¬ 
minden yetişip mühimmenüvis oldu. 
1252'de (1836/37) Paris Sefareti baş¬ 
kâtibi ve sonra âmedî halifelerinden 
oldu. Berlin maslahatgüzarı olup Zil¬ 
ka'de 126i'de (Kasım 1845) Meclis-i 
Vâlâ kâtib-i sânîsi, Cemaziyelâhir 
1264’de (Mayıs 1848) başkâtibi ve Sa¬ 
fer 1269’da (Kasım-Aralık 1852) ikiye 
ayrılan başkitâbetin Rumeli kısmına 
başkâtip oldu. Rebiyülevvel 1271’de 
(Aralık 1854) Tr efat eylemiştir. Eyüp' 
de medfunduı. Usta kâtipdi. Oğlu 
Muhtar Bey ricaldendir. (III. 253) 

Takat Semihâ Bey Hazine-i hassa 
kaleminde iken Hasib Paşaya damad 
oldu. Yükselerek hazine-i hassa mu- 



hasebecisi, azilden sonra Maden 
Meclisi reisi ve sonra maden müdürü 
oldu. 22 Zilka’de 12 c M ; de (28 Kasım 
1877) vefat etmiştir. Eyüp’de, Taşlı- 
burun Tekkesi’ne defnedildi. Bulun¬ 
duğu İşte bilgiliydi. CII. 253) 

Tal’at Şerif Efendi Edirnelidir. 1235’ 
de (1819/20) doğdu. Sultan Abdül- 
mecid devri (1839-1861) sonlarına 
yetişti. Şairdir. (III. 253) 

Tal’atî Hüseyin Efendi AnkaralIdır. 
Kızılcatuzla müftüsü oldu. 1075’de 
(1664/65) vefat etti. Divan sâhibi şa¬ 
irdir. (II. 194) 

Tal’atî Mehmed Çelebi Edirnelidir. 
Dergâh-ı âlî solaklarından olup 1078’ 
de (1667/68) vefat etti. Şairdir. (III. 
253) 

Talevîzâde bak. Derviş Efendi 

Talha Ağa Tayfur Ağa nın yetiştirme¬ 
sidir. Pertevniyal Valide Sultama ba¬ 
şağa olmuştu. 18 Zilhicce 1277’de (27 
Haziran 1861) dârüssaâde ağası oldu. 
5 Rebiyülevvel 1292’de (11 Nisan 
1875) vefat eylemiştir. Sultan Mah- 
mud Türbesi’ne defnedilmiştir. Güzel 
ahlâk sahibiydi. (III. 252/53) 

Talib Hısımi bak. Sinan Efendi 

Tâlib Ahmed Efendi (Süleymani- 
yeli) Bosnalıdır. Dvan-ı Hümâyûn 
hâcelerinden olup reisülküttab ol¬ 
muştur. 1085'de (1674) vefat eyledi. 
İstanbul’da, Süleymaniye’de oturdu¬ 
ğundan öyle meşhur oldu. Şair ve 
münşidir. (III. 240/41) 

Tâlib Mehmed Dede Tokatlıdır. 
Konya’ya gidip Mevlevi oldu. 1100’ 
de (1688/89) vefat etti. Her fende us¬ 
ta bir şairdir. (III. 241) 

Tâlib Mehmed Efendi Mısır’da, Ma- 
halletülkübrâ kadısı oldu. 1173 (1759/ 
60) vefat etti. Şairdir. (III. 241) 


Tâlib Mustafa Efendi 1203’de (1788/ 
89) doğup divan kalemine girdi. 
1248’de (1832/33) Şumnu’ya gitmişti. 
1270’de (1853/34) vefat eylemiştir. 
Şairdir. (III. 241) 

Tâlib Mehmed Efendi (Divitçizâ- 

de) Babası Divitçi Mustafa Çelebi 
olup Hüdâî Aziz Mahmud Efendi’niıı 
müridlerindendi. Kendisi müderris 
olduktan sonra öğretimi bırakıp Bül- 
bülderesi Zaviyesi’ni ihya edip şeyh 
oldu. 1078’de (1667/68) Hüdâî Tekke¬ 
si şeyhi oldu. Receb 1090’da (Ağustos 
1679) vefat etti. İlâhîleri ve şiirleri 
vardır. (IV. 183) 

Tâlib Mehmed Efendi (Kürtzâde) 

Kürt Mustafa Efendi’nin oğludur. Mü¬ 
derris, Erzurum mollası oldu. Receb 
1118’de (Ekim 1706) vefat etti. Âlim 
ve Divan sahibi şairdir. (III. 241) 

Tâlib Ömer Efendi Kadı olup 1075’ 
de (1664/65) vefat etti. Şairdir. (III. 
587) 

Tâlib Süleyman Efendi Trabzonlu¬ 
dur. Üçüncüzâdelerden ve askerdi. 
Sonra şuuru bozuldu. Bu senelerde 
(18501er) vefat etmiştir. Şairdir. (III. 
241) 

Tâlib Tevfik Efendi Debrelidir. El- 
maszâde diye meşhur Karinâbâdî Ali 
Efendi şâkirdlerinden bir dersiamdır. 
10 Cemaziyelâhir 1299 : da (29 Nisan 
1882) vefat etti. Edimekapı’da med- 
fundur. (III. 241) 

Tâliî Kefelidir. Ümmî bir adam olup 
şiir söylerdi. I. Selim (Yavuz) devrin¬ 
de (1512-1520) vefat eyledi. (III. 241) 

Tâliî İs hak Efendi İstanbulludur. 
Kadı olup 107 Ede (1660/61) vefat 
eyledi. Şairdir. (I. 325) 

Tâliî Mahmud Çelebi Şehzâde 
Mahımıd’a defterdar ve sonra yenice- 




ri kâtibi oldu. I. Selim (Yavuz) devri 
(1512-1520) başlarında vefat eyledi. 
Şairdir. (III. 241) 

Tar Ali Beylerden olup İznik muhasa¬ 
rasında bulunup Orhan Gazi devrinde 
(1326-1361) vefat eyledi. (III. 240) 

Tarhuncu bak. Ahmed Paşa (Sarı) 
Tarikatçızâde bak. Mustafa Efendi 

Tarikatı Receb Dede Konyalıdır. 
Mevlevi olarak 1100'de (1688/89) ve¬ 
fat etti. Şair ve ta’liknüvisdi. (II. 372) 

Tarİkî Çelebi II. Bâyezid devri 
(1481-1512) sonlarında vefat eyledi. 
Şairdir. (III. 251) 

Tarsusî damadı bak. Abdüllâtif 

Tarsusîzâde bak. Abdülkerim Hü¬ 
seynî Efendi; Kâmil Osman Efendi; 
Mustafa Efendi 

Tarzı Mehmed Efendi İstanbullu¬ 
dur. Kadı olup 1072’de (1661/62) ve¬ 
fat etti. Şairdir. Manzum vasiyetnâ- 
meleri ve Divanı vardır. (IV. 174) 

Taslak bak. İsmail Ağa 
Taşdizdarzâde bak. Mehmed Efendi 

TaşkÖprîzâde bak. Ahmed Efendi; 
Hâmid Mehmed Efendi; Kemâleddin 
Mehmed Efendi; Mehmed Efendi 
(Şeyh) 

Taşköprülüzâde bak. İbrahim Efen¬ 
di; İsâmeddin Ahmed Efendi 

Taşköprülüzâde I. Süleyman (Ka¬ 
nunî) devri (1520-1566) âlimlerinden 
İsâmeddin Efendi oğullarıdır. Kazas¬ 
ker ve molla olarak bir asır kadar sür¬ 
müştür. (IV. 696 ) 

Taşkun Halife Molla Husrev şâkirdi- 
dir. Sonra tasavvufa meyledip Bur- 
sa'da yerleşti. 892’de (1487) vefat etti. 
Orada Taşkın Sofu Mahallesi bunun¬ 
dur. (III. 240) 


Taşyatır bak. Ali Ağa 

Tat bak. Ali Paşa; Mehmed Çelebi 

Tatar bak. Abdullah Efendi; Abdur- 
rahman Efendi (Kırımı); Ahmed Efen¬ 
di; Derviş Efendi; Haşan Paşa; Hüse¬ 
yin Ağa; İsâ Efendi; Mahmud Paşa; 
Mehmed Paşa; Murtaza Efendi; Sâlih 
Paşa 

Tatarcıkzâde bak. Abdullah Efendi; 
Bahâeddin Mehmed Efendi; Kâmil 
Mehmed Efendi; Osman Atıf Efendi; 
Reşid Ahmed Efendi 

Tatarcıkzâde Fetvâ emini Kırı mî Os¬ 
man Efendinin evlâdıdır. Bir asırdan 
beri sudûr ve mevâlîden zatlar gel¬ 
miştir. Osman Rüşdî Efendi evlâdm- 
dandır. (IV 686) 

Tatlıcızâde bak. Münir Mehmed Paşa 
Tavaslızâcle bak. Velî Efendi 

Tavil bak. Emin Bey; İbrahim Paşa; 
İsâ Efendi; Mehmed Bey; Mehmed 
Paşa (Sokcllu); Mustafa Efendi; Şem- 
seddin Ahmed Efendi 

Tavİlzâde bak. Mehmed Ağa (Tûba) 
Tavlacı bak. Hüseyin Ağa 

Tavşan Ağa (KtUı) (Dilsiz) IV. 

Mehmed devrinde (1648-1687) nü¬ 
fuzlu biriydi. Sonra emekliyken vefat 
etti. Üsküplü’de bir-sebil inşa eyledi. 
(III. 241) 

Tavşanoğlu bak. Abdullah Paşa 
Tavukçu bak. Mustafa Paşa 

\ 

Tavukçu Reiszâde Ammarzâde Kas¬ 
tamonulu Hacı Mustafa Efendi dama¬ 
dı Ebûbekir Paşa ve oğullan Abdür- 
rezzâk Paşa ve şeyhülislâm Âşir- Efen¬ 
di olup üçünden de parlayanı olmuş¬ 
tur. Sonra Âşirzâdeler ve damadı 
oğullarına ‘Ebûbekir Paşazâdeler ve 
Abdürrezzâk Paşa oğullarına “Reiszâ- 



deler” denmiştir. Bu aileden bazıları 
Kastamonu’da medfundurlar. Vilâyet 
merkezinin en büvük camii olan Nas- 
rullah Camiİ’ni genişleterek tamir et¬ 
mişler ve vakıflarına ek yapmışlardır. 
(IV. 696) 

Tavukçubaşı damadı bak. Mustafa 
Efendi 

Tayfur Ağa Sarayda yetişerek hazi- 
ne-i hümâyun vekili oldu. Ramazan 
1260’da (Eylül-Ekim 1844) dârüssa- 
âde ağası oldu. Cemaziyelâhir 1266’ 
da (Nisan-Mayıs 1850) şeyhülharem 
olup o sene sonunda vefat eylemiştir. 
Akıllıydı. (III. 26İl 

Tayfur Ağa (Hacı) Sarayda başkapı 
gulâmı olup 12l6’da (1801/02) vefat 
eyledi. Seyitahmetderesi’nde med- 
fundur. (III. 261) 

Tayfur Ali Bey (Aynîzâde) Müder¬ 
ris, Şevvâl 127”’de (Nisan-Mayıs 
1861) Sofya mollası, sonra Mekke pâ- 
yesi olup 1295 (1378) yılından sonra 
vefat etmiştir. (III. 261) 

Tayfur Bey Divan-ı Hümâyûn kâtip¬ 
lerinden olup Şewâl 1244’de (Nisan 
1829) hâcelikle tersanede reis vekili 
oldu. Sonra vefat eylemiştir. (III. 261) 

Tayfur Mehmed Bey Hekimbaşı 
Nuh Efendizâde Nuh Bey’in oğludur. 
Müderris ve Haleb mollası oldu. 
1179’da (1765/66) vefat eylemiştir. Si- 
livrikapf da medfundur. (III. 260) 

Tayfur Mehmet Bey Nurî Ahmed 
Bey’in(—►) oğludur. Divan-ı Hüm⬠
yûn kaleminde mümeyyiz olup 1 Re- 
biyülevvel 1267’de (4 Ocak 1851) ve¬ 
fat eyledi. Kayınpederi musâhib Arif 
Ağa’dır. Oğlu Aziz Mahmud Bey 
gençliğinde 1239 da (1823/24) vefat 
eylemiştir. (IV. 590) 

Tayfur Mehmed Efendi Bâbıâlî’den 
yetişip 1202’de (1787/88) ulûfeciyân 


kâtibi ve sonra kethüdâ kâtibi ve Zil- 
ka’de 1213’de (Nisan 1799) kâtip ve¬ 
kili oldu. Sonra orduyla gitti. Dön¬ 
dükten sonra 1222’de (1807) kethüdâ 
kâtibi ve sonra Yusuf Ziyâ Paşa’mn 
kapı kethüdası olup 1 Şa’bân 1227’de 
(10 Ağustos 1812) vefat etti. Selimi¬ 
ye’ye defnedildi. (III. 26l) 

Tayfur Mehmed Hâmid Bey He¬ 
kimbaşı Nuh Efendi(-f) ailesinden- 
dir. Müderris ve Haleb mollası olup 
1179’da (1765/66) vefat etti. Silivrika- 
pı’ya defnedilmiştir. (IV. 579) 

Tayfur Mehmed Hâmid Bey Nuh 

Efendi’nin kız kardeşinin oğlu kapıcı- 
başı Nuh Bey’in oğludur. Enderûn’da 
bulunup hasodaya girdi. Rebiyülev- 
vel 1222’de (Mayıs 1807) mâbeynci 
ve sırkâtibi oldu. Cemaziyelâhir 1223’ 
de (Ağustos 1808) azledilip müderris¬ 
lik verildi. Receb 1231’de (Haziran 
1816) Haleb kadısı oldu. 19 Zilhicce 
1232’de (30 Ekim 1817) vefat etti. 
Mevlânâkapı’da medfundur. Kâtip, 
şairdir. (III. 26i) 

Tayfur Paşa Tuz Mehmed Paşa’nm 
kardeşidir. Kapıcıbaşı olarak 1193’de 
(1779) sipahiler ağası olmuştur. 1201’ 
de (1786/87) Kütahya’ya gönderildi. 
Şa’bân 1202’de (Mayıs 1788) vezirlik¬ 
le İsmail Ordusu sevk memuru oldu. 
Sonra Akkerman muhâfızı oldu. Rebi- 
yülevvel 1204’de (Kasım-Aralık 1789) 
vefat etti. Duvardibi’nde medfundur. 
Oğlu Ali Bey’dir. (III. 260/61) 

Tayfur Paşazade bak. Ali Bey 
Tayru bak. Ali Paşa 

Tayyar Hüseyin Efendi AnkaralI¬ 
dır. Müderris, Haleb mollası, sonra 
Mekke kadısı oldu. Mekke’den dönü¬ 
şünde damadı Şamîzâde Hüseyin 
Efendi ile birlikte 1171’de (1757/58) 


1625 



1626 


gemileri kazaya uğradığında boğul¬ 
muştur. (III. 258) 

Tayyâr Mahmud Paşa Canikli Ali 
Paşazade Battal Hüseyin Paşa oğlu¬ 
dur. 1215’de (1800/01) vezirlikle 
Trabzon valisi, 12l6’da (1801/02) Di- 
yabekir valisi olup 1217’de (1802/03) 
azledildi. Cemaziyelevvel 1218’de 
(Ağustos-Eylül 1803) Erzurum, 1219’ 
da (1804/05) ikinci defa Trabzon va¬ 
lisi olup 1220’de (1805/06) azledildi. 
Şa’bân 1222’de (Ekim 1807) üçüncü 
defa Trabzon valisi olup ay m sonun¬ 
da sadâret kaymakamı olmuştur. Mu¬ 
harrem 1223’de (Mart 1808) azledile¬ 
rek Dimetoka’ya sürülmüş ve sonra 
Hacıoğlupazarı’na nakledilmiştir. 2 
Receb 1223 ! de (24 Ağustos 1808) ve¬ 
fat eyledi. Eyüp’de medfundur. Alim, 
akıllı ve kâmildi. (III. 258/59) 

Tayyâr Mehmed Efendi (Tayyârzâ- 

de) III. Ahmed’in kahvecibaşısı surre 
emini Reşid Efendizâde Hacı Mustafa 
Efendi’nin oğlu olup 1146’da 
(1733/34) doğmuştur. Enderûn : da ilim 
ve marifet tahsil eyledi ve başlala olup 
hayli şâkird yetiştirdi. 1224’de (1809) 
şahincibaşı oldu. 7 Şa’bân 1249'da (20 
Aralık 1833) 103 yaşında vefat eyle¬ 
miştir. Oğulları Ahmet Atâ Bey, Meh¬ 
med Emin Bey, Halil Edib Bey s dir(-+). 
Mehmed Emin Bey 1231’de (1816) 
vefat etti. Üsküdar’da medfundurlar. 
(III. 259) 

Tayyâr Mehmed Paşa Nasûh Pa¬ 
şamın kethüdâsı Mustafa Paşamın oğ¬ 
ludur. Yetişip ümerâdan oldu. 1028 5 
de (1619) Urfa beyi oldu. Leh seferin¬ 
de yiğitlik gösterince 1030’da (1621) 
vezir rütbesiyle Haleb valisi oldu. 
Sonra Sivas valisi, 1040’da (1630/31) 
Diyarbekir valisi, 1041’de (1631/32) 
Anadolu, 1042’de (1632/33) ikinci 


defa Diyarbekir valisi oldu. Rebiyü- 
levvel 1048’de (Ağustos 1638) Bağ- 
dad’a hücum eylediği sırada şehid ol¬ 
du. İmam-ı A’zam civarında babasının 
ayak ucunda defnedildi. Padişah bu¬ 
nun şehid olmasına çok üzülmüştür. 
Akıllı, olgun ve cesurdu. (III. 258) 

Tayyâr Mehmed Paşa Gürcüdür. 
Küçük Hüseyin Paşamın kölesi olup 
sarayda yetişerek hazine-i hümâyûn 
kâtibi ve yazıcı oldu. Nizâmiye ordu¬ 
sunun kuruluşunda cebehanede pi¬ 
yade alayına alay emini olup iki se¬ 
nede miralay, 1.254’de (1838) mîrlivâ 
olup Dâr-ı Şûra’ya reis oldu ve 6 ay 
sonra ferik olup Nizip Ordusu ma 
gönderildi. Dönüşünde Kütahya feri¬ 
ki oldu. 1259 : da (1843) Boğaz muha¬ 
fızı olup Ramazan 1259 ? da (Ekim 
1843) Tırhala mutasarrıfı oldu. Rama¬ 
zan 1261’de (Eylül 1845) Bolu ve Mu¬ 
harrem 1262’de (Ocak 1846) vezirlik¬ 
le Musul valisi oldu. Bir gün Mardin 
Kalesi me yaya çıkınca hastalanmış ve 
Zilka’de 1262 ? ce (Ekim-Kasım 1846) 
vefat eylemiştir. Âlim, münşî, yumu¬ 
şak huvlu, hoşsohbet, zarif, 70 ! lik bir 
pirdi. Erzurum! Rüşdî Paşa’ya damad 
olduysa da eşi üçüncü senesinde vefat 
edince Boğazı Karanfil Mustafa Pa¬ 
şamın kızını aldı. Bundan Mehmed 
Sabih Bey adında bir oğlu olup Rama¬ 
zan 1299 r da (Temmuz-Ağustos 1882) 
vefat etti. Silivrikaprda medfundur. 
(III. 259) 

Tayyârzâde bak. Ahmed Paşa; Edib 
Halil Bey; Mustafa Paşa; Tayyâr Meh¬ 
med Efendi 

Tayyİb Çelebi (Attarzâde) İstan¬ 
bulludur. 1105’de (1693/94) vefat et¬ 
ti. Nevheves bir şairdir. (III. 259) 

Tayyib Mehmed Efendi Subaşı 
Ömer Ağa’mn oğludur. Adliyede çalı- 



şıp bidayet mahkemesi reisi iken 14 
Zilka’de 1297 : de (18 Ekim 1880) vefat 
etti. Hasâhur kitabetinden şeyh olan 
zenginlerden Takat Efendi bunun 
kardeşidir. (III. 260) 

Tayyib Mehmed Efendi (Karabey- 
zade) Osman Efendimin oğludur. 
Müderris olup 15 Safer 1173’de (8 
Ekim 1759) vefat etri. Karacaahmet’ 
de medfundur. Oğlu Seyyid Osman 
Efendi de 1184 ! de (1770/71) vefat 
edip yanma defnedildi. (III. 260) 

Tayyib Nu’man Paşa îmam-ı şehri- 
yârî Abdülkerim Efendimin oğludur. 
Müderris olup sonra sâliseye tebdil 
edildi. Yükselerek mîrimiran olup 
1275 5 de (1858/59) Tırhala, 1279’da 
(1862/63) Urfa, 1281’de (1864/65) 
Kıbrıs mutasarrıfı, sonra Zabtiye Mec- 
lisi’ne aza oldu. 129 z : ; de (1877) vefat 
etti. Doğru, tedbirliydi. Salih Bey 
adında bir kardeşi vardır. (III. 260) 

Tayyibî Efendi Giritlidir. Malikâne 
halifesi olup llöO’da (1747) vefat et¬ 
ti. Usta şairdir. (III. 2o0) 

Tayyibî İsmail Efendi (Çetecizâ- 

de) Divan kaleminden yetişip beylik- 
çi muavinliğine kadar yükselmiştir. 
Zilhicce 1298’de (Kasım 1881) vefat 
etti. Eyüp’de medfundur. (III. 260) 

Tayyibî Mehmed Çelebi İstanbul¬ 
ludur. Divan-ı Hümâyûn kâtibi olup 
sonra Mısır ve Bağdad valilerine di¬ 
van kâtibi oldu. 1090’da (1679) vefat 
etti. Divan sâhibi şairdir. (III. 260) 

Tayyibî Mehmed Efendi Kalemden 
yetişerek hâcegândan oldu. Kalyon¬ 
lar ve silahdar kâtibi, 1237’de (1821/ 
22) tezkire-i sânı, 1239’da (1823/24) 
eshâm mukataacısı, 124l : de (1825/ 
26) kalyonlar kâtibi, sonra tezkire-i 
sânî, 1244’de (1828) İran sefiri, yine o 


sene başmuhasebe payesiyle Şark Or¬ 
dusu mühimmat nâzın ve Cemaziye- 
levvel 1244’de (Kasım 1828) Bağ- 
dad’dan dönerek tekrar tezkire-i sânî 
ve 1245’de (1829/30) Şark Ordusu 
defterdarı olup orada vefat etti. Ted¬ 
birli, muhasebeci ve işbilirdi. (III. 260) 

Tayyibî Mustafa Efendi Bursalıdır. 
Bursa’da Sultan Orhan Camii hatibi 
olup 1174’de (1760/61) vefat etti. Şa¬ 
ir ve talik yazısında ustadır. (III. 260) 

Tayyibzâde bak. Abdürrahim Efen¬ 
di; Ehlî Mehmed Efendi; Şeyhî Meh¬ 
med Efendi 

Teberdar bak. İbrahim Efendi; İsma¬ 
il Paşa 

Tebrizî bak. Ali Mîr 

Tecellî Efendi Moralidir. Kalemden 
yetişip hâcegân rütbesiyle yeniçeri k⬠
tibi olmuştur. Şevval 1209'da (Nısan- 
Mayıs 1794/95) Moravî Nakibzâde 
Mustafa Paşamın kız kardeşinin eşi ol¬ 
duğundan Mora’ya mütesellim oldu. 
Bir aralık surre emini de oldu. 12l6'da 
(1801/02) vefat etmiştir. (II. 48) 

Tecellî Mahmud Çelebi İstanbullu¬ 
dur. 1066’da (1656) vefat etmiştir. Şa¬ 
irdi. (II. 48) 

Tecellî Mehmed Efendi Bâbıâlî den 
yetişip tercüme kaleminin kurulu¬ 
şunda dil bilir olduğundan oraya -çe- 
rağ edilmiştir. 1246 : da (1830/31) mü¬ 
tercim-! evvel olup Cemaziyelevvel 
1251’de (Eylül 1835) Divan-ı Hüm⬠
yûn tercümanı oldu. 1253’de (1837/ 
38) ayrıldı. Birkaç sene sonra vefat 
etmiştir. (II. 48) 

Tecellî Zülhkâr Efendi Prizrenlidir. 
Tekfurdağlı Mustafa Paşaya divan 
efendisi olmuş ve sonra hâcegândan 
olarak piyade mukabelecisi iken Zil- 
ka ! de ll69 J da (Ağustos 1756) vefat 
etmiştir. (II. 48) 


1627 



Tefsircizâde bak. Atâullah Mehmed 
Efendi 

Tefsiri bak. Mehmed Efendi 
Teftişçi bak. Halil Paşa 

Teke Bey Selçukluların yıkılışında 
Antalya beyi olduğundan müstakil 
oldu. Uçta bir yer olduğundan vefa¬ 
tında evlâd ve torunları 880 (1475/ 
76) tarihine kadar beka buldular. 
Bundan dolayı o sancak “Teke ili” di¬ 
ye meşhur oldu. (II. 53) 

Tekeli bak. Mehmed Paşa 
Tekeoğlu bak. Mehmed Paşa 
Tekerlek bak. Mustafa Efendi 

Tekfıırdağı Müftüsüzâde bak. Said 
Efendi 

Telbis bak. Hüseyin Ağa 

Telhisî bak. İbrahim Efendi; Meh¬ 
med Ağa; Murtaza Paşa 

Telhisîzâde bak. Ahmed Ağa; Hüse¬ 
yin Efendi; Mustafa Efendi 

Tellak bak. Mustafa Paşa (Telli) 

Telli bak. Hüseyin Paşa; Mustafa Paşa 
Telvezâde bak. Mehmed Bey 

Temennâyı Bey II. Bâyezid devri 
(1481-1512) şairlerinden olduğundan 
meşhur olmuş ise de dinsiz ve müna¬ 
fık olduğundan katledilmiştir. (II. 53) 

Temim (Şeyh) Muhaddis ve müder¬ 
ris olup İstanbul'a gelerek meşhur ol¬ 
muştu. 1287’de (1870/71) vefat etti. 
Eyüp’de medfundur. (II. 53) 

Temimi bak. Takiyeddin Efendi 
Temimîzâde bak. Takiyeddin Efendi 
Temrîzâde bak . Mehmed Efendi 
Tenekecizâde bak. İbrahim Efendi 

Tepedelenlizâde bak. Âsaf Bey; Fa- 
hâm İbrahim Bey; Hüseyin Paşa; İs¬ 
mail Rahmi Paşa; Muhtar Paşa; Salih 
Paşa; Selim Sırrı Paşa 


Tepedelenlizâde Meşhur Yanya va¬ 
lisi Ali Paşa evlâdıdır. Bir asırdan be¬ 
ri meşhur oiup torunları mevcuttur. 
(IV. 686) 

Tepegöz bak. Hızır Efendi 
Terâkİmezâde bak. Haşan Efendi 
Tercüman Bey bak. Yunus Ağa 
Terikoz bak. Mustafa Ağa 
Tersaneli bak. Şa’ban Kapdan 
Terzi bak. Hüseyin Ağa; İbrahim Dayı 

Terzizâde bak. Mahmud Efendi; 
Mehmed Efendi; Re’yî Çelebi; Ulvî 
Mehmed Çelebi 

Teşrifatîzâde bak. Behçet Ahmed 
Efendi 

Tevflk Ahmed Bey Morali Bekir Pa¬ 
şamın torunudur. 1225’de (1810) İs¬ 
tanbul’da doğdu. Bâbıâlî’de yetişerek 
Gümüşhane ve Sivas’a memur oldu. 
1253’de (1837/38) âmedî halifesi 
olup ardından maliye tezkirecisi ol¬ 
du. 8 Zilhicce 1256’da (31 Ocak 
1841) deâvî muavin-i evveli, Cemazi- 
yelâhir 1257 ; de (Temmuz-Ağustos 
1841) Meclis-i Vâlâ kâtib-i sânısi ve 
Zilka’de 12f8’de (Aralık 1842) Mec¬ 
lis-i Vâlâ kâtib-i evveli olup Şevval 
1259’da (Kasım 1843) ayrıldı. Muhar- 
. rem 1263’de (Ocak 1847) ticaret mu¬ 
avini, Recet 1264'de (Haziran 1848) 
Dâr-ı Şûra azası ve Receb 1265’de 
(Haziran 1849) mektûbî-i sadr-ı âlî ve 
Rebiyülâhir 1269 ; da (Ocak-Şubat 
1853) defte:: emini oldu. Muharrem 
1277’de (Temmuz-Ağustos 1860) ve¬ 
fat eyledi. Fenn-i kitabete âşinâ oldu¬ 
ğundan Reşid Paşamın hüsn-i nazarı¬ 
na mazhar olmuştu. (II. 55) 

Tevflk Ahmed Bey (Gelenbevîzâ- 

de) Sudûrdan Said Efendizâde Rif’at 
Efendimin oğludur. Sultan Abdülme- 




cid zamanında rüûsa nail olup Galata 
mevleviyetinden sonra ş er'îye azalı- 
ğıyla başkitâbetinde bulunmuş, bu 
padişah devrinde (1839-1861) serkâ- 
tib-i hazret-i şehriyârılik hizmetine 
nâil olmuş ve yükselerek Anadolu 
pâyesini elde eylemiştir, 1309 ! da 
(1891/92) vefat eyledi. Yahyâ Efendi 
Türbesi’nde medfundur. Arapça ve 
Farsça lisanlarında ve usûl-i inşada 
ve özellikle hikmet-i İslâmiyede his¬ 
sesi ve tam vukufu olup bazı eserleri 
vardır. Çocuksuzdur. (II. 38/39) 

Tevfik Ahmed Efendi Bâbıâlî kalem¬ 
lerinden yetişip çavuşbaşıya kesedar 
oldu. 1199’da (1785) Avlonya mutasar¬ 
rıfı, sonra 1203’de (1788/89) cebeciler 
kâtibi ve Ramazan 1203’de (Haziran 
1789) kethüdâ kâtibi olup 1206 ; da 
(1791/92) vefat etmiştir. (II. 54) 

Tevfik Ahmed Efendi Poçetellidir. 
Dersiam olup müderrisdi. 14 Safer 
1295’de (17 Şubat 1878) vefat eylemiş¬ 
tir. Eğrikapfda medfundur. (I. 303) 

Tevfik Ahmed Efendi Menliklidir. 
Dersiam ve molla olup 1306 5 da 
(1889) vefat eylemiştir. (I. 307) 

Tevfik Ahmed Paşa Askerlikten ye¬ 
tişip miralay, mîrlivâ ve ferik oldu. 
1276’da (1859/60) 6. Ordu reisi oldu. 
O senenin Recebinde (Şubat 1860) 6. 
Ordu müşiri ve Bağdad valisi olmuş¬ 
tur. Ramazan 1278 5 de (Mart 1862) ay¬ 
rıldı. Şa'bân 1280 5 de (Ocak 1864) An¬ 
kara valisi, Safer 1284’de (Haziran 
1867) Konya, Cemaziyelâhiı 1288 5 de 
(Ağustos-Eylül 1871) Suriye valisi 
olup haftasında azlolundu. Safer 1292' 
de (Mart 1875) Diyarbekir valisi oldu. 
1293 ; de (1876) azledildi. 13 Rebiyü- 
1 evvel 1295 ! de (17 Mart 1878) vefat 
etti. Haydarpaşa'da medfundur. Kötü 
bir hali işitilmemiştir. (d 303/04) 


Tevfik Ali Paşa (Şişman) Maliye k⬠
tiplerinden olduğundan önce mal mü¬ 
dürlüğü ve sonra defterdarlıkla taşra¬ 
ya gitmiştir. Şevval 1264 5 de (Eylül 

1848) zabtiye muhasebecisi ve 1265’ 
de (1849) masârifat muhasebecisi ve 
sonra Anadolu varidat muhasebecisi, 
Muharrem 1266'da (Kasım-Aralık 

1849) zabtiye muavini ve sonra miri- 
mîranlıkla taşra mutasarrıfı oldu ve 
beylerbeyi pâyesini aldı. Çeşitli yer¬ 
lerde mutasarrıflık yaptı. Sinop muta¬ 
sarrıflığından azledilmiş olarak Rebi¬ 
yülâhır 1286 : da (Temmuz-Ağustos 
1869) vefat etti. Kaşgarî Dergâhına 
defnedildi. (II. 55/56) 

Tevfik Bey Said Mehmed Muhib 
Efendinin(-0 oğludur. Miralay olup 
3 Rebiyülâhir 1306 5 da (7 Aralık 1888) 
vefat etti. Eyüp'de babasının yanına 
defnedildi. (III. 44) 

Tevfik Bey Balçıklı Ali Efendi 5 nin(-0 
oğludur. Mevâlîden iken 5 Şevval 
1308 ! de (14 Mayıs 1891) vefat etti. 
(III. 569) 

Tevfik Bey (Sultanzâde) Mihrimâh 
Sultan soyundandır. Tercüme Odası 
halifelerinin en eskilerinden olup 
Mihrimâh Sultan Vakfı mütevellisiydi. 
1285 (1868) yılma doğru vefat eyle¬ 
miştir. Oğlu Rif at Bey’dir(-Ç) (I. 289) 

Tevfik Efendi Iran ahalisinden Geylâ- 
nî Muhammed m oğludur. Tahsille fu- 
zalâdan olduğu halde İran'dan buraya 
göçerek müderris oldu. 1010’da (1601/ 
02) vefat etti. Türkçe ve Farsça şair ve 
kâtipdir. Oğlu Emin Mehmed Efendi' 
dir. Diğer oğlu Ahmed Efendi 5 dir(—►). 
Torunu Mustafa Efendi 5 dir(~>). Diğer 
torunu Mehmed Efendi 5 dir. (II. 54) 

Tevfik Efendi Kastamonuludur. Mü¬ 
derris olarak 1251 5 de (1835/36) Ku- 




düs mollası oldu. Birkaç sene sonra 
vefat etmiştir. (II. 54) 

Tevfık Efendi Maliye kaleminden 
yetişip mümeyyiz olmuş ve 1278 ! de 
(1861/62) ûlâ sânîsiyle nizâmiye mu¬ 
hasebecisi olmuştur. Birkaç sene 
sonra evkaf muhasebecisi oldu. 1286’ 
da (1869/70) Divan-ı Muhasebat aza- 
lığma naklolunarak 5-6 sene geçince 
emekli olmuştur. 9 Rebiyülâhir 1306’ 
da (13 Aralık 1888) ansızın vefat et¬ 
miştir. Yumuşak huylu ve gayretli 
olup “Hikmetçi” adıyla meşhurdu. 
Küçük kardeşi Sabrî Efendi de mâli¬ 
yede bazı hizmetlerde bulunmuştu. 
Kayınpederi, servet sahiplerinden 
paşa hamamcısı Edhem Efendi, “Ha¬ 
mamcı Paşa” diye meşhur olup 100 
yaşına yakınken 1305 : de (1887/88) . 
vefat eylemişti. (II, 57/58) 

Tevfık Efendi (Yorgancızâde) Ba¬ 
bası yorgancı esnafmdandı. Bâbıâlî’’ 
den yetişip âmedî kalemi hulefâsı ve 
sonra deâvî muavin-i evveline vekil 
olmuştur. Zilhicce 126l’de (Aralık 
1845) hariciye kâtibi olup 1264’de 
(1848) Sârim İbrahim Paşa’nın sad⬠
retinde ayrılmış ve Ramazan 1264’de 
(Ağustos 1848) yine eski makamına 
dönmüştür. Ramazan 1267’de (Tem¬ 
muz 1851) azlolunup Cemaziyelâhir 
1270’de (Mart 1854) Bâbıâlî evrak 
müdürü ve Şevvâl 1272’de (Haziran 
1856) deâvî muavin-i evveli, Rebiyü¬ 
lâhir 1273’de (Aralık 1856) zabtiye 
muavini ve Şa’bân 1275’de (Mart 
1859) Meclis-i Tahkik riyâsetiyle zab- 
stiye müsteşarı olup 1278’de (1861/ 
62) ayrıldı. 6 Rebiyülâhir 1282’de (29 
Ağustos 1865) Girit kapı kethüdâsı 
olup 1284’de (1867/68) ayrılmış ve 
1286’da (1869/70) vefat eylemiştir. 
Kâtiplik işlerini bilir, nüktedan, mec¬ 


lis adamıydı. Oğlu Mazhar Süleyman 
Bey’dir(-0. (II. 56) 

Tevfık Haşan Bey Mektûbî-i sadâret 
hulefâsı emeklilerinden Osman Bey’in 
oğlu olup müderris olmuş ve gençli¬ 
ğinde sadâret mektûbî kalemine girip 
kâtiplik öğrenmiştir. 1284’de (1867/ 
68) Girit mollası olup Âlî Paşa murah¬ 
has olduğundan Mekke pâyesine ter¬ 
fi olunmuştur, Ardından şeyhülislâm 
mektupçusu oldu. 1294 (1877) tarih¬ 
lerinde ayrılıp İstanbul pâyesine terfi 
olunmuştur. Sonra iki defa birer sene 
İstanbul kadısı olmuştur. Azledilmiş 
olarak 9 Zilhicce 1307’de (27 Tem¬ 
muz 1890) vefat eylemiştir. Edip, bil¬ 
gili, münşî, yumuşak huylu, doğru 
idi. (II. 58) 

Tevfık İbrahim Bey Mektûbî-i sad⬠
retten yetişip Suriye mektupçusu ve 
Zilhicce 1286’da (Mart 1870) nâfia 
mektupçusu ve 1292’de (1875) mec- 
lis-i icraat başkâtibi olup Receb 
1293 : .de (Temmuz-Ağustos 1876) tek¬ 
rar nâfia mektupçusu oldu. 29 Cema- 
ziyelevvel 13C0’de (7 Nisan 1883) ve¬ 
fat etti. Eyüp‘de, kayınpederi Cemâl 
Yusuf Paşa’mn yanına defnedildi. 
Oğlu kâtip Emin Bey şiire heveskâr 
bir genç iken babasından bir-iki sene 
sonra vefat etti. (II. 56) 

Tevfık Mehmed Bey Giritli Ali Ağa’ 
nm(-0 oğludur. Su nâzın olup 1271’ 
de (1854/55) vefat eylemiştir. Eyüp’ 
de medfundu \ (III. 563) 

Tevflk Mehmed Bey Meşhur Yusuf 
Ağa’nm kardeşi ve Esmâ Sultan’m 
kethüdâsı Ömer Ağa’nın oğludur. 
Amcası sâyesinde müderris ve sıra¬ 
sıyla molla ve 1246’da (1830/31) 
Mekke ve birıcaç sene geçince İstan¬ 
bul pâyesi olmuş ve 1 Receb 1255 : de 
(10 Eylül 1839) İstanbul kadısı olup 




Muharrem 1257’de (Şubat 1841) Ana¬ 
dolu pâyesi inayet buyurulmuştur. 
1 Rebiyülâhır 1264’de (7 Mart 1848) 
Anadolu kazaskeri ve Cemaziyelev- 
vel 1265’de (Nisan 1849) Rumeli p⬠
yesi olup Ramazan 1270’de (Haziran 

1854) Rumei kazaskeri olmuştur. 5 
Cemaziyelevvel 1274’de (22 Analık 
1857) vefat eyledi. Bostan İskele¬ 
sinde kayınpederi, ricâlden Çavuşzâ- 
de Emin Efendi yanında defnedildi. 
Ulemâ-yı resmiyeden, edip ve nâzik 
bir zat idi. Evlâdından kızı Ayşe Ha¬ 
nım halen hayattadır ki, onun oğlu 
Behçet Paşa’dır. (II. 55) 

Tevfik Metened Bey Mektûbî-i sad⬠
ret halifelerinden olup 1248’de 
(1832/33) büyük kale tezkireciliği ile 
hâcegândan oldu. Sonra âmedî-i di¬ 
van kalemine çerağ edilmiştir. Güzel 
yazısı sayesinde 1251 (1835/36) tarih¬ 
lerinde mâbeyn-i hümâyûn kâtibi ol¬ 
muştur. Recsb 1255’de (Eylül-Ekim 
1839) mâbeyn-i hümâyûn başkâtibi ve 
Ramazan 12o0’da (Eylül-Ekim 1844) 
tophane nâzın, Şa’bân 126l’de (Ağus¬ 
tos 1845) bahriye müsteşarı, Şevvâl 
1262’de (Eylül-Ekim 1846) gümrük 
emini, 5 Muharrem 1263’de (24 Aralık 
1846) masâıifat-ı askeriye nâzın ve 
Muharrem 1265’de (Aralık 1848) bâlâ 
oldu. Şevvâl 1270’de (Temmuz 1854) 
azledildi. Şa’bân 1271’de (Nisan-Mayıs 

1855) tophane nâzın, Zilhicce 1277’de 
(Haziran 1861) Meclis-i Vâlâ azası ve 
Receb 1278’de (Ocak 1862) deâvî n⬠
zın olup Rebiyülevvel 1280’de (Ağus- 
tos-Eylül 1863) azledildi. Ramazan 
1283 ! de (Ocak 1867) tekrar Meclis-i 
Vâlâ azası oldu. Bir-iki sene sonra ay¬ 
rıldı. 1294’de (1877) Â’yân Meclisi’ne 
aza oldu. Rebiyülâhir 1297’de (Mart- 
Nisan 1880) vefat etti. Yazısı güzel 
olup orta derecede kâtipdi. Sultan Ab- 


dülmecid’in haricen mutemedi oldu¬ 
ğundan saltanat zamanında ikbâli par¬ 
laktı. Cömert ve kerimdi. Vefatında bir 
konağından başka veresesine bir şey 
terk etmedi. Âmedî kalemi hulefâsın- 
dan Râif Bey ve adliye azasından Ba¬ 
hâ Bey ve sefâret kâtiplerinden Âtıf 
Bey oğullarıdır. Diğer bir oğlu Münir 
Bey’dir(-0. (II. 56/57) 

Tevfik Mehmed Bey Baban hâne- 
danından Süleyman Paşa’mn torunu, 
Emin Bey’in(-0 oğludur. Hille müd- 
de-i umumî muavini iken 1304’de 
(1886/87) 25 yaşında vefat etmiştir. 
(IV. 848) 

Tevfik Mehmed Efendi Eğrikapılı 
bir zat olup III. Mustafa devri (1757- 
1774) başlarında vefat eylemiştir. Şa¬ 
irdir. (II. 54) 

Tevfik Mehmed Efendi Âlim kadılar¬ 
dan olup 1236’da (1820/21) vefat etti. 
Duvardibi’nde defnedilmiştir. (II. 54) 

Tevfik Mehmed Efendi AmasyalI¬ 
dır. Meşhur nâiblerden olup 45 sene 
nâiblikle gezmiştir. Zilka’de 1285’de 
(Şubat-Mart 1869) vefat eyledi. Eğri- 
kapı’da medfundur. (II. 56) 

Tevfik Mehmed Efendi Rizelidir. 
Çeşmîzâde Hâlis Efendi’nin damadı 
olup müderris ve devriye mollası ol¬ 
du. 15 Muharrem 1292’de (21 Şubat 
1875) vefat etti. Edirnekapı’da med¬ 
fundur. (II. 56) 

Tevfik Mehmed Efendi Hacı Hüse¬ 
yin Efendi’nin oğludur. Maliye kâtip¬ 
lerinden olup oraya mümeyyiz ve 
emekli olmuştur. Rebiyülevvel 1298’ 
de (6 Şubat 1881) vefat etti. Hacı Ev¬ 
liya Çelebi Camii’ni yeniden yaptı, 
kendisi de oraya defnedildi. (II. 57) 

Tevfik Mehmed Efendi Sudûrdan 
Ahmed Şükrî Efendi’nin oğludur. Mü¬ 
derris ve Cemaziyelevvel 12ö8’de 


1632 



1632 


(Mart 1852) Eyüp mollası, Muharrem 
1277’de (Temmuz-Ağustos 1860) Mı¬ 
sır kadısı ve Rebiyülevvel 1279’da 
(Eylül 1862) Mekke mollası, sonra İs¬ 
tanbul payesi ve Şa’bân 1288’de 
(Ekim-Kasım 1871) evkaf-ı hümâyûn 
müfettişi oldu. Zilhicce 1296’da (Ka- 
sım-Aralık 1879) Anadolu payesi ve 
Zilka ; de 1303 : de (Ağustos 1886) Ana¬ 
dolu kazaskeri olup Zilka’de 1305 : de 
(Temmuz 1888) vefat eyledi. Yaşlı, 
ılımlı, zeki, ince olup tabiat olarak 
mizahı ve hazeli severdi. Oğlu Râmiz 
Efendi’dir. (II. 57) 

Tevfık Mehmed Efendi Hırka-i Şe¬ 
rif şeyhleri evlâdından yoluyla şeyh 
ve müderris olup Mekke payesini ka¬ 
zanmıştı. 12 Zilhicce 1307’de (30 
Temmuz 1890) birden vefat etti. Ec¬ 
dadı mezarlığına defnedildi. (II. 58) 

Tevflk Mehmed Efendi (Hacı) Ür¬ 
güplüdür. Tahsille müderris ve molla 
oldu. Sonra kassâm-ı askerî ve evkaf-ı 
hümâyûna müfettiş ve nâib olarak 
Mekke, İstanbul ve 1306 : da (1888/89) 
Anadolu payelerini elde etmiş ve 
Meclis-i Tahkikat-ı Şerîyeye aza ol¬ 
muştur. Hacca gitmiş, Zilhicce 1307 ! 
de (Temmuz-Ağustos 1890) hacdan 
sonra koleradan vefat eylemiştir. 
Âlim, fâzıl ve "Karabacak” diye meş¬ 
hurdu. (II. 58) 

Tevfık Mehmed Efendi (Ispartalı- 
zâde) Tahsille müderris ve nâiblik- 
lerde gezerek İstanbul pâyesi olmuş 
ve 1309 7 da (1891/92) Anadolu pâyesi 
olarak 3 C emaziyelevvel 1312’de (2 
Kasım 189' ) vefat eylemiştir. İlim sâ- 
hibiydi. (II 59) 

Tevfık Mehmed Efendi (Seyyid) 

Kalemden yükselerek hâcegândan 
oldu. Baruthane nâzın olarak 27 Ra¬ 
mazan 1223’de (16 Kasım 1808) vefat 
eyledi. Hacca da gitmişti. (IV. 276) 


Tevfık Mehmed Paşa Hıdiv İsmail 
Paşanın büyük oğludur. Babası sâye- 
sinde Mısır ümerâsından olduğundan 
bir-iki defa dahiliye müdürü ve reis-i 
müdiran olup 1290’da (1873) vezir 
rütbesi verilmişti. 1296 ; da (1879) reis-i 
müdiran iken Mısır hıdivliği ve sadâret 
pâyesi ihsan duyurulmuştur. Cemazi- 
yelâhir 1305’de (Şubat-Mart 1888) ve¬ 
fat eylemiştir Dindar, zeki, akıllı ve 
yaşı 40’a yakındı. Hıdivlik oğlu Abbas 
Hilmi Paşaya tevcih edilmiştir. Mer¬ 
hum Damad İlhâmî Paşa b. Abbas Hil¬ 
mi Paşanın damadı idi ki, bu hanım¬ 
dan Abbas Paşa ve kardeşi Mehmed 
Ali Paşa doğmuşlardır. (IV. 849) 

Tevflk Mehmed Paşa (Menemenci- 
zâde) Ahmed Beyan oğlu olup mîri- 
mîran ve mutasarrıf olmuştur. Üs- 
küp’den azledilmiş olarak 13 Zilhicce 
1290’da (1 Şubat 1874) vefat etti. Üs¬ 
küdar’da babasının yanma defnedildi. 
Bu Menemencizâdelerden Mîr Ahmed 
Bey Zilhicce 1232'de (Ekim 1817), 
Emir Osman Bey Zilka’de 1232’de 
(Eylül 1817) ve dârüssaâde baltacısı 
İsmail Bey 1232’de (1817) vefat edip 
oraya defnedildiler. (IV. 301) 

Tevfık Mustafa Efendi Hânende 
Çıkrık Mehmed Ağah'ın kardeşidir. 
Enderûn’da bulunarak zairn olup çe- 
rağ edilmişti. 1174’de (1760/61) vefat 
etti. Nakşibendî tarikatine mensup 
şair bir zat idi. (II. 54) 

Tevfik Mustafa Paşa Babası Adana 
dahilinde Menemenli aşireti beylerin- 
dendi. Amcası Ahmed Bey vasıtasıyla 
Mısır’a gönderilmiştir. Orada askere 
verilip îbrahun Paşaya yaver olmuş 
ve miralay rütbesini almıştır. 1257’de 
(1841) rütbesi ibkâen ihsan buyurul¬ 
muş ve sonra livâ ve ferik olarak Ru¬ 
meli cihetinde görevlendirilmiştir. Kı- 



rım savaşında Kalafat cihetinde güzel 
hizmet etti. Şa’bân 1273 ! de (Nisan 
1857) İşkodra mutasarrıfı olup 1274’ 
de (1857/58) ayrılmış ve yine o cihet¬ 
te ferik-i erkân olmuştur. Safer 1278’ 
de (Ağustos 1861) vezir rütbesiyle 
Anadolu Ordusu müşiri olup 7 Rama¬ 
zan 1280 ! de (15 Şubat 1864) azledil¬ 
miş ve Receb 1281’de (Aralık 1864) 
Meclis-i Muvakkat-ı Askerîye memur 
olup sonra 2. Ordu müşir kaymakamı 
olmuş, Receb 1284’de (Kasım 1867) 
Bosna kumandanı olup azilden sonra 
uzun müddet İstanbul’da kalmış ve 
sonra Meclis-i Tanzimat-ı Askerî ve 
Meclis-i Muvakkat-i Askerîye memur 
olup 1294’de (1877) Kars kumandanı 
olmuş ve 1295 (1878) başlarında has¬ 
ta olduğundan dönmüştür. 22 Receb 
1296’da (12 Temmuz 1879) vefat ey¬ 
lemiştir. Eyüp’e defnedildi. Cesur, 
gayretli, doğru idi. Oğulları ferik Said 
Paşa ile Osman Bey ve Nâbî Bey’dir. 
Said Paşa’ya sadrazam Kâmil Paşa’nın 
oğulları Şevket Bey ve Mehmed Bey 
darnad oldular. Kızlarının büyüğü, 
Manastır hânedamndan Halil Paşaza¬ 
de Rızâ Bey’de olup bunun kızını 
Mahmud Paşazade Münir Bey nikâh¬ 
lanıştır. Bir damadı da muhasebeci 
Mehmed Sâkıb Efendizâde erkân-ı 
harp kaymakamlarından Râif Bey'dir. 

(IV. 483) 

A 

Tevfık Paşa Mühendishane-i Ami¬ 
re 1 den yetişme nlup Tophane-i Âmi- 
re’de istihkâm alayı zâbitanından bu¬ 
lunmuş ve 1263’de (1848) miralay ve 
birkaç sene sonra istihkâm livâsı ol¬ 
muş ve 1272 ! de (1855/56) vefat eyle¬ 
miştir. (II. 54) 

Tevfik Paşa Mülkiye kaymakam ve 
mutasarrıflarından olup 1305’de 
(1887/88) Rumeli beylerbeyi pâye- 


siyle Urfa mutasarrıfı olmuş, azledil¬ 
miş olarak Receb 1307’de (Mart 1890) 
vefat eylemiştir. (II. 58) 

Tevfık Paşa Kastamonuludur. İstan¬ 
bul’a gelip mâbeynci İzzet Paşa’nın 
kız kardeşini alarak zabtiye müşirli¬ 
ğinde meclisine aza ve su nâzın gibi 
bazı hizmetlerde bulunduktan sonra 
mîrimîran olarak taşra kaymakamlık 
ve mutasarrıflıklarında bulunmuştur. 
Beylerbeyi pâyesini aldıktan sonra 
1297 (1880) tarihlerinde bir sene ka¬ 
dar Kastamonu valisi olup azilden 
sonra emekli olmuş ve 1309 (1891/ 
92) tarihinde İstanbul’da vefat eyle¬ 
miştir. Kurenâdan, ılımlı, yumuşak 
huylu ve iffetli adamdı. (II. 59) 

Tevfık Paşa Askerlikten yetişerek 
mîrlivâ ve Cisrimustafapaşa’ya me¬ 
mur olmuştu. Orada, Safer 1313’de 
(Ağustos 1895) vefat eyledi. (II. 59) 

Tevfik Paşa (Ressam) Enderûrîdan 
ve sonra Hendesehane’den yetişti. 
1254’de (1838) miralay oldu. Rebi- 
yülevvel 1264’de (Şubat 1848) livâlık- 
la erkân-ı harbiye reisi oldu. Sonra 
hassa feriki ve nihayet Dâı-ı Şûrâ-yı 
Askerî azası oldu. 1282’de (1865/66) 
vefat eyledi. Hünerli ve güzel yüzlüy¬ 
dü. Üsküdar’da, Müezzinbaşı Meh¬ 
med Şâkir Efendi yanında medfun ol¬ 
duğundan babası olması muhtemel¬ 
dir. (II. 55) 

Tevfik Yahyâ Efendi Hatvanîzâde’ 
nin torunu olup müderris olmuş ve 
Zilka’de 1249’da (Mart-Nisan 1834) 
Kudüs mollası olup Muharrem 1256’ 
da (Mart 1840) Mekke kadısı olmuş 
ve Zilhicce 1260’da (Aralık 1844) İs¬ 
tanbul pâyesi olarak 13 Rebiyülâhir 
1266’da (26 Şubat 1850) vefat etmiş¬ 
tir. Edirnekapı’da medfundur. Oğlu 
Takiyeddin Efendi müderris olup il- 



1634 


miye mesleğinde üstünlük kazanmak 
üzere iken vefat etmiştir. (II. 54) 

Tevfikîzâde bak. Emin Mehmed 
Efendi; Mehmed Efendi 

Tevfikîzâde I. Ahmed devri (1603- 
1Ğ17) ulemâsından Geylânî Mehmed 
Efendi oğlu Tevfik Efendi evlâdıdır ki, 
devam edememiş bir ailedir. (IV. 686) 

Tezkireci bak. Derviş Mehmed Es 5 ad 
Bey; Haşan Efendi; İbrahim Paşa; 
Mehmed Efendi; Mehmed Efendi 
(Memikzâde); Mûsâ Efendi; Tâceddin 
Efendi 

Tezkirecizâde bak. Abdülhalim 
Efendi; Mahmud Efendi 

Tıflî Ahmed Çelebi IV. Murad devri 
(1623-1640) sonlarında vefat etti. Şa¬ 
irdir. (III. 252) 

Tıflî Ahmed Çelebi İstanbulludur. 
Kâtiplikten yetişme bir nedim-i sulta¬ 
nî idi. 1070’de (1659/60) vefat etti. Si- 
livrikapı’da medfundur. Divariı var¬ 
dır. (III. 252) 

Tıflî Ahmed Efendi Kerküklüdür. 
Kethüda kaleminden yetişip Eflâk ve 
Boğdan divan efendisi oldu. Şairdi. 
II. Mahmud devri (1808-1839) başla¬ 
rında vefat eylemiştir. (III. 252) 

Tıflî Çelebi Edirnelidir. Mahmutpaşa 
Mahkemesi başkâtibi olup Şevvâl 
1199’da (Eylül 1785) vefat etti. Âlim, 
hâfız, hattat, marifet sâhibi ve lâtife- 
ciydi. (III. 252) 

Tıflî Efendi Hâcegândan olup kalem 
erbâbmdan ve şairdi. II. Mahmud 
devri (1808-1839) başlarında vefat 
eyledi. (III. 252) 

Tıflî Mehmed Emin Efendi İstan¬ 
bulludur. Damad İbrahim Paşa men¬ 
suplarından olup hâcegândan oldu. 
İstanbul mukataacısı, kalyonlar def¬ 


terdarı ve baruthane nâzın olmuştur. 
Şevvâl 1172’ae (Haziran 1759) piya¬ 
de mukabelecisi ve Şevvâl 1178’de 
(Nisan 1765) şehremini ve 15 Zilhic¬ 
ce 1179’da (25 Mayıs 1766) çarşı bina 
emini olup Hacı Bekir Camii’ni III. 
Mustafa’nın emriyle inşa eyledi. 
1180’de (1766/67) vefat etti. Şairdir. 
(III. 252) 

Tıflîzâde bak. Ömer Ağa (Seyyid) 

Tırnakçı bak. Haşan Paşa; İbrahim 
Paşa (Damad -l Şehriyârî); Mustafa Ağa 

Tırnakçı Paşazâde II. Mustafa’nın 
(hd 1695-1703) vezirlerinden İbrahim 
Paşa oğullarına denir ki, yarım asır 
kadar devam etmiştir. (IV. 696) 

Tımakçızâde bak. Ali Bey; Mustafa 
Bey; Râşid Mehmed Bey; Ziver Meh¬ 
med Said Bey 

Tımakçızâde III. Mustafa’nın (hd 
1757-1774) tırnakçısı Mustafa Ağa 
oğullarına denir. Ulemâdan oldular. 
Bunlardan Afif Efendi hayattadır. (IV. 

696 ) 

Tırpan bak. .Ali Efendi 

Tırsî İbrahim Efendi Kâtip iken h⬠
cegândan oldu. Hatta Tâib “dün yazıl¬ 
dın dilenci defterine” demiştir. Küçük 
görevlerde bulunup 1140’da (1727/ 
28) vefat etmiştir. Edirnekapı’ya def¬ 
nedildi. Şairdir. (I. 123; III. 251) 

Tîğî Çelebi Saray hizmetinde bulu¬ 
nup 1027’de (T618) vefat etti. Şairdir. 
(II. 59) 

Timarhanecizâde bak. Garib Meh¬ 
med Efendi 

Timur (Hacı) Ni’me’l-ceyşdendir. II. 
Mehmed (Fâtih) devrinde (1451- 
1481) vefat eyledi Yaptırdığı mesci¬ 
dine defnedildi. (II. 60) 

Timur Boğa Mısır emiri olup azledil¬ 
miş olarak 879’da (1474/75) İskende- 



riye’de vefat etti. Hanefî mezhebin¬ 
den bir Çerkesdir. Âlim, fakih, mu- 
haddis ve müfessirdi. Pek çok şâkird 
yetiştirmiştir. (II. 60) 

Timur Mehmed Paşa İran savaşla¬ 
rında parlayıp mîriır.îranlıkla Van 
muhâfızı olmuştur. 1'144’de (1731/ 
32) Niğde mutasarrıfı oldu. 1145’de 
(1732/33) yine Van muhafızı oldu. 
1148’de (1735/36) vefat etmiştir. (II. 
60 ) 

Timur Paşa Köysancak mutasarrıfı 
Osman Paşamın oğluc.ur. Köysancak 
mutasarrıfı olup 1192’de (1778) vefat 
eyledi. (II. 60) 

Timur Paşa Kürttür. Mîrimıran olup 
1190’da (1776) Şehrizor, sonra Van 
muhâfızı ve 1196’da ('.782) vezir rüt¬ 
besiyle Erzurum valisi oldu. 1198’de 
(1784) gurur ve kibiri işitilip İçel san¬ 
cağıyla azlolunduysa da, Ramazan 
1198’de (Temmuz-Ağustos 1784) Mu¬ 
sul, Ramazan 1199’da (Temmuz 
1785) Karaman valisi ve Şevvâl 1201’ 
de (Temmuz-Ağustos 1787) tekrar 
Van valisi olup 1205 (1790/91) tarih¬ 
lerinde vefat eylemiştir. Cesur ve gay¬ 
retliydi. (II. 60) 

Timur Paşa Millü aşireti beyi olup 
Bağdad valisi Süleyman Paşa’mn in¬ 
hasıyla mîrimîranlıkla taltif olunmuş¬ 
tu. 1215’de (1800/01) vezirlikle Rak- 
ka valisi oldu. Receb 1218’de (Ekim- 
Kasım 1803) Rakka ahâlisinin şikâye¬ 
tiyle azledilip Bağdad valisi maiyeti¬ 
ne memur oldu. Bir iki sene sonra 
orada vefat etmiştir. (II. 60) 

Timur Paşa Es’ad Paşazâde diye 
meşhur olup vilâyet âyânından oldu. 
1244’de (1828/29) mîrimıran ve Van 
muhâfızı oldu. 1246’cia (1830/31) az¬ 
ledildi. Sonra senelerce İstanbul’da 


bulunup Sultan Abdülaziz devri 
(1861-1876) başlarında vefat eylemiş¬ 
tir. (II. 6l) 

Timur Şemseddin Bey Selçuklula¬ 
rın Tatarlar tarafından istilasında 
690’da (129D Geyhatu Han tarafın¬ 
dan Kastamonu valisi oldu. Selçuklu¬ 
ların yıkılışında müstakil ve Rumlarla 
harb ederek kuvveti arttı. Orhan Ga¬ 
zi devrinde (1326-1361) vefat eyledi. 
Akıllı ve kâmildi. Kendisini Hz. Hâlid 
b. Velîd evlâdından zannederdi. Ev¬ 
lâdına “İsfendiyaroğulları” ve “Kızıl 
Ahmedli” denir. (II. 59) 

Timurtaş bak. Şemseddin Mehmed 
Efendi 

Timurtaş Paşa Kara Ali Bey’in oğlu¬ 
dur. Emir ve sonra emirülemir oldu. 
Lala Şahin Paşa’nm vefatında Rumeli 
beylerbeyi, sonra vezir oldu, Timur 
harbinde esir olarak kurtuldu. Fet- 
ret’de İsâ Çelebi yanında kalıp yenil¬ 
giden sonra 808’de (1405/06) Ulu- 
bat’da kölesi tarafından katledildi. 
Cesur ve gayretliydi. Dört oğlu kalıp 
paşa ve vezir oldular. Biri Yahşi Bey’ 
dir(-0. (II. 60) 

Tiranî Paşa Sancak beylerinden 
olup Ankara beylerbeyi olup 1002’de 
(1593/94) düşman taburunu basıp 
ganimet ve esir almıştıf. Sonra vefat 
eyledi. (II. 59) 

Tirsiniklioğlu bak. İsmail Ağa 

Tiryaki bak. Ahmed Ağa (Kara); Ah- 
med İzzet Paşa (Turnacızâde); Haşan 
Paşa; İbrahim Paşa; Mehmed Paşa; 
Mustafa Ağa 

Tiryaki Vezirzâde Sadrazam Tiryaki 
Mehmed Paşa evlâdıdır. Bu âileden 
asrımızda müderris Hâşim Bey vardı. 
Ulemâdan Hâşim Beyzâdeler vardır 
ki, Diyarbekir merkez nâibi iken ve- 


1635 



tat eden İstanbul pâyelilerden İsmail 
Ramız Efendinin torunu olup Bank-ı 
Osmanî memurlarından iken vefat 
eden Melımed Cemaleddin Bey ve 
tabih yüzbaşılardan iken vefat eden 
Mehmed Nureddin Bey ile malike- 
rne-i temyiz hııkuk dairesi zabıt k⬠
tiplerinden Abdulllah Haşini Bey. 
Harbiye Mektebi talebesinden Ab- 
durralıman Eşref Bey ile Mehmed Şâ- 
kir Bey, Mehmed Nebil Bey, Fazlul- 
lah Necatı Bey adı geçenin oğulları¬ 
dır. (IV. 686) 

Tohtanıış Giray Gazi Giray'ın oğlu¬ 
dur. Babası zamanında nureddin ve 
kalgav oldu. Şevval 1016'da (Ocak- 
Şubat 1608.) babasının vefatında ve¬ 
kâletle Kırım hanı oldu. Hanlığı dev¬ 
let taralından tasdik olımmayıp Sel⬠
met Giraya ihsan buyurulmuştur. 
Onun kalgayı Mehmed Giray 1017 
(.1608) baslarında Bahçesarayu ulaş¬ 
tığında vefat eyledi. (II. 53) 

Tolıtamış Giray Hacı Selim Giray ün 
oğludur. Rebiyiilevvel 1104‘de (Ka¬ 
sım-Aralık 1692) volda. İsmail geçi- 
dinde vefat etti. (II. 53) 

Tokadı bak. Emin Mehmed Efendi 

Tokadı Efendi AmasyalIdır. Orada 
müderris olup bir müddet inziva ey¬ 
lemiştir. I. Süleyman (Kanunî) devri 
(1520-1566) başlarında vefat eylemiş¬ 
tir. (II. 59) 

Tokatlızâde hak. Sadrî Pırı Celebi 

Toklu hak. İbrahim Ebu Şeydâ Dede 

Tokmak hak. Haşan Pasa; Ömer Ağa 

Tolsunzâde hak. Nazif İbrahim 
Efendi 

Topal hak. Elamdı Efendi; Haşan Pa¬ 
şa; Hüseyin Paşa; fzârî Çelebi; Kenan 
Paşa (San); Mahmud Ağa; Mehmed 


Paşa; Osman Paşa; Receb Paşa; Rifat 
Efendi; SıınÜ Sıın'ullah Dede; Şerif Os¬ 
man Paşa; Yusuf Paşa 

Topal Osman Paşazade Sadrazam 
lopal Osman Paşa oğullarıdır. Vezir 
ve bey yetişmiştir. Bu aileden ûlâ ri¬ 
calinden ve Meclis-i Maliye azasın¬ 
dan Müneccimbaşı Mustafa Âsim Bey 
vardır ki, b. Şemseddin Bey b. Kap- 
dan Ahmed Râtib Paşa b. Osman Pa¬ 
şa'dır. Nâmık Kemâl Bey bu zatın oğ¬ 
ludur. Selânik eski valisi vezirazam 
İbrahim Paşanın oğlu Haşan Âsim 
Bey, anne tarafından bu ailedendir. 
Mustafa Kasım Bey ve Hüseyin Salâh 
Bey bunun oğullarıdır. Oğullarından 
başka, damadı Sarı Mehmed Paşa : 
dan da bir kol gelmiştir. Küçük Os¬ 
man Paşa ile Sirke Osman Paşanın 
oğullarına da “Osman Paşazâdeler" 
dendiğinden bu aile “Topal" diye 
ayırt edilir. Yenişehirli Osman Pa¬ 
şamın da oğulları kazasker oldular. 
Cebeci Osman Paşa oğlu Halil Paşa 
vezir. Gümrükçü Osman Pasa oğulla- 
rı vezir ve kazasker olmuştur. Bunlar¬ 
dan Şekib Bey vardır. (IV. 698) 

Topaloğlu hak. Hüseyin Paşa; Os¬ 
man Paşa 

Topçııbaşızâde hak. Râşid Mehmed 
Efendi; S a id Mehmed Bey 

Topçular İmamızâde bak. Ahmed 
Efendi 

Tophaneli bak. Mahmud Efendi; 
Velî Efendi 

Tophanelizâde hak. Haşan Efendi; 
Mahmud Efendi; Mustafa Efendi 

Topkapılı bak. Sâlih Efendi 

Topkapılızâde hak. Emin Mehmed 
Efendi; Feyzî Mustafa Çelebi; Meh¬ 
med Ağa 



Topkapılızâde I. Ahmed devri ka¬ 
zaskerlerinden sultan imamı Sivasî 
Salih Efendi oğullarına denir. Oğulla¬ 
rı şeyhülislâm, kazasker ve molla ola¬ 
rak zamanımıza yakın bir vakte kadar 
şereflerini korumuşlardır. (IV. 696/ 
97) 

Topuzlu hak. Mustafa Ağa 

Topuzluzâde hak. Rif'at Halil İbra¬ 
him Bey (Mîrialemzâde) 

Toraman bak. Haşan Ağa 
Torbalı bak. Mehr ıed Paşa 
Torlak bak. Ali Dede 
Torun bak. Ahmed Reşid Bey 

Torun Mehmed Efendi Karabaş Ali 
Efendimin torunudur. Müderris olup 
Muharrem 1158 ! de (Şubat 1745) 
imam-ı sânî-i sultanî olup 1159*da 
(1746) azledildi. Belgrad mollası, son¬ 
ra Galata, 1168’de (1755) Filibe ve 
1171x1e (1757/58) kinci defa Galata, 
sonra yine Filibe, 1177’de (1763/64) 
Mısır ve Muharrem 1188x1e (Mart-Ni- 
san 1774) Kudüs mollası oldu. 1190 
(1776) tarihlerinde vefat eylemiştir. 
Âlim, fâzıl, zamanın üstadıydı. Oğlu 
Abdiilbâkî Efendi Tür (m). Torunu Meh¬ 
med Emin Efendi’dir. (111. 256) 

Tosi bak. Mustafa Efendi 

Tosun Ali Paşa Mehmed Ali Pa¬ 
şamın yeğenidir. : 240‘da (1824/25) 
mîrimîran olmuştu. Sonra Mısır’da ve¬ 
fat etmiştir. (III. 25‘0 

Tosun Mehmed Paşa Kapıcıbaşı ve 
mîrimîran olup ll69 f da (1756) vezir¬ 
likle Konya valisi oklu. Safer 117171e 
(Ekim-Kasım 1757) İçel mutasarrıfı, 
Cemaziyelevvel ll*’ ? 2‘de (Ocak 1759) 
Hanya, sonra İneoahtı ve 1176’da 
(1762/63) ikinci dem Hanya valisi ol¬ 
du. Sonra vefat etti. (III. 256) 


Tosun Mehmed Paşa Yeniçeridir. 
Kul kethüdası olup şa’bân 1179 da 
(Ocak-Şubat 1766) yeniçeri ağası ol¬ 
du. Ardından vezirlikle kapdan-ı der¬ 
ya oldu. Şaban IhSO’de (Ocak 1767) 
azledildi. Sonra Girit valisi olup 1181' 
de (1767/68) orada vefat etti. Tedbir¬ 
liydi. (III. 256/57) 

Tosun Mehmed Paşa Yeniçeridir. 
Yükselerek cebecibaşı oldu. 1216’da 
(1801/02) vezirlikle Cidde valisi olup 
hacdan sonra orada vefat eyledi. 60 
yasında, akıllı, âlim ve kâmil bir zat 
idi. (III. 257) 

Tosun Mehmed Paşa Saicl Paşamın 
oğludur. Babasının Mısır valiliğinde 
ferik oldu. Sonra Hıdiv İsmail Paşaya 
damacl oldu. Şevvâl 1289‘da (Aralık 
1872) vezir rütbesi ihsan buyuruldu. 
Cemaziyelevvel 1293 (Haziran 1876) 
ortalarında vefat eylemiştir. Evlâdı ol¬ 
du. 26 yaşındaydı. (III. 257) 

Tosun Mustafa Paşa Nizamiye ordu¬ 
suna kuruluşunda girerek Trablus- 
garb'da iken miralay oldu. Sonra Tâhir 
Paşa İstanbul'a getirdi. Ancak az müd¬ 
dette oraya gönderilip sonra mîrlivâ 
ve ferik oldu. Şevvâl 12637le (Kasım 
1847) azledildi. Sabân 1265'de (Hazi- 
raıı-Temmuz 1849) Konya ve ardın¬ 
dan Haıpııt, Cemaziyelâlıir 1266’da 
(Nisan-Mayıs 1850) Yemen, Receb 
12677le (Mayıs 1851) Üskiip valisi ol¬ 
du. Muharrem 1270 ele (Ekim 1853) 
Rumeli Ordusu maiyet memuru, Sa¬ 
fer‘de (Kasım) Sofya kumandanı, Zil¬ 
hicce 12727le (Ağustos 1856) Van va¬ 
lisi ve Ramazan 1273‘de (Mayıs 1857) 
şeyhülharem oldu. Rebiyülevvel 1275 : 
de (Ekim 1858) vefat etti. Cesur, doğ¬ 
ru, yakışıklıydı. Oğulları Ali Bey, Mus¬ 
tafa Bey, Ahmed Beydir. Ahmed Bey 
Mekteb-i Harbiye'de iken vefat etti. 


1637 




Mustafa Bey Kıbrıslı Mehmecl Paşa'ya 
damad oldu. (IIP 257) 

Tosun Paşa Mısır valisi Mehmed Ali 
Paşamın büyük oğludur. 1227 ! de 
(1812) vezirlikle Cidde ve Habeş vali¬ 
si oldu. 17 Zilkade 1231de (9 Ekim 
1816) Mısırda vefat eyledi. Kardeşle¬ 
rinin en büyüğü olup güzel ahlâk sâ- 
hibiydi. Oğlu Abbas Hilmî Paşadır. 
İbrahim Pasa ve İsmail Pasa ana baba 

i 

bir kardeşleridir. (III. 257) 

Tosun Paşa Harputludur. Mültezim 
olarak sonra uzun müddet Fâtih zabı¬ 
ta memuru oldu. Sonra mîrimîran 
olup Tufeyl Paşadan sonra Üsküdar 
muhâfızı oldu. Sonra taşra mutasarrıf¬ 
lıklarına gönderildi. Kozan, Erzincan 
ve başka yerlerde bulunup Maraş mu¬ 
tasarrıflığında 1299da (1882) vefat et¬ 
miştir. İdareye vâkıftı. Oğulları Tevfik 
Bey ve Sedad Beydir. (III. 257) 

Tosyalızâde bak. Rif’at Mehmed 
Efendi 

Tosyavîzade bak. Mehmed Efendi 
Toydanoğlu bak. Mustafa Paşa 
Toygun bak. Abbas Ağa 

Toygun Paşa Yükselerek Bu din 
beylerbeyi oldu. 965de (1558) ayrıl¬ 
dıktan sonra vefat etti. Cesur ve gay¬ 
retliydi. (III. 258) 

Toyran Bey Tatar ümerâsı artıkların¬ 
dan olup I. Mehmed 1 e (Çelebi) (hd 
1413-1421) bağlandı. Bu halde vefat 
etmiştir. (III. 258) 

Tozkoparan bak. Ahmed Ağa 
Trabzonîzâde bak. Mehmed Efendi 
Tûba bak. Mehmed Ağa 

Tufan Paşa Tersanede yetişerek İc- 
lâliye ve Ramazan 1261 de (Eylül 
1845) Paşa gemisi süvarisi, sonra ri- 
yâle ve patrona oldu. Receb 1268de 


(Nisan-Mayıs 1852) Basra, 1269 da 
(1852/53) Canik ve 1271de (1854/ 
55) Lâzistan mutasarrıfı olup 1273de 
(1856/57) ayrıldı. 1278de (1861/62) 
vefat etti. Kasımpaşa'da medfundur. 
(III. 258) 

Tufeyl Paşa Arnavutdur. Özü ve sö¬ 
zü doğaı bir zabtiye olup güzel hiz¬ 
metle “Tıfılyüz" adını almış ve sene¬ 
lerce Üsküdar zabıta memuriyetinde 
bulunup paşa ve mîrimîran olmuştur. 
Sadâkatinden dolayı padişahın iltifa¬ 
tına mazhar olurdu. 1280de (1863/ 
64) vefat eyledi. Kahraman Bey adın¬ 
da yetişmiş cesur bir oğlu birkaç sene 
önce vefat etti. (III. 252) 

Tuğcuzâde bak. Abdülkadir Efendi; 
Ahmed Ağa (Hacı); Ahmed Efendi 

Tuğî Çelebi Divan-ı Hümâyûn kâtip¬ 
lerinden olarak Vak’a-i Osmaniye’ye 
(II. Osman elayı) dair bir eser kaleme 
almıştır. IV. Murad devrinde (1623- 
1640) vefat etmiştir. (II. 53/54) 

Tuğla bak. Mehmed Ağa 

Tuğlu Baba Osman Gazi (1299-1326) 
ve Orhan Gazi zamanı (1326-1361) er¬ 
mişlerinden olup Bursa : nm fethinde 
gazilere ayran dağıtırdı. (II. 340) 

Tuğrakeş bak. Emin Mehmed Elen¬ 
di; İbrahim Efendi 

Tulûî İbrat im Efendi Kalkandelen- 
lidir. Kadı ici. III. Murad devri (1574- 
1595) başlarında boğularak vefat etti. 
Şairdir. (III. 253) 

Tulumcuzhde Tulumcu Hüsârn 
Efendi oğlu şeyhülislâm Abdurrah- 
man Efendi ye denir. Şerefi dahi ora¬ 
yı geçememiş tir. (IV. 696) 

Turgut Alp Ümerâdan olup 701’de 
(1301/02) İnegöl valisi olup muhare¬ 
belerde yiğitlik göstermiş ve yarala¬ 
nıp vefat eylenmiştir. (III. 255) 



Turgut Paşa Menteşemle Sardaloz 
nahiyesi köylülerinden Velînin oğlu 
olup Hayreddin Faşa yanında deniz¬ 
cilikte ustalaşmış ve Gazi Mustafa Ha¬ 
şan, Mehıııed Reis, Sancakdar Reis ve 
emsali gibi nâm a anıştır. Sonra İstan¬ 
bul'a gelip Karl.iii sancağı tevcih 
olundu. Adamlarından Uluç Ali, Kara 
Kadı, Deli Ca’fer ve Koç Dayıya vazi¬ 
felerle riyâle kaodaıılıkları verildi. 
Sonra Trablusgarb fethinde bulunup 
oraya vali oldu. Selase Kalesini fetih¬ 
le yedi bin esir aldı ve mükâfâten 
kapdan-ı derya ve Cezayir beylerbeyi 
tayin olun duysa da kabul etmeyip 
Edime seferinde Trablus beylerbeyi 
oldu. 96i ! de (1554) Yahya Paşa yeri¬ 
ne ilâveten Cezayir beylerbeyi olup 
972’de (1564/65) Malta muhasarası sı¬ 
rasında metriste te p güllesiyle karnın¬ 
dan yaralanıp şelıicl oldu. Cesur ve 
gayretli olup yaşı 801 geçmişti. Na ; şı 
Trablusgarb’a nakledilip orada cami¬ 
ine defnedildi. Trablus’cla cami ve ha¬ 
mam ve başka va cfı vardır. Cezâyire 
ilk defa yeniçerileri bu zat götürmüş¬ 
tür. Evliyaya “murâbıt” dendiğinden, 
Arablar yeniçeriye “murâbıt” dediler. 
Halen “karakoldan gelme “Koloğul- 
ları" bunların evlâdıdır. (III. 255) 

Turgutça Bey Ümerâdan yiğit bir 
bey olup Kosova meşhur savaşında 
da varlığını isbat edip sonra vefat ey¬ 
lemiştir. (III. 255) 

Turgutluoğlu bak. Mahmud Bey 
Turgutoğlu bak. Hüseyin Bey 

Turhan Bey II. Murad ve II. Meh- 
med (Fâtih) devri (1451-1481) üme- 
râsındandır. Oğlu Ömer Bey’dir(-+). 
Diğeri Mehmed Bey de ümerâdan 
olup bu senelerde (14801er) yok ol¬ 
du. (III. 254) 


Turhan Bey Arnavutdur. Delvine 
beyiydi. 960 (1553) yılından sonra 
vefat eyledi. Malkara’da hayli hayratı 
vardır. (III. 254) 

Turhan Bey Yükselerek kapıcıbaşı 
oldu. Rusya harbinde bulunup 
1188’de (1774) yaralanıp sonra vefat 
etti. (III. 254) 

Turhan Efendi Hamidlidir. Zeyni¬ 
ye'den Burhan Efendi’nin müridi 
olup 1027 : de (l6l8) vefat eylemiştir. 
Cezbe sahibi olup sadaka ve hediye 
kabul eylemezdi. Bir küçük dağarcığı 
olup ondan türlü yemekleri halka ik¬ 
ram ederdi. (III. 254) 

Turnacıbaşızâde bak. Yetimi Ali 
Çelebi 

Turnacızâde bak. Ahmed İzzet Paşa 
(Tiryakı) 

Tursun Bey Mûsâ Beyzâde Aclân 
Bey ! in küçük oğludur. Babası tarafın¬ 
dan Orhan Gaziye gönderilmiştir. 
731’de (1331) vefat etti. Osmanlı yi¬ 
ğitleri bu tarihde Karasi’yi fethetmiş- 
1 erdir. (III. 254) 

Tursun Efendi Taşköprülü Hacı. 
Murad’ın oğludur. Sahn müderrisi 
iken Zilhicce 976 ! da (Mayıs-Haziran 
1569) vefat etti, timi orta ve iyi zat idi. 
Oğulları Abdülbâkî Efendi ve Feyzi 
Abdullah Efendi'dir. (III. 254/55) 

Tursun Fakih Edebâlî’nin damadı 
ve şâkirdi olup Osman Gazimin gazâ- 
larında imamet ederdi. Onun adına 
ilk defa Karahisar’da hutbeyi bu oku¬ 
muştur. Kayınpederinin vefatında ye¬ 
rine müderris, onun ailesine reis ol¬ 
du. 726’da (1326) vefat eylemiştir. 
(III. 254) 

Tursun Mehmed Paşa Kasım Paşa’ 
nm kethüdâsıdır. 1097'de ( 1686 ) silah- 
dar ağası, sonra sadrazam kethüdası 


1639 



oldu. 1098 (1687) sonlarında ayrılıp 
1099’da (1688) vezirlikle Erzurum va¬ 
lisi olarak orada eşkıyayı cezalandırdı. 
1101‘de (1689/90) Konya valisi ve 
sonra Yidin kumandanı oldu. 1103'de 
(1691/92) Midilli muhafızı, 1103'de 
(1693/94) Anadolu solkol müfettişi, 
1106*da (1694/95) Haleb, 1109’da 
(1697/98) Diyarbekir ve 1110 : da 
(1698/99) ikinci defa Erzurum valisi 
oldu. Ramazan 1110x1a (Mart 1699) 
vefat etti. Cesur, gayretliydi. (III. 255) 

Turşucuzâde bak. Abdürrahim Efen¬ 
di; Hüseyin Ağa; Mehmed Efendi; 
Muhtar Ahıııed Efendi 

Turşucuzâde Geçen asırda bir ailey¬ 
di. Asrımızda da Ayasofya’da turşu¬ 
cunun evlâdından Ahmed Muhtar 
Efendi şeyhülislâm olunca yenilendi. 
Adı geçenin üç oğlu olup büyüğü Ali 
Bey Mısır mevleviy e tinden azledil¬ 
miş, İkincisi Es’acl Bey mektubî-i me¬ 
şihat halifelerinden ve küçüğü Nec- 
meddin Bey (Kocataş) Adliye hidâyet 
mahkemesi müddeiumûmi muavin¬ 
lerindendir. (IV. 686) 

Turunç bak. Mustafa Ağa 

Turunçzâde bak. Ali Ağa: Mehmed 
Efendi; Süleyman Paşa 

Tûtîzâde bak. Mehmed Ağa 
Tutsak bak. Ali Paşa (Konakçı) 

Tuz bak. Mehmed Paşa 
Tuzcuoğlu bak. Memiş Ağa 
Tüccarzâde bak. Mustafa Paşa 


Tülbendçlzâde hak. Mustafa Efendi 
Tülbendzâde bak. Mehmed Efendi 
Tümenzâde bak. Nurî Efendi 

Türabı Seyyid Bilâl Zâviyesrnde 
hücrenişîn iken 111. Ahmed devrinde 
(1703-1730) vefat etti. Şairdir. (II. 51) 

Türâbî Mustafa Çelebi Ereğlilidir. 
Haremeyn-i Muhteremeyn kâtiplerin¬ 
den olup III. Murad devri (1574- 
1595) sonlarında vefat etti. Şairdir. 
(II. 51) 

Türâbî Şuayb Efendi II. Bâyezid 
devrinde (1481-1512) dârüssaâde 
ağası hocası olup sonra feragat ey¬ 
ledi. Vaazı pek tesirli olup tefsir 
okuturdu. Obur olduğu halde açlığa 
tahammül ederdi. Yaşı 95'e vardığı 
halde kuvveti yerinde olup eliyle at 
nalını ufatırdı. 927 ; de (1521) vefat et¬ 
ti. Şairdir. II. 51) 

Türabîzâde bak. İsmail Efendi; Meh¬ 
med Çelebi; Mehmed Efendi; Mustafa 
Efendi 

Türbe Şeyhi bak. Ali Efendi 

Türk bak. Ahmed Paşa; Ali Paşa; 
Doğan Bey; Gâlib Abdülhalim Paşa; 
İbrahim Ağa; İbrahim Efendi; Meh¬ 
med Pasa; Osman Ağa; Osman Paşa 

Türk Ahmed Paşazâde bak. Affân 
Bey 

Türkçebf mez bak. İbrahim Paşa 

Türkmenzâde bak. Mehmed Ağa; 
Sâdık Mehmed Efendi 

Tütünsüz bak. Hüseyin Paşa (Lala) 
Tüysüz hak. Osman Bey 






UbeyduUah bak. Abdullah Efendi 

Ubeydullah Efendi Şeyh olup 
1068"de (1657/58) vefat etti. Ayrılık- 
çesmesi'nde medfundur. (III. 327) 

Ubeydullah Efendi Konyalıdır. Mü¬ 
derris, Lefkoşe mollası olup Şevval 
1138‘de (Haziran 1726) vefat etti. (III. 
414) 

Ubeydullah Efendi Sudıırdan Râşid 
Efendi‘nin kardeşidir. Müderris, mol¬ 
la, Mekke payesi ve ll44'de (1731/ 
32) İstanbul kadısı olup 1145’de 
(1732/33) azledilmiş ve sonra vefat 
eylemiştir. (III. 414) 

Ubeydullah Efendi İskender Bey'in 
mektebi hocası ve Hayreddin Mesci¬ 
dimin imamı olup 1187x1e (1773) ve¬ 
fat etti. Edhern Baba Türbesi'ııe def¬ 
nedildi. Ayvansaray Camii minberini 
koymuştur. (III. 4l4) 

Ubeydullah Efendi* Çelebi Şeyh da¬ 
madı olup 1206x1a (1791/92) Kâşgarî 
Dergâhı şeyhi olup 1208x1e (1793/ 
94) 63 yaşında vefat etti. (III. 415) 

Ubeydullah Efendi Şah Sultan Tek¬ 
kesinin II. Mahmııc devrinde (1808- 
1839) yeniden tamirinde 3 ay kadar 
şeyh olup sonra Cemâli Tekkesine 
nakledildi. Sonra Kanlıcaxla 1253x1e 
(1837/38) vefat eyledi. (III. 415) 

Ubeydullah Efendi Nakşibendî 
şeyhlerinden Rum ye şeyhi Talıa 
Efendi'ııin oğludur. Babası yerine 
şeyh oldıv. Sonra muharebede yar¬ 
dımcı askerle gelmekle Mekke paye¬ 
si ihsan buyuruldu. Sonradan İstan¬ 


bul'a geldi ve sonra Haremeyn-i Şeri- 
feyn'e yerleşti. 1300xle (1883) vefat 
eyledi. Yaşlı ve sâlihdi. (III. 415) 

Ubeydullah Efendi(-0 Abdullah 

(Ubeydullah) Efendi. 

Ubeydullah Efendi (Hıfzîzâde) 

Hâcegândan ve ricalden olup Receb 
1204xle (Maıt-Nisan 1790) vefat etti. 
(III. 415) 

Ubeydullah Efendi (Kevâkibîzâ- 

de) Ahıııed Efendimin oğludur. Mü¬ 
derris ve Cemaziyelevvel 1168'de 
(Şııbat-Mart 1755) Mısır mollası oldu. 
Muharrem 1181x1e (Haziran 1767) 
Medine mollası oldu. Sonra vefat et¬ 
miştir. (III. 414) 

Ubeydullah Efendi (Nureddinzâ- 

de) Şirvanlı Nurullah Efendi’nin(->) 
oğludur. Müderris iken Zilhicce 1111 T 
de (Mayıs-Haziran 1700) vefat etti. 
(III. 414; IV. 585) 

Ubeydullah Efendizâde Akşehirlidir. 
Sa'dî Çelebimin kardeşidir. (III. 414) 

Ubeydullah Mehmed Efendi Ya- 

kub Efendi'nin oğludur. Annesi tara¬ 
fından Fenârîlerdendir. Müderris, Ha- 
leb kadısı olup orada 936x1a (1529/ 
30) vefat etti. Hafızası çok güçlü olup 
6 ayda Kufan-ı Kerimi ezberledi. 
Cömert ve kerimdi. Kaside-i şerh yaz¬ 
dı. (III. 414) 

Ubeydullah Mehmed Efendi Mü¬ 
derris ve Zilhicce 126lxîe (Aralık 
1845) Selanik mollası olup 1270'de 
(1853/54) bilâd-ı hamse mollası oldu. 
Sonra vefat eylemiştir. (III. 415) 

Uğurlu bak. Mehmed Paşa 

Uğurlu Bey İranlı beylerden olup 
96Ede (1554) Osmanlı Devleti hizme¬ 
tine girmiştir. Bazı hizmetlerde bulun¬ 
duktan sonra vefat etmiştir. (I. 444) 


7 641 



1642 


Ukayl Yedi emirlerden biridir ki, Kü- 
çükkaraman’da medfundur. (III. 485) 

Ukaylezâde bak. Haşan Efendi 

Ulama Paşa Tekelidir. Sipahilerden 
olup Şeytankulu tâbilerinden iken 
vak asında İran’a kaçtı. Cesaretinden 
dolayı İran devleti tarafından Azer¬ 
baycan valisi yapıldı. 937’de (1530/ 
31) İran Şahı Tahmasb’a karşı ayakla¬ 
narak harb etmiş ve I. Süleyman’a 
(Kanunî) bağlılığını sunmakla 938’de 
(1531/32) Osmanlı Devletimden aldı¬ 
ğı yardımla mücadeleye devam eyle¬ 
miştir. Ancak Tebriz’i İran aldığından 
kendisi Osmanlı ülkesine gelip yapı¬ 
lan savaşlarda sadâkat gösterdi. Ora¬ 
nın fethinde Tebriz ve Revan valisi 
oldu. 941’de (1534/35) Bitlis beyler¬ 
beyi olup Şeref Han ile muharebe 
edip onu katleyledi. O sene durum 
gereği Rumeli’ye geçirilip ardından 
beylerbeyi oldu. Lipova muharebe¬ 
sinde güzel hizmetle Bosna’yı muha¬ 
faza etmiştir. Şah oğullarından Mir- 
za’nm itaatinde Erzurum beylerbeyi 
olarak tekrar hududa gönderildi. 955’ 
de (1548) Yanova muharebesinde 
hazır bulunarak şehid olmuştur. Ce¬ 
sur, yiğit, tedbirli ve sâdıkdı. Güzel 
hizmetleri görülmüştür. Oğlu İsken¬ 
der Bey’dir ki, onun oğlu şair Gayre¬ 
ti Mehmed Çelebi 1 ’dir(—►). (I. 444) 

Ulu bak. Ârif Çelebi; Arif Mehmed 
Efendi; Mahmud Paşa 

Uluç bak. Haşan Paşa 

Ulûmî Çelebi İstanbulludur. Yeniçe¬ 
ri olup 983’de (1575/76) vefat etti. Şa¬ 
irdir. (III. 492) 

Ulvî Ali Bey İstanbullu bir zaim olup 
986'da (1578) vefat etti. Şairdir. (III. 
492) 

Ulvî Çelebi Bursalıdır. II. Mehmed 
(Fâtih) devri (1451-1481) ortaları şair¬ 


lerindendir Türkçe Heft Peykerl var¬ 
dır. (III. 492) 

Ulvî Çelebi Yegân’ın oğludur. III. Mu- 
rad devri (1574-1595) ortalarında vefat 
etti. Divan sâhibi şairdir. (III. 492) 

Ulvî Mehmed Çelebi (Terzizâde) 

Diline perhizi olmamak hasebiyle in¬ 
ziva eylemişti. 993’de (1585) vefat et¬ 
ti. Kâtip ve şairdi. (III. 492) 

Umûr Bey Develi oğludur. Sultan 
Mehmed’in akrabasından oldu. 950 
(1543) yılma yakın vefat eyledi. (I. 
402) 

Umûr Bey (Gazi) Orhan Gazi dev¬ 
rinde (1325-1361) yiğitlikle meşhur 
bir zat idi. Asker neferleri bunun ba¬ 
şına yemin ederdi. Kutlu olarak vefat 
etti. (I. 401) 

Umûr Paşa Timurtaş Paşamın oğlu¬ 
dur. Sancak beyi olup Mûsâ Çele- 
bi’niıı yanından yenilgisine kadar ay¬ 
rılmadı. Scnra I. Mehmed’e (Çelebi) 
güzel hizmetlerde bulunduğundan 
Anadolu beylerbeyi oldu. Düzmece 
Mustafa harbinde bulunup vezirlikle 
kubbenişîr oldu. 838’de (1434/35) 
vefat etti. Cesur ve gayretliydi. Oğlu 
Osman Çeiebi’dir(-+). Diğer oğlu Ali 
Çelebi, Şehzade Mustafa Çelebi b. 
Sultan II. Mehmed’e defterdar olarak 
vefatına - kadar hizmette bulunup 
sonra vefaı: etmiştir. (I. 401/02) 

Uncuzâde bak. Emin Mehmed Efen¬ 
di; Fehmî Mustafa Efendi; Mustafa 
Efendi (Hafız); Mustafa Efendi (Ha¬ 
fız); Ni’me:ullah Mehmed Efendi 

Uncuzâde Ricâl ve âlimlerden bazı 
zatların mensup oldukları bir âiledir. 
Bir, asır ön:esine kadardır. (IV. 682) 

Unkud bak. Süleyman Efendi 

Uryân Efendi bak. Abdül evvel Efen¬ 
di 



Uryânı bak. Ali Efendi; Mehmed Efen¬ 
di; Osman Efendi 

Uryânîzâde bak. Abdullah Efendi; 
Arif Mehmed Efendi; Aziz Mehmed 
Efendi; Es’ad Ahmed Efendi; Hâlid 
Mehmed Efendi; Hayrallah Mehmed 
Efendi; Mehmed Efendi; Mustafa 
Efendi; Râşid Mehmed Efendi; Reşid 
Mustafa Efendi; Said Efendi; Vahid 
Mehmed Efendi 

Uryânîzâde Bursalı ve Ayntablı iki 
Uryânî Efendimin oğullarıdır. Her iki¬ 
sine de “Uryânîzâde” denmiş ve bun¬ 
lardan âlimler yetişmiştir. Ayntablı 
evlâdından biri şeyhülislâm oldu. 
(IV. 698) 

Uslu bak. Şücâeddin İiyas Efendi 
Ustazâde bak. Ahmed Ağa 

Usûlî Ahmed Efendi Müderris ve 
1286 : da (1869) Eyüp mollası oldu. Bu 
senelere (18801er) kadar hayatta ka¬ 
larak vefat eylemiştir. (I. 303) 

Uşşakîzâde bak. Abdullah Efendi; 
Abdülaziz Efendi; Abdülbâkî Efendi; 
Abdülhâlik Efendi; Abdürrahim Efen¬ 
di; Bahâeddin Mehmed Efendi; Fasi¬ 
hi Mehmed Efendi; Hasib İbrahim 
Efendi; İbrahim Efendi; Mustafa Efen¬ 
di; Nesib Abdullah Efendi; Osman 
Efendi; Sadreddin Mehmed Efendi; 


Sadrı Sadreddin Efendi; Said Meh¬ 
med Efendi 

Uşşâkızâde Şeyh Hüsâmeddin Uşşâ- 
kî oğullarıdır ki, üç asırdan beri de¬ 
vam etmiş, âlim ve şeyhler yetişmiş¬ 
tir. (IV. 698) 

Uteyfe bak. Atife (Şerif) 

Uyun Mustafa Dede Bursa’da Hik¬ 
meti müridlerinden olup 1209’da 
(1794/95) orada vefat etmiştir. Ermiş 
sayılanlardandır. (IV. 454) 

Uzun bak. Abdullah Abdı Efendi; 
Abdullah Ağa (Leylek); Abdullah Pa¬ 
şa; Abdülvehhâb Efendi; Ali Efendi; 
Ali Paşa; Bâlî Efendi; Emin Efendi; 
Emin Mehmed; Firdevsî Çelebi; Ha¬ 
şan Ağa; Haşan Efendi; Haşan Paşa; 
Hüseyin Efendi; İbrahim Bey; İbra¬ 
him Efendi; İbrahim Paşa; İsmail Ağa; 
Mehmed Ağa; Mustafa Ağa; Mustafa 
Paşa; Piyâle Paşa; Sa’dî Efendi; Salih 
Mehmed Efendi; Süleyman Ağa; Sü¬ 
leyman Efendi; Süleyman Paşa; Şüca’ 
Ağa; Şücâeddin Ağa; Yusuf; Yusuf 
Paşa; Zekeriyâ Efendi 

Uzun Hâfız bak. Mehmed Efendi 
Uzun Hâfızzâde bak. Münib Efendi 
Uzunetek bak. Ali Bey 

Uzunzâde bak. Mehmed Ağa; Süley¬ 
man Efendi 


1643 



1644 



Üç Anbarîzâde Reisülküttab Üç An- 
barlı Mehmed Efendi oğludur. Âlim¬ 
lerdendi. Bunlara “Reiszâde" de de¬ 
nir. (IV. 683) 

Üç Kuzular Buhara erenlerinden üç 
zat olup Bursa’da vefat eylemişlerdir. 
Makamlarına tekke yapılmıştır. (I. 442) 

Üçanbarlı bak. Mehmed Efendi 
Üçbaş bak. Kureddin Hamza Efendi 

Üftâde Mehmed Efendi Bunsalıdır. 
Önce ilim tahsil etti, sonra Bayramı 
halifelerinden Muk'ad Hızır Dede den 
tarikati tekmil eyledi. Sonra onun za¬ 
viyesine şeyh oldu. 9884le (1580) ve¬ 
fat etti. Ermiş sayılanlardan ve Anado¬ 
lu şeyhlerinin büyüklerindendi. Hali¬ 
felerinden Muabbir Velî Efendi riiya 
yorumunda meşhur oldu. Bursa‘d a, 
Pınarbaşrncla medfuııdur. Vefatında 
yerine küçük oğlu Mehmed Çelebi 
şeyh oldu. Az müddette vefat edip ye¬ 
rine büyük oğlu Mustafa Efendi şeyh 
olup 1039'cH (1629/30) vefat eyledi. 
Yerine bunun oğlu İbrahim Efendi 
şeyh olup 21 Cemaziy el evvel 1089’da 
(11 Temmuz 1678) 100 yaşma yakın¬ 
ken vefat etmiştir. Hüdâî Mahmud 
Efendi hulefâsından ve ermiş sayılan¬ 
lardandı. Yerine oğlu Mehmed Efendi 
şeyh olup 11094la (1697/98) vefat et¬ 
ti. Ermiş sayılanlardandı. Yerine oğlu 
Mustafa Efendi şeyh olup 1133'de 
(1721) vefat eyledi. Bu da ermiş sayı¬ 
lanlardandı. Yerine oğlu Hayreddin 
Efendi şeyh olup 11724le (1758/59) 
vefat eylemiştir. Yerine oğlu Mustafa 
Efendi şeyh olup 1216'da (1801/02) 
vefat etti. (I. 391/92) 


Üftâdezâde hak. İbrahim Efendi; 
Mehmed Efendi 

Üftâdezâcle Üftâde Mehmed Efendi 
HI. Murad devri (1574-1595) şeyhle¬ 
rinden ve Bursa ricali ildendir. Evla¬ 
dından bir haylisi şöhretlerini bir asır 
kadar korumuşlardır. (IV. 682) 

Ülfetî Hüseyin Efendi Bağdadlıdır. 
Valilere divan kâtibi ve kethüda ola¬ 
rak geçimini sağlardı. 112241e (1710) 
vefat etti. Münşî ve şairdi. (I. 391) 

Ülfetî Mehmed Çelebi İstanbullu 
nevheves bir şairdi. 10554le (1645) 
vefat eylemiştir. (I. 395) 

Ümid Çelebi İstanbulludur. I. Süley¬ 
man (Kanunî) devri (1520-1566) şair¬ 
lerindendir. Divan sahibiydi. (I. 402) 

Ümidî İsmail Efendi Şeyh Ahmed 
Efendimin oğludur. Halvetî olup Hü¬ 
seyin Ağa Zaviyesi şeyhi ve Fâtih Ca¬ 
mii vaizi oldu. Cemaziyelevvel 1106' 
da (Aralık 1694/Ocak 1695) vefat ey¬ 
ledi. Şiirleri, İlâhîleri, mecâlis ve vaaz¬ 
ları ve tıptan Kesf-i Beyân tercümesi 
vardır. (I. 355/56) 

Ümmî Sinan bak. Sinaneddin Yusuf 
Efendi 

Ünımî Sinan Hâfızı bak. Abdüllâtif 
Efendi 

Ümmî Sinanzâde bak. Haşan Efendi 

Ünımî Sinanzâde III. Murad devri 
(1574-1595) sufileriııden Ümmî Sinan 
Efendi evlâdıdır. Bunlar âlim ve şeyh¬ 
lerden olarak geçen asır başlarına ka¬ 
dar gelmiş ve Haşan Efendi adında 
son oğul da o devirde vefat etmiştir. 
(IV. 682) 

Ümmügülsüm Hatun (Çivizâde) 

Mehmed Efendimin kızıdır. Çivizâde 
Mescidimi yaptırdı. Vefatında oraya 
defnedildi. Minberini sipahi Çavuşzâ- 
de Mustafa Ağa koydu. (I. 401) 



Ümmüveledzâde nak. Ahdülaziz 
Efendi; Ali Efendi 

Ümmüveledzâde I. Süleyman (Ka¬ 
nunî) devri (1520-1506) âlimlerinden 
Hüseyin Efendi evlâdına denmiş ve 
yarım asır kadar sürmüştür. (IV. 682) 

Üns Efendi (Molla Ahmedzâde) 

Mehmed Efendi‘nin(--0 oğludur. Mü¬ 
derris ve Yenişehir mollası oldu. Sa- 
fer 1070‘de (Ekim-Kasım 1659) vefat 
etmiştir. (I. 440: IV. 153) 

Üns Efendi (Sahhaf Şeyhizâde) 

Abdıırrahman Efendi 17 nin(-ü oğlu¬ 
dur. Müderris. Trahlusşam mollası ve 
Medine pâyesi oldu. Muharrem 1113’ 
de (Haziran 1701) 73 yaşında Rize'de 
vefat etmiştir. (I. 440: III. 314) 

Ünsî Haşan Efendi (A’rec) Salkım- 
söğüt'de Aydınoğlu Tekkesi'ne şeyh 
olmuş ve Şevval 1136x1a (Haziran- 
Temımız 1724) vefat etmiştir. Kadirî- 
haneEle medfundur. Nasûhı Efendi' 
nin pîrdaşıdıı*. Yerine Timarlıaneci 
Mehmed Garih Efendi şeyh olup 
115l'de (1738/39), sonra Ali Efeııcli- 
zâde Seyyid Muhyiddin Efendi şeyh 
olmuştur ki, Köstendilli idi. 1174 ; de 
(1760/61) vefat eyledi. Yerine ikinci 
Ünsî Haşan Efendi şeyh olup 1200x!e 
(1786) vefat eyledi. Bunlar adı geçen 
tekkede medfundurlar. (I. 440) 

Üsküdarî bak. Ramazan Ahmed 
Efendi 

Üsküp Şeyhi bak. Sücâeddin llyas 
Müfred 

Üstüvanî hak. Mehmed Efendi 

Üstüvanîzâde bak. Said Efendi 

Üveys Bey Menteşe beyi Ya'kııb 
Bey'in oğludur. Babasının hayatında 
I. Mehmed 7 in (Çelebi) yanma rehin 
bırakılmıştı. Vefatında orayı zapt için. 


göz hapsinde bulunduğu çardaktan 
firara muvaffak olmuş ve yakalana¬ 
rak 844Ele (1440/41) katledilmiştir. 
(I. 444/45) 

Üveys Bey Yükselerek Kayseri beyi 
olmuştu. I. Selim (Yavuz) devrinde 
(1512-1520) İran harbinde şehid ol¬ 
muştur. (I. 445) 

Üveys Bey Mâbeyıı-i hümâyûndan 
yetişip helvacıbaşı olmuştur. Sonra 
Pozega beyliğine gönderildiyse de 
yine çağrılıp helvacıbaşı oldu. Velini¬ 
metine kötülük düşünen bir hain ol¬ 
duğundan ZilkaEle 106lEle (Ekim- 
Kasıııı 1651) katledilmiştir. (I. 445) 

Üveys Paşa I. Selim 7 in (Yavuz) köle¬ 
si ve Bıyıklı Mehmed Paşamın karde¬ 
şi olup bu sayede parlamıştır. Karde¬ 
şinin şehadetinden sonra ümerâdan 
olup hayli yerlerde bulunmuş ve 940 
(1533/34) tarihinden sonra Bağdad 
ve Haleb beylerbey iliğini de kazan¬ 
mıştır. 952 ; de (1545) Yemen beyler¬ 
beyi oldu. 954de (1547) eşkıyadan 
Pehlivan Haşan bunu şehid eylediyse 
de, bir hafta sonra Pehlivan! Özde- 
mir Paşa tutup kısasen katletmiştir. 
Çok sert ve çok içkici olduğundan 
kardeşi gibi hizmette bulunamamış¬ 
tır. Oğlu Mehmed Paşa'dır. (I. 445) 

Üvey r s Paşa (Hoca Paşa) Aydın Gü- 
zelhisarlıdır. Babası kadılardan Meh¬ 
med Efendi olup ilim tahsiliyle İstan¬ 
bul'da mali ve kâtibi oldu. Semsi Paşa 
ve emsaline intisapla sırasıyla küçük 
ve orta defterdarlıklardan sonra III. 
Murad devrinde (1574-1595) basdef- 
terdar olmuştur. Budin beyleıbeyili- 
gine gönderildi. Rebiyülâhir 993 de 
(Nisan 1585) çağrılıp tekrar başclef- 
terdar oldu. Cemaziyelewel 995Ele 
(Mayıs 1587) Mısır beylerbeyi oldu. 
Zamanında 500 bin filori irsaliyeyi 


1645 




600 bine yükseltilmiştir. Bu sebepten 
998 ! de (1590) vezir payesi ihsan 
olundu. Zilka’de 998’de (Eylül 1590) 
vefat etmiştir. Mısırda, Karafe’de 
medfundur. Zamanın mizacına vâkıf 
ve maliye işlerini bilirdi. İstanbul’da 
bir cami yapmıştır ki, Hoca Paşa Ca¬ 
mii diye bilinir. Oğlu Mehmed Pa¬ 


şa’dır. Torunu “Üveys Paşazade” diye 
meşhur clup Cezayir beylerbeyi ol¬ 
muştur. 1054’de (1644) azledilerek 
sonra vefat etmiştir. (I. 445) 

Üveysî bak. Nu'maıı Efendi; Veysî 
Efendi 

Üveyszâcie bak. Mustafa Efendi 


1646 




Vâcid Ahmed Efetıdi Beylanlı Mus¬ 
tafa Paşamın(-0 siiahdarı Hacı Ağa’ 
nın oğludur. Maarif memurlarından 
olup 60 yaşında iken Receb 1300 : de 
(Mayıs 1883) vefa; etmiştir. Şairdi. 
(IV. 471) 

Vâcİd Ahmed Efendi Beylanlı Mus¬ 
tafa Paşamın siiahdarı Hacı Mehmed 
Ağamın oğludur. 1240’da (1824/23) 
doğdu. Divan kalemine ve sonra ma¬ 
arif kalemine girdi. Orada mümeyyiz 
ve tahrirat müdürü olup azilden son¬ 
ra 1300 (1883) yılından sonra Lim- 
ni’de vefat etti. Şairdir. (IV. 598) 

Vâcidî Çelebi Geliboludandır. Di- 
van-ı Hümâyûn kâtiplerinden olup 
Sultan Selim devri sonlarında vefat 
eyledi. Şairdir. (IV. 598) 

Va’dî Ahmed Efendi Üsküdar Mah¬ 
kemesi kâtibi olup 1094 ! cle (1683) 
vefat eylemiştir. Şairdir. (I. 224) 

Va’dî Mehmed Efendi Bursalıdır. 
Bursa’da mahkeme kâtibi olup mü¬ 
derrislerdendi. 19 Rebiyülevvel 1059’ 
da (1 Nisan 1649) vefat etti. Şairdir. 
(IV. 609) 

Vahdeti Çelebi Bosnalıdır. Dinsiz¬ 
likle itham edilirdi. 1007 ; de (1598/99) 
Ereğli’de vefat etti. Şairdir. (IV. 604) 

Vahdeti Ebûbekir Efendi Nâilî Ab¬ 
dullah Paşa’mn babası serdengeçti 
ağası Hacı Halil Ağamın oğlu olup 
1137’de (1724/25) doğdu. 1155’de 
(1742) kethüdâ kalemine girip sonra 
ımühimmenüvis oldu ve kardeşinin 
riyasetinde kesedarı olup sonra baş- 


ımıkabele ile hâcegâna dahil oldu. 
Şevval ll66’cla (Ağustos 1753) cebe¬ 
ciler kâtibi ve Şevvâl ll68’de (Tem¬ 
muz 1755) piyade mukabelecisi oldu. 
Sonra Cidde valiliğinde kethüdâ olup 
1172’de (1758/59) kardeşinin vefatın¬ 
da vali kaymakamı oldu. 1174’de 
(1760/61) dönüp 1175’de (1761/62) 
tophane nâzırı ve Şevvâl 1177’de (Ni¬ 
san 1764) tezkire-i evvel olup 1178’ 
de (1764/65) Limni’ye gönderildi. 
1179 : da (1765/66) atlı mukabelecisi, 
1180’de (1766/67) teşrifatçı, 1182’de 
(1768) süvari mukabelecisi olup Rebi- 
yülâhir 1182’de (Ağustos-Eylül 1768) 
sulh arzında azledilip bir yere sürül¬ 
dü. Sonra affedilerek Rebiyülevvel 
1185’de (Haziran-Temmuz 1771) def¬ 
ter emini ve 1186’da (1772/73) rikâb 
çavuşbaşısı ve 1187’de (1773) çavuş- 
başı olup 1188’de (1774) azledilerek 
1190’da (1776), 1192’de (1778) ve 
1194’de (1780) üç kere ruznâme-i ev¬ 
vel, 1196’da (1782), 1198’de (1784), 
1200’de (1786) ve 1201’de (1786/87) 
dört defa yeniçeri kâtibi oldu. 6 Safer 
1202’de (17 Kasım 1787) vefat eyledi. 
Yenikapı Mevlevîhanesi- dışına def¬ 
nedildi. Nefis kitaplar yazmaya uğra¬ 
şır ve Mevlevi tarikat! ımüntesibiydi. 
Derviş-huylu, inançlı, âbid, lâtifeciy- 
cli. Bir çeşmesi vardır. Oğlu Arif 
Bey’dir. (IV. 604/05) 

Vahdetî Efendi Müderris ve kadı 
olup 1079 ; da (1668/69) vefat etti. Şa¬ 
irdir. (IV. 604) 

Vahdeti Efendi İlim tahsil ederek 
mezun olmuştu. Teşrifat kalemi hali¬ 
felerinden olup eshâm-ı umumiyenin 
yazılarını yazmak üzere Avrupa’ya 
gönderilerek dönmüştü. 1295’de 
(1878) vefat etti. Meşhur hattatdır. 
(IV. 605) 


1647 



7648 


Vahdî İbrahim Efendi Hacı Musta¬ 
fa b. Mehmed'in oğludur. Rumeli- 
dendir. Müderris. Haîeb mollası olup 
12 Rebiyülâhir 1126'da (27 Nisan 
vefat etmiştir. Ûç dikle şairdir. 
İbn Hallikân'ı özetledi. (IV. 605) 

Vahdî Osman Efendi Edirnelidir. 
1130‘da (1718) vefat etti. Şairdir. 
Mülteka 1-Ebhâr şerhi MehdîVl-En- 
ucıfı telif eylemiştir. (IV. 605) 

Vâlıib Ahmed Paşa Mekteb-i Harbi- 
ye'den yetişmiş, liva ve ferik olarak 
Divan-ı Harb-i Mahsus‘da 15-20 sene 
kadar reis olmuştur. 16 Safer 1314’de 
(27 Temmuz 1896) vefat eyledi. Kara- 
caahmeüe defnedilmistir. Sâdık, doğ¬ 
ru idi. (IV. 844) 

Vâhib Ali Efendi Sun‘ullah Efen- 
di'nin(->) oğludur. Il4l ! de (1728/29) 
Manisa mollası oldu Şairdi. (III. 234) 

Vahid Alımed Efendi Sayda da Bi- 
lâd-ı Beşarelidir. 1247'de (1831/32) 
Mısır'a gidip sonra İstanbul'a gelerek 
Divan-ı Hümâyûn kâtibi oldu. Sultan 
Abdiılmecid devrinde (1839-1861) 
vefat eylemiştir. Şairdir. (IV. 606) 

Vahid Bey Vükelâdan Muhtar Paşa' 
nın oğludur. Mektûbî ve âmeclî ka¬ 
lemlerinde ömrünü geçirmiştir. 28 
Cemaziyelâhir 1311 ! de (6 Ocak 1894) 
vefat eylemiştir. 58 yasında, sismaıı 
ve ev idaresini iyi bilir, kabiliyetliydi. 
(IV. 606) 

Vahid Mehmed Bey Sürûrî Mehmed 
Paşa'nın oğludur. Kapıcıbaşı olup 
Sultan Abdiılmecid devri (1839-1861) 
sonlarına yetişmiştir. (IV. 606; III. 13) 

Vahid Mehmed Efendi (Âtıfzâde) 

Şeyhülislâm Ömer Hüsâmeddin Efen¬ 
di'nin küçük kardeşidir. Müderris, Ce- 
maziyelâhir 1268xîe (Nisan 1852) Se¬ 
lanik mollası, sonra Edirne payesi ve 


Rebiyülevvel 1273 de (Kasım 1856) 
Mekke payesi ve Zilhicce 1278‘de 
(Haziran 1862) İstanbul payesi. Şa'bân 
1280'de (Ocak 1864) Dâr-ı Şûra müf¬ 
tüsü ve Zilhicce 1280’de (Mayıs 1864) 
Meclis-i Vâlâ azası ve sonra Anadolu 
payesi olup 3 Ramazan 1293 de (22 
Eylül 1876) vefat etti. Haydarpaşa'ya 
defnedildi. Bilgili ve güzel konuşur¬ 
du. Ömrü yalnızlık içinde geçmiştir. 
(IV. 606) 

Vahid Mehmed Efendi (ETryânîzâ- 

de) Müderris, molla, Mekke payesi 
olup 15 Safer 1252 ; cîe (1 Haziran 
1836) İstanbul payesi oldu. 2 Zilka'de 
1255'de (7 Ocak 1840) vefat etti. Top- 
kapı'da medfundur. Ulemâ-yı resmi¬ 
yeti endi. (IV. 606) 

Vahid Mehmed Paşa Kilislidir. Nıı- 
sayrîlerdendir. Annesi İstanbul'a gelip 
bir baltacıya varmasından dolayı “İs¬ 
tanbullu" deneli. Maliye kalemine gi¬ 
rip zecriye mukassili ve Galata voy¬ 
vodası Tooal Halil Efendi sâyesinde 
yükseldi ve zecriye başkâtibi ve mu¬ 
kassili oldu. 1221 ele (1806) mevkufa- 
tı. ardından Fransa sefiri olup az müd¬ 
dette Şevval 1221'de (Aralık 1806) 
defter emini ve Cemaziyelevvel 
1224'cle (Haziran-Temmuz 1809) reis 
vekili olup 26 Şa ban 1224‘cle (6 Ekim 
1809) Kütahya'da ikamet eyledi. 
Birbuçuk sene sonra serbest bırakıldı. 
1226xla (1811) tophane nâzın. Şevval 
1227'de (Ekim 1812) tersane emini, 
1229'da (1814) Tekelioğulları muhal- 
lefatını kabza memur olup 5 Şevvâl 
1229'da (20 Eylül 1814 ) vezirlikle Te¬ 
ke ve Hamid, bir-iki sene sonra da 
Hanya vahşi oldu. 1235'tle (1819/20) 
vezirliği kaldırılarak Sakız'da oturdu. 
Rebiyülâhir 1236x1a (Ocak 1821) ora¬ 
ya muhâfız olup vezirliği geri verildi. 



1237xle (1821/22) istifa eyledi. Şev¬ 
val'de (Haziran-Temmuz 1822) Ur¬ 
la ela iken vezirliği alınıp Âlâiye'ye sü¬ 
rüldü. 23 Ramazan 1239 : da (22 Mayıs 
182 i) vezirliği geri \ erilip Haîeh vali- 
si oldu. 1242'de (1826/27) rehavetle 
suçlanarak azledilip vezirliği alınarak 
Konya ya gönderildi. Sürgün yeri 
sonra Bursa ya çevrildi. 1242'de 
(1826/27) tekrar vezirlikle Eski İstan¬ 
bul muhafızı olup 1244‘de (1828) 
Bosna valisi oldu. Hareketinden ev¬ 
vel 2 Safer 1244'de (14 Ağustos 1828) 
vefat etti. Hüner ve marifet, akıl ve 
anlayışlılıkla meşhurdur. Cimrilikle 
biriktirdiği dört bin kese eşya idi. İki 
zevcesinden başka mirasçısı kalmadı. 
Ayvansaray’da annesinin yalısında 
oturmasından "Çingene VahkT denir¬ 
di. Kütahya’da kütüphane, Kilis’de 
Nusayri Mezarlığında babasının mer- 
kadini yapmıştır. Scfâretnâme si var¬ 
dır. (IV. 605/06) 

Vahid Paşa Yusuf Ağamın mühürda¬ 
rı Râgıb Efendi’nin oğludur. Seneler¬ 
ce tomruk ağası ve sonra mırimîran- 
lıkla İzmit mutasarrıfı oldu. 1275 
(1858/59) yılından sonra vefat etmiş¬ 
tir. Oğlu hariciye mümeyyizi Rauf 
Bey'dir. (IV. 606) 

Vahidî (Mürekkepçizâde) I. Ah- 

med devrinde (1603-1617) vefat eyle¬ 
di. Şairdir. (IV. 605) 

Vâhidî Çelebi Asıi adı Abdülvâhid' 
dir. Kara Davııd Efendi 1 nin(-0 torunu. 
Süleyman Çelebi'nin oğludur. Genç 
iken 975 (1567/68) tarihlerinde vefat 
etmiştir. Şairdir. (II. 324; IV. 598) 

Vahidî Mehmed Paşa (Hacı Ha- 
sanzâde) Mehmed Efendi'nin oğlu¬ 
dur. Kadı idi. Ancak gösterişe düşkün 
olduğundan sipahi elbisesi giyerdi. I. 
Selinvin (Yavuz) İran seferinden dö¬ 


nüşünde Kütahya'da kadı olup güzel 
elbiselerle karşılayışı padişahın hoşu¬ 
na gidince sancakbevliği ve sonra 

O J c 1 

beylerbeydik ihsan buyuruldu. 935' 
de (1528/29) vefat eyledi. Şair, tarih 
bilir, iyi ve cömertti. (IV. 110) 

Vahyî Çelebi Manastırlıdır. Babası 
kadı idi. Kesriye kadısı olup 958'de 
(1551) vefat etti. Şairdir. Kardeşi Hâ- 
verî Efendi de şairdir. (IV. 606) 

Vahyî Efendi İbraillidir. Bursalı 
Emin Efendi ve Neşet Efendi'nin şa¬ 
kirdidir. Farsça hocası olup 1233‘de 
(1818) vefat etti. Topkapı'da, Hoca 
Neş'et Efendi sofasında medfundur. 
Sairdi. Oğlu Müfid Efendi 1228‘de 
(1813) vefat ederek oraya defnedil- 
ıniştir. ( IV. 607) 

Vahyî Efendi Askerî kalemden yeti¬ 
şip 1247'de (1831/32) hâcelik verildi. 
Sultan Abdülmecid devri (1839-1861) 
sonlarında vefat eyledi. (IV. 607) 

Vahyî Mehmed Efendi (Seyyid) 

Balat: Tekkesi şeyhi Haşan Efendi'nin 
oğludur. Eyüp Sultan Camii ve Sultan 
Selim Camii vaizi olup Şeyhülharem 
Tekkesi şeyhi oldu. 21 Şa'bân 1130' 
da (20 Temmuz 1718) vefat etti. Eyüp' 
de medfundur. Müiessir, muhaddis, 
şair ve ilalıîciydi. Oğlu Seyyid Feyzul- 
lah Efendi'dirh- *). (IV. 606/07) 

Vahyî Ömer Çelebi Diyarbekirlidir. 
1068'de (1657/58) vefat etti. Şairdir. 
(IV. 606) 

Vahyîzâde bak. Mehmed Ehü Ab¬ 
dullah Efendi 

Vaiz Arab bak. Mehmed Molla 

Vaiz Arabzâde Ih Bavezid devri 
(1481-1512 ) âlimlerinden meşhur Va¬ 
iz Mehmed Efendi ve oğullarıdır. Ya¬ 
rım asır kadar meşhur olmuşlardır. 
(IV. 710) 


16 i 9 



1650 


Vâiz Emir bak . Abdülkerim Efendi 
Vâiz Kapayî bak. Mehmed Efendi. 
Vâizzâde bak. Abdullah Efendi 
Vâkıf Bey (Mîrialemzâde) Topuzlu 
Hacı Mustafa Ağa oğullarmdandır. 
Tersane emini Hacı Ali Beye daıııad 
olduğundan mektûbî-i sadâret kale¬ 
mi halifelerinden olup hâcelik rütbe¬ 
siyle 1247de (1831/32) maksadına 
ulaşmıştı. Sonra vefat etti. (IV. 601) 

Vâkıf Mahmud Efendi Bursalıdır. 
Müderris olup 1137x1e (1724/25) ve¬ 
fat etti. Şairdir. (IV. 601) 

Vâkıf Yahyâ Efendi (Hoca Sa’ded- 
dinzâde) Es ; ad Efendizâde Ebûssu- 
ûd Efendi nin oğludur. Müderris ve 
Haleb mollası olup 1150de (1737/ 
38) vefat etti. Şairdir. (IV. 640; I. 331) 

Vak’î Ahmed Efendi Okçu zade 
Mehmed Şah Efendrnİn(-0 oğludur. 
Müderris olup Bahâî Efendiye tezki- 
reci oldu. 1060da (1650) vefat eyledi. 
Şairdir. (IV. 153) 

Vâlî Abdurrahman Efendi (Nefes- 
zâde) Ankaralı bir hatibin oğludur. 
Müderris, Cemaziyelevvel 1099 da 
(Mart 1688) Bursa payesi iken İstan¬ 
bul payesiyle nakibüleşraf oldu. Safer 
1100de (Aralık 1688) Anadolu payesi 
olup Ramazan llOTde (Haziran 1690) 
azledildi. Şevvâl 1102de (Temmuz 
1691) Rumeli payesi oldu. Şevvâl 
1107de (4 Mayıs 1696) zatülcenb has¬ 
talığından vefat etti. Edirnekapı’da 
medfundu.. Âlim, edib, vakûr, şairdi. 
Arapça şiir söylerdi. Oğulları Mehmed 
Refr Efene- .(-►) ile Mehmed Aziz Âzım 
Efendi 1 dir(->). Torunlarından biri de 
Mehmed Sâdık Efendidir. (III. 316) 

Vâlî Ahmed Çelebi Yenipazarlıdır. 
Danişmend ve kadı olup 1007'de 
(1598/99) orada vefat etti. Şairdir. 
(IV. 602) 


Vâlide Kethüdâsızâde bak. Ahmed 
Ağa; Said Mehmed Bey 

Vâlihî Ahmed Efendi Üsküplüdür. 
Kadı olup 1008 : de (1599/1600) vefat 
etti. Şairdir. (IV. 602) 

Vâlihî Efendi Ergene-köprülüdür. 
Talebeden olup Gülşenî dervişi ve 
halifesi oldu. Şair ve Kurtzâde Vâli- 
hf nin çağdaşıdır. (IV. 602) 

Vâlihî Efendi (Kurtzâde) Edirneli¬ 
dir. Şeriat ve ilim tahsil edip Gülşenî- 
zâdeden el aldı. Vatanında vâiz ve 
müfessirdi. Orada Sultan Selim Camii 
vâizi olup 994de (1586) vefat etti. F⬠
zıl ve şairdir. (IV. 601/02) 

Vâmık .Ui Efendi Kalemden yetişip 
hâcegândan ve Selânik Baruthanesi 
nâzın olup 5 Cemazİyelâhir 1192de 
(1 Temmuz 1778) vefat etti. Üskü- 
darda, Ayrılıkçeşmesimde medfun- 
dur. (IV. 602) 

Vâmık Sâlilı Paşa (Serhalifezâde) 

Dahiliye kaleminden yetişerek Hâfız 
Mehmed Paşaya divan kâtibi oldu. 3 
Ramazan 1264de (3 Ağustos 1848) 
vezirlikle Sayda valisi, Zilhicce 
1267de (Ekim 1851) Girit, Zilhicce 
1268de (Eylül-Ekim 1852) ikinci defa 
Sayda, Şevvâl 1273de (Haziran 1857) 
Selânik ve Zilkade 1273de (Haziran- 
Ternmuz 1857) Cezâyir-i Bahr-i Sefid 
valisi oldu. Şevvâl 1275de (Mayıs 
1859) ayrıldı. 27 Receb 1277de (8 Şu¬ 
bat 186l) vefat etti. Eğrikapıda med- 
fundur. înşa ve kitâbette eşsiz olup 
zevk ve safâya düşkündü. Oğulları 
Cenâb Bey ve Dahiliye Nezâreti müs¬ 
teşarı A. ime d Refik Paşa ve Şûrâ-yı 
Devlet azasından ve ûlâ ricâlinden 
Tâhir Bey ile Rüşdî Bey ve İzzet 
Beydir. Bazıları vefat eylemiştir. (IV. 
602 ) 



Vanızâde bak. Râsih Mehrned Saicl 
Efendi; Rebih Mustafa Efendi; Said 
Mehmed Efendi; Said Mehmed Râsih 
Efendi 

Vânîzâde IV. Mehmed (hd 1648- 
1687) şeyhi Vânî Mehmed Efendi 
oğullarına denir. (IV. 710) 

Vankulu bak. Mehmed Efendi 
Vanlızâde bak. Hüseyin Kâmil Efendi 
Varak bak. Şemseddin Ahmed Efendi 
Vardar bak. Ali Paşa 
Vardarî bak. Şerif Meiımed Efendi 

Vardarî Şeyhzâde bak. Abdülganî 
Efendi; Abdülvehhab Efendi; Kâmil 
Yahya Efendi; Mehmed Efendi; Meh¬ 
med Efendi; Mehmed Efendi; Zekeri- 
yâ Efendi 

Vardiyanbaşızâde bak. Haşan Bey 
(Hacı) 

Vamalızâde bak. Selim Paşa 

Vasfı Çelebi Hadım Ali Paşa’nm 
mensuplarından olup Mesihî ile içki 
sofrası arkadaşıydı. II. Bâyezid devri 
(1481-1512) şairlerindendir. (IV. 608) 

Vasfı Efendi Ispartalıdır. Yetişerek 
Hurşid Paşa’ya divan kâtibi olarak 
taşralarda gezmiş ve Sayda tahrirat 
müdürlüğünde bulunup 1277’de 
(1860/ 61) azledilerek 1279’da (1862/ 
63) mektûbı-i sadâret hulefâlığına 
girmiş, 1285 ; de (1868/69) mahkeme-i 
temyiz baş mümeyyizi, 1291 de (1874) 
adliye mektupçusu, Muharrem 1296' 
da (Ocak 1879) sadâret mektupçusu 
ve 1300’de (1883) Şûrâ-yı Devlet aza- 
lığıyla başkâtibi olmuş ve 24 Cemazi- 
yelâhir 13l4’de (30 Kasım 1896) vefat 
ederek Merkezefendİ kabristanına 
defnedilmiştir. Âlî ilimler ve Farsça ve 
kitâbette söz sâhibiydi. (IV. 608/09) 

Vasfı Mehmed Efendi (Hacı) Bos¬ 
na Akçaâbâdlıdır. 1173’de (1759/60) 


vefat etti. Edirnekapı’da medfundur. 
(IV. 245) 

Vasfı Mehmed Efendi (Hâfız) 

Eyüp mollası olup 3 Receb 1294’de 
(14 Temmuz 1877) vefat etti. Eyüp'de 
medfundur. (IV. 608) 

Vasfı Mehmed Efendi (Kebecizâ- 

de) Kâtib-i sultanî olup Muharrem 
1247’de (Haziran-Temmuz 1831) ve¬ 
fat etti. Üsküdar’da medfundur. (IV. 
608 ) 

Vasfı Mehmed Paşa Mülkiye me¬ 
murlarından olup hacca gitmişti. Bih- 
ke’den azledilmiş olarak 12 Şevvâl 
128Ede (10 Mart 1865) vefat etti. Mev- 
lânâkapı’da medfundur. (IV. 608) 

Vasfı Mustafa Efendi (Kmalızâde) 

Abdürrahim Kirâmî Efendi ! nin(—0 
oğludur. Müderris olup III. Murad 
devri (1574-1595) sonlarında vefat et¬ 
miştir. (IV. 608; III. 501) 

Vasfı Mustafa Efendi (Silahşorzâ- 

de) Defterhanederi yetişip Kars ve 
Bencler’de defter emini vekili olmuş¬ 
tur. 1196’da (1782) vefat etti. Karaca- 
ahmet’de medfundur. (IV. 608) 

Vasfı Mustafa Paşa Askerlikten yeti¬ 
şerek liva ve ferik olmuştur. Karahi- 
sar-ı Sâhib’de Rebiyülâhir 1307’de 
(Aralık 1889) vefat etmiştir. (IV. 486) 

Vâsıf Abdullah Çelebi Ayasofyalı- 
dır. Defterdar Şa’bânzâde Muhteşem 
Mehmed Efendi’nin(->) oğludur. K⬠
tip olup Cemaziyelâlıir 1130’da (Ma¬ 
yıs 1718) vefat etti. Şairdir. (IV. 599; 
IV. 203) 

Vâsıf Ahmed Efendi Bağdadlıdır. 
Haleb ve Van’a gelip ilim tahsil eyle¬ 
di. Kel Ahmed Paşazâde Ali Paşa’ya 
kitapçı oldu. Satıra Abaza Haşan Pa¬ 
şa’ya intisap edip Yenikale istilasında 
esir oldu. Sulhtan sonra kurtulup 


1651 




Van dan İstanbul'a geldi. Sonra ordu¬ 
ya gelip ftmedî odasına çerağ edildi 
ve hâçelik rütbesi verilip Abdürrez- 
zâk Efendi’tıin görüşmelerinde sirkat i- 
bi \e ^nnra vnk'nnüvis oldu. llOS'de 
(178-t) kalyoncular defterdarı, 1200' 
de (1786) mevkufatçı ve 15 Şa'bân 
1201'de (2 Haziran 178“.) İspanva se¬ 
firi oldu. Dönüşte 1203'de (1788/89) 
Anadolu muhasebecisi vekili ve Ra¬ 
mazan 1205'cle (Mayıs 1791) Anadolu 
muhasebecisi olup Rusya murahhas¬ 
larıyla müzakerat-ı esasiyeye memur 
oldu. Rebiyülewel 1206‘da (Kasım 
1791) başmuhasebeci ve ardından 
talıdid-i huclud memuru oldu. 1207' 
de (1792/93) azledildi. Şewâl 1208 : 
de (Mayıs 1794) yine Anadolu muha¬ 
sebecisi, Muharrem 1209 da (Ağustos 
1794) bir yerde oturmaya memur 
olup Cemaziyelevvel 1209‘da (Aralık 
1794) bırakıldı ve tekrar Anadolu 
muhasebecisi oldu. Zilka'de 1213 ele 
(Nisan 1799) ruznâme-İ evvel. 1215' 
de (1800,01) tevkiî ve 1217'cle (1802, .. 
03) tekrar vak'anüvis oldu. 1218‘de 
(1803 04 ) ruznâme-i evvel ve Cemazi¬ 
yelevvel i 220 ele (Ağustos 1805) re- 
isülkilttab olup Şa'bân 1221'de (Ekim- 
Kasım 18o(V) azlolunup hasta oldu¬ 
ğundan 7 Şevval 1222'de (8 Aralık 
1807) veiat eylemiştir. Evüp’de, Vali¬ 
de Sultan Türbesi karşısına defnedil¬ 
di. Önceleri bir hayli sıkıntı çekmiş 
ve sonra sırkâtibi Ahmed Efendi ye 
intisap edip riyaset vaktinde hadsiz 
meblağ almıştır. Alim, akıllı, miinşî. 
vecih. vakurdu. Daima fakirliğini 
söyleyerek sabır ve isti'taf (dilenme) 
âdetiydi. Terekesinden. Ispanya'dan 
getirdiği yiizbin kuruşluk altın müh¬ 
rüyle çıktı. Riyasetinden evvelce ço¬ 
ğu reisler aleyhinde bulunmuşlardır. 
Riyâsefinde Fransa politikasını tuta¬ 


rak Rusya ve İngiltere'yi gücendir¬ 
mişim Enverî'nin Tarihim değiştire¬ 
rek kaleme aldığı matbu tarihi ile 4 
kıt a zeylini yazmıştır. Oğulları Lebib 
Efendi v / Va^sâf Ffendi’dir. (TV. 
599/600) 

Vâsıf Afmıed Efendi (Ekmekçizâ- 

de) Ahmed Paşa'nm torunlaundandır. 
Meclis-i V a la mazbata odasından yeti¬ 
şerek serhalife ve meclis ikinci kâtibi, 
1284'de ( 867/68) Adliye Nezâreti te¬ 
şekkülünde o daireye geçip mahke¬ 
me-i istinaf azası ve sonra mahkeme-i 
temyiz azası. 1295'de (1878) mahke¬ 
me-i istinaf reisi, 1309'da (1891/92) 
mahkeme-i temyiz ceza reisi olmuş ve 
Seniha Sultan kethüdâlığı ilâve edil¬ 
miştir. 29 Şa'bân 1312’de (25 Şubat 
1895) vefat ederek atasının türbesine 
defnedilmiştir. Doğru, sert, iffetli, bil¬ 
gili bir zat idi. Oğulları Şevket Bey ve 
Safvet Bey'dir. (IV. 601) 

Vâsıf Bey Musâhib Abdı Bey'in kar¬ 
deşidir. Mektûbî-i sadr-ı âliden yeti¬ 
şerek hâeegândan oldu. 1228'de 
(1813) küçük kale tezkirecisi olup bu 
gibi görevlerde bulunup 12-46‘da 
(1830/31) İstanbul mııkataacısı oldu. 
Sonra vefat etmiştir. (IV. 600) 

Vâsıf Hüseyin Efendi İstanbullu¬ 
dur. 1104'de (1692/93) vefat etti. Di¬ 
van sahih: şairdir. (IV. 599) 

Vâsıf İsmail Çelebi (İmamzâde) 

Nevheves ve ilim talibiydi. 1096'da 
(1685) vefat etti. Şairdir. (IV. 599) 

Vâsıf Mehmed Efendi Hekimbaşı 
Masan Efendi'nin(--►) oğludur. Mü¬ 
derris olup 29 Şevval 1 i3” de (II 
Temmuz ~25) vefal etmiştir. Nişan¬ 
ca da medfıındıır. Sair ve münşidir. 
(IV. 599; T. 145) 

Vâsıf Mehmed Efendi Bursalıdır. 
Kâtip olup Bursa mııaecelât kâtibi ol- 



dıı. Sultan Abdi! aziz devri (1861- 
1876) baslarında vefat eylemiştir. (IV. 
601 > 

Vâsıf Melımed Paşa Gürcüdür. As¬ 
kerlikten yetirip b ilbay, miralay, liva 
\*e 1246‘da (1830/ 31) mansu re feriki 
oldu. Zilka’de 175141e (Şubat-Mart 
1836) Boğaz muhafızı. Zilka'de 1254' 
de (Ocak-Şubat 1839) vezirlikle Niş 
valisi, Receb 12554le (Eylül-Ekim 
1839) Silistre valise Rebiyülâhır 1258' 
de (Mayıs-Hazirar 1842) yine Boğaz 
muhafızı, Cemaziyelâhir'de (Tem- 
muz-Ağustos) Köstendil ve Zilka’de 
1259‘da (Aralık 1843) Selanik valisi 
olup Ramazan 125l'de (Eylül 1845) 
azledildi. Zilhicce 126lxle (Aralık 
1845) ikinci defa Niş valisi. Rebiyül⬠
hır 12664la (Subat-Mart 1850) Vidİn, 
Cemaziyelâhir 126641a (Nisan-Mayıs 
1850) Trabzon valisi ve Cemaziyelev- 
vel 12694la (Şubat 1853) Arabistan 
müşiri olup Zilhicce 127041e (Eylül 
1854) azledildi. Rebiyülevvel 12714le 
(Aralık 1854) Anadolu Ordusu ku¬ 
mandam olup 127241e 0855/56) 
Kars müdafaasında bulunup Rus¬ 
ya'ya esir oldu. Sulhtan sonra döndü. 
Rebiyülevvel 12734le (Kasım 1856) 
hassa müşiri, İ t Muharrem 127441e 
(4 Eylül 1857) tophane müşiri, Rebi- 
yülevvefde (Ekim-Kastm) ikinci defa 
hassa müşiri ve Zi hicce 12764la (Ha- 
ziran-Temmuz 180)) Arabistan müşi¬ 
ri olup haftasında azledildi. Sonra 
Meclis-i Mu\'akkat-i Askerî've memur 
olup 16 Cemaziyelevvel 12824le (7 
Ekim 1865) vefat evledi. Güç ve kud¬ 
ret sahibiydi. Aya Hüseyin Paşaya 
daıııad oldu. Bir oğlu kaldıysa da az 
müddette vefat etti. Hüdâî Efendi 
Tekkesine defnet ildi. (IV. 600/01) 

Vâsıf Mustafa Efendi (Hacı) Mami- 
dive mütevellisi ve serlevha-i hattatın 


olup 126941a (1852/53) vefat etti. (IV. 
600) 

Vâsıf Mustafa Efendi (Hacı) Hami- 
diye vakıf kaymakamı olup 12694la 
(1852, 53 j vefat ederek Eyüp e defne¬ 
dil mis tir. Devrinin reisti 1-hattatîni idi. 
(IV. 476) 

Vâsıf Mustafa Efendi (Şeyh) Anka¬ 
ralIdır. Müderris, Receb 1278'de 
(Ocak 1862) Yenişehr-i Fenâr mollası 
olup sonra vefat etti. (IV. 601) 

Vâsıf Osman Bey Bostancıbaşı Ar- 
navııt Halil Paşamın akrabasından ol¬ 
duğundan Enderun'a girip Rebiyül⬠
hır 12304la (Mart-Nisan 1815) peşkir 
ağası, sonra anahtar ağası olup Rebi¬ 
yülâhır 12324le (Şubat-Mart 1817) ki¬ 
ler kethüdası olarak Receb 12344le 
(Mayıs 1819) emekli oldu. Sonra hâce- 
lik rütbesi verilmiştir. 12404la (1824/ 
25) vefat ederek Miskinlere defnedil¬ 
di. Edip, şairdi. Kardeşi Sa'dullah 
Efendi41ir(-H. (IV. 600) 

Vâsıf Paşa Bursalıdır. Yükselerek 
müdür ve mııhassıl olup 126041a 
(1844) mîrimiran rütbesiyle Ankara 
mutasarrıfı oldu. Azilden sonra Zil¬ 
hicce 126841e (Eylül-Ekim 1852) Tır- 
hala, Cemaziyelevvel 12704le (Şubat 
1854) Rumeli, sonra Varna, Rebiyü¬ 
levvel 127241e (Kasım-Aralık 1855) 
Niş ve 12744le (1857/58) Hersek mu¬ 
tasarrıfı oldu. Sultan Abdülaziz devri 
(1861-1876) başlarında vefat eyledi. 
(IV. 601) 

Vâsıfzâde hak. Vassâf Ahıned Efendi 

Vâsıfzâde Reisülküttab Vâsıf Efendi 
oğullarıdır. (IV. 710) 

Vâsık Alımed Çelebi İstanbulludur. 
Nedim Pertev Paşa nın vakıf kâtibi 
olup sonra mecnun oldu. Sülevmani- 
ye Darüşşifası nda 11344le (1721/22) 


1653 





1654 


vefat eyledi. Divan sâhibi şairdir. (IV. 
598) 

Vâsık Emin Mehmed Efendi Mad- 
rûb Yusuf Efendinin oğludur. Mü¬ 
derris, kassam, Şam ve Muharrem 
ll65 ; de (Kasını-Aralık 1751) Mekke 
mollası olup sonra vefat etmiştir. Şa¬ 
irdir. (I. 406; IV. 660) 

Vâsık İbrahim Efendi Eğrikapılı Râ- 
siııı Mehmed Efendi ! nin(-0 kardeşi¬ 
dir. Yatağan Camii imamı olup 1168' 
de (1754/55) Hicaz'a gidip dönüşün¬ 
de Antakya'da vefat etmiştir. Şairdir. 
(IV. 598; II. 349) 

Vâsi Alisi bak. Ali Efendi 

Vâsiî Abdülvâsi’ Efendi Beylerden 
Hayreddin Hızır Beyan oğludur. Di- 
metoka’da doğdu. Müderris, Bursa 
mollası oldu. 927’de (1521) İstanbul 
kadısı, iki gün sonra Anadolu kazas¬ 
keri ve aynı yıl Rumeli kazaskeri ol¬ 
du. 929’da (1523) azledildi ve emekli 
oldu. Hacca gidip orada yerleşti. 
944’de (1527/28) vefat etti. İstanbul 
ve İran’da öğrenim görmüştü. Fâzıl 
ve şairdi. Malını ve kitaplarını vakfe¬ 
dip bir mektep, bir medrese ve Bur- 
sa'da bir mektep yaptı. (III. 403/04) 

Vassâf Ahnıed Efendi (Vâsıfzâde) 

Reisülküttab Vâsıf Efendimin oğlu¬ 
dur. Müderris, Zilhicce 1280’de (Ma¬ 
yıs 1864) Haleb mollası, sonra bilâd-ı 
hamse mollası olup 1295 (1878) yılın¬ 
dan sonraya erişmişti. (IV. 607) 

Vassâf Bey Köprülü ailesindendir. 
Bâbıâlrden yetişip Ahmed Fevzî Pa¬ 
şaya divan kâtibi oldu. 1247x1e (1831/ 
32) Haremeyn muhasebecisi ve hâce- 
gândan olmuştu. Sonra mâbeyn-i hü¬ 
mâyuna alınıp sırkâtibi oldu ve Per¬ 
tev Paşaya damat olarak 1253’de 
(1837) ikisi birden ayrıldılar. Bu, Var¬ 


na'ya gönderilip 11 Cemaziyelâhir 
1253 de (12 Eylül 1837) ecel-i kaza ile 
vefat eylemiştir. Genç, akıllı ve bü¬ 
yük nüfuz sâhibiydi. (IV. 607) 

Vassâfzâde bak. Es'ad Mehmed 
Efendi; Said Mehmed Efendi 

Vassâfzâde Şeyhülislâm Vassâf Ab¬ 
dullah Efendi oğlu Es'ad Efendfdir 
ki, bu da şeyhülislâm oldu. Ancak to¬ 
runundan ileri devam etmedi. (IV. 
710) 

Vavcızâde bak. Ali Efendi (Hacı) 

Vaybelim bak. Ahmed Bey 

Vâzıh Mehmed Efendi Divan ı Hü¬ 
mâyûn kaleminden yetişerek mü¬ 
meyyiz, nihayet kesedar olmuş ve 
uzun yıllar hizmetle emekliliği seç¬ 
mişti. 5 Zilhicce 1310 : da (20 Haziran 
1893) vefat eylemiştir. (IV. 601) 

Vecdi Abducrahman Efendi (Der- 
vişzâde) Filibelidir. III. Mehmed 
devri (1595-1603) başlarında vefat et¬ 
ti. Şairdir. (IV. 602) 

Vecdî Abdüîbâld Bey Boğuk Musta¬ 
fa Ağamın oğludur. İstanbulludur. Di- 
van-ı Hümâyûn kâtiplerinden olup 
yükselerek beylikçi oldu. Ruhullah 
Efendi ile bir ikte suçlanıp 4 Ramazan 
1071 'de (3 Mayıs 1661) idam edildi. 
Divan sâhibi şairdir. (IV. 602/03) 

Vecdî Ahmed Ağa Mora : da Gerdus- 
ludur. Babası İmam olduğundan ken¬ 
disi müezzin oldu. Sonra Damad İb¬ 
rahim Paşa sayesinde kapıcıbaşı ol¬ 
du. 1141 xle (1728/29) İzmir'de vefat 
etti. Şairdir. (IV. 603) 

Vecdî Ali Efendi Sudûrdan Sun’ul- 
lah Efendimin oğludur. Şairdir. (IV. 
602 ) 

Vecdî Ca’fer Çelebi İstanbulludur. I. 
Süleyman (Kanunî) devri (1520- 



1566) başlarında vefat etti. Şairdir. 
(IV. 602) 

Vecdi Efenoi İstanbulludur. Bu se¬ 
nelerde (I59) : lar) vefat etti. Şairdir. 
(IV. 602) 

Vecdî Efendi Hinci’de Bengal kibar- 
zâdesidir. Şiraz’a gitti ve oradan Kon¬ 
ya'ya gelip Çelebi Efendrye muallim 
oldu. 124l ? de (1825/26) orada vefat 
etti. Âlim, şairdir. (IV. 603) 

Vecdî Efendi (Kebecizâde) Edirne 
Sarayı hocas: ve kadı olup 1007'de 
(1598/99) vefat etti. Şairdir. (IV. 602) 

Vechî Çelebi AntalyalIdır. Mısır mü¬ 
teferrikalarından olup 1019’da (l6l0) 
vefat etti. Şairdir. (IV. 603) 

Vecihî Haşan Efendi İstanbulludur. 
Divan-ı Hümâyûn kâtiplerinden olup 
107 Ede (l660/6l) vefat etti. Şair olup 
Divanı vardır. Sultan Murad devrin¬ 
den zamanına kadar bir tarih yazmış¬ 
tır. (IV. 603) 

Vecihî Mehmed Efendi Mâliyeden 
yetişerek mümeyyiz oldu. 1279'da 
(1862/63) evâmir-i maliye müdürü 
olup uzun müddet sonra azledilmiş 
ve 130Ede (1883/84) vefat edip 
Eyüp'de, 8 sene önce ölen oğlu Hü¬ 
seyin Fuad Beyan yanma defneclil- 
miştir. (IV. 604) 

Vecihî Mehmed Paşa Yozgatlıdır, 
Es’acl Paşa’nm akrabasmdandır. Hazi¬ 
nedarlığında aulunarak kapıcıbaşı ol¬ 
du. 1243’de d827/28) Rumeli pâye- 
siyle Edirne vali kaymakamı oldu. 
1245'de (1829/30) Samakocuk nâzın 
ve ardından Varna muhafızı oldu. 
1246’da (1830/31) azledileli. Sonra Se¬ 
lanik valisi, 22 Şa'bâıı 1248xle (14 
Ocak 1833) vezirlikle Belgracl muhâ- 
fızı oldu. 125 'de (1835/36) Bosna va¬ 
lisi, Rebiyülevvel 1257 ? de (Mayıs 


1841) Konya, Şevval 1257'de (Kasım- 
Aralık 1841) Diyarbekir ve Şa'bân 
1259'da (Eylül 1843) Haleb valisi olup 
Muharrem 126rde (Ocak 1845) azle¬ 
dildi. Rebiyülevvelkle (Mart 1845) 
Belgrad, Rebiyülevvel 1263’de (Şu- 
bat-Mart 1847) Musul, Şa'bân 1264’de 
(Temmuz 1848) Ankara, Safer 1265’ 
de (Ocak 1849) ilâveten Bozok ve Sa¬ 
fer 1268'cle (Aralık 1851) Bağdad vali¬ 
si olup azledildi. Şa’bân 1268 ; cle (Ma- 
yıs-Haziran 1852) Ankara, Şevval’de 
(Temmuz-Ağustos 1852) Kürdistan ve 
Zilka’de’de (Ağustos-Eylül 1852) tek¬ 
rar Ankara valisi oldu. Receb 127l’de 
(Mart-Nisan 1855) azledilip Rebiyü- 
lewel 1272xle (Kasım 1855) Erzurum 
ve Safer 1274 J de (Eylül-Ekim 1857) 
Selanik valisi olup Rebiyülâhir 1275’ 
de (Kasım 1858) azledildi. Muharrem 
1278 ; de (Temmuz 186l) Meclis-i Vâlâ 
azası, Şa'bân 1279'da (Ocak-Şubat 
1863) Muhacirin Komisyonu reisi, 17 
Rebiyülâhir 1281'cle (19 Eylül 1864) 
Cidde valisi olarak 16 Rebiyülâhir 
1284'de (17 Ağustos 1867) vefat eyle¬ 
di. Mülkî idareye vâkıftı. Oğulların¬ 
dan Mehmed Sâlih Bey Safer 1277'de 
(Ağostus-Eylül 1860) vefat eyledi. Ka- 
racaahmet’de medfundur. Diğer oğlu 
Rızâ Bey 1295 ? de (1878) vefat eyle¬ 
miştir. Bir oğlu Kemâl Paşa ve diğer 
biri de Şûrâ-yı Devlet azasından Aziz 
Bey'dir. (IV. 603/04) 

Vefalı bak. Mehmed Ağa 

Vehbî Efendi îstoliçeliclir. Kadı olup 
mahlas benzerliğinden dolayı ;< he" 
nin birinin gözünü kapalı yazardı. III. 
Selim devri (1789-1807) sonlarında 
vefat eyledi. (IV. 618) 

Vehbî Efendi (Hâfız) Muhasebeci 
Nurî Efendimin oğludur. Babasının 
şevkiyle hazine-i hassaya girdi. Uzun 


1655 





7656 


yıllar hizmetle mümeyyiz-i evvel ve 
1294 (1877) tarihlerinde oraya muha¬ 
sebeci oldu ve rütbe-i bâlâya kadar 
yükseldi. 2 Receb 1305‘de (15 Mart 
18881 vefat eylemiştir. Yumuşak huy¬ 
lu, doğru idi. (IV. 619) 

Vehbî Efendi (İsazade) Ereğiilidir. 
Kadı olup Kayseri mahkemesi kâtibi 
olmuştur. III. Selim devri (1789-1807) 
şairlerindendir. (IV. 618) 

Vehbî Efendi (Müftîzâde) Mislidir. 
Müderris, Receb 1273 : de (Mart 1857) 
Yenişehr-i Fenâr mollası olup Zilhic¬ 
ce 1273'de (Ağustos 1857) vefat etti. 
Edirnekaprda medfundur. (IV. 619) 

Vehbî Efendi (Sünbülzâde) Maraş- 
lıdır. Reşicl Efendimin oğlu ve Galata- 
lı Tıflı Efendimin mürididir. Kaside ve 
tarih ile büyüklere intisap edip kadı 
oldu. Birkaç defa nâme-i hümâyûn 
yazdırılarak hâcegânlık verildi. I. Ab- 
dülhamid devri (1774-1789) başların¬ 
da İran sefiri olup Bağda d valisi aley¬ 
hinde bulunduğundan İstanbul'a kaç¬ 
tı. Tannâne kasidesini sununca affe¬ 
dildi. Sonra yüne kadılık mesleğine 
dönüp III. Selim devrinde (1789- 
1807) serlevha-i şuarâ oldu. Padişah 
adına Divan ını tertip ederek atfyye 
aldı. İki sene hasta yatıp 14 Rebiyti- 
lewel 1224‘de (29 Nisan 1809) vefat 
etti. Edirnekapı dışında medfundur. 
Yaşı 90 '1 aşkındı. Zevk ve sefaya düş¬ 
kündü. Sonlarında cinnet getirdiyse 
de kör olduktan sonra 7 sene bu hal¬ 
de yaşadı. Eserleri; Divan . Münşeat* 

Manzum e-i Sah i el iye naziresi. Sevk- 
* ^ $ 

engiz. Tıthfe, Nuh be ve Lâtife dir. 
Oğullan Lutfuilah Efendi(-->) ile Hay¬ 
nı 11 ah Mehmed Efendi‘dir(-0. (IV. 
618 ) 

Vehbî Hüseyin Efendi (Keçecizâ- 
de) (Seyyid) İstanbulludur. 1123‘de 


(1711) müderris, sonra Haieb kadısı 
olup 1149'da (1736/37) vefat etti. 
Cerrahpaşa'da, Canbaziye Tekke- 
si'nde medfundur. Usta şairdir. Sûr- 
nânıe si meşhurdur. Oğlu Münif 
Efendi - dir(->). (IV. 617) 

Vehbî İbrahim Efendi Kasım Alîmi 
Efendimin oğludur. Kadı olup 1056 : 
da (1640 vefat etti. Şairdir. (I. 103; 
IV. 49) 

Vehbî İbrahim Efendi Edirnelidir. 
Orada Murad Paşa Camii imamı olup 
Bostan Efendi İlen el alıp Mevlevi ol¬ 
muştur. Ramazan 1112‘de (Şubat 
1701) vefat etti. Şairdir. (I. 114) 

Vehbî Mehmed Efendi Müderris, 
molla, 12l4 ! de (1799/80) İstanbul ka¬ 
dısı olup o sene azledildi. 1225’de 
(1810) Anadolu kazaskeri olup 
1226 : da (1811) azledildikten sonra 
vefat etmiştir. (İV. 618) 

Vehbî Mustafa Efendi Kadıların ile¬ 
ri gelenlerinden olup 1252x1e (1836/ 
37) vefat etti. Rumelihisarı nda Kaya¬ 
lar‘a defnedildi. (IV. 618) 

Vehbî Mustafa Efendi (İmamzâde) 

Müderris ve nâib oldu. Muharrem 
1265’cle (Aralık 1848) Ayııtab mollası 
olup sonra mahrece geçti. Receb 
1272'de (Mart 1856) Edirne mollası ve 
Rebiyülevvel 1273"de (Kasım 1856) 
Mekke payesi oldu. Uzun yıllar rna- 
arif-i umumiye müftüsü olup oradan 
zabtfye müftüsü olmuştur. Muharrem 
1278‘de (Temmuz 186T) İstanbul pa¬ 
yesi ve Muharrem 1285 de (Mayıs 
1868) Anadolu payesi olup Zilka'de 
1290‘da (Ocak 1874) Anadolu kazas¬ 
keri oldu. Halini düzelterek hacca git¬ 
ti ve döndükten sonra 2“ Receb 1294' 
de (7 Ağustos 1877) vefat etti. Çamlı¬ 
ca'da medfundur. İlimde sade, hoş- 



sohbet, güzel konuşan, nıükrim ve 
rincl olduğundan ewelleri ekâbir-i 
devlete yakınlığı pek fazlaydı. Oğlu 
Ali Haydar Bey ırevâlıden ve büyüğü 
Behçet Bey mesleği değiştirerek taşra 
kaymakamlarındandı. (IV. 619) 

Vehbî Paşa Askerlikten yetişerek 
1267x1e (.1851) Arabistan Ordusunda 
piyade livası olup 1270 (1853/54) ta¬ 
rihinden sonra ferik ve Bağdad Or¬ 
dusuna memur oldu. Sultan Abdiil- 
mecid devri (1839-1861) sonlarında 
vefat eylemiştir. (IV. 619) 

Vehbî Paşa Hariciye kaleminden ye¬ 
tişip mülkiye mutasarrıfı ve mîrimîran 
olmuştu. Sicil Komisyonu azasından 
iken 17 Zilkakle 1313x1 e (30 Nisan 
1896) vefat etti. (IV. 619) 

Vehbî Paşa Mâbeynci Hacı Emin Pa¬ 
şa ‘m n oğludur. Enderun klan yetişe¬ 
rek babasının serkurenâlığında aske¬ 
re alınmış ve yâver-i harp olarak fe¬ 
rikliğe kadar yükselmiştir. 16 Rebiyii- 
lâhir 131671a (3 Eylül 1898) vefat etti. 
Doğancılar ela defnedildi. İşgüzar bir 
zat idi. (IV. 871) 

Vehbî Sâlilı Efendi İstanbulludur. 
Ağa Hüseyin Paşanın kâtibi olup 
1244'de (1828/29) vefat etti. Musikişi¬ 
nas, neyzen ve şairdi. (IV. 618) 

Vehib Paşa Leskoviklidir. Rüstem 
Paşanın/-») oğludur. 1306xla (1888/ 
89) beylerbeyi payesi iken vefat etti. 
(IV. 619; II. 380) 

Velayet (Seyyid) Sülâle-i Hüseynî- 
yeklendir. 2 Muharrem 886x1a (3 
Mart 1481) vefat eden Seyyid İshakdn 
oğludur. Soyu Seyyid Hüseyin b. Mu- 
hammed Bâkır hazretlerine ulaşır. 
Kirmastı'da 855'cle (1451) doğmuş¬ 
tur. Âşık Pasa e\ lâdından Şeyh Ah- 
med'den el alıp onun kızı Râika Ha¬ 


tun ? u nikahlamış ve Âşıkpaşa'da adı¬ 
na mensup zaviyeye şeyh olmuştur. 
929xla (1523) vefat eyledi. Ermiş sa¬ 
yılanlardan ve seyyidlerin büyükle¬ 
rindendir, Üç defa hacceylemişti. Adı 
geçen tekkede medfundur. Yerine 
oğlu Seyyid Deniş Mehmed geçip 
942x1e (1535/36) vefat eyledi. Dama¬ 
dı Gazalîzâcîe Abdullah Efendidir. 
(IV. 609) 

Velî bak. Ali Efendi; Haşan Paşa; 
Mahmud Pasa (Adnî) 

Velî Ağa Hacı Beşir Aga’nınC-») ye- 
dekçisiydi. 1161'de (1748) vefat et¬ 
miştir. İbrahimağa Çayırı Mescidine 
minber koymuştur. (II. 20) 

Velî Ağa Hadice Sultanin kethüdası 
olup 1123'de (1711) kapıcılar kethü¬ 
dası olmuştur. Sonra vefat etti. Oğlu 
Velî Ağazâde olup 1189’da (1773) ar¬ 
pa emini olmuştur. (IV. 612) 

Velî Ağa Yeniçeri zabiti olup Bağdad 
ağası oldu. 11 Cemaziyelevvel 1193' 
de (27 Mayıs 1779) vefat etti. Üskü¬ 
dar'da medfundur. (IV. 615) 

Velî Ağa (Hacı) Silahşor, Girit def¬ 
terdarı ve sonra anbar emini olup 
1245xle (1829/30) kapıcıbaşılıkla za¬ 
hire nâzın ve bina emini oldu. 1249 : 
da (1833/34) Sâliha Sultama kethüda 
olmuştur. 1250'de (1834/35) nazırlık¬ 
tan azledildi ve 1252xie (1836/37) ikin¬ 
ci defa nazır oldu. 1254'de (1838) azle¬ 
dilmiştir. 1 Receb 1268xle (21 Nisan 
1852) vefat etti. Zengindi. (IV. 616) 

Velî Ağa (Kilerci) Bostancı Oca¬ 
ğımdan yetişip Edirne bostancıbaşısı 
oldu. 1075 de (1664/65) ayrıldı. (IV. 
6li) 

Velî Bey Ümerâdan olııp 940x1a 
(1533/34) Vidayiş beyi oldu. Sonra 
vefat eyledi. (IV. 610) 



1658 


Velî Beyzâde bak. Sa’dedcîin Efendi 

Velî Dede Mesnevîhândı. Divanî 
Mehmed Çelebimin aşçıbaşısı olup 
sonra Cezayir’de iken 955’de (1548) 
vefat etti.- Ermiş sayılanlardandır. (IV. 
610) 

Velî Efendi Karasilidir. Emir Sultan 
halifesi bir şeyh olup müfessir ve va¬ 
izdi. II. Murad devrinde (1421-1451) 
vefat eyledi. Bir tasnifi vardır. (IV. 
610) . 

Velî Efendi Karamanlıdır. Müderris. 
Tire, Manisa mollası olup azledilmiş 
olarak Receb 1018 : de (Ekim 1609) ve¬ 
fat etmiştir. Âlim, sâlihdi. Tire'de şeh¬ 
re sur yaptırarak haydutların def edil¬ 
mesine de hizmet etmiştir. (IV. 610) 

Velî Efendi Saruhanlıdır. İstanbul’a 
gelip Vişne Efendi ve Haşan Efen¬ 
dimden el alıp şeyh oldu. Fâtih Camii 
vaizi ve sonra Merkezefendi Tekkesi 
şeyhi oldu. Bâyezid Camii nde tefsir 
okutup defalarca hacca gitti. 1023 : de 
(1614) vefat eylemiştir. Silivrikapı dı¬ 
şında medfundur. Derviş ve alçakgö¬ 
nüllüydü. (IV. 611) 

Velî Efendi Hamid'de Agraslıdır. 
Zeynîyeden Bıırhaneddin Efendimin 
müridi olup şeyh oldu. 1026 ; da 
(1617) vefat eylemiştir. Keşif sahiple- 
rindendir. (IV. 611) 

Velî Efendi Müderris olup 1096'da 
(1685) huzûr derslerinde bulunmuş 
bir fâzıldı. Sonra vefat etti. (IV. 611) 

Velî Efendi Mustafa’nın oğludur. Fu- 
zalâdan olup 1132 de (1720) vefat et¬ 
ti. Hz. Hızır hakkında Risâle-i Acil 
yazdı. (IV. 612) 

Velî Efendi Kerküklüdür. Talebe-i 
ulûmdan olup Hekimzâde Ali Pa¬ 
şaya intisapla kitapçı ve sonra kethü- 
dâ olmuştur. Cemaziyelâhir ll68 : de 


(Mart-Nisan 1755) paşasının sadâre¬ 
tinde birden hâcegân rütbesiyle sa¬ 
dâret kethüdâsı olmuştur. 7 Şaîbân 
ll68 : de (19 Mayıs 1755) azledilip 
Resmoya sürgün edildi. Şa'bân 1171' 
de (Nisan 1758) bırakıldı. Efendisi 
Anadolu valisi oldukta yanına gidip 
”sebeb-i infisahın oldun” diye ecel-i 
kazaya uğratmıştır. Bütün ilimlerde 
mâhir ve bahse kadirdi. Lâkin kötü 
dilli, hatır kırıcı ve umur-ı hâriciyeden 
ârî idi. Pırızâde Osman Molla ile soh¬ 
betinde ismini sorup, Osman deyince, 
“Alâ vezn-i sü'ban (yılan)” demiştir. 
Mîrahûr Ahned Paşazâde Ali Beyan 
mührünü görünce “Maşaallah isminiz 
Ali imiş” diye mechuliyetini kinâye 
eylemiştir, c da karşılığında mührünü 
isteyip Hsm niz Velî imiş” diye muka¬ 
bele eylemiştir. (IV. 613/14) 

Velî Efendi Katar şeyhlerinden olup 
Vâlide Camii şeyhi oldu. 1182’de 
(1768/69) ordu şeyhi oldu. Muhar¬ 
rem 1183'de (Mayıs 1769) vefat eyle¬ 
di. (IV. 6l4î 

Velî Efendi İranlıdır. Hadice Sultan 
dairesine imisap edip 1120’de (1708) 
Enderûma girmiş ve yetişerek hazine-i 
hümâyûn kethüdâsı olup Rebiyülev- 
vel 1172'de (Kasım 1758) başmuhase- 
becilikle çerağ olunup haftasında Ha¬ 
remeyn muhasebecisi olmuştur. Safer 
1174 ! de (EyTil-Ekim 1760) tekrar baş- 
muhasebec. ve defter emini olup 
1181'de (1707/68) cizye muhasebecisi 
olmuştur. Ramazan 1183 ; de (Ocak 
1770) orduda defter emini olup Receb 
1185 ! de (Ekim 1771) Pazarcık'da vefat 
eylemiştir. (İV. 614/15) 

Velî Efendi Kilislidir. Müderris, Ku¬ 
düs mollası olup 17 Safer 1189 ! da (19 
Nisan 1775) vefat etmiştir. Edirneka- 
pı’da medfundur. (IV. 615) 



Velî Efendi Hacı Velîyeddin Efen- 
di : nin(—O oğludur. Yeniçeri kalemin¬ 
de büyük kesedar olup 1192’de 
(17781 vefat etvi. Babasının yanında 
nıedfundur. (IV. 6121 

Velî Efendi Müderris ve Râgıb Paşa’ 
nın kitapçısı olup Muharrem 1202 ! de 
(Ekim-Kasım 1787) vefat etti. (IV. 
615) 

Velî Efendi (Tavashzâde) Birgi ule¬ 
mâsından ve muhaddislerden olup 
Receb 1307’de (Şubat-Mart 1890) 110 
yaşında vefat etmiştir. (IV. 617) 

Velî Efendi ( Tophaneli) Filibeli 
Şeyh Mehmed Efendimin oğludur. 
Hüdâî Efendim: n müridi olup Cennet 
Efendimin vefatında Tophane’de îl- 
yas Çelebi Tekkesrnde ve sonra Orta 
Cami’de şeyh oldu. Zilka’de 1108 de 
(Mayıs-Haziran 1697) vefat etti. Keşif 
ve keramet sahibi bir pîrdi. “Topha- 
nelizâde’lerin atasıdır. (IV. 612) 

Velî Efendi (Yegân) İskiliplidir. 
Ebûssuııd Efendimin fetvâ kâtibi olup 
sonra Pravadi kadısı iken 998’de 
(1590) vefat etti. Fâzıldı. Zenbilli, İbn 
Kemâl, Sa’dî ve Ebûssuııd fetvâlannı 
toplayan bir kitap yazmıştır. Ayrıca 
ta’likatı vardır. (IV. 610) 

Velî Efendizâde bak. Abdurrahman 
Efendi; Ahmed Paşa; Ali Efendi; Emin 
Mehmed Efene a; Said Mehmed Efen¬ 
di; Salih Mehmed Efendi 

Velî Mehmed Paşa Hassa silahşorü 
ve çakırcıbaşı olup sonra sipahiler 
ağası, 1112’de (1700/01) kapıcılar 
kethüdâsı ve Ramazan lllö’da (Ocak 
1705) Rumeli beylerbeyi pâyesi oldu. 
30 Ramazan 1 17'de (15 Ocak 1706) 
kapdan-ı deıyâ olup ardından vezir¬ 
lik verildi. 1118’de (1706/07) azledi¬ 
lerek kubbe veziri olup .Şevval 1118’ 


de (Ocak 1707) Bosna valisi oldu. 
Zilka’de’de (Şubat) vezirliği kaldırıla¬ 
rak Dimetoka’ya gönderildi ve Zil¬ 
ka’de 1121’de (Ocak 1710) tekrar ve¬ 
zirlikle Sakız muhafızı oldu. Sonra îs- 
tanköy'e sürüldü. Şa’bân 1123’de 
(Eylül-Ekim 1711) Mısır valisi oldu. 
1124’de (1712) bir aralık ayrıldıysa da 
halkın isteğiyle tekrar görevinde bıra¬ 
kıldı. Şa’bân 1126’da (Ağustos-Eylül 
1714) azledildi. Receb 1128’de (Hazi- 
ran-Temmuz 1716) kethüdâsıyla idam 
edildi. Tedbirli ve doğru idi. Eski ket¬ 
hüdası Kara İbrahim Aga’dır(~0- (IV. 
612) 

Velî Paşa Saraydan yetişerek küçük 
mîrahûr, sonra kapıcılar kethüdâsı ve 
982’de (1574/75) sipahiler ağası, son¬ 
ra mîrahûr-ı evvel, başka görevlerde 
bulunup 1003 : de (1594/95) yeniçeri 
ağası oldu. Safer 1004’de (Ekim 1595) 
Rumeli beylerbeyi olup 1005’de 
(1596/97) azledilerek 1006’da (1597/ 
98) tekrar tayin edildi. Ramazan 1007’ 
de (Nisan 1599) vefat etti. (IV. 610) 

Velî Paşa Ümerâdan olup 1014’de 
(1605/06) Şehrizor paşası iken şehid 
olmuştur. (IV. 610) 

Velî Paşa Ümerâdan olup Kudüs 
mutasarrıfı oldu. 1072’de (1661/62) 
idam edildi. (IV. 611) 

Velî Paşa 1091 ! de (1680) bahriye 
ümerâsmdandı. (IV. 6ll) 

Velî Paşa Bayburtludur. Sadrazam 
Kara İbrahim Paşa’nm akrabasından 
olup 1129 ! da (1717) mîrimîran rütbe¬ 
siyle Trablıısgarb mutasarrıfı oldu. 
Sonra azledilerek 113Tde (1719) Kırk- 
kilise mutasarrıfı olarak sonra vefat 
etmiştir. (IV. 612) 

Velî Paşa Maraşlıdır. Ümerâdan olup 
yükselerek 1131 ! de (1719) Kars rnu- 


1659 



1660 


tasarrıfı oldu. Uzun yıllar orada kalıp 
1153'de (1740) vezirlikle Trabzon va¬ 
lisi ve 115Vde (1741) Erzurum valisi 
olmuştur. 1158'de (1745) ikinci defa 
Trabzon valisi ve Receb Iî5Q'da 
(Temmuz-Ağustos 1746) Aydın valisi 
oldu. 15 ZilkaTle 1159‘da (29 Kasım 
1746) Anadolu valisi olup gelirken 
Kayseri'de Gemerek adlı yerde vefat 
etti. Tedbirli ve güdüydü. (IV. 613) 

Velî Paşa Kapıcıbaşı ve mîrimîran ol¬ 
muş ve 1183'de (1769/70) orduda 
bulunmuştur. Sonra vefat eyledi. (IV. 
614) 

Velî Paşa (Deli) Yeğen Osman Paşa' 
mn delibaşısı olduğundan 1098 (1687) 
sonlarında Hersek mutasarrıfı ve 
1099'da (1688) Rumeli beylerbeyi ol¬ 
du. 1100‘de (1688/89) öldürüldü. (IV. 
611 ) 

Velî Şah Halveti şeyhlerinden olup 
1013 de (1604/05) vefat eyledi. (IV. 
610 ) 

Velîyeddİn Ağa (Hacı) Şerif Paşa 
mn kardeşidir. Kapıcıbaşı ve Galata 
nâzın olup Safer 1204 de (Ekim-Ka- 
sım 1789) vefat etti. Üsküdar'da med- 
funtlur. (IV. 615) 

Velîyeddİn Bey Nizamiye miralayla¬ 
rından olup 15 Safer 1269’da (28 Ka¬ 
sım 1852) vefat eyledi. Haydarpa¬ 
şa'ya defnedildi. (IV. 617) 

Velîyeddİn Bey Kalemden yetişerek 
zahire kesedarı olup Cemaziyelâhir 
1255'de (Ağııstos-Eylüi 1839) ticaret 
mektupçusu ve Şa'bân 1264‘de (Tem¬ 
muz 1848) zabtiye muhasebecisi ve 
Zilhicce 12”0'de ( Eylül 1854) Anadolu 
defterdarı olup Muharrem 1273'de 
(Eylül 1856) vefat etmiştir. (IV. 617) 

Velîyeddİn Bey (Almıed Paşaza¬ 
de) (Hacı) Babası Kel Ahmed Paşa" 


dır. Müderris, molla. Bursa kadısı 
olup 1188‘de (1774) Medine mollalı¬ 
ğını kabul etmeyip 1'189'da (17 7 5) 
Mekke kadısı oldu. Ramazan 1 L99'da 
(Temmuz P85) vefat etmiştir. Kaba¬ 
taş'd a medfıındur. Oğulları Sa'deddiıı 
Bey(“>) ile Hacı Sa'dullah Mehmed 
Bey ! dir(~0. (IV. 615) 

Velîyeddİn Cârullah Efendi Mü¬ 
derris, Galata mollası, sonra Edirne 
kadısı oldu. 1151'de (1738/39) vefat 
eylemiştir. Avakmedrese'de bir kü¬ 
tüphane yaparak civarına defnedil¬ 
mişim (IV. 613) 

Velîyeddİn Efendi Karamanlıdır. 
Eşsiz bir vaiz olup oğlu şair Nizâmı' 
nin vefatından dolayı onun için kür¬ 
sülerde ağlardı. 878'de (1473/74) ve¬ 
fat eyledi. (IV. 610) 

Velîyeddİn Efendi II. Mehmed (F⬠
tih) devrinde (1451-1481) Evlice Ba¬ 
ba Mescidfni yapmıştır. O mescidde 
medfıındur. (IV. 610) 

Velîyeddİn Efendi Kara hisar -1 Şarkî- 
lidir. Yusuf Efendi'nin oğlu olup mek¬ 
tep halifesi, imamı ve nihayet Şehzade 
Camii vaizi oldu. 1061'de (1651) vefat 
etti. Karacaahmet'de medfıındur. Fâzıl 
ve Halveti tarikatine mensup, ermiş 
sayılanlardan bir azizdi. (IV. 6i 1) 

Velîyeddİn Efendi Menteşelidir. F⬠
tih Camii kürsü şeyhi olup Şevval 
1065'de (Ağustos 1655) vefat etti. Ce¬ 
sur ve sözünü esirgemez bir fâzıldır. 
(IV. 611 

Velîyeddİn Efendi Rodosludur. Mü¬ 
derris olup Safer 1066‘da (Aralık 
1655) vefat etti. Divan sahibi şairdir. 
(IV. 611 

Velîyeddİn Efendi Silivrikapı'da 
oturan Solak Hacı Mustafa Ağa'nin 
oğlu olup Dıırmuşzâde Ahmed Efen- 


di‘den hat talim eyl edi. Tahsilden 
sonra ilk defa babacanın yaptırdığı 
medreseve müderris oldu. Sonra Da- 
ma d İbrahim Pasa‘ya intisap edip Ha¬ 
remeyn müfettişi oldu. 11 İ2'de 
(1729/30) Haleb, sonra Mısır, Medine 
mollası olmuştur. Sonra İstanbul pa¬ 
yesi olup Şa’bân li69kla (Mayıs 
1736) Anadolu kazaskeri oldu. 1171’ 
de (1737/38) Rumeli kazaskeri olup 
Zilkakle 1171 (Temmuz 1758) içinde 
irtikâpla suçlanarak azlolunup Geli¬ 
bolu ya sürüldü. Zilkakle 1172'de 
(Temmuz 1759) bıkabildi. 28 Cema- 
zivelâhir 1173'de (1 (î Şubat 1760) 
şeyhülislâm oldu. 5 Safer 1175kle (5 
Eylül 176i) azledildi ve hacca gitme¬ 
ye emir alıp Bursa ya gönderildi. 10 
Zilhicce 1175kle (2 (emimiz 1762) 
Bursa klan getirildi. Zilkakle 1180‘de 
(Nisan 1767) ikinci defa şeyhülislâm 
olup 3 Cemaziyelâhir 1182kle (15 
Ekim 1768) vefat eyledi. Eyüpkle, 
Şeyh Murad Zaviyesinde ıııedfun- 
dur. Talik yazıda benzeri nadir olup 
İran tarzına malikti ve ilim mııhiple- 
rinden olup Bâyezid Camiinde bir 
kütüphane yaptı. Oğullarından biri 
Mustafa Reşid Efendi klir(—►). Diğeri 
sııdûrdan Emin Efendiklir. (IV. 614) 

Velıyeddin Efendi Bâyezid ruznâm- 
çecisi ve vakıf kâtibi olup Tl Şa'bân 
1204kle (26 Nisan 1"90) vefat etti. 
Bâyezid Türbesi Mezarlığına defne¬ 
dildi. (IV. 615) 

Velıyeddin Efendi Hane-i hassadan 
çıkma olup Atik Valide Sultan Camii 
mü teyellisiydi. 1213kle (1798/99) ve¬ 
fat eyledi. Üsküdar'da, Yeni Valide 
Camii kabristanına defnedildi. (IV. 
615) 

Velıyeddin Efendi Tornalıdır. Kas¬ 
sam Hacı İsmail Efendinin yeğeni 


olup müderris, Eyüp mollası oldu. 15 
Safer 1228kle (17 Şubat 1813) vefat 
etti. Doğancılarda medfundur. (IV. 
616) 

Velıyeddin Efendi Mustafa Pasa 
Dergâhı şeyhi iken 1236'cla (1820/21) 
vefat eyledi. (IV. 6l6) 

Velıyeddin Efendi Konyalıdır. Mü¬ 
derris. 1266kla (1850.) Kürdistan mol¬ 
lası ve Muharrem 127 İki e (Ekim 
1854) zapt için Mısır mollası olup 18 
Şem’âl 1275'de (21 Mayıs 1859) vefat 
etti. Eyüpkle medfundur. (IV. 617) 

Velıyeddin Efendi (Âtıfzâde) 

Ömer Vahid Efendinin torunlarından 
olup müderris, Bursa ve sonra Mekke 
mollası oldu. 7 Şa'bân 1251 de (28 
Kasım 1835) vefat etti. Haydarpa¬ 
şa’da medfundur. (IV. 6l6) 

Velıyeddin Efendi (Hacı) Kalem¬ 
den yetişip yeniçeri başhalifesi oldu. 
1098 ı 087) sonlarında mecburen 
gizlend : e firar etti. 1101'de (1689/ 
90) paşalık verilip ardından hapsedil¬ 
di. Sonra defaatla yeniçeri kâtibi ve 
derya beyi ve Anadolu muhasebecisi 
oldu. 1132‘de (1720) azledilmiş olarak 
vefat etti. Topkapı'ya defnedildi. Oğlu 
Mehmed Emin Efendiklir. Evlâdından 
biri de Velî Efendiklir(-0. (IV. 612) 

Velıy eddin Efendi (Hacı) Müderris 
olup 1175kle (1761/62) vefat etti. 
Edirnekapıkla medfundur. Hattatdı. 
(IV. 614) 

Velıyeddin Efendi (Hafız) Kazda- 
gı’nda Kösedere köylüdür. Müderris, 
molla oldu. Ramazan 1099kla (Tem¬ 
muz 1688) İstanbul payesi ve 1100’de 
(1688/89) Anadolu payesi oldu. 
1105'de (1693/94) vefat etti. Beş vakit 
namazını Sultan Selim Camii nde ce¬ 
maatle edâ ederdi, derviş huyluydu. 
(IV. 6l D 



Velîyeddin Efendi (Hüseynî) II. 

Muracî devri ulemâsından olup mü¬ 
derris ve sonra kazasker olmuştur. 
835 ele (1431/32) vefat etti. Kazasında 
adalet üzere hareketini şair Vasfı 
över. Oğlu Ahmed Paşadır. (IV. 610.) 

Velîyeddin Efendi (Kevâkibîzâde) 

Şeyh Mehmed Efendinin oğlu olup 
Zilhicce 1066'da (Eylül-Ekim 1656) 
doğdu. Müderris, molla, Mekke kadı¬ 
sı oldu. Cemaziyelâhir 1126 da (Hazi¬ 
ran-Temmuz 1714) İstanbul kadısı 
olup Rebiyülevvel 1127'de (Mart 
1715) azledilerek Haleb'e ikamete 
gönderildi. Sonra Maraş kadısı olduv- 
sa da 1129 : da (1717) affedildi. Rebi¬ 
yülevvel 1130x1a (Şubat 1718) Anado¬ 
lu kazaskeri olup Cemaziyelevvel 
1131de (Mart-Nisan 1719) azledile¬ 
rek Şa : bân 1131x1e (Haziran-Temmuz 
1719) Midilli'ye sürüldü. Rebiyülevvel 
1132de (Ocak-Şubat 1720) bırakılıp 
Rebiyülevvel 1134'de (Ocak 1722) 
Rumeli kazaskeri oldu. Cemaziyelâhir 
1135de (Mart 1723) azledildi. 29 Zil¬ 
hicce 1139da (17 Ağustos 1727) vefat 
etti. Üsküdar'da meclfundur. Fâzıl, ve¬ 
cih, vakurdu. Oğlu Abdülbâkî Efeıı- 
di'dir(->). Diğeri Feyzullah Efendi 
olup I. Abdülhamid devri (1774-1789) 
sonlarına yetişti. Bunun oğlu suclûr- 
clan Râşid Efendi’dir. Torunlarından 
biri de Mustafa Râcih Efendidir. Evl⬠
dından Abdülbâkî Efendi 1209da 
(1794/95) Yenişehir mollası ve Kırı- 
mîzâde Şükrullah Efendi‘niıı damadı 
olmuştur. Bunun oğlu sudûrdan Said 
Efendidir. (IV. 612/13) 

Velîyeddin Efendi (Semin) Maraş da 
Pazarköylüdür. Müderris ve Üsküdar 
mollası olup İzmir'den davet olundu. 
Gelirken yolda, Zilka'de 1060da (Ka¬ 
sım 1650) vefat etti. (IV. 611) 


Velîyeddin Efendi (Seyyid) Kasta¬ 
monuludur. Müderris, Galata kadısı 
oldu. 3 Zilka'de 1260da (14 Kasım 
1844) vefat etti. İmam-ı sultanî Zey- 
nelâbidn Efendiye damad olmuştur. 
(IV. 616» 

Velîyeddin Mehnıed Efendi (Kev⬠
kibîzâde) Abdülbâkî Efendi'nin(-») 
oğludur. Müderris iken 15 Zilhicce 
1178'de (5 Haziran 1765) vefat etti. 
(IV. 613 > 

Velîyeddin Paşa Palaslı Mehmed 
Paşamın oğludur. Kapıcıbaşı ve mîri- 
ıııîran olup Ramazan 1210da (Mart 
1796) İnebahtı muhâfızı ve 1212de 
(179' //9<0 KÖstendil mutasarrıfı oldu. 
Sonra vefat eylemiştir. (IV. 615) 

Velîyeddin Paşa Tepedelenli Ali Pa¬ 
şamın ikinci oğludur. Zilkade 1210 ; 
da (May ıs 1796) mîriımîran rütbesiyle 
Avlonya mutasarrıfı olup 1212de 
(1797/98) vezirlikle Mora valisi oldu. 
1222 (1807) tarihinde Rusya harbinde 
bulundu. Şa'bân 1227de (Ağustos 
1812) TnTrala valisi olup Receb 1235' 
de (Nisan-Mayıs 1820) azledildi. Ce- 
maziyelevvel 1236da (Şubat 1821) 
katledildi. Silivrikapıda meclfundur. 
Oğulları Selim Paşa ve İsmail Paşa 5 
dır. (IV. 616) 

Velîyeddin Paşa Nizâmiye askerli¬ 
ğinden yetişerek liva ve ferik oldu. 
1272de (1855/56) Kırım meselesinde 
Anadolu cihetinde bulunarak Erzu¬ 
rum mu halazasında kaldı. Bir-iki se¬ 
ne sonra vefat etti. (IV. 617) 

Velîyeddin Paşa 4. Ordu'da süvari 
livası olup Sultan Abdülaziz devri 
(1861-1876) başlarında vefat eyledi. 
(IV. 617) 

Velîyeddin Paşa Sadrazam Giritli 
Nailî M.ıstafa Paşanın büyük oğlu- 



dur. Bu sebepten babasının Girit va¬ 
liliğinde mîrimîran olarak Kandiye 
kaymakamı olmuştu. Babasının dö¬ 
nüşünden sonra, Zilka’de 1267’de 
(Eylül 1851) vezir rütbesiyle Bosna 
valisi olup Şevvâl 1268 : de (Temmuz- 
Ağustos 1852) azledildi. Bir ay sonra 
Paris sefiri oldu. Ceınaziyelevvel 
1271’de (Ocak-Şubat 1855) Bursa va¬ 
lisi ve Receb 1271’de (Mart-Nisan 
1855) Girit valisi oldu. Zilka’de 1274' 
de (Haziran-Temmuz 1858) ayrıldı. 
Sonra Meclis-i Tanzimat : a aza olup 
Safer 1277’de (Ağustos-Eylül 1860) 
Edirne valisi ve Şa'bân 1277‘de (Şu- 
bat-Mart 186l) Meclis-i Tanzimat aza- 
lığıyla ikinci defa Paris büyükelçisi ol¬ 
du. Zilka’de 1278’de (Mayıs 1862) az¬ 
ledildi. Şa'bân 1281’de (Ocak 1865) 
Konya valisi olup Rebivülâhir 1282’ 
de (Eylül 1865) azledildi. Rebivülâhir 
1286'da (Temmuz 1869 1 İzmir valisi 
olup Şa'bân 1287’de (Kasım 1870) az¬ 
ledildi. 1294‘de (1877) ikinci defa 
Bursa valisi olup 1295’de (1878) azl 
ve sonra emekli edildi. 24 Rebiyülâ- 
hir 1309 : da (26 Kasım 1891) vefat et¬ 
ti. Fâtih/de, babasının yanına defne¬ 
dildi. Dil bilir, ılımlı, servetten ve 
dünyadan kâm almıştı. Yaşı 704 aş¬ 
kındı. (IV. 617) 

Velîyeddin Paşa (Hacı) Kapıcıbaşı 
ve surre emini oldu. 124l’de (1825/ 
26) vezir rütbesivle Sam ve Kudüs va- 
lisi olup 1242’cle (1826/27) azledilmiş 
ve 1245’de (1829/30) vezirliği kaldırı¬ 
lıp ömrü son bulmuştur. (IV. 6l6) 

Velîyeddin Paşa (Hafız) Köse Mus¬ 
tafa Paşamın oğludur. Kapıcıbaşı ve 
mîrimîranlıkla elviye mutasarrıfı ol¬ 
du. Zilhicce 12"17’de (Nisan 1803) ve¬ 
zir rütbesiyle Sivas valisi oldu. Şa’bân 
1218’cle (Kasım-Aralık .803) Edirne 


ve Diyarbekir valisi olup 1219‘da 
(1804/05) Divrik’de ikamete memu- 
ren azledilmiştir. 1224’de (1809) Si¬ 
nop ve Âlâiye mutasarrıfı oldu. Sonra 
azledildi. 1228’de (1813) vefat etmiş¬ 
tir. Üsküdar’da medfundur. Cebbar- 
zâdemin damadıydı. (IV. 615/16) 

Velîyeddinzâde Şeyhülislâm Velî¬ 
yeddin Efendi oğlu Emin Efendiye 
dendi. Çocuksuz vefat etti. (IV.710) 

Vesim Ahmed Efendi (Müderrİs- 
zâde) Mektupçu Mehmed Sâlim 
Efendimin oğludur. 1220’de (1805) 
doğup 1232’de (1817) başmuhasebe 
kalemine girip sonra tabur kâtibi ve 
dikimhane ruznâmecisi olmuştur. Sü¬ 
leyman Fehim Efendi ile Kethüdâzâ- 
de Arif Efendi şâkirdlerinden olup şa¬ 
ir, âlim olmuştur. Sultan Abdülmecid 
devri (1839-1861) sonlarına yetişmiş¬ 
tir. (IV. 607) 

Veysel Paşa Arnavutdur. 1259’da 
(1843) askere dahil edip 3. Ordu’da 
Bosna taraflarında bulunarak 1284’de 
(1867/68) binbaşı olmuştu. Son savaş¬ 
ta Bosna cihetlerinde iyi hizmetle mi¬ 
ralay ve livâ olup sonra Şipka kuman¬ 
danı ve ferik olmuştur. 3- Ordu ve 2. 
Ordu’da bulundu. 22 Zilka’de 1302’de 
(2 Eylül 1885) müşir rütbesiyle 2. Or¬ 
du müşiri oldu. 1308’de (1890/91) 
hastalanıp hava değişimi için İstan¬ 
bul’a geldi. 30 Eylül 1308’de (12 Ekim 
1892) vefat ederek Eyüp’e defnedildi. 
Cesur, gayretliydi. Savaşlarda cesaret 
ve hizmeti görüldü. (IV. 620/21) 

Veysı Efendi Maliye mümeyyizlerin¬ 
den olup Zilhicce 1275rie (Temmuz 
1859) esham muhasebecisi oldu. 
Azilden sonra Bosna ve Girit defter¬ 
darlıklarına gönderilip Sultan Abdü- 
laziz devri (1861-1876) sonlarında 
vefat eyledi. (IV. 620) 


3663 



7 664 


Veysî Efendi (Üveysî) Alaşehirlidir. 
Kadı Mehmed Efendi nin oğlu ve şair 
Makalî'nin kız kardeşinin oğludur. 
Önceleri kadı olup Mehmed Şerif Pa¬ 
sa‘ya Mısır valiliğinde divan katibi ve 
Ali Paşanın Engüriis seferinde ordu 
kadısı oldu. Sonra yedi kere Üsküp 
kadısı olmuştur. Azledilmiş olarak 
1037’de (1627/28) vefat etti. Üsküdar' 
da medfundur. Mezartaşında "Veysî ki 
olmuş idi tagazzülde bî-bedel / 
tayîn-i sâl-i fevtine tarihdir gazel” 
beyti yazılıdır. Yaşı 68‘di. Ulûm, ma¬ 
arif, şiir ve inşada üstaddır. Sohbetleri 
ve belagatı, eserleri gibi iyiydi. Eserle¬ 
ri: Kamûsim Sthâh-ı Cevheri ye itiraz¬ 
larına cevap tarzında lügatte Arapça 
bir kitap, Dürretıvt-Tâc fı Sîreti’l- 
Mi'rac , Düsturu'l-Amel, Fütûh-ı Mis¬ 
il den bir cüz kadar müsvedde, Hâb- 
rıâme-i Veysî (Nasuh Paşa'ya takdim¬ 
de İbn Alkamî fıkrasını taşlama sana¬ 
rak atiyye vermemiştir), mükemmel 
Divan . Münşeat. (IV. 619/20) 

Veysî Paşa Askerlikten yetişerek se¬ 
nelerce teşrifat-ı askerî ve liva oldu. 
1270 (1853/54) tarihlerinde feriklikle 
Bağdad Ordusu reisi olmuştur. 1274 
(1857/58) tarihlerinde vefat etti. (IV. 
620 ) 

Veysî Paşa (Hacı Darbaz Ağazâde) 

Bâb-ı Seraskerî'den yetişip Irak ve Hi¬ 
caz Ordusu muhasebecisi oldu. Mu¬ 
harrem 1271 de (Eylül-Ekim 1854) 
Basra mut tsarrıfı ve Şevval 1274'de 
(Mayıs-Ha: İran 1858) Musul, Rebi- 
yülevvel U 76cla (Ekim 1859) Harput, 
Rebiyülevvel 1279‘da (Eylül 1862) 
Van mutasarrıfı ve Zilka'de 1280'de 
(Nisan 1864) maliye tahsilat memuru 
oldu. Cemaziyelevvel 1282‘de (Ekim 
1865) Rumeli payesiyle Ma ra s muta¬ 
sarrıfı oldu. Sonra vilayât teşekkülün¬ 


de müstakil olmayan mutasarrıflıklara 
gitmekle sancakları devredip nihayet 
Kayseri mutasarrıfı olmuş ve 1299'da 
(1882) oturduğu oda başına yıkılıp 
odadakilerden kendinden başkası 
kurtulmuş ve kendisi başından yara¬ 
lanarak " r efat etmiştir. Sert, tedbirli, 
akıllı, marifet sahibiydi. Oğullarından 
Zeynelâbidîn Reşid Bey taşra mek- 
tupçusudur. Küçüğü Ali Ruhî Bey' 
dir(-->). (IV. 620) 

Veysîzâcle hak. Abdurrahman Bey; 
Emin Paşa 

Veznî Abdülkerim Efendi İlmiye 
mülâzimlerinden olup 985‘de (1577) 
vefat etti. Şairdir. (IV. 607) 

Veznî Çelebi Tiryaki-meşrepdi. 986’ 
da (1578) vefat etti. Şairdir. (IV. 607) 

Veznî Seyyid Mustafa Çelebi İstan¬ 
bulludur. 1082‘de (1671/72) vefat et¬ 
ti. Şairdir, (IV. 607) 

Vıhvıhek bak. Ahmed Efendi 

Vildân Ağa Siyâvuş Paşamın adamı¬ 
dır. Kapıcıbaşı ve gııreba-yı yesar ağa¬ 
sı ve 1000'de (1591/92) cebecibaşı ve 
sonra bölük ağası olarak III. Murad 
devri (15"'4-1595) sonlarında vefat ey¬ 
lemiştir. (IV. 609) 

Vildân Mehmed Efendi Molla Bey 
in oğludur. Gelibolu'ya kadı olup bir 
aralık kazasker kaymakamı oldu. 
Sonra Muradiye müderrisi olup 885' 
de (1480) asaleten kazasker olarak az 
vakitte azledildi. II. Bâyezid devrinde 
Anadolu kazaskeri olup 903'de 
(1497/98 vefat eyledi. Vefa'da med¬ 
fundur. Fazıl, tedbirliydi. Kardeşi, Şil¬ 
di ed d in N iyazı Efendi Manastır kadı¬ 
sı iken terk ederek Hacı Halife'deıı el 
alıp deniş olarak vefat eylemiştir. 
(IV. 609) 

Viren bak. Ömer Paşa 




Visâleddin Ağa Mâbeyn-i hümâyûn¬ 
da yetişerek haziııe-i hümâyûn vekili 
oldu. Cemaziyelâhir 1277 : de (Aralık 
1860) dârüssaâde ağası olup 23 Zil¬ 
hicce 127"’de (2 Temmuz 1861) ayrıl¬ 
dı. Harem-i Şerif de mücavir oldu. 
1306xla (1888/89) vefat eylemiştir. 
(IV. 608) 

Visâlî Ahmed Efendi Hattı Mustafa 
Efendimin yeğenidir. 1176x1a (1762/ 
63) hâcegândan oldu. Sonra Gürcis¬ 
tan defterdarı olarak Şevval 1180'cle 
(Mart 1767) silahciar kâtibi oldu. 
1181'de (1767/68) piyade mukabele¬ 
cisi oldu. 1182xle (1768/69) vefat ey¬ 
lemiştir. Üsküdar'da medfundur. Şair¬ 
dir. (I. 261) 

Visâlî Çelebi II. Bâyezid (hd 1481- 
1512) ve I. Selimin (Yavuz) (hd 
1512-1520) sarayında Enderun ağala¬ 
rına muallim olmuş usta bir şairdir. 
(IV. 608) 

Visâlî Çelebi Niğdelidir. Muiddi. III. 
Murad devri (1574-1595) sonlarında 
vefat etti. Şairdir. (IV. 608) 

Visâlî Çelebi (Sünnetsİz) II. Bâye¬ 
zid devri (1481-1512) şairlerindendir. 
(IV. 608) 

Vişne bak. Mehnıed Efendi 
Vişnezâde bak. İzzeti Mehnıed Efen¬ 
di (Şeyh) 

Vizeli Paşa ll48xie (1735/36) Av- 
lonya sancağı mutasarrıfı olup sonra 
vefat etmiştir. (IV. 619) 

Vizelizâde bak. Halil Bey 
Voniçeli bak. Hüseyin Ağa 

Voynuk bak. Ahmed Paşa; Mehnıed 
Ağa; Sücâeddin İbrahim Elendi 

Voyvodazâde bak. Haşan Efendi 

Vuslatî Ali Bey Üzicelidir. Oranın is¬ 
tilasında Muharrem 1100 x1e (Kasım 
1 688 ) vefat etti. Şairdir. (IV. 609) 


Vuslatî Çelebi Sofyalıdır. Kadı olup 
997x1e (1589) vefat etti. Şairdir. (IV. 
609) 

Vuslatî Mustafa Efendi Hâcegân¬ 
dan olup 1180'cle (1766/67) küçük 
ruznâmeci oldu. Sonra vefat eylemiş¬ 
tir. (IV. 609) 

Vusulî Mehmed Efendi (Hubba 
Mollası) Kapıcıbaşı Abdullah Ağa : 
nın oğludur. II. Selim şehzâde iken 
Konya ve Kütahya’ya kadı tayin etmiş 
ve mevleviyet pâyesi getirtip musâhi- 
besi Hubba Hatunu nikâhlamıştır. 
Rebiyülâhir 974xle (Ekim 1566) tahta 
çıkınca Bursa mollası ve o sene Ra¬ 
mazanında (Mart 1567) İstanbul kadı¬ 
sı ve Receb 976’da (Ocak 1569) Ana¬ 
dolu kazaskeri tayin edilip Cemazi¬ 
yelâhir 978’de (Kasım 1570) azledil¬ 
miştir. Muharrem 979 da (Haziran 
1571) ikinci defa İstanbul kadısı olup 
Zilkakle 982'de (Şubat 1575) azledil¬ 
miştir. Cemaziyelâhir 988x1e (Tem¬ 
muz-Ağustos 1580) üçüncü defa İs¬ 
tanbul kadısı olup Zilhicce'de (Ocak 
1582) azledildi. Cemaziyelâhir 995‘cle 
(Mayıs 1587) dördüncü defa İstanbul 
kadısı oldu. Cemaziyelevvel 997'de 
(Mart-Nisan 1589) azledildi. 18 Receb 
998'de (23 Mayıs 1590) vefat etti. 
Eyüp’de türbesinde medfundur. Bil¬ 
gili, dindar, yumuşak huylu, şairdir. 
Kadılığında çabuk hüküm verirdi. 
Fındıklı : 'da cami ve hamam yaptı. 
Parmakkapfcla dahi ınescid ve mek¬ 
tebi vardır. İmam Tartuşîmin Sirâc-ı 
Vehhacım tercüme etti. Oğlu Şeııı- 
sedcîin EfendiXİir(-0. Onun oğlu 
Mehmed Efendi’dirG-O. Bunun oğlu 
Mustafa Efendi'xlir(—►). (IV. 127/28) 

Vusûlî Hanıza Efendi Geımiyan da 
Şuhutludur. Müderris, Diyarbekir ve 
Erzurum kadısı oldu. Şewâl 1003x1e 


1665 



(Haziran 1595) vefat etti. Âlim ve şa¬ 
irdir. (II. 252) 

Vusûlı Mehmed Bey Üsküplüdür. 
Ümerâdandı. 1007'de (1598/99) vefat 
etti. Divan sahibi bir şairdir. (IV. 609) 

Vusûlı Mehmed Efendi Niğdelidir. 
Kadı olup Kütahya kadısı iken 1056 ; da 
(1646) vefat etti. Şairdir. (IV. 162) 

Vücûdî Ahmed Efendi Diyarbekir- 
lidir. Kadı olup 1069 ! da (1658/59) 
vefat etti. Şairdir. (I. 219) 


Vücûdî Mehmed Efendi Lârendeli- 
dir. Müderris, müftü oldu. 10l6‘da 
(1607) yazdığı eserlerini arz edince 
mevleviyet pâyesi verildi. Sonra h⬠
rende kazası zammolundu. 1021‘de 
(1612) vefat etti. Âlim, fâzıl, şairdir. 
Eserleri: Mîr’âtü’z-Zaman Tercüme¬ 
si, et~Tihni YMeslûk jî’n-Nasâyihrl- 
Mülûk Tercümesi , nazmen Hayâl ü 
Yân manzum Şâhid ü MaMa. (IV. 
603) 


1666 




Yabanî Efendi Karamanlıdır. Mü¬ 
derris iken Receb 006'da (Şubat 
1598) vefat etti. Âlim, fâzıldı. Ülfetten 
korkar olduğundan adına bile mahla¬ 
sı galip gelmiştir. (IV. 631) 

Yağcızâde bak. Ahmed Efendi; Avnî 
Melımed Efendi 

Yağlıkçı Emin Paşa sâde bak. Emin 
Mehmed Bey 

Yağlıkçızâde bak. Emin Mehmed 
Efendi; İsmet İsmail Efendi; Kudretul- 
lah Mehmed Bey; Mehmed Efendi 

Yahnikapan bak. Abdülkerim Efendi 

Yahnikapanzâde bak. Mustafa Efen¬ 
di (Seyyid) 

Yahşi Bey Karaman. Beyi Mahmud 
Bey in oğludur. Babasının vefatında 
dağlarda saklandı ve Ermenekliler 
buna bağlandılar. Önce İran hâkimi 
Ebu Said Bahadır Han’a itaat eyledi. 
Sonra Konya beyi olup hayli müddet 
vali oldu. Orhan Gazi devrinde 
(1326-1361) yaşadı. (İV. 645) 

Yahşi Bey Timurtaş Paşa’nın(->) oğ¬ 
ludur. Pravadi’nin fe hinde hazır bu¬ 
lundu. 805 : de (1402) Timur harbinde 
şehid oldu. (IV. 645; II. 60) 

Yahşi Bey Mihal Beyan oğludur. (IV. 

645) 

Yahşi Fakih İlyas’ın oğludur. Babası 
Orhan Gazimin (ıcl 1326-1361) 
imamlarındandır. İlk defa Osmanlı ta¬ 
rihini babasından ri vay eten bu zat 
yazdı. Derviş Ahmet. Haıııdî bundan 
rivavet etti. (IV. 645) 


Yahya (Seyyid) Şirvanlıdır. Halveti 
şeyhlerinin büyüklerinden olup 869' 
da (1464/65) vefat eylemiştir. Halife¬ 
lerinden Alâeddin’i İstanbul’a gön¬ 
derdi, halk izdiham etmekle Lâren- 
de’ye gönderildi. Halifesi Ziyâeddin 
Yusuf Mahdum b. Fâzıl Ali Hüseynî 
898'de (1493) vefat etti. (IV. 632) 
Yahyâ (Şerif) Seyyid olup bir müd¬ 
det hac emiri ve Şam istikbalcisi oldu. 
1102’de (1690/91) Gazze sancağı ve¬ 
rildi, 1103'de (1691/92) görevine baş¬ 
layamadığı için hacılar yağmalandı¬ 
ğından azledildi. Sonra Mısır’da otur¬ 
du. 1112’de (1700/01) İstanbul’a da¬ 
vet olunup hürmet ve riayete mazhar 
oldu. 1131’de (1719) Mekke emiri 
olup az müddette azledilerek İstan¬ 
bul’a geldi. Eyüp’de ve sonra Şam'da 
sav&ı görerek oturdu. Bir aralık Ku- 
düs mutasarrıflığı ihsan buyuruldu. 
1134’de (1721/22) ikinci defa Mekke 
emiri oldu. Cidde valisi İsmail Paşa 
Cidde’de sakin olunca şeyhülharemli- 
ği buna ve emirliği oğlu Şerif Berekât’e 
rica eylediyse de Rebiyülâhir 1136‘cla 
(Ocak 1724) emirlik Şerif Abdullah’a 
ihsan buyuruldu ve bu da Şam’a dön¬ 
dü. 1138’de (1725/26) orada vefat ey¬ 
lemiştir. Şam’da medfundur. İbadet 
ve zikirle meşgul olup bazı halleri ke¬ 
rametine verildi. Salih ve dindardı. 
(IV. 640) 

Yahyâ (Şerif) Şerif Sürürün oğlu¬ 
dur. Muharrem 1229'da (Ocak 1814) 
Mekke emiri oldu. 1243’de (1827/28) 
azledilmiş ve sonra vefat eylemiştir. 
(IV. 643)' 

Yahyâ Ağa Askeriyedeıı yetişip 987' 
de (1579) yeniçeri kethüdası oldu. 
Sonra vefat etmiştir. (IV. 633) 

Yahyâ Ağa Sokollu Mehmed Paşa’ 
mn kethüdâsıdır. Cami, şadımın ve 
tekke yapmıştır. (IV. 633) 


1667 



7 66.S’ 


Yahyâ Ağa Yen içeridir. Yükselerek 
kul kethüdası, 1198'tle (1784 ) yeniçe¬ 
ri ağası oldu. Cemaziyelevvel 1199 ela 
(Mart-Nisan 1785) ağırlığı ve gevşek¬ 
liği güzünden azlolunmustur. Sonra 
vefat etti. (IV. 642) 

Yahya Ağa Yeniçeridir. Kul kethü¬ 
dası olup 1204 ele (1789/90) yeniçeri 
ağası oldu. Ramazan 1204'de (Mayıs- 
Haziran 1790) azledildi. Sonra vefat 
etmiştir. (IV. 643) 

Yahyâ Ağa Sırasıyla kul kethüdası 
oldu. 10 Muharrem 1210‘da (27 Tem¬ 
muz 1795) vefat etti. (IV. 643) 

Yahyâ Ağa Hurşid Paşa nın kaftan 
ağası olup kapıcıbaşı olmuştur. 2 Re- 
biyülevvel 1257‘de (24 Nisan 1841) 
vefat edip Eytıp'e defnedildi. (IV. 
643/44) 

Yahyâ Ağa (Kargılı) Haseki olup 15 
Ramazan 1225‘de (14 Ekim 1810) bos- 
tancıbaşı oldu. Cemaziyelevvel 1236'’ 
da (Şubat 1821) azledildi. Sonra kapı- 
abaşı olup 1244'de (1828/29) Var¬ 
na'da bulunmuştur. Sonra vefat et¬ 
miştir. (IV. 643) 

Yahy â Ahmed Bey İvaz Paşamın to¬ 
runlarından olup vakfının mü te ve İli¬ 
şiydi. Seıtüfengî-i padişahı olup son¬ 
ra mülkiye kaymakamlığına gitti. Ka- 
rahisardaıı azledilmiş olarak 1256‘da 
(1840) vefat etti. Ayrılıkçeşmesrnde 
medfuııdur. (IV. 643) 

Yahyâ Arabzâde Hekimbaşı Arab 
S$lih Efendi oğlu Yahyâ Efendiye 
" Fî ek i mb aşı zâ d edenirdi. Sonra He¬ 
kimbaşı Nuh Efendi oğulları bu zâtle- 
liği aldıklarından bunlara "Arab Yah- 
yâzâde" denmiştir. Kazasker ve molla 
olanı vardır. Şerefleri bir asır kadar 
sürdü. Bostanzâdelerdeıı Yahyâzâde 
ailesi asrımıza kadar devam eylemiş¬ 
tir. (IV. 710) 


Yahyâ Bey II. Murad devrinde kapı- 
cıbaşı ve Bursa muhafızı oldu. Sonra 
Aydın'dan Cüneyd Bey'in defiyle 
orasının Osmanlı topraklarına katıl¬ 
masına memır oklu. Cünevd Bev ön¬ 
ceden Yahyâ Bey'in kardeşi Sinan 
Beyi şehid etmiş olduğundan emri 
velinimet bilip kardeşinin intikamını 
almak için sadıkane ve gayretlice ça¬ 
lışıp onu yakalamış ve 831 de (1428) 
Aydın beyliği mükâfâten ihsan buyu¬ 
rulmuşum Birkaç yıl sonra vefat et¬ 
miştir. (IV. 632) 

Yahy a Bey 7 Arnavut devşirmesinden- 
dir. YYıyabaşı ,T e sonra II. Selim'e ne¬ 
dim oldu. Eyüp Camii ile Bursa’da Sul¬ 
tan Orhan ve Yıldırım Bâyezid Han ev¬ 
kafı mütevellisi oldu. Muharrem 986' 
da (Mart 1578. vefat etti. Usta şairdir. 
Süleymannâme'sim 2000 beyit kadar 
yazdıysa da vefatı dolayısıyla tamam¬ 
layamamıştır. Manzum Yusuf ü Zıiley- 
hcı ve Şah u G edası vardır. (IV. 634) 

Yahy r â Bey Fethiye Camii kâtibi olup 
sonra yeniçeri kâtibi ve defter emini, 
1007'de (1598/99) Tuna defterdarı ol¬ 
du. Sonra vefat etti. (IV. 634) 

Yahyâ Bey Melek Mehmet! Paşa' 
nınt-/) oğlu dır. Müderris olup genç 
yaşta iken 1195"de (1781) vefat etti. 
Beyoğlu Mezarlıgı’nda medfuııdur. 
Oğlu Süleyman Bey'dir(--0. (IV. 510) 

Yahyâ Bey Mekkî Mehmet! BeynnOU 
oğludur. Müderris olup 1228‘de 
(1813) vefat etmiştir. Kececizâtle İz- 

o :> 

zet Molla bunun damadıdır. (IV. 508) 

Yahyâ Bey Haremeyn muhasebecisi 
Mehmet! Efendimin oğludur. Entle- 
rûnlııdur. Nizamiye ordusunun kuru¬ 
luşunda binbaşı, sonra kaymakam ve 
sonra miralay oldu. 1 Cemaziyelevvel 
1245'de (29 Ekim 1829) vefat etti. Ba¬ 
bası yanında metlfuntlur. (IV. 643) 




Yahya Bey Askerlikten yetişerek 
mühimmattı hıvamiye miralayı olup 
1267x1e (1851) vefat etti. (IV. 644) 

Yahya Bey Firarı Ahmet! Fevzî Pa- 
şa'nın(;t) oğludur. Şevval 1275 tie 
(Mayıs 1859) vefat eyledi. (I. 295) 

Yahyâ Bey (Pîrîzâde hafidi) Su dür- 
dan Sarı Mehmet! Paşazade İbrahim 
Beyin Pîrîzâde Osman Mollamın kı¬ 
zından olan oğludur. Rehiyülâhir 
1225''de (Mayir 1810) Mekke payesi 
ve Cemaziyelâlıir 1230'cle (Mavıs-Ha- 
ziran 1815) İstanbul kadısı ve Cemazi- 
yelâhir 1231'de (Mayıs 1816) Anadolu 
payesi, Zilka’de 1233’de (Eylül 1818) 
Anadolu kazaskeri oldu. 1239 da 
(1823/24) birinci ve 1246’da (1830/ 
31) ikinci defa Rumeli kazaskeri ol¬ 
du. 22 Zilhicce 1252x1e (30 Mart 
1837) vefat etmiştir. Eyüp'de metl- 
fundur. Oğlu sudûrdan İbrahim İs¬ 
met Bey'd ir. (IV. 643) 

Yahyâ Çelebi Mâliyeden yetişip Cü¬ 
ce Nasûlı Ağa'ya intisab etmekle Ru¬ 
meli muhasebecisi ve defter emini 
olup 1001'de (1592/93) azledildi. 
Sonra Sivas defterdarlığıyla gönderi¬ 
lip 1004'de (1595/96) Anadolu muha¬ 
sebecisi olmuştur. Sonra vefat etti. 
(IV. 634) 

Yahyâ Efendi Bahşî'nin oğludur. 
Karası de Tuzla müderrisi olup sonra 
tarikata girip şeyh ve miirşid oldu. 
Kadı Beyzâvî Tefsiri hi mütalâasız 
okurdu. II. Mehmet! (Fâtih) devrinde 
(1451-1481) yaşadı. Hâşiye-i Sadrü ş- 
Şerid yı yazmıştır. (IV. 632) 

Yahyâ Efendi. Samı Ömer Efendimin 
oğludur ki, babası Trabzon müftüsü 
iken 900'de 0495.) I. Süleyman (Ka¬ 
nunî) ile ay m haftada doğmuştur. 
Aralarında hakk-ı rıtkv (süt hakkı, 


sütkardeşliğı) vardır. Trabzon'da bir 
mağarada ibadete çalışırdı. îstanbuba 
geldikde Zenbilli Ali Efendi den ders 
okuyup müderris oldu. I. Süley¬ 
man'ın (Kanunî) iltifatlarını gördü. 
Sonra Şehzade Mustafa'nın annesine 

s 

şefaat dilediği için medreseden azille 
elli akçe ile emekli edildi. Vefatına 
kadar Beşiktaş'da bahçesine oturup 
ibadet etti. Zilhicce 979 Kurban Bay¬ 
ramı gecesi (24 Nisan 1572) vefat etti. 
Defninde vüzerâ ve ulemâ hazırdı. 
Üveysî-meşrep, âbicl olup bahçesin¬ 
de medrese, hamam, mescit! ve çeş¬ 
me yaptı. Bina ile vakit geçirirdi. Hat¬ 
ta itiraz edenlere: “Cihanın zuhrufuna 
aldanıp halk/Kızıl yeşilce yaprağı ile 
oynar/Fakirî tıfla dönmüştür arada 
dil/Beşiktaş'mcla toprağı ile oynar" 
demiştir. II. Selim bazen davet edip 
nasihat ettirirlerdi. Hediye, sadaka ve 
adakları derhal fukaraya verirdi. Zi¬ 
yaretçilere pereme kayık kirasını ve 
dervişlere kahve bahasını vermek 
mutadı itli. Semin Ali Paşa kabalıkla 
bir şefaatnâmesini retitlinde, “TeraY 
ucııb ve tera'l-aceb beyne Cemâdî ve 
Receb" demiştir ki, o ayda paşa vefat 
etmiştir. “Müderris" nâmıyla meşhur¬ 
dur. Yanında oğullan İbrahim Efendi 
ve Ali Efendi ve halifesi Derviş Ali 
Efendi metlfuntlur. (IV. 633) 

Yahyâ Efendi İran'dan göçüp Şâfiî 
iken Hanefî olmuştur. Müderris, Ha- 
leb, Şam müftüsü oldu. 986'tla (1578) 
vefat etti. Fıkhî meselelerde mahir, 
hafızası güçlü ve bilgisi engindi. (IV. 
633) 

Yahyâ Efendi Mâliyeden yetişip Ha- 
leb ve 995 : de (1587) Mısır defterdarı 
olup Cemaziyelevvel 998’de (Mart 
1590) azledildi. Sonra şıkk-ı sânî def¬ 
terdarı olup 1002'de (1593/94) azle- 


1669 




1670 


dildi ve 1/ Receb 1003’de (28 Mart 
1595) vefat eyledi. (IV. 63a) 

Yahya Efendi ivaz Efendimin(-0 
oğludur. Konya mollası olup azledil¬ 
miş olarak gelirken 1033 de (1623/ 
24) haydutlar elinde vefat etti. (IV. 
635; IH- 607) 

Yahya Efendi Aydınlıdır. Müderris 
olup Safer 1037kle (Ekim-Kasım 
1627) vefat etmiştir. (IV. 635) 

Yahyâ Efendi Seyyid ve Şamlıdır. 
Kadirî şeyhi Ahmed Sima tüye ınürid 
olup Tırhalaya seyahatle geldi. 
101 Okla (I 6 OI/O 2 ) Yenişehir'de Meh- 
med Çavuş bunun şerefine bir zaviye 
yaptı. Sonra Ekmekçizâde Ahmed 
Paşa ona bol gelir tahsis eyledi. 1040' 
da (1630/31) vefat etti. Zaviyede 
medfundur. Ermiş sayılanlardandır. 
Yerine oğlu Şerefeddin Efendi şeyh 
olmuştur. (IV. 635) 

Yahyâ Efendi Eyüp Ve Saçlı Abdül- 
kadir Efendi Tekkesi (Ca'fer Paşa 
Tekkesi) şeyhi olup lllOkla (1698/ 
99) vefat etti. Şa'bânîye'dendir. (IV. 
638 ) 

Yahyâ Efendi Fethiye müderrisi Hü¬ 
seyin Efendinin oğludur. Müderris. 
Belgrad mollası olup Cemaziyelevvel 
1112 : de (Ekim-Kasım 1700) vefat et¬ 
miştir. (IV. 638) 

Yahyâ Efendi Velîyeddin Efendi' 11 in 
oğludur. Müderris olup Muharrem 
lll4kle (Haziran 1702) vefat etti. 
Haşmet sahibiydi. (IV. 638) 

Yahyâ Efendi Malatyalıdır. Müderris 
olup 2 Zilhicce 1114'de (19 Nisan 
1703) vefat etti. (IV. 638) 

Yahyâ Efendi Paşmakçızâde Ali 
Efendi'nin akrabasmdandır. Kalem¬ 
den yetişip salyâne mukataacısı oldu. 
1105’de (1693/94.) devrin sadrazamı¬ 


nın mutemedi olduğundan mektûbî-i 
sadr-ı âlî ve maden mukataacısı oldu. 
1106’da (1694/95) Anadolu muhase¬ 
becisi olup kalem serhalifesinin kötü 
işlerinden haberdar olamayıp onun 
uzaklaştırılmasında azledildi. 1108‘de 
(1696/97) başmuhasebeci ve sonra 
ruz-nâme-i evvel oldu. Azilden sonra 
1117’de (1705) kapıcılar kethüdası, 
Şevvâİ 1117' :1e (Ocak-Şubat 1706) 
çavuşbaşı ve Rebiyülâhir lllSkle 
(Temmuz-Ağustos 1706) defterdar-ı 
şıkk-ı evvel oldu. Tayini sadrazamın 
rızası dışında olduğundan vezirlik ve¬ 
rilmesine mani olmuştur. Bu sebep¬ 
ten üzülüp Cemaziyelevvel 1118'de 
(Ağustos-Eylül 1706) istifa eyledi. Zil¬ 
kade lllSkle (Şubat 1707) vefat etti. 
İşe elverişli ve marifetliydi. Sedefçi¬ 
ler kİ e medfundur. (IV. 638/39) 

Yahyâ Efendi Moralidir. Mehmed 
Efendimin oğludur. Müderris ve Trab- 
lusşam kadısı olup 19 Receb 1119 da 
(16 Ekim 1707) vefat etti. Fâzıldı. (IV. 
639) 

Yahyâ Efendi Uzun Haşan Efen¬ 
dimin oğludur. Müderris. Mısır molla¬ 
sı. Mekke payesi, Rebiyülevvel 1119* 
da (Haziran 1707) İstanbul payesi 
olup Cemaziyelevvel 1121de (Tem¬ 
muz 1709) vefat etti. Hisarda med¬ 
fundur. (IV. 039) 

Yahyâ Efendi Müderris ve kassam 
kâtibi olup Zilhicce 1132de (Ekim 
1720) vefat eylemiştir. (IV. 639) 

Yahyâ Efendi Trapoliçeli Ali Efendi 
oğlu Hüseyin Ağamın oğludur. Baba¬ 
sı Enderim ağalarından olup çalışıp 
müderris olcu. Bir aralık Silahdaı* Ali 
Paşa Ordusu na kadı ve nihayet Mek¬ 
ke mollası olmuştur. 1139'cla (1726/ 
27) vefat eyledi. Eğrikapıya defnedil¬ 
di. Oğlu .SaiJ Efendi müderris, Şam 



mollası olup III. Mustafa devrinde 
(1757-1774) vefat eyledi. Oğlu sudûr- 
dan Hâmid Efendi clir. (IV. 640) 

Yahyâ Efendi Şeyhülislâm Abdullah 
Yassâf Efendi nin! T) oğludur. Müder¬ 
ris olup ll60xla (7747) vefat etti. Ba¬ 
basının yanına defnedildi. (III. 383) 

Yahyâ Efendi Şeyhülislâm Mahmud 
Efendinin oğludur. Müderris, molla 
olup Muharrem 1159’da (Şubat 1746) 
Medine kadısı olmuş ve ll63xle 
(17*30) İstanbul kadısı olup 10. günü 
azledilmiştir. 1173 de (1759/60) vefat 
eyledi. Fâtih'de, Eoyacıkapı'da med- 
fundur. (IV. 641) 

Yahyâ Efendi Karahisarlıdır. Çelebi 
Osman Efendinin oğlu olup şeyh idi. 
1181xle (1767/68) vefat etti. Şairdir. 
(IV. 641) 

Yahyâ Efendi Sudûrdan Paşazade 
İbrahim Efendinin damadıdır. Mü¬ 
derris, molla, Mekxe payesi oldu. Ce- 
maziyelevvel 1185 ! de (Ağustos-Eylül 
1771) İstanbul kadısı olup 1186’da 
(1772/73) ayrılmış ve Şevval 1187x1 e 
(Aralık 1773/Ocak 1774) vefat etmiş¬ 
tir. Üsküdar'da, kayınpederi yanına 
defnedildi. Oğlu Mehmed Said Eten¬ 
di xlir(-*). Kardeşinin oğlu Abdurrah- 
ıııan Efendixlir(-Ç. (IV. 641/42) 

Yahyâ Efendi Said Paşanın adamı 
olup müderris oldu. Sonra molla ve 
Mısır mollası olup müddetini tamam¬ 
layıp dönüşünde Muharrem 1200x1e 
(Kasım 1785) yolla vefat ettiğinden 
cenazesi denize bırakılmıştır. (IV. 642) 

Yahyâ Efendi Denizlilidir. Zilhicce 
1243‘de (Haziran-Temmuz 1828) sa¬ 
ray hocası ve sonra ders vekili oldu. 
25 Muharrem 1275‘de (4 Eylül 1858) 
vefat etti. Süleyrnaniye'de medfun- 
dur. Fâzıl, âlimdi. Oğlu Mehmed Zi- 
yâeddin Efendidir. (IV. 644) 


Yahyâ Efendi Şa'bân Efendinin oğlu 
olup 1054’de (1644) doğdu. Eyüp'de 
Hoca Sa'deddin Efendinin hayratın¬ 
dan Yahyâzâde Tekkesine şeyh olup 
Eyüp Camii vaizi oldu. Zilhicce 1109’ 
da (Haziran-Temmuz 1698) vefat etti. 
İlâhîleri ve şiirleri vardır. Yerine oğlu 
Kasım Efendi şeyh olup 1135'de 
(1722/23) vefat eyledi. Son